Istnieja duze zloza ubogich rud zelaz¬ nych, zawierajacych fosfor i bogatych w krzemionke. Wzbogacanie takich rud przez przemywanie ich, oddzielanie magnetycz¬ ne i podobne czynnosci czesto zawodzi, na¬ tomiast straty zelaza oraz koszty przerób¬ ki sa znaczne. Ponizej opisano sposób umozliwiajacy wytwarzanie surówki z rud powyzszych, zwlaszcza otrzymywanie surówki tomasowskiej.Wedlug tego sposobu rudy najpierw przetapia sie w wielkim piecu. Poniewaz zawieraja one przewaznie duzo krzemion¬ ki, przeto podczas przetapiania tych rud zuzywa sie znaczna ilosc wapna i koksu, co bardzo zwieksza koszty produkcji. Wy¬ dajnosc pieca przy tym jest zbyt niska.Nastepnie zwiekszenie ilosci zuzla powo¬ duje duze straty manganu.Obecnie przy przeróbce ubogich rud zelaznych, zawierajacych duzo krzemion¬ ki, unika sie dodawania rud mangano¬ wych lub innych materialów bogatych w mangan. Takie rudy zwykle przerabia sie w wielkim piecu, mozliwie bez dodatku wapna.Przy stosowaniu wielkich pieców ma¬ lych rozmiarów, pracujacych na weglu djrzewnym i przy wytwarzaniu stali spo¬ sobem pudlarskim pracowano juz z wiel-kopiecowymi zuzlami ubogimi w wapno, lecz przy tym duzo zelaza przechodzilo do zuzla. Doswiadczenia, przeprowadzone z nowoczesnym wielkim piecem o duzych rozmiarach przy wdmuchiwaniu powietrza ogrzanego do temperatury 750 — 850°C, wykazaly, ze mozliwe jest stosowanie kwasnego zuzla, równiez i w nowoczes¬ nym wielkim piecu, pracujacym na koksie.W wielkim piecu o pojemnosci uzytkowej w przyblizeniu 500 m3 i o srednicy garu 4.7 m przetapiano rudy oolitowe, zawie¬ rajace w stanie suchym 23% Fe, bez do¬ dawania jakichkolwiek materialów, zawie¬ rajacych wapno lub mangan, oraz bez dodawania innych rud. Otrzymany zuzel zawieral: 45% Si02, 25% CaO, 18% Al2Qs, 2% MgO, 2 — 3% Fe, 1% S.Przy tym bez przeszkody przechodzily materialy wsadowe w piecu ku dolowi, aczkolwiek zachodzila obawa spiekania sie rud latwotopliwych, wskutek ich jednolite¬ go skladu. Niekorzystny zas bieg pieca uwydatnial sie tylko w tym, ze obnizyla sie temperatura surówki spuszczanej, jak równiez zwiekszyla sie zawartosc zelaza w zuzlu. Bieg wielkiego pieca przy wdmu¬ chiwaniu powietrza silnie ogrzanego (do 850°C) nie natrafial na zadne trudnosci; równiez przy tym sposobie pracy nie wy¬ stepowalo zawieszanie sie materialów wsa¬ dowych.Jakkolwiek otrzymany zuzel kwasny byl ciagliwy, to jednak dobrze wyplywal z pieca. Zawieral on przy tym tylko nie¬ znaczna ilosc zelaza, wynoszaca 2 — 3%, przewaznie w postaci mikroskopijnie drobnych czasteczek, wobec czego zelazo to moglo osadzac sie tylko powoli. Sply¬ wajacy zuzel zawieral stale wiecej ze¬ laza, anizeli wyplywajacy przy spu¬ stach surówki tak zwany zuzel spusto¬ wy.Przy zawartosci w zuzlu okolo 20% wapna przypuszczalnie zostala osiagnieta granica, ponizej której nie mozna zejsc przy korzystnym biegu wielkiego pieca.Przy stosowaniu zuzli ubogich w glinke granica ta powinna lezec nieco wyzej.Przy przetapianiu rud bardzo ubogich w tlenek wapnia nalezy dodawac tyle wap¬ na lub materialów, zawierajacych wapno, ile potrzeba do otrzymania zuzla dosta¬ tecznie latwotopliwego.Wydajnosc wielkiego pieca, pracujace¬ go na zuzlu kwasnym, jest na ogól wyso¬ ka, wobec czego pomimo uzycia ubogich rud sposób wedlug wynalazku pozwala na wytwarzanie surówki z duza wydajnos¬ cia. Warunkiem jest przy tym, aby rudy w duzych kawalkach byly uprzednio roz¬ drabniane a zbyt drobne — brykietowane.Drobne glinkowe rudy zelazne mozna w ta¬ ni sposób brykietowac za pomoca pras walcowych lub ceglarek. Zuzycie koksu przy stosowaniu zuzla latwotopliwego jest stosunkowo male, jednakze jest nieco wieksze w porównaniu z zuzyciem koksu przy zwyklej przeróbce