URZAD PATENTOWY w WARSZAWIE OPIS PATENTOWY Nr 29852 KI. 63 e, 19/01 Societó Italiana Pirelli, Mediolan Opon poeanatyczma do pojazdów 6 ntrwei !§•! Pnedmiotem wynalazku niniejszego jest opona pneumatyczna o zasadniczo splasz¬ czonej powierzchni bieznej.Znane opony pneumatyczne skladaja sie ze scianek gumowych i ze szkieletu, umie¬ szczonego wewnatrz tych scianek i zlozone¬ go z plótna gumowanego w ksztalcie kiszki, otwartej na wewnetrznym obwodzie. O- brzeza opony sa zaopatrzone w pierscienie usztywniajace, wykonane z drutów stalo¬ wych i umozliwiajace umocowanie opony na obreczy kola. Zwykle opony maja prze krój kolisty zarówno w stanie nadetym, jak i nie nadetym, a powierzchnia zewnetrzna opony posiada ksztalt, odpowiadajacy ksztaltowi szkieletu, przy czym obciazona opona styka sie z terenem mniej lub wie¬ cej szeroka czescia srodkowa scianki biez¬ nej opony, wskutek czego powierzchnia tej czesci odbiera caly nacisk, wywierany na opone. Powloka gumowa wzmiankowanej czesci scianki bieznej zuzywa sie przez to silniej i predzej od scianek bocznych opo¬ ny, które zuzywaja sie tylko nieznacznie.W celu unikniecia wspomnianych nie¬ dogodnosci proponowano stosowanie opon o splaszczonej i szerszej powierzchni biez¬ nej, pozwalajacej zmniejszyc nacisk na jed¬ nostke tej powierzchni przez rozlozenie calkowitego nacisku na wieksza powierzch¬ nie, przez co osiaga sie, prócz innych ko¬ rzysci, mniejsze zuzycie warstwy bieznej.Szkielet znajduje sie przy tym w korzyst¬ niejszych warunkach dzieki ternu, ze wiek. sza jego czesc odbiera nacisk, przenoszony przez warstwe biezna, wskutek czego mniej on sie odksztalca, co pociaga za soba mniej¬ sza prace miedzyczasteczkowa, polaczona zwydzielania ciepla, które jest najisto¬ tniejszym zródlem niszczenia opony. Po- za tym dzieki wiekszej i splaszczonej po¬ wierzchni bieznej opony mozna zmniejszyc cisnienie powietrza w detce i uzyskac spo¬ kojniejszy bieg pojazdu. Ponadto zapewnia powierzchnia biezna opony tego rodzaju lepsze trzymanie aie toru kól zwiekszajac przez to bezpieczenstwo.Mhno tych zalet nie rozpowszechnily sie opony tego rodzaju na rynku, poniewaz, jak stwierdzono doswiadczalnie, nie uzys¬ kano zadowalajacych wyników z powodu kilku wad, które nie pozwalaja wykorzystac przytoczonych wyzej zalet, glównie zas dla¬ tego, te trudno je3t otrzymac powierzchnie biezna szeroka i zasadniczo cylindryczna na szkielecie o przekroju kolistym. Wsku¬ tek tych róznic ksztaltu powierzchni biez¬ nej i przekroju szkieletu nadawano czes¬ ciom bocznym warstwy bieznej zgrubie¬ nia. Ma to jednakowoz te wade, iz nie uzy¬ skuje sie oszczednosci na materiale opony pomimo mniejszego zuzycia jej scianki bieznej. Ponadto znajduja sie te zgrubie¬ nia w miejscach, w których odksztalcenia sa najsilniejsze, przez co powstaja napre¬ zenia wewnetrzne i wydzielanie ciepla w calej strukturze, a tym samym i zmniejsze- nie trwalosci materialu. Proponowano wy¬ rób i wulkanizacje opon, których przekrój n!e jest kolisty, lecz splaszczony odpowie¬ dnio do powierzchni bieznej. Okazalo sie jednak, ze w ten sposób nie da sie rozwia¬ zac tego zagadnienia, poniewaz przy nade¬ ciu opona przybiera ksztalt walcowaty, a warstwa biezna staje sie mniej splaszczo¬ na niz przed nadeciem.