Aparat sumujacy i odejmujacy wedlug wynalazku sluzy do mechanicznego doda¬ wania i odejmowania liczb. Budowe apara^ tu wedlug wynalazku pokazano na zalaczo¬ nym rysunku. Fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny aparatu, fig. 2 — przekrój po- dluzny kola i podbijacza stalego, fig. 3 — przekrój poprzeczny kasownika, fig. 4 — widok z przodu, fig. 5 — przekrój podluz¬ ny kola i podbijacza w powiekszeniu, fig. 6 — zapadke, laczaca kola, w (powieksze¬ niu, fig. 7 — mechanizm kasownika.Zasadniczymi czesciami aparatu sa kola u, osadzone wspólsrodkowo na nieruchomej osi. Ilosc ich zalezna jest od wymagan pro¬ ducenta; przy zastosowaniu 9 kól mozna o- trzymac wynik w milionowej cyfrze. Na zewnetrznym obwodzie kazdego kola umie¬ szczono w równych odstepach 30 klawiszy k. Obok klawiszy na obwodzie kola znajdu¬ ja sie trzy serie cyfr c od 0 do 9, które przez okienka o, umiesizczone na czolowej sciance aparatu, uwidoczniaja cyfrowy re¬ zultat dzialania arytmetycznego. Na ze¬ wnetrznym obwodzie kazdego z kól u znaj¬ duja sie równiez itrzy zaczepy z, umieszczone na wysokosci kazdej z cyfr 8 ze wzgledu na zaleznosc, spowodowana wzajemnym uloze¬ niem kasownika i i okienek o. Zaczepy te umozliwiaja kasowanie wyników arytme¬ tycznych. Na lewej czolowej scianie kazde¬ go z kól umieszczona jest zapadka m, umo¬ zliwiajaca laczenie kól. Zapadki te umoco¬ wane sa w prowadnicach, umozliwiajacych im ruch wzdluzny po promieniu kola. Spre¬ zynka s1 wciska zapadke m w kierunku do-srodkowym kola. Prawa krawedz we¬ wnetrzna wienca kola u podzielona jest, a- nalogicznie jak i zewnetrzny obwód jego, na trzydziesci czesci. W miejscach, odpo¬ wiadajacych klawiszom na obwodzie kola, znajduja sie wyciecia w, dostosowane swym ksztaltem do górnej czesci zapadki m i regutatora Z, umieszczonego na podbija- czu p.Obok kazdego kola nieruchomo na osi u- mieszczone sa podbijacze stale, skladajace sie w przykladzie wykonania z trzech ra¬ mion p, odpowiadajacych trzem seriom cyfr. Górna czesc ruchoma ramion podbi- jaczy osadzona jest na czesci nieruchomej i wypychana odsrodkowo sprezyna s, któ¬ rej dzialanie skierowane jest w kierunku odwrotnym do sprezynki s1 w tym celu, a- by regulator l podbijaoza umozliwial za¬ padce m .polaczenie nastepnego kola u.Srubka r umozliwia umocnienie podbijacza w miejscu, na którym wspóldzialalby zgo¬ dnie z okienkiem o i kasownikiem i. Dla zachowania równomiernego i precyzyjnego obrotu kola sluza podbijacze, które oprócz wprowadzania kola w ruch obrotowy, re¬ guluja jego obrót, zazebiajac sie o wycie¬ cia w i zatrzymujac ruch kola dokladnie na danej przedzialce cyfrowej.Na bocznych sciankach skrzynki umie¬ szczone isa dwie szyny - prowadnice pr; po nich suwa sie ramie h kasownika i. Na koncach ramienia kasownika umieszczone sa dwa kólka g, umozliwiajace latwy po¬ suw po prowadnicach. Poza tym na ramie¬ niu h kasownika umieszczone sa pazury e, zaczepiajace przy kasowaniu o zaczepy z na kolach u. Ramie kasownika przesuwane jest w dól za pomoca raczki j wzdluz pro¬ wadnicy /, umieszczonej na wewnetrznej stronie prawej scianki skrzynki. Ze wzgle¬ du na to, ze dzwignia ramienia kasownika ma punkt swego obrotu na glównej osi a