rud bogatych.Przed przystapieniem do przeróbki rud ubogich za pomoca obliczen cieplno - tech¬ nicznych, nalezy okreslic w jakich miej¬ scach wielkiego pieca moze nastapic brak ciepla. Jezeli to ma miejsce w szybie, ko¬ rzystnie jest rudy uprzednio wyprazyc lub je spiec w celu zmniejszenia zuzycia ciepla, potrzebnego na rozklad weglanu wapna.Przy przetapianiu rud bogatych w mangan i przy stosowaniu zuzli kwasnych zawartosc manganu w surówce jest dosc niska. To jednak nie przeszkadza przerób¬ ce takiej surówki w gruszce Thomasa, gdyz ilosc ciepla, powstajacego w wyniku spalania manganu, nie odgrywa w tym przypadku wielkiej roli. Poniewaz w zuz¬ lu tomasowskim pomiedzy tlenkiem zela¬ zawym a tlenkiem manganu utrzymuje sie równowaga, przeto strata zelaza przy uzyciu ubogiej w mangan surówki jest mniejsza niz przy stosowaniu normalnej surówki tomasowskiej.Zawartosc wegla w surówce, wytopio¬ nej sposobem kwasnym, jest stosunkowo niewielka, to jednak nie ma wiekszego znaczenia przy jej dalszej przeróbce.Przy wytapianiu surówki na zuzlu kwasnym, odtlenianie krzemu jest znacz¬ nie ulatwione. Poniewaz zas wieksza za¬ wartosc krzemu w surówce utrudnia przerabianie jej w gruszce tomasowskiej, przeto redukcja krzemu w wielkim piecu musi byc mozliwie ograniczona. Gdy nie jest pozadane obnizenie temperatury po¬ wietrza wdmuchiwanego, które znacznie zwiekszyloby zuzycie koksu, nalezy zasto¬ sowac srodki nastepujace.Uzywac koksu, dajacego malo popio¬ lu, zwiekszyc srednice garu wielkiego pieca oraz powiekszyc odstep miedzy dy¬ szami. Nastepnie wdmuchiwac powietrze pod zwiekszonym cisnieniem oraz regulo¬ wac bieg pieca w ten sposób, aby strata zelaza w zuzlu, jak tez redukcja krzemu nie byly zbyt znaczne. Przy wytwarzaniu zuzla, zawierajacego 25 — 30% CaO, i przy wdmuchiwaniu powietrza, ogrzanego do temperatury ponad 750°C, okazalo sie mozliwe utrzymywanie w spuszczanym zuzlu zawartosci zelaza ponizej 2,5% i krzemu—ponizej 0,8%.Najwazniejsza róznica miedzy surów¬ ka, otrzymana w ten sposób, a zwykla su¬ rówka tomasowska polega na duzej za¬ wartosci siarki w surówce wytopionej sposobem kwasnym. Odsiarkowujace dzia¬ lanie zuzla kwasnego jest znacznie slab¬ sze, anizeli dzialanie zuzla zasadowego. W kazdym razie zuzel kwasny równiez po¬ chlania pewna ilosc siarki, wobec czego przy przetapianiu ubogich rud mozna li¬ czyc na odsiarkowywanie za pomoca zuz¬ la, wynoszace co najmniej 50%. Pomi¬ mo tego taka surówka zawiera znacznie wiecej siarki, anizeli surówka otrzymana wedlug sposobu zasadowego, wobec czego surówka wytwarzana nie moze byc uzyta bezposrednio do przeróbki na stal sposo¬ bem tomasowskim. W rudach zawieraja¬ cych siarke, jak np. w rudzie poludniowo- badenskiej (dogger), zawartosc siarki moze wynosic nawet ponad 1%.Dalsza przeróbke wstepnie otrzyma¬ nej surówki - pólproduktu mozna prze¬ prowadzic w rózny sposób. Mozna np. przetapiac ja razem z zuzlami, bogatymi w wapno, w piecu plomiennym lub zeli¬ wiaku, z dodatkiem lub bez dodatku man¬ ganu. W ten sposób surówke mozna od- siarkowac. W celu unikniecia klopotliwej pracy zwiazanej z przetapianiem gesi oraz w celu zaoszczedzenia ciepla, zuzywanego na roztopienie surówki, otrzymana surów¬ ke mozna wstepnie przelewac do pieca szybowego w stanie cieklym. Szyb takiego pieca napelnia sie koksem i wapnem, w dolnej zas czesci pieca umieszcza sie ciek¬ ly zuzel silnie zasadowy. Szyb pieca sluzy do przedwstepnego podgrzewania koksu i wapna, ciekla zas surówke wlewa sie do dolnej czesci pieca przez odpowiednie otwory.Na rysunku przedstawiono piec szy¬ bowy wedlug wynalazku niniejszego. Skla¬ da sie on z kotliny A i szybu B. Koks i wapno laduje sie do szybu B przez otwór C. Kotlina A