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest opona pneumatyczna pozbawiona tych wad, posiadajaca powierzchnie biezna o szerokosci wiekszej niz 80*/# szerokosci, ja¬ ka posiada opona nie nadeta, i której krzy¬ wizna w przekroju poprzecznym tworzy luk, którego wysokosc wynosi mniej niz 81/1 cieciwy.Opona pneumatyczna wedlug wynalaz¬ ku posiada warstwe biezna wzglednie plaszcz biezny splaszczony i saerzzy niz przy zwyklych oponach i znamienna jest tym, ze górne czesci boczne tego plaszcza sa podtrzymywane za pomoca zeberek o stosunkowo malych wymiarach, które lacza sie z dolnymi czesciami bocznymi tegoz plaszcza i sa tak rozmieszczone, iz powsta¬ ja wglebienia miedzy górnymi czesciami bocznymi, zeberkami dolnymi i czesciami bocznymi plaszcza, przy czym plaszcz biez¬ ny posiada w miejscach, w których pokry¬ wa szkielet, grubosc mniejsza od najmniej¬ szej grubosci plaszcza miedzy plótnami a dnem rowka w czesci srodkowej plaszcza.Grubosc zeberek nie moze oczywiscie prze¬ kroczyc wielkosci odstepu miedzy zeberka¬ mi.Stwierdzono, iz korzystnie jest laczyc zeberka i górne czesci boczne plaszcza biez¬ nego za pomoca zaokraglen, dzieki czemu osiaga sie wyniki, których nie mozna bylo osiagnac srodkami dotychcns znanymi przez zaopatrzenie czesci bieznej w slabe wydrazenia boczne, które mialy znaczenie raczej dekoracyjne.Ewentualnie w celu unikniecia ogrza¬ nia opony mozna zastosowac miedzy gór¬ nymi i dolnymi czesciami bocznymi plasz¬ cza bieznego otwory najlepiej okragle, któ¬ re, wychodzac od spodu wyzlobienia bocz¬ nego, skierowane sa ku srodkowi plaszcza bieznego, jednakowoz nie dochodza do nie* go.W mysl innego wykonania przedmiotu wynalazku mozna zewnetrznej powierzch¬ ni plaszcza bieznego nadac ksztalt wkle¬ sly, przy czym glebokosc tej wkleslosci mo¬ ze sie zmieniac. Najwieksza glebokosc po¬ siada taka wielkosc, aby opona nadeta po¬ siadala powierzchnie biezna calkowicie po¬ zioma. W ten sposób uzyskuje sie przy ob¬ ciazeniu równomierny nacisk zarówno na czesc srodkowa, jak równiez i na oba boki plaszcza Mezncgp, jezeli zas wglebienie — i —srodkowe plasKn je* wiakse, tak iz o- trajrmuje ne ono chociaz w mnkj^rm sto- pnia i pr*y eposie nadetej, to mozna osia¬ gnac przy obciazeniu opony natetenio wiyk sne na bokach pisana Metnago nit w je¬ go srodku. W kazdym rasie wglebienln te musza byc takie, aby grebosc gumy w cae- sci srodkowej plaaacm prsskraciala co naj¬ mniej 0,25 grubosci najwlakasej na brze¬ gach plasacza bieznego. To udoekonalenie posiada duie znacsenie gospodarcze, ponie¬ waz poswala na równomierniejsae zuzycie tego phiwicia opony* Na rysunku fig. 1 przedstawia w per¬ spektywie czesc opony, wykonanej w mysl wynalazku, fig. 2, S i 4 pnedstawiaja od¬ mienne wykonania opony wedlug wynalaz¬ ku.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza pierscienie u- sztywniajace, umieswirme w obrzezach o- pony, 2 — warstwy plócienne, tworzace szkielet opony. 3 — scianki boczne opony, i — plaszcz biezny opony. 6 — zgrubie¬ nia boczne dalszym ciagu opisu w skróceniu zgrubie¬ niami bieznymi, 5 — zeberka, podtrzymu¬ jace zgrubienia biezne, i 7 — zaokraglenia lukowe pomiedzy zeberkami 5. Zgrubienia boczne moga byc podzielone rowkami 8 na pojedyncze wystepy w celu osiagniecia wiekszej elastycznosci opony. W przedsta¬ wionym przykladzie szerokosc 1 powierzch¬ ni bieznej stanowi 90»/« najwiekszej szero¬ kosci c opony nadetej. Wysokosc / luku, o- znaczajacego krzywizne powierzchni biez¬ nej w kierunku poprzecznym wzgledem obwodu kola, stanowi P/t dlugosci cieciwy tego luku, która praktycznie jest równa szerokosci powierzchni bieznej. Plaszcz bie¬ zny moze byc wykonany z gumy innego ro¬ dzaju niz opona wlasciwa. Brzegi dolne plaszcza bieznego nie sa polaczone wprost z jego brzegami górnymi, jak w oponach znanych, lecz sa skierowane w kierunku csesci srodkowej plaszcza bieznego i lacza sie z brzegami górnymi 6 tego plaszcu za pomoca zeberek 5 tak, ze grubosc * brze¬ gówdolnych plaszcza bieznego nie jest wiek¬ sza niz grubosc scianki bieznej w znanych oponach, lecz jest zasadniczo mniejsza od najmniejszej grubosci h plaszcza bieznego miedzy plótnami 2 i dnem rowka 9 w cze¬ sci srodkowej tego plaszcza. Dzieki temu