Wynalazek dotyczy radiowego maszto¬ wego urzadzenia antenowego, którego maszt sluzy zarazem jako przewód pro¬ mieniujacy (oscylator). Przedmiot wyna¬ lazku stanowi konstrukcja i wymiary ta¬ kiego masztu.Maszty antenowe promieniujace sa juz znane np. w postaci tak zwanej anteny Blaw-Knoxa. Antene taka stanowi maszt ustawiony pionowo, który jest odizolowa¬ ny od ziemi i wzbudzany w swej przyziem¬ nej czesci oraz jest dostrajany do dlugosci fali. W celu uzyskania w antenie maszto¬ wej takiego rozkladu pradu, który odpo¬ wiadalby zadanemu wykresowi promienio¬ wania, wysokosc masztu anteny Blaw- Knoxa powinna wynosic w przyblizeniu 0,6 X, przy czym litera X oznaczono dlu¬ gosc fali, promieniowanej przez antene.Ta stosunkowo duza wysokosc masztu jest niekorzystna nie tylko ze wzgledu na wiel¬ kie koszty, lecz takze ze wzgledu n bezpieczenstwo komunikacji, lotniczej. Du¬ ze koszty takich urzadzen odgrywaja tym wieksza role, ze nie wzrastaja wprost pro¬ porcjonalnie do wysokosci masztu, lecz sa mniej wiecej proporcjonalne do trzeciej potegi wysokosci masztu.Przy antenach radiowych nalezy uzy¬ skac jeszcze taki rozklad pradu w ante¬ nie, by antena promieniowala glównie wzdluz powierzchni ziemi, tak by nie bylo zaklócen spowodowanych odbiciem fal od górnych warstw atmosfery.Niniejszy wynalazek proponuje dla usuniecia wad wymienionych na wstepie, a zwlaszcza w celu zmniejszenia wysokosci masztu, zasilanego w jego czesci przyziem¬ nej, aby na maszcie, drgajacym jako wol¬ ny dipol, wywolac taki rozklad napiecia i pradu fali stojacej, izby wezel napiecia byl odlegly od ziemi mniej wiecej o 74 dlu¬ gosci fali promieniowanej, a ponad cew¬ ka zasilajaca, odpowiednio dostosowana, wzbudzaly sie wzdluz masztu drgania o dlugosci odpowiadajacej pól dlugosci fali promieniowanej.Przy takim rozkladzie pradu w maszcie i przy zastosowaniu wedlug wynalazku skracajacych ukladów pojemnosciowych uzyskuje sie te korzysc, ze wysokosc masz¬ tu mozna utrzymac w granicach znacznie mniejszych jak dotad; przewaznie wystar¬ cza tu wysokosc równa/okolo 0,4 X.Promieniowanie takiej anteny odbywa sie glównie wzdluz powierzchni ziemi, pod¬ czas gdy promieniowanie w przestrzen jest znacznie zmniejszone. Wykres promienio¬ wania anteny uziemionej mozna sporza¬ dzic, przyjmujac iz antena ta jest uzupel¬ niona zwierciadlanym odbiciem takiej sa¬ mej anteny o takim samym rozkladzie pra¬ du. Interferencja promieniowania wzdluz .ziemi z promieniami odbitymi od warstwy Heaviside'a uwydatnia sie dla tego rodza¬ ju anten dopiero w wiekszej odleglosci od . nadajnika, tak ze unika sie fadingu w po¬ blizu nadajnika i osiaga przez to odbiór . bez zaklócen fadingowych na znacznym ob¬ szarze wokolo nadajnika.Na fig. 1, 2, 3 przedstawiono tytulem przykladu trzy wykonania masztu anteno¬ wego wedlug wynalazku.W urzadzeniu antenowym wedlug fig. . 