Wynalazek niniejszy dotyczy pocisków do broni gwintowanej, obracajacych sie podczas lotu dookola swej osi podluznej, zaopatrzonych w pierscien wiodacy, umie¬ szczony w poblizu dna pocisku, w odleglo¬ sci mniejszej niz jeden kaliber, i nabitych wewnatrz materialem wybuchowym, przy czym przedni i tylny koniec pocisku sa lzejsze anizeli jego srodek, wskutek czego jego srodek ciezkosci znajduje sie w jego czesci srodkowej.Wiadomo, ze jeden ze srodków sluza¬ cych do ulepszenia balistycznych wlasno¬ sci pocisku polega na nadaniu ostrolukowi pocisku ksztaltu bardzo wydluzonego, któ¬ ry ulatwia mu przecinanie powietrza. Sto¬ sowanie tego srodka jest jednak ograniczo¬ ne, poniewaz trudno jest osiagnac zadowa¬ lajaca stabilizacje pocisku posiadajacego wielka dlugosc.Niniejszy wynalazek dotyczy odpowie¬ dniego rozmieszczenia mas pocisku, które pozwala na osiagniecie zupelnej jego sta¬ bilizacji nawet wtedy, gdy posiada on wiel¬ ka dlugosc.To rozmieszczenie mas osiaga sie przez to, ze skorupa pocisku w czesci srodkowej posiada scianki grubsze niz w swej czesci przedniej i tylnej, przy czym przekroje po¬ przeczne pocisku zmniejszaja sie w sposób ciagly poczynajac od pierscienia wiodace¬ go az do konca glowicy pocisku.To rozmieszczenie mas daje ten wynik, iz srodek ciezkosci pocisku przesuwa sie do przodu, przy czym pocisk otrzymuje moz¬ liwie najwiekszy moment bezwladnosci Wzgledem swej osi podluznej, a zarazem mozliwie najmniejszy moment bezwladno¬ sci wzgledem osi poprzecznej, przechodza¬ cej przez srodek ciezkosci, które to warun¬ ki dla pewnej okreslonej szybkosci wiro¬ wania umozliwiaja osiagniecie zupelnej stabilizacji pocisków, posiadajacych dlu¬ gosc szesciu kalibrów lub nawet wieksza bez potrzeby zmiany skoku gwintu lufy.W przypadku pocisku zlozonego, skla¬ dajacego sie z kilku czesci, dobiera sie cze¬ sci przednia, oraz tylna jego skorupy tak aby posiadaly one niezbedna wytrzymalosc mechaniczna na obciazenia, powodowane oporem powietrza oraz cisnieniem gazów prochowych, a zarazem aby posiadaly moz-< liwie jak najmniejszy ciezar.Ostrolukowa glowica, pocisku moze byc wykonana z materialu lzejszego.Ten wydluzony ksztalt pocisku pozwa¬ la na znaczne zwiekszenie wapólcizynnika balistycznego, zaleznego od ksztaltu poci¬ sku. Srodek ten pozwala takze na zmniej¬ szenie ciezaru pocisku, tak iz pocisk osia¬ ga przy tym samym ladunku miotajacym wieksza szybkosc poczatkowa, nie powodu¬ jac obciazen materialu, przekraczajacych dopuszczalne granice. Osiagniete dzieki lepszemu ksztltowi aerodynamicznemu po¬ cisku zmniejszenie oporu powietrza oraz dzieki mniejszemu jego ciezarowi, zwieksze¬ nie szybkosci poczatkowej równowazy z nadmiarem strate donosnosci strzalu, spo¬ wodowana przez zmniejszenie jego po¬ przecznego obciazenia.Przedmiotem wynalazku jest tez takie uksztaltowanie przedniej lekkiej czesci sko¬ rupy pocisku, które umozliwia umieszcze¬ nie w niej dodatkowego ladunku miotaja¬ cego, wybuchajacego niezaleznie od podob¬ nego ladunku, umieszczonego ewentualnie w komorze