Niniejszy wynalazek dotyczy urzadze¬ nia do zaciskania uchwytu narzedzia w ob¬ sadzie, umocowanej na suporcie obrabiar¬ ki, np. tokarki, zaopatrzonego w czlon za¬ ciskowy, osadzony przesuwnie w obsadzie, który odpowiednia glówka wchodzi w wy¬ ciecie uchwytu, a przesuniecie tego czlonu powoduje zamocowanie uchwytu narzedzia w obsadzie lub jego zwolnienie.Znamienna ceche wynalazku stanowi przede wszystkim osadzony w obsadzie ob- racalnie trzpien, który przechodzi na wy¬ lot przez wyciecie w czlonie zaciskowym i posiada posrodku mimosrodowe wytocze¬ nie wzglednie kolnierz, wywierajacy przy obracaniu trzpienia bezposredni nacisk na czlon zaciskoWy zarówno przy ruchu, slu¬ zacym do zamocowania uchwytu, jak i przy ruchu, który powoduje jego zwolnienie.Wedlug jednej z postaci wykonania na przeciwleglych stronach trzpienia w czlo¬ nie zaciskowym umieszczone sa dwa na¬ rzady, nastawiane w kierunkach jego prze¬ suwu, np. dwie sruby regulujace, wkre¬ cone w czlon zaciskowy tak, ze jedna lub druga wystawiona jest przy obrocie trzpie¬ nia na bezposredni nacisk mimosrodowe- go wytoczenia wzglednie kolnierza.Zaleta tej konstrukcji jest, ze wszel¬ kie wycieranie sie plaszczyzn stykowych uchwytu narzedzia i obsady uchwytu wzglednie starcie sie 'mimosrodowego wy¬ toczenia trzpienia mozna .skompensowac przez odpowiednia regulacje czesci nastaw¬ nych (srub regulujacych), tak ze zapew¬ nione jest dobre umocowanie uchwytu w obsadzie.Takie urzadzenia zaciskowe moznaumiescic na dwu sasiednich bokach obsa¬ dy wzgledem siebie pod katem prostym, co umozliwia dowolne umocowanie uchwy¬ tu na tych dwóch bokach obsady.Czlon zaciskowy moze byc w znany sposób zaopatrzony w wystajaca glówke, która wchodzi w pryzmatyczne pionowe wyciecie uchwytu, tak iz mozna go prze¬ suwac pionowo wzdluz obsady. W zwiaz¬ ku z tym urzadzeniem znane jest zastoso¬ wanie wkreconej do obsady sruby regulu¬ jacej, która dzieki temu, ze opiera sie o czesc polaczona z obsada, nastawia uchwyt przed jego umocowaniem w pozadanym po¬ lozeniu pionowym; sruba zaciskowa jest przy tym umieszczona centrycznie w u- chwycie.Dalej wedlug wynalazku zastosowane sa dwie pionowe sruby nastawne, wkreco¬ ne w konce uchwytu, co umozliwia oczywi¬ scie dokladniejsze ustalenie pionowego po¬ lozenia tegoz. W tym celu oraz dla umoz¬ liwienia obnizenia uchwytu przewidziane sa w górnych naroznikach obsady z obu stron kazdego czlonu zaciskowego wycie¬ cia, w które moga wejsc wystepy, umiesz¬ czone na koncach obsady. W te wystepy wkrecone sa (pionowe sruby nastawne.Przez oparcie dolnych konców tych srub o podstawe wyciec mozna ustawic uchwyt we wlasciwym pionowym polozeniu przed jej zamocowaniem. Przy zastosowaniu dwu czlonów zaciskowych na sasiednich bokach obsady mozna wyrobic te wyciecia na trzech naroznikach uchwytu, tak ze jedno z nich sluzy wspólnie przy mocowaniu uchwytu na obu bokach obsady.W znanych dotychczas obsadach znaj¬ dowaly sie na naroznikach pochyle piono¬ we plaszczyzny stykowe, które przylegaly do pochylych plaszczyzn stykowych kon¬ ców uchwytu. Przy takiej budowie uchwyt narazony jest na odksztalcenie wskutek dzialajacego nan znacznego momentu zgi¬ najacego. Wedlug wynalazku te pochyle plaszczyzny stykowe znajduja sie pomiedzy naroznikami obsady i czlonem zaciskowym; specjalnie