Wynalazek niniejszy dotyczy punkto¬ wego spawania elektrycznego, a w szcze¬ gólnosci urzadzenia do regulowania czasu spawania i1 zuzytej energii przy spawaniu punktowym, zwlaszcza stosowanymi do 'sta¬ li nierdzewnej lub innych metali, w któ¬ rych temperatura, czas jej oddzialywaniia i ilosc oraz obszar roztopionego metalu sa waznymi czynnikami, okreslajacymi ja¬ kosc wyrobu, W takim spawaniu punktowym ko¬ nieczne jest (stosowanie pradu o natezeniu dostatecznym, aby spoina byla dopirowa- dzonado temperatury spawania, ale w wiek¬ szosci .przypadków barflzo pozadane jest ograniczenie czasu przeplywu pradu, alby wysoka temperatura nie wplynela na zmia¬ ne struktury metalu otaczajacego spoine.W praktyce takie krótkie okresy cza¬ su nawet przy pradzie zmiennym o 60 okr/sek sa zazwyczaj mniejsze od czasu wymaganego do tego, aby prad osiag(nal swa najwyzsza wartosc po zamknieciu ob¬ wodu. Z tego powodu stwierdzono, ze ko¬ nieczne jest uzywanie zródla pradu o mc*- cy wiekszej niz wypada z normalnych obli¬ czen, aby mozna bylo otrzymac zadana chwilowa wartosc pradu w mniejszym o- kresie czasu niz okres potrzebny doi osiag¬ niecia najwiekszej wartosci natezenia pra¬ du.Wobec nadmiernej mocy zródla pradu, a wiec mozliwosci w niektórych przypad¬ kach przegrzania spoiny, gdyby prad osia¬ gnal za szybko swa najwieksza wartosc, konieczne jest, aby urzadzenia, regulujaceC2*as przeplywu pradu, dzialaly dokladnie i sprawnie.Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do regulowania energii pradu spawa¬ jacego, przy czym wlaczanie i wylaczanie pradu spawania moze byc uskuteczniane z wielka dokladnoscia czasu, bez zadnej o- bawy powtórnegio przepuszczenia pradu przpz te sataa spoine lub przekroczenia wyznaczonego czasu jego dzialania.W punktowym spawaniu elektrycz^ nym, znanym dotychczas, uzywano zwyt- klych krótkich impulsów, ale w celu prze¬ laczania pradu poslugiwano sie urzadze¬ niami wibracyjnymi lub szybkoobrotowy¬ mi, Trudnosci wywolane ruchem obroto¬ wym, np. trudnosci szybkiego rozruchu i zatrzymania urzadzenia oraz trudnosci, powstajace przy ruchu wibracyjnym wsku- tefc b^wladj^osci, nadmiernego zuzycja czesci i wstrzasnien oraz niepewnosci Uh stalania czasu spawania, zostaja usuniete wedlug wynalazku przez polaczenie ruchu obrotowego i ruchu postepowo-zwrotne- go w taki sposób, ze zostaly polaczone ko¬ rzysci jednostajnego szybkiego ruchu ob¬ rotowego i szybkiego przesuwu dorywcze¬ go o charakterze postepowo-zwrotnym, przy czym ten przesuw jest stosunkowo maly i wykonywaja go stosunkowo lekkie narzady.Cel wynalazku zostaje osiagniety przez uzycie kontaktu nieruchomego i kontaktu ruchomego, przy czym kontakt ruchogny obraca sie przed kontaktem nieruchomym z duza szybkoscia normalnie w tak nie¬ wielkiej odleglosci od kontaktu nierucho¬ mego, iz mozna od razu spowodowac ich chwilowe zetkniecie sie. Luk, powstajacy przy przerywaniu obwodu pradu, zostaje przerwany dzieki ruchowi obrotowemu kontaktu