Wynalazek niniejszy dotyczy wytwarza¬ nia nitek lub wlókien ze szkla, które na¬ daja sie zwlaszcza do wytwarzania waty izolacyjnej, tkanin itd.Wedlug wynalazku szklo np. z pieca ko¬ rytowego doprowadza sie do igiel lub na¬ rzadów zakonczonych iglami, przy czym szklo przechodzi na powierzchnie igiel i splywa z ich ostrzy w postaci malych cien¬ kich strumieni.Szklo pod dzialaniem wlasnego ciezaru lub pod dzialaniem mechanicznych albo fi¬ zycznych srodków pomocniczych albo przy lacznym zastosowaniu tych czynników nuK ze poruszac sie wzdluz igiel i moze byc sciagane z ich konców.Igly sa ogrzewane bezposrednio i nie¬ zaleznie od ladunku szkla i w ten sposób moga sluzyc do regulowania temperatury szkla tworzacego strumien szklany. Dzie¬ ki temu mozna regulowac warunki wytwa¬ rzania strumieni szkla, a zwlaszcza ilosc iszkla plynacego po igle niezaleznie od tem¬ peratury szkla w zbiorniku.Przez ogrzewanie igiel podwyzszenie temiperatury w tej czesci masy szkla, któ¬ ra styka sie z igla, jest wieksze, niz w ze¬ wnetrznej czesci masy szkla, tak iz rdzen strumienia szklanego opuszczajacego igle ma temperature znacznie wyzsza niz jego obwód. Rozklad temperatur w nitce szkla¬ nej przy naglym ochlodzeniu nitki sprzy- 3ja osiagnieciu takiego zakresu naprezenia, jaki jest korzystny przy hartowaniu. Aby uzyskac stan zahartowania przedmiotów szklanych nalezy, jak wiadomo, szybciej chlodzic warstwy zewnetrzne niz rdzen.Stan tan mozna osiagnac tym latwiej, im wyzsza jest temperatura czesci wewnetrz¬ nej przedmiotu przed ostudzeniem w sto¬ sunku do temperatury jego czesci ze¬ wnetrznej.Igly moga byc utworzone z tworzywa odpowiedniego. Dobór tworzywa zalezy od rodzaju ogrzewania narzadów, od odpor^ nosci na dzialania chemiczne, jaka powin¬ no posiadac szklo, a oprócz tego od ksztal¬ tu i ukladu narzadu iglowego. W zalezno¬ sci od warunków mozna stosowac igly z platyny, stopu platynowo-rodowego, wol¬ framu, grafitu, niektórych ogniotrwalych materialów ceramicznych itd.Nagrzewanie igiel mozna uskuteczniac przez indukcje lub za pomoca pradów wielkiej czestotliwosci. Igly mozna ogrze¬ wac równiez przepuszczajac przez nie bez¬ posrednio prad elektryczny, i w tym przy¬ padku igly dzialaja jako oporniki. Wresz¬ cie nagrzewanie moze odbywac sie równiez przez przewodnictwo cieplne, przy czym czesci igly doprowadza sie do bezposre- dniego zetkniecia sie z narzadem podlega¬ jacym nagrzewaniu.Gdy igly sa zanurzone w kapieli szkla¬ nej, to nagrzewanie mozna uskuteczniac wyzyskujac igly jako elektrody, które wprowadzaja prad elektryczny do kapieli szklanej. W tym celu igly mozna podzielic na^grupy i kazdej z tych grup mozna na¬ dac role elektrody. Do igiel tworzacych ra¬ zem jedna elektrode mozna przydzielic jed¬ na lub kilka elektrod pomocniczych, któ¬ re posiadaja ksztalt zwykly i nie sa uzy¬ wane do wytwarzania strumieni szkla¬ nych.Wedlug wynalazku rózne wspomniane wyzej rodzaje ogrzewania mozna równiez laczyc ze soba.W porównaniu ze znanymi sposobami sposób wedlug wynalazku ma przede wszystkim te zalete, ze nie potrzebne sa waskie dysze lub otwory, przez które mu¬ sialoby przechodzic