korzystne jest wyrobienie ich blisko czlonu zaciskowego, umieszczonego w znany sposób centrycznie na tym boku obsady, który sluzy do zamocowania uchwy¬ tu. Dzieki temu plaszczyzny stykowe zbli¬ zaja ,sie wzajemnie do siebie znacznie, tak ze moment zgiecia, wywierany na uchwyt przy zamocowywaniu, nie moze oddzialy¬ wac nan szkodliwie.Na rysunku uwidoczniona jest przykla¬ dowo specjalnie korzystna postac wykona¬ nia, a mianowicie: Fig. 1 przedstawia widok z góry na ob¬ sade uchwytu, fig. 2 — widok z góry na uchwyt narzedzia, fig. 3 — przekrój wzdluz prostej III — /// na fig. 2, fig. 4 — widok z góry na obsade, umieszczona na suporcie tokarki, z umocowanym na jednym boku tej obsady uchwytem z no¬ zem, fig. 5 — widok urzadzenia z boku wedlug fig. 4, fig. 6 — przekrój pionowy wzdluz prostej IV — IV na fig. 4, fig. 7 — wlasciwa obsade w widoku z boku, fig. 8 — szczególy urzadzenia zaciskowego dla uchwytu noza, widziane wzdluz prostej VIII — VIII na fig. 1, fig. 9 — przekrój poziomy w wiekszej skali wzdluz prostej IX — IX na fig. 6, fig. 10 — widok z gó¬ ry na obsade z uchwytem noza, umocowa¬ nym na drugim boku. 1 oznacza obsade, do której mozna do¬ wolnie przymocowac uchwyt 2 na jej obu sasiednich bokach a i b. W tym celu obsa¬ da uchwytu 2 posiada na tych bokach a i b dwie pionowe plaszczyzny stykowe 3, skie¬ rowane skosnie wzgledem poziomej osi, których kat nachylenia moze wynosic np. ok. 15°, co jest specjalnie korzystne. Na uchwycie 2 znajduja sie dwie odpowiada¬ jace tym plaszczyznom pionowe plaszczyz¬ ny stykowe U, które mozna docisnac do plaszczyzn stykowych 3 pbsady 1 za pomo¬ ca specjalnych urzadzen zaciskowych, umieszczonych w obsadzie 1, wskutek cze¬ go uzyskuje sie dobre umocowanie uchwy- — 2 —tu narzedzia w obsadzie 1. Tego rodzaju urzadzenie zaciskowe, oznaczone jako ca¬ losc cyfra 5, umieszczone jest mniej wie¬ cej centrycznie na kazdym boku a wzgle¬ dnie b; szczególy tego urzadzenia pokaza¬ ne sa na fig. 6, 8 i 9.Urzadzenie zaciskowe posiada czlon za¬ ciskowy 6, skladajacy sie z walcowej cze¬ sci, wstawionej z zewnatrz do poziomego otworu obsady 1 i zaopatrzonej na swym zewnetrznym koncu w glówke 7 np. w ksztalcie prostokata. Glówka 7 posiada równolegle pionowe powierzchnie ze¬ wnetrzna 8 i wewnetrzna 9. W uchwycie 2 narzedzia wyrobione jest takie pryzma¬ tyczne pionowe wyciecie 10 (fig. 2 i 3), ze glówka 7 moze wejsc do niego z pewna gra przy przesuwaniu uchwytu 2 pionowo w dól (patrz fig. 4 i 9) dla umocowania tego uchwytu w obsadzie 1. Czlon zacisko¬ wy 6 z glówka 7 zostaje docisniety w kie¬ runku obsady 1. Powierzchnia wewnetrz¬ na 9 glówki 7 zostaje wówczas przycisnie¬ ta do plaszczyzn 12 (fig. 2 i 3) wyciecia 10, wskutek czego ukosne plaszczyzny sty¬ kowe U uchwytu narzedzia 2 przylegaja do odpowiednio scietych plaszczyzn stykowych 3 obsady.W walcowej czesci 6 znajduje sie pio¬ nowy otwór 13, przez który przesuniety jest trzpien 14. Dwoma koncami 15 i 16 trzpien osadzony jest obracalnie w odpo¬ wiednich otworach obsady 1; os trzpienia' oznaczona jest cyfra 17 (fig. 9). U góry trzpien zakonczony jest lbem 18 o prze¬ kroju kwadratowym lub prostokatnym, tak iz mozna go obracac za pomoca klucza 19, nasadzonego na glówke 18. Posrodku trzpienia 1U znajduje sie mimosrodowe wy¬ toczenie 20, którego