ruchomego, a nie dzieki jego ru¬ chowi zwrotnemu. Poniewaz ruch postepo- wo-zwrotny kontaktu ruchomego nie shh zy do przerywania obwodu, zatem kontakt ruchomy moze byc barctao lekkiej kon¬ strukcji i moze byc zachowany normalny odstep miedzy kontaktami, aby tylko za¬ pobiec przeskakiwaniu luku, przy czym odleglosc przeskoku jest w tym przypad¬ ku bardzo mala, poniewaz powietrze w szczelinie powietrznej krazy stale dzie¬ ki stalemu ruchowi obrotowemu kontak¬ tu.Inny wazny szczegól wynalazku polega na zastosowaniu pomocniczego obwodu pradu z wlaczonym do niego wylacznikiem przyciskowym, tak iz mechanizm, sluzacy do wlaczania i wylaczania pradu moze byc latwo uruchomiany z punktu odleglego od urzadzenia, a znajdujacego sie w poblizu przedmiotu spawanego, np. w ten sposób, ze wylacznik przyciskowy umocowuje sie na szczypcach do spawania.Poza tym w zakres wynalazku wcho^ dzi urzadzenie do zmniejszania natezenia pradu przed kazda iprzerwa obwodu pra¬ du.Inne szczególy wynalazku wynikaja z opisu urzadzenia wedlug wynalazku, uwi¬ docznionego na rysunku.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok perspektywiczny urzadzenia wedlug wy¬ nalazku od strony tablicy rozdzielczej, fig. 2 — takiz sam widok urzadzenia z bo¬ ku, uwidoczniajacy elektryczne polaczenia wcjlciawe i wyjsciowe, fig. 3 — widok z boku, jak na fig. 2, lecz w wiekszej po dzialce, przy czym czesc oslony jest zdjen ta, fig. 4 przedstawia w widoku perspek¬ tywicznym urzadzenie do regulowania czasu spawania i urzadzenie nastawcze, fig. 5 — urzadzenie wedlug fig. 4 w wido¬ ku perspektywicznym patrzac od strony przeciwnej, fig. 6 — pionowy przekrój poprzeczny urzadzenia do regulowania ezasu i do nastawiania, fig. 7 — widok z góry urzadzenia wedlug fig. 6, fig. 8 — przelacznik tarcsJowy obwodu nastawcze- go, fig, 9 — widok z tylu plyty iprzelacz- nikowej a plytkami kontaktowymi do regu¬ lowania czasu, fig. 10 — uklad "polaczen — 2 —calego urzadzenia, a fig. 11 — odmiane ukladu polaczen, dajaca zmniejszenie luku podczas przerywania obwodu.Urzadzenie wedlug wynalazku w posta¬ ci przenosnej,, przedstawionej ma fig. 1— 3, zawiera w ramie albo kadlubie 1 trans¬ formator 2, umocowany w dolnej czesci ra- my, oraz przyrzad nastawczy 3, umiesz¬ czony w górnej czesci ramy na pólce 4- Plyta 5, zakrywajaca jedoia strone ramy, dzwiga normalna skrzynke wylacznikowa. 6 z wylacznikiem uruchamianym za po- moca drazka 7 i sluzacym ' do wlaczania transformatora do spawania do zródla pradu. Na wierzchu skrzynki 6 umieszczo¬ ny jest maly wylacznik 106, rozrzadzajacy doprowadzeniem pradu o stosunkowo nie¬ wielkim napieciu do obwodów kontrol¬ nych i do silnika napedowego. Ponizej skrzynki lacznikowej 6 wystaje z oslony para zacisków 8 i 9, które stanowia zaci¬ ski wtórnego uzwojenia transformatora i doprowadzaja prad spawania do narzedzi do spawania w sposób opisany nizej.Przeciwlegla strona ramy jest zam¬ knieta za pomoca .plyt górnej 10 i dolnej 11, oraz za