aparatu, a odleglosc ramienia kasownika od osi glównej jest inna podczas przesuwania, a inna w czasie spoczynku, górna czesc tej dzwigni jest skonstruowana teleskopowo (fig. 3).Caly mechanizm umieszczony jest w skrzynce, której czolowa scianka cz przed¬ stawia sie w przekroju jako wycinek kola.Scianka ta posiada pionowe wzdluzne szpa¬ ry, przez które przesuwane sa klawisze k kól u. Wzdluz tych szpar na zewnetrznej czolowej sciance cz umieszczone sa cyfry od 9 do 1, liczac od góry (fig. 1) w wypadku zastosowania dzialania dodawania, a na przylegajacej zewnetrznej sciance czolowej cz' od 1 do 9 do zastosowania przy dziala* niu odejmowania. Te dwie scianki czolo¬ we cz i cz' pokrywaja sie w ten sposób, ze cyfre 9 jednej pokrywa cyfra 1 drugiej, cyfre 8 jednej cyfra 2 drugiej itd. Na ze¬ wnetrznej sciance cz umieszczone sa pozio- mo okienka o na wysokosci srodkowej cy¬ fry 5, przez które odczytywac mozna uka¬ zujace sie cyfry, znajdujace sie na zew¬ netrznym obwodzie kól, przy obydwu dzia¬ laniach dodawania i odejmowania.Sposób uzycia aparatu wedlug wynalaz¬ ku jest nastepujacy.W fazie poczatkowej widzimy we wszy¬ stkich okienkach o zera. Chcac np. dodac do cyfry 2 cyfre 5, wykonywamy nastepu¬ jace czynnosci. W pierwszym pionowym rzedzie klawiszy, liczac od strony prawej, przesuwamy klawisz, wystajacy obok cy¬ fry 2 az do dolnego oporu sz, przez co pierw¬ sze kolo przesunelo sie o dwa miejsca, podstawiajac pod okienko cyfre 2, umiesz¬ czona na obwodzie kola. Nastepnie przesu¬ wamy klawisz, wystajacy obok cyfry 5 te¬ goz samego rzedu równiez do dolnego qpo- ru. Wówczas kolo przesunelo sie o dalszych piec miejsc, podstawiajac pod okienko cy¬ fre 7, która jest wynikiem dodawania cyfr 2 i 5.Chcac w dalszym ciagu dodac do po¬ przedniego wyniku np. cyfre 3 postepuje¬ my analogicznie, przez co kolo pierwsze po- sunelo sie o dalsze trzy miejsca, podsta¬ wiajac nam pod pierwsze prawe okienka — 2 —cyfre O, a jednoczesnie pod drugie od pra¬ wej strony okienko cyfre 1, która w pola¬ czeniu z cyfra 0 w pierwszym okienku przedstawia liczbe 10. Poniewaz ruchoma zapadka m, umozliwiajaca laczenie kola na¬ stepnego, umieszczona jest na cyfrze 0 na obwodzie poszczególnych kól, w drodze swej przez dalszy obrót kola o dalsze 10 miejsc natrafia na regulator l jednego z ramion podbijacza p, który pokonujac opór sprezynki s1 (fig. 5), przesuwa zapadke wzdluz prowadnicy do góry, zazebiajac ja w tej chwili z sasiednim kolem i przesuwa¬ jac tym sposobem automatycznie kolo na¬ stepne o jedno miejsce, podsuwa cyfre 1 pod okienko.Dalsze dzialania sumujace nie wymaga¬ ja juz blizszych wyjasnien. Przy dodawa¬ niu kilkocyfrowych liczb rozpoczyna sie dzialanie w tym rzedzie pionowym klawi¬ szów, który odpowiada miejscu pierwszej cyfry danej liczby. Sposób dzialania przy dzialaniu odejmowania jest analogiczny, z ta jednak róznica, ze przesuwa sie klawisze w odwrotnym kierunku, poczynajac od da¬ nej cyfry, majacej byc odjeta, a oznaczonej dla odróznienia kolorem odmiennym. Po u- konczeniu dzialan arytmetycznych nalezy doprowadzic wszystkie cyfry wynikowe, u- widocznione w poszczególnych okienkach, do zera za pomoca kasownika, o którym byla mowa w oipisie konstrukcji. PL