szklo. Wedlug znanych sposobów wytwarzania nitek szklanych ta¬ kie dysze podlegaja silnemu nagrzewaniu, co wywoluje bardzo szybkie ich zuzycie.Oprócz tego wyrób narzadów zaopatrzo¬ nych w znane dysze jest kosztowny, a ich wymiana jest praca bardzo zmudna i trud¬ na.W sposobie wedlug wynalazku szklo zu¬ pelnie samorzutnie przybiera postac cien¬ kiego strumienia, a nitki otrzymane z-te¬ go szkla sa znacznie lepsze pod wzgledem jakosci anizeli nitki wyciagane z dysz.Dalsze zalety wynalazku wynikaja stad, ze szklo tworzy na iglach cienka warstwe, która moze byc uksztaltowana dowolnie cienko, poniewaz moze byc doprowadzona do wszelkiej zadanej temperatury bez ko¬ niecznosci oddzialywania na temperature szkla w piecu. Temperatura cienkich warstw; szkla moze byc równiez regulowa¬ na w ten sposób, ze zmienia sie dlugosc, na której szklo styka sie z iglami, przy czym zmiany tej mozna dokonywac podczas pro¬ cesu wytwarzania strumieni.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze gdy szklo jest nagrzewane przez igle calkowicie oto¬ czona szklem, to uzyskuje sie najwieksze wyzyskanie ciepla doprowadzonego do igly.Wyciaganie strumieni szklanych moze byc uskuteczniane za pomoca strumienia pary lub gazów grzejnych albo za pomoca narzadów ruchomych (walców itd.).Na rysunku przedstawione sa przykla¬ dowo urzadzenia do wykonywania sposobu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój urzadze¬ nia wedlug wynalazku, fig. 2 i 3 przedsta¬ wiaja w przekroju i w widoku z przodu inna postac wykonania urzadzenia, fig. 4 — przekrój jednego z urzadzen podobnycho wykonaniu nieco odmiennym, fig. 5 — przekrój pieca z urzadzeniem wedlug wy¬ nalazku, fig. 6 — (przekrój podluzny urza¬ dzenia, bedacego odmiana urzadzenia we¬ dlug fig. 5, fig. 7 — widok szczególowy dalszej odmiany urzadzenia, fig. 8 i 9 — widoki szczególowe igiel, które moga byc stosowane w urzadzeniach wedlug fig. 5 — 7, fig. 10 — widok urzadzenia wedlug wy¬ nalazku, w którym igla jest wykonana w postaci elektrody grzejnej.W postaci wykonania wedlug fig. 1 dno zbiornika 1, zawierajace szklo roztopione, jest zaopatrzone w otwory 2. Wewnatrz kazdego otworu znajduje sie igla 3 pod¬ trzymywana w sposób odpowiedni, ,np. wspornikiem 4, umieszczonym ponad ka¬ piela szklana. Igla 3 w dolnej czesci jest zakonczona cienkim ostrzem 21.Szklo splywa wlasnym ciezarem przez kazdy z otworów 2 i wzdluz igly 3 otacza¬ jac ja cienka powloka. Z ostrza 21 igly szklo splywa cienkim strumieniem 5. Sply¬ wanie szkla przez otwór 3 reguluje sie przez regulowanie temperatury. W zalez¬ nosci od temperatury, jaka sie nadaje igle 3 w strefie 6, reguluje sie temperature szkla w tej strefie i odpowiednio równiez przeplyw szkla. Wskutek tego tez ilosc szkla przeplywajacego nie zalezy bezpo¬ srednio od temperatury szkla w zbiorniku 1. Zbiornik ten moze byc wiec nie tak wy¬ soki, jak to byloby konieczne do uzyskania wystarczajacego przeplywu przez otwór 2 w razie, gdyby w otworze tym nie znajdo¬ wala sie igla nagrzewana.Nagrzewanie igly moze byc dokonywa¬ ne przez indukcje za pomoca cetwki 7, przez która przeplywa prad wielkiej czestotli¬ wosci. Wewnatrz cewki, wspólsrodkowo wzgledem igly 3r umieszczona jest tuleja izolujaca cieplnie. Nagrzewanie igly moze byc na ogól prowadzone tak, ze w róznych strefach zachodzi dzialanie cieplne o róz¬ nej sile.Dlugosc czesci igly 3 jpokrytej cifenka warstwa szkla moze byc zmieniana w spo¬ sób prosty przez przestawianie igly w kierunku pionowym.W postaci wykonania wedlug fig. 2 i 3 szklo plynie ze swobodnej powierzchni pie¬ ca 1 przez przelew na pozioma scianke 8 i narzad 9 utworzony z cienkiej plytki trójkatnej. Ostrze 22 tego narzadu jest za¬ giete w dól w celu nadania strumieniowi nachylonego lub pionowego polozenia. Rozr topione szklo, które porusza sie po narza¬ dzie 9 w postaci cienkiej warstewki, sply¬ wa z ostrza 22 w postaci cienkiego stru¬ mienia szklanego 5.Nagrzewanie narzadu moze byc usku¬ teczniane za pomoca plomienia palnika 10, Wielkosc powierzchni narzadu 10 ogrzewa¬ nej przez plomien moze byc zmieniana, np. przez przesuwanie narzadu poziomo w sciance 8.W postaci wykonania wedlug fig. 4 szklo ze swobodnej powierzchni pieca 1 plynie na narzad 11 o ksztalcie przedsta¬ wionym na rysunku. Narzad ten przecho¬ dzi przez tuleje izolacyjna, zaopatrzona w uzwojenie indukcyjne 7. Szklo, opuszcza¬ jace ostrze 23 narzadu 11 w postaci cien¬ kiego strumienia, zostaje wyciagniete za pomoca dmuchawki parowej na nitki lub wlókna.W opisanych dotychczas postaciach wy¬ konania strumien szkla plynie pod dziala- niem wlasnego ciezaru na powierzchnie igly. Natomiast w opisanych dalej posta¬ ciach wykonania strumien szkla jest wy¬ ciagany za pomoca sily pomocniczej. We¬ dlug fig. 5 igly 13 skladaja sie z narzadu i wspornika 17, który moze byc podnoszo¬ ny i opuszczany. Igly 13 sa zanurzone w kapieli szklanej 1 pieca topielnego li i wy¬ staja ostrzami 2U ponad powierzchnie ka¬ pieli szklanej. Ostrza igiel sa nagrzewane za pomoca palników 18. Powyzej palników 18 znajduje sie dmuchawka parowa lub gazowa 15.W celu uruchomienia tego urzadzenia — 3 —igly opuszcza sie tak gleboko, ze ich ostrza 2U znajduja sie pod poziomem szkla, po czym do dmuchawki 15 doprowadza sie pa¬ re lub: gaz grzejny. Poniewaz para i gaz z dmuchawki sa dmuchane z. wielka szyb¬ koscia w góre, w strefie polozonej nad ostrzeih igly powstaje cisnienie zmniejszo¬ ne. Wfcpornik J7 zostaje podniesiony tak, iz igly pokryte cienka warstewka szklana wystaja z kapieli szklanej. Poniewaz war¬ stewka szklana jest ogrzewana palnikami 18, pr*zeto szklo staje sie bardzo plynne i przez ssanie za pomoca dmuchawki 15 jest sciagane z ostrzy igiel w postaci cien¬ kich strumieni 5, które pod dzialaniem strumieni pary dmuchawki przetwarzaja sie na wlókna 16.Aby uruchomic urzadzenie po zanurze¬ niu igfll 13 w prawidlowym stopniu, moz¬ na równiez zanurzyc do szkla grzebien po¬ siadajacy zeby w liczbie odpowiadajacej liczbie igiel. Podnoszac ten grzebien po za¬ nurzeniu otrzymuje sie szereg pionowych strumfeni szklanych, wychodzacych z kon¬ ców igiel 1S.W zaleznosci od okolicznosci mozna równiez usunac palniki 18; wówczas cie¬ plo potrzebne do uplynniania szkla na ost¬ rzach igiel jest dostarczane tylko przez go¬ race gazy pieca. W tym przypadku dmu¬ chawka parowa umieszcza sie blizej swo¬ bodnej powierzchni kapieli szklanej.Aby umozliwic regulacje temperatury igiel, mozna stosowac równiez uklad przed¬ stawiony na fig. 6, który rózni sie od ukla¬ du wedlug fig. 5 tym, ze igly przechodza calkowicie przez kapiel szklana i dno pie¬ ca. Na konce 25 igiel wystajace z dna pie¬ ca moze dzialac zródlo ciepla, np. plomien palnika.Gdy urzadzenia wedlug fig. 5 i 6 zo¬ stana uruchomione, mozna zmieniac polo¬ zenie pionowe igiel, aby uzyskac produkt o wlasciwosciach pozadanych. Nastawiania moze odbywac sie np. w ten sposób, ze ostrza igiel zanurza sie calkowicie w szkle, przy czym wyciaganie strumieni ze swo¬ bodnych powierzchni kapieli szklanej od¬ bywa sie pionowo ponad ostrzami igielny¬ mi.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc zreszta wykonane w ten sposób, ze ostrza igiel 13 sa zawsze pod powierzchnia kapieli szklanej 1, jednak tak blisko tej powierzchni, ze reguluja tworzenie sie strumienia szklanego, to znaczy ustalaja polozenie nasady strumienia szklanego, i reguluja jego temperature przynajmniej w czesci wewnetrznej. Takie urzadzenie jest przedstawione schematycznie na fig. 7.Uruchomienie urzadzenia w tym przy¬ padku moze odbywac sie w sposób podob¬ ny do sposobu stosowanego w urzadze¬ niach poprzednich. Uruchomienie zostaje przy tym ulatwione jeszcze i przez to, ze nie ma bezwzglednej koniecznosci nasta¬ wiania igiel.Fig. 8 i 9 przedstawiaja rózne przykla¬ dy 'Wykonania narzadów igielnych, zasto¬ sowanych "w urzadzeniach wedlug fig. 5 i 7.W postaci wykonania wedlug fig. 8 narzad 17, który posiada igly, jest odpo¬ wiednio zagiety i zaopatrzony w wyciecia, które pozostawiaja pomiedzy soba zeby, tworzace igly 13.Wedlug fig. 9 narzady igielne 13 sa utworzone z odpowiednio zagietego i umo¬ cowanego na wsporniku 17 drutu metalo¬ wego. Drut ten moze byc zasilany z odpo¬ wiedniego zródla pradem elektrycznym i ogrzewany do temperatury pozadanej.Rózne postacie wykonania wedlug wy¬ nalazku przedstawione na fig. 5 — 9 na¬ daja sie zwlaszcza do nagrzewania szkla w poblizu igiel, stosowanych jako elektrody dio wprowadzania pradu elektrycznego do szkla.Fig. 10 przedstawia przyklad ogrzewa¬ nia tego rodzaju. Igly 13 sa przylaczone do zródla pradu, np. w ten sposób, ze same stanowia elektrody do doprowadzania pra- — 4 —du do kapieli i odprowadzania z kapieli lub tez wspólpracuja z elektrodami pomocni¬ czymi do doprowadzania pradu. Na fig. 10 przedstawione jest tylko doprowadzanie pradu za pomoca przewodu przylaczenio¬ wego 19 do jednego z narzadów igielnych.Aby ograniczyc ogrzewanie do okreslo¬ nej czesci igiel, te czesci igiel, które nie powinny dzialac jako elektrody, sa oslo¬ niete elektrycznie izolujacymi tulejami 20.Tuleja taka moze byc nastawiana w kie¬ runku pionowym niezaleznie od igly tek, iz dla kazdej igly mozna zmieniac wielkosc powierzchni stykajacej sie ze szklem i re¬ gulowac gestosc pradu na tej powierzchni.Liczba zastosowanych igiel jest zmien¬ na i zalezna od liczby strumieni szklanych, które maja byc wyciagane jednoczesnie z tego samego zbiornika. PL