pomoca tablicy 12, zawieraja¬ cej przelaczniki 1S i 14 do przelaczania zaczepów 15 pierwotnego uzwojenia trans¬ formatora. Na górnej plycie 10 umoco¬ wana jest tablica 16 z przelacznikiem 17 do regulowania czasu spawania. Poza tym rama jest zamknieta za pomoca plyt bocz* nych 18 i 19 oraz pokrywy 20.Na fig. 4 — 9 przedstawiono szczegó¬ ly urzadzenia. Przyrzad do regulowania i nastawiania czasu spawania jest umiesz¬ czony na pólce 4, przy czym do pólki przy¬ mocowany jesft wspornik 21 w ksztalcie litery U, zaopatrzony w ramie 22, pod¬ trzymujace pijonowy pierscien 23, który stanowi calosc z ramieniem 22. Plyta kon- taktowa 24 z materialu izolacyjnego, np. z twardej fibry oraz tablica 16 z bakelitu lub innego materialu izolacyjnego sa przy¬ mocowane do pierscienia 23 za pomoca rozporek 26, jak to uwidoczniono na fig. 4.Wedlug fig. 6 i 9 plytki kontaktowe 27 urzadzenia do regulowania czasu sa u- mieszczone na plycie 24 wzdluz obwodu kola i posiadaja taka wysokosc, ze wcho¬ dza czesciowo w otwór pierscienia 23, lecz zachowuja pewna odleglosc od we¬ wnetrznej powierzchni pierscienia. Szczot¬ ka 28, umocowana na ramieniu obroto¬ wym 29 z materialu izolacyjnego, osadzo¬ nym na wale obrotowym 30, moze slizgac sie po plytkach 27, lecz normalnie nie sty^ ka sie z nimi, zachowujac nieiwdelka prze¬ rwe, widoczna na fig. 6. Trzymak szczot¬ kowy 31, w którym osadzona jest szczotr ka, posiada ksztalt rozwidlony i siega ra¬ mionami w dól z obydwóch stron ramienia 29 do punktu znajdujacego sie ponizej walu 30 (fig. 6), gdzie jest polaczony przegubowo z ramieniem 29 za pomoca przegubu 32. Szczotke odpycha od ramie¬ nia 29 w kierunku plyty kontaktowej 24 jedna lub kilka sprezyn srubowych 33, umieszczonych w ramieniu 29 i opieraja¬ cych sie o czolowa czesc $4 jarzma &5, u- mocowanego na trzymaku. Pizedlu*eiwe 36 jarzma opiera sie o tyl ramienia 29 i dziala jako zderzak, utrzymujacy normal¬ nie szczotke 28 w pewnej odleglosci od plytek kontaktowych 27.Elektryczne polaczenie ze szczotka 28 jest wykonane za pomoca plaskiej plytki kontaktowej 37, uwidocznionej na fig. 7, Plytka jest osadzona w trzsymaku szczotko¬ wym z boku i laczy sie gietkim przewodem 38 z metalowa piasta 39 w srodku ramie¬ nia 29. Przewodnik, np. drobnoziarnisty twardy wegiel lub grafit, stanowi pola¬ czenie mechaniczne i elektryczne piasty 39 z kolpaczkiem 41r naciskanym sprezyna i osadzonym na koncu sworznia 42 przesur wnie w lozysku A3 z materialu izolacyj¬ nego. Kolpaczek 41 jest dociskany do kli¬ na 40 za pomoca sprezyny 44, która nor¬ malnie odsuwa ramie szczotkowe 29 i wal — a —80 ku silnikowi 47. Kolpaczek 41 i sworzen 42 sa wykonane z materialu przewodza¬ cego i sluza do elektrycznego polaczenia klirn^ 40 z przewodami na zewnetrznej stronie kolnierza tulejki izolacyjnej 43, przy czym dalsze elektryczne polaczenie. przewodów ze sworzniem 42 moze byc u- skutecznione za pomoca nakretek 45.Wal 80 jest napedzany przez silnik 47 za posrednictwem kól