1, aby zapobiec wyginaniu sie masztu, któ¬ ry nie jest obliczony na wyboczenie, maszt ten jest podtrzymywany w trzech punktach swej wysokosci w znany sposób linkami odciagowymi 2, B, i, przy czym linki te sa rozmieszczone naokolo masztu. Aby w lin¬ kach odciagowych nie wzbudzaly sie drgau nia elektryczne, a zatem aby nie powodo¬ wac tlumienia anteny, linki sa podzielone w znany sposób na szereg odcinków, pola¬ czonych ze soba odpowiednimi izolatorami.Linki 2 i U$ dzialajace jako odciagacze, tworza prócz tego u konców stojacej fali, ukladajacej sie na maszcie, uklad powierz¬ chni pojemnosciowych. W tym celu pierw¬ sze odcinki tych linek, liczac od masztu, sa wykonane z brazu, co zaznaczono na ry¬ sunku grubszymi liniami. W celu utworze¬ nia zadanych powierzchni pojemnoscio¬ wych odcinki z brazu sa polaczone ze soba metalicznie. W najprostszym przy]padku odcinki te mozna byloby polaczyc bezpo¬ srednio z masztem, co ma jednak te strone ujemna, ze uniemozliwia pózniejsze do¬ strajanie masztu. Poszczególne wymiary konstrukcji takiego masztu nalezy dobrac tak, aiby dlugosc elektryczna tej konstruk¬ cji odpowiadala mniej wiecej warunkom dostrojenia. Niemniej jednak jest rzecza korzystna miec moznosc pózniejszego do¬ strajania w malych granicach konstrukcji masztowej. W omawianym przypadku jest to umozliwione dzieki temu, ze odcinki z brazu, aczkolwiek polaczone ze soba prze¬ wodami 5, 6, nie sa przylaczone bezposre¬ dnio do masztu, lecs za posrednictwem ce¬ wek indukcyjnych strojonych 7 i 8, które zezwalaja na dokladne dostrojenie kon¬ strukcji masztowej. Konstrukcje maszto¬ wa mozna dostrajac z grubsza, zmieniajac liczbe linek brazowych, a zatem zmienia¬ jac powierzchnie pojemnosciowa. W przy- ipadku takiego dostrajania wykres promie¬ niowania anteny traci nieco na symetrii, co oczywiscie jest wada.Maszt 1 wedlug fig. 2 jest zbudowany z uwzglednieniem wyboczenia i jest zatem podtrzymywany tylko w srodkowej swej czesci za pomoca linek 10. W celu utworze¬ nia górnej powierzchni pojemnosciowej przewidziane sa linki 11, zaopatrzone w odcinki z brazu, powiazane z wierzchol- — .2 —kiem masztu. Dolna powierzchnia pojemno¬ sciowa jest utworzona z linek z brazu 12, naciagnietych linkami 10.Powyzszy sposób budowy jest mozliwy równiez w odniesieniu do urzadzenia we¬ dlug fig. 1. Urzadzenie z linkami 12, za¬ znaczonymi na tej figurze linia przerywa- na, posiada te zalete, ze dolna powierzch¬ nia pojemnosciowa z linek 12, po opusz¬ czeniu linek 2, jest bardziej oddalona od powierzchni ziemi, dzieki czemu brzusiec fali pradu w konstrukcji masztowej jest przesuniety wiecej ku górze.Maszt mozna dostroic dokladnie rów¬ niez w ten sposób, ze w jego srodkowa czesc 13 wedlug fig. 3 wstawi sie izolator, a obie czesci metalowe masztu polaczy sie ze spba cewka H, przy pomocy której moz¬ na zmieniac w pewnych granicach dlugosc stojacej fali masztu.Jest rzecza korzystna polaczyc ze soba dobrym przewodnikiem poszczególne czesci masztu. Wykonac to mozna najprosciej przy pomocy drutów,, poprowadzonych wzdluz masztu i przymocowanych w kilku miejscach do jego narozników. Sposób ten upraszcza sie szczególnie w przypadku masztu o jednakowym przekroju na calej jego dlugosci; wystarczy wówczas popro¬ wadzic linke metalowa od jednego do dru¬ giego konca masztu. PL