os oznaczona jest cy¬ fra 21. Poza tym w walcu 6 po obu stro¬ nach pionowego otworu 13 znajduja sie prostopadle do niego dwa osiowe otwory nagwintowane, których osie przecinaja sie z osia 17 trzpienia. W otwory te wkreco¬ ne sa dwie sruby 22, 23 tak, iz ich we¬ wnetrzne plaszczyzny koncowe przylegaja do mimosrodowego wytoczenia 20 trzpienia 1U (patrz fig. 6 i 9). Przy obrocie zatem trzpienia mimosrodowe wytoczenie 20 przesuwa czlon zaciskowy 6 z glówka 7 w obsadzie do wewnatrz lub na zewnatrz uchwytu wskutek nacisku, wywieranego na jedna lub druga srube 22, 23. W poloze¬ niu, uwidocznionym na fig. 9, czlon zaci¬ skowy 6 przesuniety jest mozliwie najda¬ lej do wewnatrz wskutek nacisku, wywar¬ tego przez trzpien na srube 22, i dociska w tym polozeniu silnie do siebie plaszczyz¬ ny stykowe 3 i U wskutek nacisku glówki 7 na uchwyt 2. Przy dalszym obrocie trzpienia os 21 zatacza kolo dokola osi 17, ta ze mimosrodowe wytoczenie 20 zaczyna naciskac na srube 23, wskutek czego czlon zaciskowy 6 przesuwa sie na zewnatrz, a glówka 7 zwalnia polaczenie zaciskowe miedzy obsada a uchwytem. Jezeli odle¬ glosc miedzy osiami 17 i 21 wynosi c, to calkowity przesuw urzadzenia zaciskowe¬ go 5 pomiedzy obu polozeniami kranco¬ wymi wynosi 2c. Wycieranie sie plasz¬ czyzn stykowych 3, U wyrównuje sie przez odpowiednie przekrecenie sruby 23 na ze¬ wnatrz, a sruby 22 do wewnatrz, tak ze walcowy czlon zaciskowy 6 przesuwa sie o odpowiedni odstep dalej do wnetrza uchwytu. Wycieranie sie mimosrodu wy¬ toczenia 20 kompensuje sie przez wkreca¬ nie obu srub 22, 23 do wewnatrz, az zni¬ knie gra, po czym calkowity przesuw wy¬ nosi znowu 2c.Przed umocowaniem uchwytu 2 narze¬ dzia w obsadzie 1 nalezy ustawic uchwyt w polozeniu pionowym. Uskutecznia sie to za pomoca dwu srub nastawnych 2U, prze¬ chodzacych na wylot przez wystep 25 uchwytu 2.W trzech górnych naroznikach obsady znajduja sie wyciecia 27; do dolnych po¬ ziomych podstaw tych wyciec dociska sie sruby 2k, celem ustawienia uchwytu w po¬ zadanym polozeniu pionowym (fig. 5). — 3 —Jak wynika z fig. 1, dwa takie wyciecia znajduja sie na kazdym boku a i b, sluza¬ cym do zamocowania, tak iz oba te boki posiadaja jedno wspólne wyciecie.W uchwycie 2 narzedzia po stronie, nie przylegajacej do obsady, znajduje sie wy¬ ciecie 28, którego górny i dolny brzeg ograniczony jest wystepami 30 i 31. Na¬ rzedzie umocowuje sie w tym wycieciu 28 za pomoca pewnej ilosci srub 29, wkreco¬ nych w górny wystep 30, tak ze przyci¬ skaja one silnie narzedzie do dolnego wy¬ stepu 31.Poza tym w obsadzie 1 uchwytu znaj¬ duje sie pionowy otwór 32. Przy umoco¬ wywaniu obsady 1 na suiporcie 33 nasadza sie ja otworem 32 na sworzen, umocowany na suporcie. Nastepnie, celem wprowadze¬ nia tej obsady 1 we wlasciwe polozenie wzgledem obrabiarki, przesuwa sie kolek 34, zaznaczony na fig. 6 linia z kresek i kropek, przez otwór 35 w obsadzie i od¬ powiedni otwór 36 w suporcie. W koncu umocowuje sie uchwyt na sworzniu supor- tu za pomoca nakretki 37.Na fig. 4 i 5 przedstawiony jest uchwyt noza 38, zamocowany pod katem prostym do wrzeciona tokarki.Na fig. 10 jest pokazany uchwyt 2, umocowany w obsadzie 1 równolegle do wrzeciona tokarki. W uchwycie tym umo¬ cowane jest wiertlo 39 do wiercenia otwo¬ ru w obrabianym przedmiocie. PL