Wynalazek niniejszy dotyczy pedni, dajacych moznosc przeksztalcania duzych szybkosci na powolne.Wedlug wynalazku uskutecznia sie to przy szybkobieznie i stale obracanym przez zródlo sily kole za pomoca swobo¬ dnie toczacych sie kulek lub walków lozys¬ kowych.Pednia wedlug niniejszego wynalazku nadaje sie szczególnie do mechanizmów licznikowych, np. miernika szybkosci lub czasu albo posuwania tasmy rejestracyj¬ nej, a mianowicie podczas calego okresu roboczego zakladu.Do pedni wedlug wynalazku mozna stosowac jako zródlo sily turbine powie¬ trzna, parowa, turbine wodna, np. kolo Peltona, silnik elektryczny, urzadzenie prózniowe itd. Napedzane tym zródlem si¬ ly szybkobieznie kolo oprawia w powolny ruch obrotowy wal pedni za pomoca wla¬ czonych posrednich kulek lub walków lo¬ zyskowych pod dzialaniem tarcia tocze¬ nia.Obecnie stosuje sie zwykle do (tego ce¬ lu sprzegla cierne, posiadajace te wade, ze zuzycie stykajacych sie czesci zmienia znacznie sily cierne, co wymaga stosowa¬ nia dodatkowych przyrzadów nastawczych.Wedlug niniejszego wynalazku .stosuje sie do przenoszenia sily kulki, krazki lub po¬ dobne narzady, dzieki czemu pprócz duzej trwalosci osiaga sie stale niezmienne prze¬ noszenie sily, a mianowicie takze wtedy,gdy liczba obrotów silnika napedowego zmienia sie w duzych granicach.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia czesciowo w przekroju po¬ dluznym pednie w zastosowaniu ido licz¬ nika, która jest poruszana za (pomoca tur¬ biny powietrznej; fig. 2 — te turbine w przekroju ischematycznym a fig. 3 — od¬ miane ipedmi w widoku z boku, poruszanej za pomoca malego silnika elektrycznego.W oslonie 1 miedzy srubami lozysko¬ wymi 2, 2 jest osadzony wal licznikowy 3 (fig. 1). Na tym wale znajduje sie kól¬ ko zebate 4, zazebiajace sie z kólkiem zeba¬ tym 5 znanego wychwytu kotwicowego 6 lub podobnego przyrzadu, zapewniajacego regularny obrót walu 3.Na wale 3* znajduje isie stozkowe kólko zebate 7, za&ebiajace sie z osadzonym na wajku 8 Jarez licznikowych 9 istozkowym kolem zebatym 10, wskutek czego liczba obrotów walu licznikowego 3 jest (przeno¬ szona na tarcze 9, celem wykazania zuzy¬ tej wartosci.Na wale licznikowym jest osadzone luzno duze kolo zebate 11, zazebiajace sie z malym kolem zebatym 12. To kolo zeba¬ te 12 jest osadzone wraz z wiekszym ko¬ tem zebatym 13 na stale ma walku przy- stawkowym 14, osadzonym w srubach lo¬ zyskowych 15. Wieksze kolo zebate 13 za¬ zebia, sie z malym kolem zebatym 16, u- mocowanym na osadzonym miedzy sruba¬ mi lozyskowymi 17 walku 18 wirnika na¬ pedowego iszybkobieznej turbiny powietrz¬ nej 21 il piasta 25.Kolo zebate 16 jest wykonane jako je¬ dna calosc z tarcza 19, osadzona na walku 18. Na walku 18 znajduje sie tarcza 20.Miedzy tymi tarczami 19 i 20 znajduja sie dwie wapomniane czesci, mianowicie wir¬ nik 21 i tarcza 22 z piasta 25. Miedzy tar¬ cza 20 i wirnikiem 21 oraz tarczami 19 i 22 znajduja sie wedlug wynalazku kulki 34 wizgledmte 34a, wobec czego miedzy ty¬ mi czesciami dziala tylko