zebatych 46 i 48, o- sadzonych na wale 30 wzglednie na wale 49 silnika. Na wale 30 osadzone jest kól¬ ko prowadnicze 50 z rowkiem prowadni- czym 51, w którym prowadzony jest trzpien 52, osadzony posrodku jarzma 53 w ksztalcie litery U, osadzonego wahliwie w przegubie 54 pomiedzy górnymi ramio¬ nami wspornika 21. Wolny koniec albo grzbiet jarzma 53 moze zaczepiac o koniec ruchomego rygla 55 za posrednictwem plytki 56, umocowanej na koncu jarzma.Ruchomy rygiel 55 tworzy ramie 57 dzwi¬ gni kolankowej, osadzonej wahliwie na czopie 58 i uruchamianej za pomoca ko¬ twiczki 59 elektromagnesu 60. Czesci te sa umieszczone tak (patrz fig. 7), ze ol rot walu 30 wywoluje przesuniecia jarzr ma 53 w przód i w tyl wzgledem plyty kontajctowej 24, dzieki wspóldzialaniu kól¬ ka prowadniczego 50 i trzpienia 52, przy czym wal 30 nie moze przesunac sie wzdluz sjwej osi, gdyz naciska na niego sprezyna •4-4. Elektromagnes 60 przyciaga w chwili wzbudzenia kotwiczke 59 ustawiajac ry¬ giel 55 na drodze plytki 56, tak iz jarzmo nie moze wykonac ruchu powrotnego w kierunku silnika. Wal 30, osadzony prze¬ suwnie na wsporniku 21, zostaje wobec te¬ go przy dalszym obracaniu sie silnika przesuniety ku plytce kontaktowej wbrew dzialaniu sprezyny 44, a to dzieki dziala- niti prowadnicy 50 i trzpienia 52 (przy¬ trzymywanego obecnie stale). Taki ruch walu 30 w pjrzód przesuwa szczotke 28 do zetkniecia sie z plytkami kontaktowymi 27, przy czym szczotka jest lekko docisnie¬ ta do kontaktów za pomoca sprezyn sruu bowych 33. Wobec tego podczas czesci jed¬ nego obrotu walu szczotka slizga sie po kontaktach, po czym kontakt zostaje prze¬ rwany wskutek dzialania rygla 55, opisia- nego ponizej.Od wszystkich plytek 27 do przodu plyty stykowej 24 prowadza polaczenia elektryczne; po kontaktach 61 slizga sie szczotka rozdzielcza 62 (fig. 4 i 6), która laczac sie z jednym lub kilkoma kontakta¬ mi uskutecznia polaczenia elektryczne z je¬ dnym lub z kilkoma kolejnymi wycinkami 27, tak iz czynna dlugosc) luku przewodza^ cego, skladajacego sie z wycinków 27 moze sie zmieniac. Szczotka rozdzielcza 62 jest osadzona na koncu walu 63, który moze byc obracany za pomoca galki 64, umieszr czonej z zewneitrznej strony tablicy 16, przy czym kazdorazowe polozenie sizczotj- ki rozdzielczej jest uwidocznione na ze¬ wnatrz tablicy za pomoca wskaznika 65, który slizga sie po guzikach 66, rozmiesza czonych na tablicy wzdluz luku kola, jak przedstawiono na fig. 1 i 6. Wal 68 jest osadzony w tulei 67, przechodzacej przez tablice 16 i zamocowanej za pomoca na¬ kretki pierscieniowej 68, która naciska na podkladke 69i znajdujaca sie miedzy na¬ kretka a tablica. Szczotka rozdzielcza 62 jest polaczona za pomoca zacisku 70 z od¬ powiednim gietkim przewodem nie przed- stawionym na rysunku.Aby zapewnic synchroniczne dzialanie elektromagnesu 60 z walem 30 przewi¬ dziany jest wylacznik walcowy 71 z ma¬ terialu izolacyjnego, umocowany na kon¬ cu walu 30 i zaopatrzony w plytke