Wynalazek niniejszy dotyczy pionu giroskopowego, zwlaszcza w zastosowaniu do samolotu.W przypadku, w którym os obrotu gi- roskopu jest utrzymywana pionowo narza¬ dami rozrzadczymi, reagujacymi na sile ciezkosci i powodujacymi posuw girosko¬ pu w chwili odchylenia sie jego osi od li¬ nii pionowej, jest rzecza konieczna zapo¬ bieganie posuwaniu sie giroskopu pod dzialaniem ruchu narzadów rozrzadczych, powodowanego poziomymi silami przyspie¬ szajacymi, powstajacymi np. wtedy, gdy samolot wykonywa zwrot dluzszy.Wedlug wynalazku sily skrecajace, po¬ wodowane poziomymi silami przyspiesza¬ jacymi i usilujace spowodowac posuw gi¬ roskopu, sa równowazone przeciwnie skie¬ rowanymi silami skrecajacymi.Przyklad wykonania wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok pionowy, czesciowo w przekroju, giroskopu utrzymywanego pionowo dzieki strumieniom powietrza,TOzfza&zajnyrci za^ pomoca plytek wahli- wych, fig. 2 — przekrój poziomy, popro¬ wadzony przez plytki wahliwe, a fig. 3— mechanizm zawierajacy giroskop zwrotny, wywierajacy na giroskop pionowy wedlug wynalazku przeciwnie skierowane sily skrecajace.Jak uwidoczniono na fig. 1, rama, pod¬ trzymujaca wirnik, albo oslona 1 girosko pu pionowego jest osadzona obrotowo w lozyskach 3 i k ramy kardanowej 5; os obrotowa wirnika giroskopu jest osadzona pionowo w oslonie 1. Powietrze, napedza- jace wirnik giroskopu, wchodzi do oslony 1 z wolnej przestrzeni 2, przyleglej do lozyska -4. Powietrze wychodzi z oslony 1 przez cztery otwory 60, 61, 62, 63, wyko¬ nane w odstepach katowych równych 90° w skierowanym ku dolowi przedluzeniu oslony 1. Strumienie powietrza., wycho¬ dzace z otworów 60, 61, 62, 63, sa rozrza¬ dzane w sposób znany za pomoca plytek wahliwych 70, 71, 72, 73, które sa nasta¬ wione tak, ze przy dokladnie pionowym polozeniu giroskopu zamykaja do polowy odpowiednie otwory, jak to uwidoczniono na fig. 1. Do dolnego przedluzenia oslony 1 przymocowane sa plytki reakcyjne 80, 81, 82, 83, na które moga byc kierowane strumienie powietrza, wychodzace z dysz 9, przymocowamych do samolotu, w którym osadzone jest opisane urzadzenie. Dysze 9 sa polaczone przewodami 10 z przekazni¬ kiem pneumatycznym 11 (fig. 3). Zawór suwakowy 12 przekaznika 11 jest pola¬ czony za pomoca drazka 2U z wystajacym w kierunku ku dolowi ja,rzmem 22, przy¬ mocowanym do ramy giroskopu zwrotne¬ go 13, w której wirnik 1U jest osadzony obrotowo dokola normalnej osi poziomej.Rama lozyskowa wirnika jest osadzona ob¬ rotowo w oslonie nieruchomej, tak iz moze wychylac sie dookola osi 20 prosto¬ padle do osi wirnika. Przyspieszenia ru< chu obrotowego giroskojpu 13 naokolo osi 20 (os ta jest prostopadla do plaszczyzny rysunku) sa tlumione dzieki polaczeniu ja¬ rzma 22 za pomoca drazka 23 z tlokiem 15, przesuwajacym sie w cylindrze 16, zaopatrzonym w nastawny otwór tlumiko- wy 17. Giroskop zwrotny13 a tym samym zawór suwakowy 12 sa pociagane w swoje polozenie obojetne sprezyna 18, przymoco- wana jednym swym koncem do narzadu 21, który jest przymocowany do samolo¬ tu.Fig. 2 przedstawia przypadek, w któ¬ rym giroskop pionowy zajmuje polozenie