Znane sa kabiny dla ludzi w samolo¬ tach lub podobnych statkach napowietrz¬ nych, w których wieksza czesc scianek wykonana jest z materialu przezroczyste¬ go. Tak np. w samolotach, posiadajacych kabine w przedniej czesci kadluba, wyko¬ nywano caly dziób kadluba jako okno z wieloma szybami, aby w ten sposób po¬ wiekszyc pole widzenia. Poszczególne szy¬ by takiej kabiny ,sa osadzane w listwach, stanowiacych prety sklepieniowo uksztal¬ towanej kratownicy, na która przenoszone sa sily, dzialajace na te szyby. Kratownica ta powieksza znacznie ciezar samolotu, a umieszczenie w niej szyb tak, aby zewne¬ trzna powierzchnia kabiny nie posiadala wglebien lub wystepów, zwiekszajacych szkodliwe opory, jest bardzo trudne. Poza tym pole widzenia przy takim wykonaniu jest zmniejszone przez listwy i inne cze¬ sci skladowe scianek kabiny, wykonane z materialów nieprzezroczystych. W stat¬ kach napowietrznych, narazonych na wiek¬ sze zmiany temperatury i cisnienia, tru¬ dno jest poza tym osadzic szyby pewnie i jednoczesnie szczelnie, gdyz te zwlaszcza z nich, które wykonane sa z. przezroczystej zywicy sztucznej, wyciagaja sie i kurcza przy zmianach temperatury.Kabina wedlug wynalazku nie posiada tych wad, gdyz zewnetrzna scianka tej ka¬ biny stanowi jednolita i przezroczysta ca¬ losc, której powierzchnia zewnetrzna po¬ siada ksztalt wypuklej czaszy bez krato¬ wnicy nosnej naokolo osi podluznej samo¬ lotu lub do niej równoleglej. W kazdymprzypadku unika sie stosowania wspo¬ mnianej wyzej kratownicy, dzieki czemu ciezar samolotu jest mniejszy, widocznosc wieksza, a opory szkodliwe — znacznie mniejsze. Kabina ta ze wzgledu na swój ksztalt moze przenosic stosunkowo duze naprezenia, wskutek czego, szczególnie przy wykonaniu w postaci bryly obroto¬ wej, nadaje sie do samolotów stratosfery¬ cznych, w których utrzymywane jest we¬ wnatrz pewne nadcisnienie.W celu zapobiegania nadmiernemu na¬ tezaniu sciany przezroczystej przez dzia¬ lajace na nia miejscowe obciazenia, np. powstale z ciezarów, umieszczonych w ka¬ binie, jak równiez pochodzace od sterów, wedlug wynalazku wsporniki, przymoco¬ wane do szkieletu kadluba lub innych je¬ go czesci, siegaja w przestrzen otoczona sciana przezroczysta, na których sa umo¬ cowane siedzenia, stery lub inne czesci po¬ kladowe. Te wsporniki sa najlepiej tak rozmieszczone, ze jak najmniej zmniej¬ szaja widocznosc. Skoro te natezenia w po¬ równaniu z wytrzymaloscia sciany nie sa nadmierne, wsporniki moga byc pominie¬ te.Gdy kabina znajduje sie na przodzie kadluba samolotu, scianka jej wykonana jest wedlug wynalazku w postaci mniej wiecej zblizonej do scietego elipsoidu, dzieki czemu posiada ksztalt oplywowy.Scianka jest wykonana np. z przezro¬ czystej zywicy sztucznej i przymocowana jest do kadluba za pomoca oddzielnych polaczen zaciskowych bez stosowania srub, a wiec bez wiercenia otworów do tych srub, zmniej szaj acyeh wytrzymalosc scianki kabiny.Aby podczas lotu na wiekszych wyso¬ kosciach i przy nizszych temperaturach zapobiec oblodzeniu scianki kabiny, która wskutek tego moze sie stac znacznie mniej prezroczysta, scianka ta wykonana jest jako scianka podwójna. Do przestrzeni miedzy scianka zewnetrzna i wewnetrzna doprowadzany jest stale ogrzany czynnik gazowy, którego temperature utrzymuje sie na takiej wysokosci, by nie moglo na¬ stapic zamarzniecie czesci skladowych scianki tej kabiny. Ogrzewanie scianek zapewnia takze to, ze wlasnosci tworzyw, z których wykonane sa scianki kadluba, po¬ zostaja na ogól niezmienione.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania kabiny wedlug wynalaz¬ ku. Fig. 1 przedstawia czesciowy widok z boku kadluba samolotu wraz z przekro¬ jem podluznym dzioba tego kadluba, sta¬ nowiacego kabine; fig. 2 — przekrój po¬ przeczny tej kabiny wzdluz linii // — II na fig. 1, a fig. 3 i 4 przedstawiaja w wiekszej podzialce czesciowe przekroje o- siowe kabiny, odpowiadajace dwom od¬ mianom wykonania przymocowania scian¬ ki tej kabiny do kadluba.