Wykryto, ze mieszaniny, utworzone ze srodków do -prania, zawierajacych gru¬ py karboksylowe i pozbawionych grup sulfonowych, z wyjatkiem soli potasow- cowych wyzszych kwasów tluszczowych, i z rozpuszczalnych soli kwasu pirofosfo- rowego lub ortofosforowego, mozna stoso¬ wac z korzyscia do prania i oczyszczania.Juz przy nieznacznej zawartosci roz¬ puszczalnych soli kwasu ortofosforowego nastepuje znaczny wzrost sily dzialania srodków do prania, uzytych w mieszani¬ nie. Wystarczaja juz zawartosci fosfora¬ nów ponizej ilosci stechiometrycznych, odpowiadajacych zawartosci soli powodu¬ jacych twardosc wody.Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku nadaja sie sarkozydy wyzszych kwasów tluszczowych, podstawione kwa¬ sy dwukarbonowe lub ich sole, np. kwas dodecylobursztynowy, kwas heksadecylo- malonowy, stanowiace ponadto zwiazki o wzorze ogólnym R — X — R1 — COOY, w którym R oznacza alifatyczna lub cy- kloalifatyczna reszte alkylowa o co naj¬ mniej 5 atomach wegla, R± — organiczna reszte, zawierajaca mniej atomów wegla niz R, X — tlen, siarke, azot lub grupe sulfonylowa, a Y — wodór lub atom po- tasowca. Tego rodzaju zwiazkami sa np. kwas dodecyloaminooctowy, dodecyloimi-indjdwjiarfifiwy, dBcyte0ksyoctowy, he- ksadecylooksyoctowy, oksyetylooktodecylo- aminoootowy, dodecylomerkaptooctowy, dodecylosulfonylooctowy, wielobutylohy- drocynamonowy. Nalezy równiez 'wymie¬ nic zwiazki "zawieraj-cce reszty w rodza¬ ju betainy.Ponadto wchodza w gre zwiazki, w których lancuch weglowy jest przerwany wiecej niz raz jeden, np. © wzorze ^ogól¬ nym : R — X — R1—£ — R2 — COOY, w którym R oznacza alifatyczna lub cy- kLoalifatyczua Kaszte -aikylowa o £.0 naj¬ mniej 5 atomach wegla, R± i R2 oznacza¬ ja organiczaaa reszte, zawierajaca mniej atomów wegla niz reszta R, X oznacza tlen, siarke, a^ot lub grupe sulfonylowa, a Y — wodór lub atom potasowca.Zwiazki tego rodzaju otrzymuje sie np. zadajac jedno-gliceryd kwasu laury- nowego kwasem dwuzasadowym, np. kwa¬ sem maleinowym lub bursztynowymi, tak iz tworzy sie jednoester kwasu dwukar- bonowego.Inne produkty otrzymuje sie zadajac etanoloamidy wyzszych kwasów tluszczo¬ wych kwasairari dwukarbosniowyinL Do ea- stosowania wedlug wynaiazfcu nwdaja sie tez jiednoestry lialb jedwDeuraridy kwasów dwukaa-toooaowyeh z wyzszymi aikolM&iamii fób mmmawn, inp. j;eda*aeeter kwasaa heksa- decylomaleinowego, póiamid kwasu ©kba- decenylobursztynowego.Wspomniane zwiazki 3 sole kwasu pi- rofosforowego lub ortofosforowego moz¬ na wieszac razena z woda lwL dodawac w dowolnej kolejawasci w tod^owiednich agfco- srankadh ilosciowycli. Otrzymane miesza¬ niny nadaje sie do oczyszczania wszel¬ kiego rodzaju materialów wlóknistych, przede wszystkimi de prania bielizny, po¬ nadto do mycw mebli, podlóg, wsuszyn, tokiem std.Równiez i przy praniu w wodzie twardej materialu zabrudzonego wystepu¬ je znaczne polepszenie dzialania