tylnej, a to w celu powieksze¬ nia w pewnej okreslonej chwili szybkosci lotu pocisku. Komory, w których sa umie¬ szczone te ladunki, dzialajace na zasadzie reakcji, sa polaczone z atmosfera za pomo¬ ca otworów, skierowanych ukosnie wzgle¬ dem osi podluznej pocisku, w celu udziele¬ nia mu momentu obrotowego, przyspiesza¬ jacego lub tez na odwrót zmniejszajacego jego liczbe obrotów, tak aby zachowac od^ powiedni stosunek pomiedzy liczba obro¬ tów a szybkoscia jego lotu.Inne zalety i szczególne cechy wynalaz¬ ku sa ujawnione w podanym ponizej opisie szczególowym.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia w widoku z boku, czesciowo zas w przekroju podluznym, po¬ cisk wedlug wynalazku, którego srednica stale sie zmniejsza i który posiada piers¬ cien srodkujacy, umieszczony w odpowied¬ nim miejscu na ostrolukowej skorupie po¬ cisku i spadajacy z niej po wylocie poci¬ sku z lufy, fig. 2 przedstawia przekrój po¬ przeczny wzdluz linii U — U na fig. 1, fig. 3 — 6 przedstawiaja przekroje podluzne innych postaci wykonania pocisku, fig. 7 przedstawia przekrój poprzeczny wzdluz linii 15 — 15na fig. 6.W przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 1 skorupa pocisku wedlug wy¬ nalazku posiada w czesci srodkowej, polo¬ zonej w poblizu srodka, ciezkosci, grube scianki z metalu jednolitego. Do skorupy 1 pocisku przymocowany jest w dowolny sposób wydluzony, waski ostroluk 2. Naj¬ lepiej jest wykonac go z metalu lekkiego, np. duraluminium, iprzy czym scianki w miejscach 2 i 3 winny byc jak najciensze z tym jednakze, by wytrzymywaly cisnie¬ nia, które na nie dzialaja.Srodkowa plaszczyzne x — y, przecho¬ dzaca przez miejisce polaczenia ostroluku 2 ze srodkowa czescia skorupy pocisku, naj¬ lepiej umiescic w poblizu srodka ciezkosci G pocisku, nabitego materialem wybucho- — 2 —wym. Cala dlugosc pocisku wynosi mniej wiecej szesc kalibrów lub wiecej.Pocisk taki moze zawierac, dzieki swej znacznej dlugosci i malej grubosci scianek czesci przedniej i tylnej jego skorupy, du¬ zo materialu wybuchowego. Glówna jednak zaleta rozmieszczenia masy, przedstawio¬ nego na fig. 1, polega, jak to wykazaly do¬ swiadczenia, na bardzo dobrej stabilizacji pocisku pomimo jego znacznej dlugosci.Okolicznosc te tlumaczy sie tym, ze srodek ciezkosci calego pocisku znajduje sie w poblizu punktu zaczepienia sily opo¬ ru powietrza, w wyniku czego powstajaca para sil, starajaca sie obrócic pocisk, po¬ siada krótkie ramie. Z drugiej strony ma¬ ly ciezar czesci ostrolukowej i tylu poci¬ sku zmniejsza do minimum moment bez¬ wladnosci wzgledem osi poprzecznej, prze¬ chodzacej przez srodek masy, co równiez wplywa korzystnie na stabilizacje poci¬ sku.Ladunek wybuchowy wypelnia cale wnetrze 2b pocisku. Moze on byc zapalony za pomoca zapalnika 6, umieszczanego w ostroluku glowicy lub tez zapalnika 7, umieszczonego w dnie pocisku, lub tez za pomoca obu tych zapalników.