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania samolot posiada kabine 1 w przed¬ niej czesci kadluba, Kabina ta posiada ksztalt zblizony do scietego elipsoidu i sklada sie z dwóch koncentrycznie osadzo¬ nych, przezroczystych scianek 2 i 3, z kró- rych wewnetrzna scianka # otacza wlasciwa kabine i tworzy oslone. Scianki te w pla¬ szczyznie prostopadlej do osi srodkowej polaczone sa z tylna czescia 20 kadluba samolotu. Wewnatrz kabiny znajduje sie wygieta rura i, której przedni koniec przechodzi przez wewnetrzna scianke 2, tylny zas koniec jest osadzony na stale w kadlubie samolotu. Rura ta sluzy do do¬ prowadzania do przestrzeni 19 miedzy sciankami 2 i 8 czynnika przenoszacego cieplo. Przedni koniec rury U zaopatrzony jest w kolnierze 5, obejmujace szczelnie scianke 2, która do tych kolnierzy nie jest przymocowana na stale. Na rurze k osa¬ dzone sa siedzenia 6 oraz kolo sterowe 7.W przykladzie wykonania przymocowania kabiny do kadluba, przedstawionym na fig. 4, koniec wewnetrznej scianki 2 zao¬ patrzony jest w pierscieniowe zgrubienie — 2 —8, osadzone w otaczajacej je oprawie 9, przymocowanej za pomoca srub do tylnej czesci kadluba. Przed przymocowaniem o- prawa 9 ma ksztalt uwidoczniony liniami przerywanymi, a po zalozeniu wkladki gu¬ mowej 10 i wsunieciu zgrubienia 8 brzegi jej zostaja zagiete w polozenie uwidocznio¬ ne na rysunku liniami pelnymi. Podatnosc wkladki gumowej 10 zabezpiecza zgrubie¬ nie 8 przed uszkodzeniem stanowiac je¬ dnoczesnie szczelne jego zamkniecie.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 scianka 2' zamiast w zgrubienie 8 zaopa¬ trzona jest w kolnierz 8*. Czolowa po¬ wierzchnia 18 tego kolnierza dociskana jest do takiej samej powierzchni tylnej czesci 20 kadluba za pomoca pierscienia zaciskowego 12 o przekroju korytkowym, którego powierzchnie H i 15 przylegaja do ukosnych powierzchni 11 kolnierza 8' oraz powierzchni 16 tylnej czesci 20 ka¬ dluba samolotu.W celu zapobiegania powstawaniu zna¬ cznych naprezen zginajacych w miejscu przymocowania scianki 2 otoczona jest ona z zewnatrz zamknieta tasma zacisko¬ wa 17, zapobiegajaca odksztalceniom scianki 2 w kierunku promieniowym.W obydwóch przykladach wykonania cienka zewnetrzna scianka 3 z blony, np. celulozy, przyklejona jest do tylnej czesci 20 kadluba, do której jest jeszcze docis¬ nieta za pomoca tasmy 17', zapobiegajacej rozlaczeniu sie sklejonego zlacza. W celu zapobiegania zamarzaniu przezroczystych scianek kabiny 1 do przestrzeni 19 mie¬ dzy sciankami 2 i 3 doprowadzany jest o- grzany czynnik gazowy, którego tempera¬ ture utrzymuje sie tak wysoka, by unie¬ mozliwiala powstawanie szronu na scian¬ kach. W celu zapewnienia dobrego przeni¬ kania ciepla przez scianke 3 jest ona bar¬ dzo cienka i podparta za pomoca zeber 18, przymocowanych do wewnetrznej scianki 2 (fig. 2).Czynnik gazowy, przeplywajacy przez przestrzen 19 miedzy sciankami 2 i 3, znajduje sie pod pewnym cisnieniem, w przyblizeniu równym cisnieniu, utrzymu¬ jacemu sie na zewnetrznej stronie scian¬ ki 3. W ten sposób oraz dzieki zastosowa¬ niu zeber 18 ksztalt i polozenie scianki 3 podczas lotu nie zmienia sie mimo cisnie¬ nia, wywieranego na scianke przez ^powie¬ trze, otaczajace samolot.Czynnik przenoszacy cieplo doprowa¬ dzany jest do przestrzeni 19 rura U, a od¬ prowadzany w miejscu i w kierunku zazna¬ czonym na fig. 1 strzalkami. Poniewaz ze¬ wnetrzna scianka 3 jest cienka, przeto stawia ona bardzo maly opór przenikaniu ciepla na zewnatrz samolotu. Nawet przy duzych róznicach temperatur miedzy czyn¬ nikiem w przestrzeni 19 i powietrzem ze¬ wnetrznym na scianke zewnetrzna 3 przy¬ pada stosunkowo maly spadek temperatu¬ ry, dzieki czemu przy niskich temperatu¬ rach zewnetrznych temperature scianki 3 mozna utrzymac powyzej punktu zamar¬ zania, zapobiegajac w ten sposób tworze¬ niu sie powloki szronu na sciankach, unie¬ mozliwiajacej patrzenie. PL