piorace¬ go w razie dodania rozpuszczalnych or- tofosforanów do przytoczonych powyzej smdków do prania, jgdyz w wielu przy¬ padkach wskutek •obecnosci brudu (np. zwiazków wapniowych z kurzu ulicznego) moze nastapic stwardnienie wody.Do mieszanin mozna równiez dodawac np. soli glauberskiej, srodków bielacych, np. soli kwasów nadtlenowych np. nadwe¬ glanu sodowego, nadsiarczanu (potasowe¬ go, nadboranu sodowego, liyirosimrczynu sodowego, ponadto srodków ulatwiajacych ^ozpisLzczajaie, 21$. jadmaasiriL gliceryno¬ wego wyzszych kwasów tluszczowych wzglednie eterów wyzszych alkoholi tlusz¬ czowych, ponadto rozpuszczalników, np. czfterocMoriku wegla, glikolu, eteru jedno- alkylowego lub jednoarylowego, cyklo- heksanolu lub cykloheksanonu.Uzycie obok powyzej wspomnianych srodków do prania soli kwasu pirofosfo- rcD^egi© lub ortofosforowego wykazuje te korzysc, iz zapobiega osadzaniu sie na fkaninie weglanów wapniowych i magne¬ zowych, które wystepuje zwykle w stop¬ niu wiekszym lub mniejszym. Otrzymuje e&e towar miekki w dotkmiecim.Przyklad I. Bfeiizaie stoferwa^ Mb po- stialowa pierze sie w d^igim 1 :godainy w te»peratur£e &0 — d0° w kapieM zarwie- sajacej w litrze wody o 10° twardosci (iiaiefflriieickich) 2 g dode^lmks^^lmimi- wmtomi sodowego, 2 jg m&y i 0.,5 g ,ipi- rofo&fisraaau .sodowego. Oticzymuje «ie biala foezwsfflaaaa ibieliziia, bialosci.Przyklad IL Wytwarza sie mAeszami- aae z 5 ccesci wagowych cdeyUosajisMydu //O sod»mwe®o <€17SSZ. C . CH^ . COONu) i 4 czesci wagowych piawefosfiorami sodo- •weg» Ckrystatóezanseg©). Rmamseczaiac, 2 g — 2 —tej mieszaniny w 1 litrze w twardosci (animnaeckach) Dtraynaanje sie kapiel nadajaca sie do prania w tempera¬ turze 30 — 35° ponczoch, jumprów wel¬ nianych, ubrania welnianego i t. d.Przyklad IIL Sako srodek do prania w przemysle wlókienniczym nadaje sie nastepaujaca iroiesEanma: #0 raesci wargowych betainy z cyiaaimny (wytworzonej prcez zadanie w Roztworze zasadowym oktodecyloffimaiTiy kwiasem jednwdilopooctowym i przez traktowawe cMorkiem metylu) przepro- wadza sie zna goraco wraz z 40 czesciami wagowymi pirofosforanu sadowego {kry- staliCEoegoJ i L0© caescaami wagowymi wody w ciasto.Przyklad IV. fi© czesci wagrowych produktu reakcji 1 mola dodecylometylo- aminy z I moilerm bezwodnika kwasu dwu- glikok*wego miesza sie w .postaci soli po¬ tasowej z 5© czesciami wagowymi piro- ftasforaima potasowego. Mieszanina nada- i 10 czesci wagowych pirofosforanu amonowego..Przyklad VIII. Flanele welniana, na¬ pojona roztworem organicznym loju by¬ dlecego, oleju wazelinowego i brudu, pie¬ rze sie w temperaturze 40° w wodzie o 8° twardosci, zawierajacej w litrze 2 g oleylosarkozydu sodowego, z dodatkiem 0,25 g krystalicznego fosforanu dwusodo- wego i otrzymuje sie bardzo dobrze wy¬ prany material, podczas gdy 2 g oleylo¬ sarkozydu sodowego bez dodatku fosfo¬ ranu wykazuja znacznie slabsze dzialanie