kon¬ taktowa 72, która w pewnym punkcie ob¬ rotu walu zwiera kontakty 78, przylaczo¬ ne do odpowiedniego obwodu kontrolnego, o którym bedzie mowa nizej. Kontakty te sa umocowane na klocku 74 z materialu izolacyjnego, a klocek jest przymocowany z kolei do pólki 4 za pomoca katownika 75. — 4 —Miedzy wspornikiem 21 a kólkiem pro- wadniczym 50 od strony silnika umiesz¬ czona jest plytka zderzakowa 76, która wspóldziala z .przylegajaca do niej stro¬ na kólka prowadniczego i ogranicza ruch walu 30 w kierunku ku silnikowi pod na¬ ciskiem sprezyny 44. W celu utrzymania powierzchni stykowej szczotki 28 w pla¬ szczyznie plytek 27 wbrew dzialaniu spre¬ zyny 33 przewidziany jest wycinek wstep¬ ny z materialu izolacyjnego 77, znajduja¬ cy sie na iplytce stykowej wzdluz luków wycinków kontaktów wedlug fig. 6 i 9, przy czym przedni koniec wycinka wstep¬ nego jest lekko nachylony.Do rozrzadzania obwodem pradu przy¬ rzadu sluzy poza tym przekaznik rygluja¬ cy 78, umocowany z boku przyrzadu, jak przedstawiono na fig. 4 i 7. Przekaznik ten posiada podstawke 79, na której umo¬ cowany jest elektromagnes 80 z kotwicz¬ ka 81, obracana naokolo trzpienia 89, tak iz z chwila wzbudzenia elektromagnesu kotwiczka podnosi plytke 83, zwierajaca normalnie pajre nieruchomych kontaktów 81*. Podniesienie plytki wywoluje wiec przerwanie obwodu, przechodzacego przez kontakty 84- Para normalnie otwartych kontaktów 85 jest osadzona nad plytka 83 i jesit zwierana z chwila jej podniesienia.Sprezyna odciagacza 86, wlaczona miedzy srube 87 a ramie 88, skierowane w dól od kotwiczki, naciska kotwiczke w dól, nada¬ jac jej polozenie uwidocznione na fig. 4 i 10. W celu .polaczenia poszczególnych obwodów przewidziana jest tabliczka lac&- nikowa 90 (fig. 5), posiadajaca trzy za¬ ciski 91, 92 i 93.W ukladzie polaczen wedlug fig. 10 przedstawione sa schematycznie najwaz¬ niejsze czesci urzadzenia wedlug wyna- lazku. W ukladzie tym pierwotne uzwoje¬ nie transformatora 2 posiada zaczepy 95, po których moga sie przesuwac ramiona przelacznikowe 96 i 97 ^w celu zmiany licz¬ by czynnych zwojów uzwojenia pierwot¬ nego, a przez to i mocy oddawanej przez transformator. Ramiona przelacznikowe 96 i 97 sa uruchamiane za pomoca galek 13 i 14, umieszczonych na tablicy 12 (fig. 1), przy czym galki sa zaopatrzone we wskazniki '98 i 99, które przesuwaja sie przed ponumerowanymi odpowiednio gu¬ zikami. Wtórne uzwojenie! 100 jest za¬ konczone zaciskami 8 i 9, do których za pomoca gietkich przelwodów 102 i 103 przylaczone jest narzedzie spawajace, np. szczypce 101. Prad jest doprowadzany do pierwotnego uzwojenia transformatora z odpowiedniego zródla pjradu zmiennego przewodami &, B, przy czymi prawy .zacisk uzwojenia pierwotnego jest wlaczony wprost do przewodu B linii, natomiast le^ wy zacisk uzwojenia jest przylaczony do przewodu A linii za pomoca szczotki 62, plytek 27 i szczotki 28. Prad jest dopro¬ wadzany do silnika 47 i poszczególnych obwodów rozrzadczych z