tarcie toczenia sie. To tarcie wystarczy, jak tego dowio¬ dly praktyczne doswiadczenia, do nape¬ du mechanizmu.Piasta 23 wirnika posiada wystep 24, a ipiasta 25 jest zaopatrzona w wyciecie 26, w które wchodzi wystep 24, wobec czego wirnik 21 i piasta 25 isa sprzezone, przy czym w kierunku osiowym posiada¬ ja swobode ruchów. Sprezyna naciskowa 27 utrzymuje wirnik 21 i piaste 25 w po¬ lozeniu rozlaczonym i docisnietym do ku¬ lek 34 wzglednie 34a, a tym ,samym po¬ srednio do tarcz 20 wzglednie 19.Przy zastosowaniu do napedu sprezar¬ ki, przeplywa powietrze sprezone przewo¬ dem 29, podstawa dyszy 30 i dysza 28 do wirnika 21 (fig. 2), wskutek czego jest on wprawiany w ruch obrotowy. Przez tarcie toczenia, powstajace pod naciskiem spre¬ zyny za pomoca kulek 34 wzglednie 34a miedzy tarcza 20 i wirnikiem 21 oraz tar¬ czami 19 i 22, jest obracany wal turbino¬ wy 18, a za pomoca kól zebatych 16, 13, 12, 11 takze wal licznikowy 3.Aby wal licznikowy mógl wspóldzialac równomiernie z wychwytem kotwicowym bez opóznienia sa zastosowane oddzielne, w przemysle mechanizmów zegarowych znane sprezyny zasobnikowe na wale licz¬ nikowym, rozmieszczone np. w nastepuja¬ cy sposób.Kólko zebate 11 jest osadzone luzno na wale 3 a przez pierscien nastawczy 31 jest przesunieta cienKa sprezyna plaska 32, przylegajaca do dwóch czopów 33 kól¬ ka 11. Dzieki temu w chwili, gdy wal licz¬ nikowy zostanie zatrzymany przez wy¬ chwyt kotwicowy, wlasna sila czesci nape¬ dowej zostanie pochlonieta przez sprezyne 32, a gdy wal ten zostanie znowu zwolnio¬ ny, nastepuje nagly obrót walka czasowe- jgo tylko pod dzialaniem nagromadzonej sily sprezynowej. Sprezyna zasobnicza jest napinana posrednio za pomoca szybko¬ bieznego wirnika 21. Sprezyne iza&obaiicza — 2 —mozna by takze umiescic w kólku wychwy¬ tu kotwicowego 6. Oczywiscie, ta sprezy¬ na moze miec rózne ksztalty, a wiec mo¬ ze byc natezana przez ciagnienie lub scis¬ kanie.Aczkolwiek wirnik 21 jako wirnik na¬ pedowy posiada duza liczbe obrotów wa¬ lek 18 obraca sie .stosunkowo wolno, wsku¬ tek czego osadzenie tego wirnika moze byc bardzo [proste.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 zamiast wirnika turbinowego zastoso¬ wano szybkobiezne kolo zebate 35, zaze¬ biajace sie z malym kolem zebatym 36 silnika elektrycznego 37. Wal silnika elek¬ trycznego jest osadzony w lozyskach 38, które wraz z /plaszczem silnika isa (przymo¬ cowane za pomoca wsipornika 39 do scia¬ ny oslony 1 licznika. Prad elektryczny do¬ plywa przewodami kO, ki do silnika elek¬ trycznego 37, napedzajacego za pomoca kólka zebatego 36 opisany wyzej mecha¬ nizm. Poza tym urzadzenie odjpowiada przedstawionemu na fig. 1. Róznica pole- jga tylko na tym, ze kólkiem zebatym 35 zastapiono wirnik turbinowy 21. W tym ^przypadku jest wiec kólko zebate 35 szyb¬ kobieznym narzadem napedowym.Istota wynalazku nie zmienia sie w ni¬ czym, gdy do osadzenia szybkobieznego narzadu napedowego wzglednie wirnika lozyska kulkowe zostana zastapione lozy¬ skami walkowymi lub innymi. PL