piorace.Przyklad IX. Przy praniu materialu welnianego, wspomnianego w przykladzie VIII, za pomoca roztworu zawierajacego 0,7 g undecyloglukaminooctanu sodowego i 0,25 g krystalicznego fosforanu dwuso- dowego w litrze osiaga sie w wodzie o 8° je sie do .oczyszczania piór i wlosów {wlo¬ sia)- Przyklad V, Bobry preparat nia sfcaawmi nasbepiajeea mieszanina: 30 tsesci wagowych sarkozydu z iitwandzonego kwasu oleju traaaowego. o liczfcie jodowej 65 w posdaci joli sodowej, 30 czesci wagowych pirofosforetfau sodo- wsg© i 40 czesci wagowych sody. Miesza¬ nina lek, przyrzadów mleczarskich, podtpg ifcd.Przyklad VI. Siodek do prania 'Otrzy¬ muje sie mieszajac -40 czesei wagowych mM. sodowej sarkozydu utwardrafke£0 kwasna z oleju tr&Bwwego (o Ikzbie jodo¬ wej 25) z 20 czesciami wagowymi pb*)- fosforana ;sodowego, 15 czesciami wago¬ wymi nadfcorania sodowego i 5 eBgsciami wagowymi szkla wodraego.Przyklad VIL Ciekle motydlo otrzymu¬ je sie Toa&mzciajac w 7<0 czesciach wago¬ wych wody 2& £Besci wagowych seii ajsao- nowej zwiazku to wzorze: twardosci (niemieckich) w temperaturze 45° w porównaniu ze srodkiem pioracym bez dodatku fosforanu znaczne polepsze¬ nie dzialania pioracego.Przyklad X. Podobnie do przykladów VIII i IX dodatek 0,25 g krystalicznego fosforanu dwusodowego w litrze do 0,5 g soli potasowej produktu kondensacji kwasu dodecyloaminooctowego i chloro bezwodnika kwasu mrówkowego wykazu¬ je przy praniu polepszenie dzialania piora¬ cego w porównaniu z tym samym srod¬ kiem do prania bez dodatku fosforanu.Przyklad XI. Przy praniu materialu bawelnianego, zabrudzonego mieszanina, wytworzona z kurzu ulicznego ii mleka niezbieranego (pelnego) w roztworze wod¬ nym, w wodzie o 10° twardosci (niemiec¬ kich) w temperaturze bliskiej temperatu¬ rze wrzenia za pomoca 3 g oleylosarkozy- C18HZ7 . O . C2ff4 . O . C2H± . O . C2H4 . O . CH£OONH± — 3 —du sodowego z dodatkiem 0,25 g fosforanu jednosodowego w litrze osiagnieto znacz¬ ne zwiekszenie isily dzialania pioracego w porównaniu z samym oleylosarkozydem.Przyklad XII. Przy wielokrotnym pra¬ niu materialu pochodzenia roslinnego w wodzie o 20° twardosci (niemieckich) za pomoca 3 g oleylosarkozydu sodowego i 3 g kalcynowanej sody w litrze otrzymuje sie tkanine bardzo naladowana weglanem wapniowym i nierozpuszczalnymi solami magnezowymi, podczas gdy dodajac 0,5 g fosforanu dwusodowego do 3 g oleylosar¬ kozydu sodowego w kapieli sodoalkalicz- nej otrzymuje sie tkanine praktycznie bio¬ rac wolna od nierozpuszczalnych soli nie¬ organicznych, miekka w dotknieciu.Przyklad XIII. Przy gotowaniu mate¬ rialu bawelnianego, zabrudzonego brudem ulicznym, tluszczami i bialkami, w wodzie miekkiej, zawierajacej w litrze 2 g soli amonowej kwasu dodecyloaminodwuocto- wego, jak równiez 2 g kalcynowanej sody z dodatkiem 0,25 g fosforanu jednosodo¬ wego, osiaga sie towar znacznie jasniej¬ szy, niz bez dodatku fosforanu. PL