odpowiedniego zródla pradu poprzez linie C — D, która posiada najlepiej napiecie nizsze niz linia zasilajaca transformator, np. jezeli trans¬ formator jest wlaczony na napiecie 220 V, to w obwodach rozrzadczych plynie prad o napieciu 110 V. Jak uwidoczniono w ukla¬ dzie polaczen przewody liniowe C —¦ D lacza sie z zaciskami 92 i 91, od których prowadza polaczenia wprost do silnika za pomoca przewodów 104 i 105, przy czym prad jest wylaczany za pomoca odpowie¬ dniego wylacznika 106, który najlepiej po¬ winien byc umieszczony w górnej czesci glównej skrzynki wylacznikowej 6, jak przedstawiono na fig. 2. Urzadzenie roz- rzadcze .posiada ponadto wylacznik przy¬ ciskowy 107, polaczony gietkimi przewoz darni 108 i 109 z zaciskami 91 i 93, przy czym gietkie przewody posiadaja dostate¬ czna dlugosc, aby umozliwic robotnikowi trzymanie i uruchamianie przycisku 107 przy jednoczesnym trzymaniu szczypców 101, przy* c^yrn przycisk moze byc umoco¬ wany na szczypcach 101. — 5 —Przy rozpoczynaniu pracy zamkniety zostaje wylacznik 106 obwodu pradu sil¬ nika 47, po czym uruchomiony zostaje drazek 7 (fig. 2) glównego wylacznika w celu przylaczenia linii A — B (fig, 10).Szczotka 28 jest normalnie odsunieta od plytek 27, a wiec obwód pradu transfor¬ matora jest przerwany. Z chwila urucho¬ mienia silnika 47 ruch obrotowy jego wa¬ lu przenosi sie za posrednictwem kól ze¬ batych 48 i 46 na wal 80, który z kolei ob¬ raca szczotke 28, lecz szczotka ta nie .sty¬ ka sie z plytkami 27 (fig. 10) dzieki dzia¬ laniu sprezyny 44. Ruch obrotowy kólka prowadniczego 50 wywoluje ruch postepo- wo-zwrotny jarzma 58 w kierunku od plyty 24 i 2 powrotem do plyty, lecz tylko raz za kazdym obrotem. Rowek prowad- niczy 51 jest wykonany tak, ze jarzmo od¬ suwa sie od plyty 24, gdy szczotka znaj¬ duje sie na wprost pierwszego wycinka 77 (fig. 9) i zatrzymuje sie w tylnym po¬ lozeniu dopóki szczotka nie przejdzie przez ostatnia plytke 27 obracajac sie w kierun¬ ku przeciwnym wskazówce zegara, jak przedstawiono strzalka na fig. 9. Poniewaz zapadka 55 normalnie nie wspólpracuje z jarzmem 58, wobec tego jarzmo to wyko¬ nywa swój ruch, nie wywierajac wplywu na polozenie szczotki 28, która normalnie nie styka sie z plytkami kontaktowymi, wskutek przesuniecia walu 80 w prawo pod dzialaniem sprezyny -4-4. Gdy robot¬ nik chce teraz spawac, to bierze w szczyp¬ ce 101 przedmiot podlegajacy spawaniu i naciska! przycisk 107 w celu zamkniecia ob¬ wodu pradu poprzez przewody 108, 109, przy czym wzbudza sie elektromagnes 60 w obwodzie, idacym od przewodu D linii zasilajacej przez zacisk 91, przewód 108, przycisk 107, przewód 109, zacisk 98, przewód 110, kontakty zwarte 84, prze¬ wód 111, elektromagnes 60, przewód 112 i zacisk 92, prowadzacy z powrotem do przewodu C linii zasilajacej.Wzbudzenie elektromagnesu 60 wy¬ woluje wychylenie sie zapadki 55 i albo natychmiastowe zagrodzenie drogi jarzmu jesli jarzmo jest juz odchylane w prawo, lub tez po bardzo krótkiej