o- szcaedza sie na materiale i unika odksztal¬ cen, których wynikiem jest ogrzanie i zni¬ szczenie scianek i szkieletu opony. Oczywi¬ scie mozna do pewnego stopnia zmieniac ksztalt poszczególnych czesci plaszcza biez¬ nego oraz budowe szkieletu i sklad gumy w róznych czesciach opony.W przykladzie, pnedstawionym na fig. 2, umieszczone sa na dnie wyzlobien 10 pod zaokragleniami 7 otwory U, siegajace wewnatrz plaszcza bieznego w kierunku je¬ go czesci srodkowej. Otwory te o przekro¬ ju kolistym znajduja sie blisko plócien 2 szkieletu, wskutek czego szkielet jest chlo¬ dzony powietrzem, wchodzacym do tych o* tworów. Pomiedzy otworami tymi i dnem rowków 9 musi pozostac warstwa gumy, wystarczajaca dla zapewnienia równo¬ miernego zuzycia plaszcza bieznego. W pra¬ ktyce stosuje sie miedzy plótnem i tymi o- tworami warstwe gumy o takiej samej gru¬ bosci, jaka grubosc s posiadaja dolne brze¬ gi plaszcza bieznego.Otwory 11 moga wchodzic mniej lub wiecej gleboko wewnatrz plaszcza bieznego nie przenikajac go calkowicie. Przekrój ich moze miec ksztalt dowolny, a ilosc mo¬ ze byc rózna, lecz korzystnie jest umiesz¬ czac jeden otwór do kazdego wyzlobienia pod zaokragleniami 7. Otwory te mozna wytworzyc np. nadajac formom do wulka¬ nizacji odpowiednie ksztalty i umieszcza* jac odpowiednie korki na wystepach, wy- pelniajacych wglebienia pod zaokraglenia¬ mi 7, przy czym korki te moga posiadac ksztalt stozkowy w celu latwiejszego ich wyjecia z formy wulkanizacyjnej po wul¬ kanizacji.W przykladach przedstawionych na tig. *3 i 4 powierzchnia biezna plaszcza biezne¬ go nie posiada profilu zwyklego, uwidocz¬ nionego linia przerywana ltp lecz profil u- widoczniony linia 1$, przy czym w przy¬ kladzie, przedstawionym na fig. 8, grubosc plaszcza bieznego zmniejsza sie w miare posuwania sie od brzegów plaszcza do jego srodka, w przykladzie zas wedlug fig. 4 u- zyskuje sie wglebienie, zwiekszajac nieco grubosc czesci bocznych plaszcza bieznego, tak iz jego warstwa srodkowa jest naj¬ ciensza w samym srodku, powierzchnia zas biezna czesci bocznych plaszcza pozostaje llaska. Szkielet otrzymuje równiez w tym przypadku swój zwykly przekrój kolisty korzystniejszy od eliptycznego, który jednak mozna równiez stosowac. Przekroje szkie¬ letu mniej lub wiecej splaszczone lub wgle¬ bione nie sa korzystne, poniewaz powoduja one w stanie nadetym szkodliwe napreze¬ nia w gumie, zwiekszajac zuzycie warstwy bieznej, powodujac pekniecia i rysy i wy¬ kazujac wszelkie wady, jakie wystepuja w gumie, poddawanej rozciaganiu.Wielkosc wglebienia w plaszczu biez¬ nym moze wahac sie w pewnych granicach zaleznie od wymiarów opony. W kazdym razie grubosc gumy w czesci srodkowej plaszcza moze byc wieksza niz 0,25 grubo¬ sci wzglednie wysokosci naroza plaszcza, mierzonej od linii U, stanowiacej granice !omiedzy szkieletem a pozostala czescia o- pony, to znaczy grubosc m nie powinna byc mniejsza od 0,25 grubosci n. Na przyklad w oponie 34 X 7 o przekroju wedlug fig. 4 plaszcz biezny przy oponie nadetej posia¬ dalby wysokosc wglebienia równa 2 lub 3 mm oraz 4 lub 5 mm w przypadku wykona- nia opony wedlug fig. 3, w którym wyso¬ kosc luku wglebienia wynosi mniej niz 8#/o szerokosci plaszcza bieznego. W tych wa¬ runkach plaszcz biezny, posiadajac wgle¬ bienie przy nadeciu opony, pod normalnym obciazeniem otrzymuje powierzchnie biez¬ na calkowicie wyprostowana.Wynalazek niniejszy dotyczy równiez o- pon pneumatycznych, w których plssaci biezny redukuje sie praktycznie do dwóch czesci bocznych, przy czym grubosc gumy w caesd srodkowej plasKza wynosi kilka milimetrów lub równa sie aeru. W tych przypadkach nie ma wglebienia, lecz istnie¬ ja dwie czesci biezne oddzielne, umieszczo¬ ne na wspólnym szkielecie opony. PL