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 caly pocisk posiada zmniejszajacy sie przekrój, poczynajac od pierscienia wioda¬ cego U, umieszczonego w odleglosci mniej¬ szej niz 1 kaliber od dna pocisku. Srodko^- wanie pocisku uskutecznia sie wówczas najlepiej za pomoca odrzucanego po strza¬ le pierscienia 5a (fig. 1 i 2), skladajacego sie najlepiej z kilku czesci, polaczonych ze soba za pomoca laczników 5b lub podob¬ nych narzadów, usuwajacych isie po wylo¬ cie pocisku z lufy. Pierscien ten moze po¬ siadac wyciecia 5c, dajace przejscie gazom prochowym, które moga sie przedostawac pomiedzy pierscieniem wiodacym U a scian¬ kami lufy. Dzieki temu gazy te nie moga w zadnym razie wypchnac pierscienia 5a do przodu.W przykladzie wykonania wedlug fig* 3 skorupa pocisku sklada sie z dwóch cze¬ sci 1 i 2, przy czym scianki skorupy poci¬ sku sa przedluzone poza jego dno 10, tak iz tworzy sie przestrzen 9, w której umie¬ szcza sie ladunek miotajacy. Grubosc scian nek 8 przedluzenia skorupy zmniejsza sie w kierunku od przodu do tylu, w celu zmniejszenia ciezaru tylnej czesci skorupy pocisku. Na tym przedluzeniu sciany sko¬ rupy jest umieszczony jeden lub kilka pier¬ scieni wiodacych i. W przykladzie wykona¬ nia wedlug fig. 3 caly pocisk posiada ksztalt ostrolukowy.Tylna czesc 1 skorupy pocisku zakryta jest od strony przedniej pokrywa 11, wy^ konana ewentualnie z materialu lzejszego i zaopatrzona w zapalnik 6u, zapalany za pomoca zaplonnika uderzeniowego 6b, z którym zapalnik jest polaczony rurka 6c, przekazujaca plomien od tego zaplonnika 6b na zapalnik 6a. Oczywiscie, mozna do¬ prowadzic ladunek wybuchowy pocisku do wybuchu za pomoca zapalnika czasowego lub tez zapalnika o dzialaniu podwójnym.Zamiast przedluzenia 8 skorupy pocisku mozna do jego dna przymocowac czesc o tym samym przeznaczeniu, wykonana z materialu lzejszego. Takie uksztaltowanie tylnej czesci pocisku wplywa dodatnio na stabilizacje pocisku umozliwiajac zarazem umieszczenie w komorze 9 dodatkowego la¬ dunku miotajacego, który nadaje pocisko¬ wi zwiekszona szybkosc poczatkowa. Umie¬ szczenie zapalnika 6a, przedstawione na fig. 3, odpowiada skoncentrowaniu masy w poblizu srodka pocisku. Prowadzenie przedniej czesci pocisku uskutecznia sie za pomoca pierscienia srodkujacego 5a, od¬ rzucanego dzialaniem sily odsrodkowej po wylocie pocisku z lufy dziala.Fig. 4 przedstawia przyklad wykona¬ nia pocisku przeciwpancernego, w którym czesc ostrolukowa 2 opiera sie o jego glo¬ wice. Pierscien srodkujacy 5a, odpadajacy po wylocie pocisku z lufy dziala, jest osa-.. — 3 —dzony na czesci ostrolukowej. Przednia ostrolukowa czesc pocisku sklada sie z ko¬ lei z kilku czesci, z których najbardziej przednia czesc 2 najlepiej wykonac z ma¬ gnezu lub podobnego lekkiego materialu.Tylna czesc 2a ostroluku czolowego, przy¬ mocowana bezposrednio lub za posrednic¬ twem pierscieni 13 do glowicy 1 pocisku, zawiera pierscieniowa komore Ib, przezna¬ czona do umieszczenia w niej ladunku wy¬ buchowego, wybuchajacego przy uderzeniu pocisku o slaba przeszkode. Jezeli chodzi o ujawnienie miejsca upadku pocisku w wode, to ladunek ten móglby sie skladac np. z sodu lub z