przerwie, gdy nastepuje prawe wychylenie jarzma. Na¬ lezy tu zauwazyc, ze przerwa jest nadzwy¬ czaj krótka dzieki temu, ze wal 80 obraca sie szybko. Kiedy szczotka 28 przesunie sie w polozenie na wprost skrajnego styku 77, jarzmo dazy do wychylenia sie w pra¬ wo, lecz zapadka 55 jest utrzymywana nieruchomo tak, iz wal 80 zostaje przesu^ niety w lewo wbrew napieciu sprezyny 44 przesuwajac szczotke 28 do zetkniecia sie ze stykiem 77, do którego szczotka jest do¬ ciskana dzialaniem sily sprezyny szczot¬ kowej 88. Szczotka, obracajac sie w dal¬ szym ciagu, slizga sie po plytkach 27, w kierunku odwrotnym do wskazówek zega¬ ra, jak przedstawia strzalka na fig. 9, do¬ póki nie dojdzie do ostatniej plytki, przy czym plytka 72 na wylaczniku walcowym 71 zwiera kontakty 78 i zamyka obwód elektromagnesu 80 przekaznika 78 w ob¬ wodzie idacym od przewodu D linii zasi¬ lajacej przez przycisk 107 do zacisku 98, a nastepnie poprzez przewód 118, kontakty 78, przewód 114, elektromagnes 80, prze¬ wody 115, 112 i zacisk 92 do przewodu C linii zasilajacej. Wzbudzenie elektromag¬ nesu 80 uruchamia, prekazmik 78, wsku¬ tek czego otwieraja sie kontakty 84, a za¬ mykaja sie kontakty 85. Otwarcie kontak¬ tów 84 powoduje przerwanie obwodu pra¬ du elektromagnesu 60, wskutek czego za¬ padka 55 zwalnia jarzmo 56, a wiec i wal 80, który pod dzialaniem sprezyny .4-4 przesuwa sie znów w prawo, powodujac odsuniecie sie szczotki 28 w prawo i przer¬ wanie jej styku z plytkami 27 natych¬ miast po opuszczeniu ostatniej plytki kon¬ taktowej. Zwarcie kontaktów 85 powodu¬ je zamkniecie obwodu, przytrzymujacego elektromagnes 80, a idacego od przewodu D przez przycisk 107 do zacisku 98, a na¬ stepnie przez przewód 116 i kontakty 85, — 6 —elektromagnes 80, przewody 115, 112 i za¬ cisk 92 do przewodu CL W ten sposób przekaznik 78 pozostaje wzbudzony, po¬ niewaz zamkniety jest przycisk 107, i podtrzymuje przerwanie obwodu elektro¬ magnesu 60, aby zapobiec uruchomieniu mechanizmu lacznikowego, az do zwolnie¬ nia przycisku. Zwolnienie przycisku 107 powoduje otwarcie obwodu .przez przewo¬ dy 108, 109, co powoduje przerwe obwo¬ du wzbudzenia przekaznika 78 i powrót obwodów do stanu normalnego. W ten sposób zapewnione jest tylko jedno dzia¬ lanie mechanizmu lacznikowego za kaz¬ dym zamknieciem przycisku, aczkolwiek ruch obrotowy szczotki 28 jest ciagly i posiada duza szybkosc. Poniewaz mala szczelina pomiedzy szczotka 28 a plytkami 27 wystarcza w zupelnosci do zapobieze¬ nia tworzeniu sie luku, wobec czego po¬ trzebna jest bardzo mala energia drgania jarana 58, powodujaca ruchy szczotki w kierunku do i od wycinków. Nalezy zazna¬ czyc, ze pomimo malej szczeliny luk prze¬ rywa sie bardzo latwo wobec nadzwyczaj wielkiej szybkosci obrotowej szczotki.Obwód pierwotnego uzwojenia trans¬ formatora przechodzi od przewodu linio¬ wego A przez przewód 117, zacisk U5, szczotke 28, plytki kontaktowe 27, szczot¬ ke rozdzielcza 62, przewód 118, lewa stro¬ ne