scisle pionowe, a samolot wykonywa obrót na lewo, aby leciec nastepnie w kierunku strzalki b. Biorac pod uwage, ze fig. 2 przedstawia widok od dolu oslony 1, wi¬ dac, ze plytki wahliwe 70 i 72 poruszyly sie wskutek dzialania poziomych sil przy¬ spieszajacych, naciskajacych na nie pod¬ czas obrotu samolotu. Przy dluzszym zwrocie samolotu strumien powietrza, wychodzacy z otwartego otworu 60 w kie¬ runku strzalki a, powoduje niepotrzebne przyspieszenie giroskopu pionowego. Ta^ kiemu nepozadanemu przyspieszeniu, po^ wodowanemu dzialaniem poziomych przy¬ spieszajacych sil obrotowych, zapobiega wedlug wynalazku niniejszego dzialanie strumienia powietrza, wychodzacego z dy¬ szy 9 i oddzialywajacego na te czesc oslony 1, która4 lezy na wprost otwartego otworu 60. Podobnie, gdy samolot robi zwrot na prawo, wówczas otwór 62 bedzie otwarty, a niepozadane przysipieszenie, ^spowodowa- ne powietrzem, wchodzacym przez otwór 62, bedzie zrównowazone dzialaniem powie¬ trza, wychodzacego z dyszy 9, na czesc o- slony, lezaca na wprost otwartego otworu 62. Równowazace strumienie powietrza, wychodzace z dysz 9, sa rozrzadzane giro- skopem jzwrotmym 13, dzialajacym na przekaznik 11. Gdy samolot wykonywa zwrot, wówczas giroskop 13 obraca sie, powodujac przesuw suwaka, 12 ze swego - 2 —polozenia obojetnego, uwidocznionego na fig. 3, w polozenie, w którym powietrze (np. pod cisnieniem) przechodzi z rurki 19 do jednego z dwóch przewodów 10.Jest rzecza pozadana, aby rurka 19 byla zasilana z tego samego zródla czyn¬ nika, sprezonego, z którego zasilana jest oslona 1, gdyz wówczas zmiany w cisnie¬ niu powietrza nie wplywaja na dzialanie urzadzenia. Jesli girofikop pionowy jest napedzany powietrzem o cisnieniu mniej¬ szym od atmosferycznego (zasysanie), wówczas giroskop pionowy, giroskop zwrotny, jak równiez przekaznik, rozrza¬ dzany tym giroskopem zwrotnym, powin¬ ny byc osadzone we wspólnej oslonie, z której powietrze jest zasysane. W tym przypadku giroskop zwrotny moze byc zu¬ zytkowany do wskazywania pilotowi zwro¬ tu samolotu, a giroskop pionowy — do wskazywania polozenia pionowego i (lub) poziomego.Plytki wahliwe 70, 71, 72, 73 odslania¬ ja caly przekrój poprzeczny otworów 60, 61, 62, 63, gdy przesuna sie katowo tylko o kilka stopni wzgledem tych otworów.Wobec tego wystarcza wykonac przekaz¬ nik 11 w taki sposób, aby przy zwrocie sa¬ molotu jeden z obu przewodów 10 otrzy¬ mywal kazdorazowo pelne cisnienie robo¬ cze. Nie jest rzecza konieczna stopniowa¬ nie natezenia równowazacych strumieni powietrza, wychodzacych z dyszy 9, gdyz przy okreslonym zwrocie plytka wahliwa 70 lub 72 wychyla sie o kat, wystarczaja¬ cy do calkowitego otwarcia otworu 60 lub 62 tak, iz sila, równowazaca, pochodza¬ ca z dyszy 9, osiaga ustalona wartosc.Zamiast przekaznika 11 mozna zasto¬ sowac strumienice powietrzna, dzialajaca w znany sposób na dwie dysze przeciwle¬ gle, dzieki czemu uzyskuje sie dzialanie równowazace (kompensacyjne), pro- porcjonalne do zwrotu samolotu.Zamiast wytwarzania równowazacych sil skrecajacych pr$y pomocy strumieni powietrza mozna je wytwarzac srodkami elektromagnetycznymi. PL