potasu, najlepiej bardzo rozdrobnionego. W pustej przestrzeni srod¬ kowej 15 czesci 2a umieszczony jest ladu-i nek wybuchowy, zapalajacy sie od zapal¬ nika 6 i przeznaczony do wytwarzania sil¬ nego swiatla w chwili uderzenia. Przednia czesc ostroluku, dzwigajaca zapalnik ude¬ rzeniowy 6, moze byc na czesc 2a nakreco-i na lub polaczona z nia w jakikolwiek inny sposób. Czesci 2 i 2a najlepiej tak wyko¬ nac, aby wchodzily jedna w druga nadajac calosci potrzebna sztywnosc. Ladunek wy¬ buchowy pocisku przeciwpancernego zapa¬ lany jest za pomoca zapalnika 7, umiesz- czonego w jego dnie.Na fig. 5 przedstawiono dalszy przy¬ klad wykonania pocisku wedlug wynalaz- kUj w którym do dna skorupy 1 pocisku, zawierajacej ladunek wybuchowy, jest z tylu przymocowana czesc tylna 3, o mozli¬ wie najmniejszym ciezarze, tworzaca ko* more 16, w której umieszcza sie dodatko¬ wy ladunek miotajacy, zapalajacy sie przy str&ale, którego gazy przy spalaniu sie uchodza wstecz .przez rurke wylotowa 17.Wewnetrzna czesc rurki 17 najlepiej wy¬ konac w ipostaci siatki 18 z otworami 18a o wymiarach tak dobranych, aby przez otwory te nie mogly sie przedostawac okru¬ chy nie spalonego prochu i powodowac za- tkania rurki wylotowej.Fig. 6 przedstawia inny przyklad wy¬ konania, w którym srednica ipocisku jest mniejsza,, anizeli kaliber lufy, przy czym pocisk posiada pierscien wiodacy 4a osa¬ dzony w poblizu jego dna oraz pierscien srodkujacy 5a, odpadajacy po wylocie po¬ cisku z lufy dziala. Dobrze jest tyl poci¬ sku zaopatrzyc w uzebienie 23, z którym zazebia* sie odrzucany po strzale pierscien wiodacy 4a o odpowiednio uksztaltowanej -powierzchni wewnetrznej (fig. 7).W celu zwiekszenia donosnosci strzalu pocisk jest zaopatrzony w czesci przedniej w komore, 2i, w której umieszcza sie do¬ datkowy ladunek miotajacy, dzialajacy na zasadzie reakcji, którego produkty spala¬ nia sie uchodza wstecz przez otwory wylo¬ towe 25. Otwory te najlepiej wykonac uko-. snie wzgledem osi pocisku w celu nadania pociskowi momentu obrotowego dookola tej osi, który zaleznie od kierunku rurek po¬ wieksza lub zmniejsza szybkosc wirowa¬ nia, nadana pociskowi w lufie. Podobne skosnie skierowane otwory moglyby tez byc wykonane w komorze 16.W opisanych wyzej postaciach wykona¬ nia (pocisku, ostroluk, obejmujacy wieksza czesc dlugosci calego pocisku, zakreslony jest stalym promieniem krzywizny. Oczy¬ wiscie, ostroluk ten móglby sie skladac z luków o promieniach róznych.Pierscieni wiodacych k byc moze jeden lub kilka i moga One byc umieszczone w róznych polozeniach, zaleznie od po¬ trzeby.Stosunek dlugosci lekkich czesci skoru¬ py pocisku i ciezkiej czesci srodkowej, wy¬ razonych w kalibrach, moze otrzymywac wartosci rozmaite, zaleznie od potrzeby i od rodzaju pocisku, jak to uwidoczniono na poszczególnych figurach rysunku.Opisane wyzej i przedstawione na ry¬ sunku postacie wykonania wynalazku sta¬ nowia, oczywiscie, jedynie .przyklady tego wykonania i moga podlegac licznym zmia¬ nom, które nie zmieniaja jednak istoty wynalazku. — 4 — PL