pierwotnego uzwojenia transformatora 9U, ramie 96 przelacznika, przewód 119, ramie 97, prawa strone pierwotnego uzwo¬ jenia, a nastepnie do przewodu B linii.W celu zmiany okresu czasu zamknie¬ cia obwodu robotnik obraca galke 17, aby doprowadzic szczotke rozdzielcza 62 do ze¬ tkniecia z pewna liczba kontaktów 61, tak aby byla czynna wieksza lub mniejsza li¬ czba plytek kontaktowych 27, jak to naj¬ jasniej uwidoczniono na fig. 4. Na przy¬ klad wedlug fig. 9, gdy tylko ostatni wy¬ cinek 27 jest czynny wobec polaczenia szczotki 62 odpowiednim lacznikiem 61 tylko te tym wycinkiem, obwód bedzie za¬ mkniety na jedna jednostke czasu odpo¬ wiadajaca lukowi, który zajmuje ten wy- einek. Polaczenie rozdzielacza z ostatnimi dwoma plytkami zwiekszy czas zamknie¬ cia obwodu do dwóch jednosrtek czasu lid) odpowiednio do wielkosci luków tych wy¬ cinków itd. w miare jak rozdzielacz zwie¬ ra nastepne plytki kontaktowe.W celu oslabienia luku elektrycznego miedzy szczotka 28 a plytkami kontakto¬ wymi 27 obydwie ostatnie plytki moga byc wykonane tak, aby nie mialy polaczenia bezposredniego ze szczotka rozdzielcza €2 i byly polaczone za pomoca oporników wedlug fig. 11. W tym przypadku, przypuszczajac, ze szczotka 28 obra¬ ca sie w kierunku odwrotnym do wska¬ zówek zegara, jak wskazuje strzalka, przesuwanie sie szczotki 28 po plytkach 27 wywola zamkniecie obwodu pierwotne¬ go uzwojenia transformatora 9i, przy czym obwód przechodzi od przewodu A poprzez przewód 117, szczotke 28, pierw¬ sza plytke stykajaca sie ze szczotka roz¬ dzielcza 62, przewód 118, pierwotne uzwo- jeniie transformatora 9U do przewodu B linii. Prad posiada pelne natezenie, gdy szczotka 28 przesuwa sie po plytkach, z którymi styka sie szczotka rozdzielacza 6S, gdy jednak szczotka 28 przechodzi na plytke nie stykajaca sie bezposrednio ze szczotka rozdzielcza 62, to w obwód tnie- dzy szczotke 28 a szczotke rozdzielcza wlaczony zostaje opornik Rl, zmniejsza- jac odpowiednio natezenie pradu. Gdy szczotka 28 przesunie sie na ostatnia ply¬ tke 27, w obwód wlaczone sa obydwa o- porniki R2 i Rl, które zmniejszaja jesz¬ cze bardziej natezenie pradu, tak iz prze¬ rwanie zetkniecia sie szczotki 28 z plyt¬ ka 27 nastepuje bez powstawania lu¬ ku.Nalezy zaznaczyc, ze podczas wszyst- kich tych czynnosci, bez wzgledu na cze¬ stosc spawania, silnik obraca sie stale i bez przerwy napedza szczotke obrotowa, — 7 —przy czym obwód szczotki jest zamykany i otwierany w sposób ciagly. Ruch zwrot¬ ny dotyczy stosunkowo lekkich czesci i jest maly, dzieki bardzo malej szczelinie ist¬ niejacej miedzy szczotka a wycinkami, a poniewaz bezwladnosc czesci, podlegaja¬ cych ruchowi zwrotnemu, przenosi sie na stosunkowo ciezkie czesci obrotowe, np. wirnik silnika, kola zebate i wal, przyczy¬ nia sie to bardizo znacznie do uzyskania dokladnosci czasu przy duzych szybkos¬ ciach. Dokladnosc i sprawnosc zapewnia poza tym prawie jednostajny bieg silnika o dostatecznych wymiarach i mocy . PL