jest zaopatrzona w dysze F oraz leje E, przez które wlewa sie do pieca wstepnie otrzymana surówke z ka¬ dzi odlewniczej D. zuzel i surówka gro¬ madza sie w kotlinie A pieca i sa okreso¬ wo usuwane przez otwór G.Zaleta pieca powyzszego jest mniejsze zuzycie koksu, wskutek czego mniej siarki wprowadza sie do pieca. To znacznie ulatwia odsiarkowywanie surówki. W tym przypadku najlepiej jest stosowac paliwo, zawierajace malo siarki. Jako materialów dodatkowych mozna uzywac surówki zwierciadlanej, zelazo - manganu, rudy manganowej lub innych materialów, ulatwiajacych odsiarkowywanie. Aby zu¬ zel silnie zasadowy uczynic bardziej od- tleniajacym, mozna wprowadzac do pieca — 3 —srodki uplynniajace np. sole zasadowe lub topnik (fluorek wapna).Jako bardzo korzystnym dodatkiem odsiarkowywajacym w tym przypadku okazala sie soda, do której mozna równiez dodawac zwiazków wapniowców, ulatwia¬ jacych jej dzialanie. Zastosowanie sody do odsiarkowywania surówki odlewniczej jest znane.Chodzi przy tym glównie tylko o usu¬ niecie ostatnich sladów siarki z mniejszej ilosci surówki. Postepuje sie zwykle w ten sposób, ze sode w postaci sproszkowanej lub w kawalkach wprowadza sie do kadzi odlewniczej. Tego sposobu pracy nie da sie zastosowac przy zimniejszych stalach, gdyz jest on zbyt nieekonomiczny, a jego wyniki sa niepewne i niedostateczne, przy czym strata sody jest zbyt duza. Okazalo sie, ze mozna osiagnac dobre wyniki, gdy sode uprzednio roztopi sie w tyglu lub w piecu plomiennym i nastepnie wleje sic ja wraz z surówka do kadzi odlewniczej.Natychmiast zachodzi burzliwa reakcja, której przebieg mozna jeszcze bardziej przyspieszyc przez mieszanie lub przele¬ wanie metalu do innej kadzi.Doswiadczenia wykazaly, ze przez jednorazowe potraktowanie surówki soda ciekla mozna usunac z niej ponad 80°/o siarki, przy czym zuzel sodowy wchlania do 15°/o siarki. Na przyklad do 20 t ciek¬ lej surówki, zawierajacej 0,3% siarki do¬ daje sie 400 kg sody uprzednio roztopio¬ nej, czyli 2% wagi surówki przetapianej.Po traktowaniu soda zawartosc siarki w surówce zmniejsza sie do 0,05%. Zatem 40 kg siarki przechodzi do zuzla. Przy przetapianiu surówki ubogiej w siarke wystarczy dodawac 0,5 — l°/o sody. Przy duzej zas zawartosci siarki w surówce po ukonczeniu reakcji nalezy usunac zuzel sodowy i kapiel metalowa jeszcze raz po¬ traktowac soda. Przy stosowaniu sody cieklej oraz gdy kapiel metalowa jest rzadko plynna mozna w ten sposób dosta¬ tecznie odsiarkowac nawet surówke za¬ wierajaca 1% Si.Gdy chodzi o odsiarkowanie surówki o duzej zawartosci siarki, mozna ja rów¬ niez najpierw uprzednio odsiarkowac w piecu szybowym wedlug wynalazku przy zastosowaniu zuzla zasadowego. W celu podwyzszenia temperatury reakcji najle¬ piej jest wdmuchiwac do pieca przetapia¬ jacego powietrze gorace, a nastepnie su¬ rówka moze byc odsiarkowywana za po¬ moca sody.Zaleta traktowania surówki soda po¬ lega na znacznym dzialaniu sody na krzem, zawarty w surówce. Duza zawar¬ tosc krzemu w surówce tomasowskiej znacznie utrudnia, jak wiadomo, przera¬ bianie jej w gruszce tomasowskiej. Przez traktowanie zas surówki soda zawartosc krzemu w surówce mozna znacznie zmniejszyc. Na przyklad zawartosc krze¬ mu w surówce, wynoszaca 0,7%, zmniej¬ sza sie do 0,4°/o, wskutek traktowania jej 2°/o sody. Zatem dzialanie odkrzemujace sody posiada duze znaczenie w pra¬ ktyce.Surówka, odsiarkowana w ten sposób, zostaje nastepnie przerobiona na stal w gruszce tomasowskiej. Uzyty zuzel sodo¬ wy moze byc ponownie przerobiony w ce¬ lu odzyskania sody. W tym celu na zuzel dziala sie woda. Utworzony krzemian so¬ dowy rozklada sie przez wprowadzenie bezwodnika kwasu weglowego, nastepnie wydzielony dwutlenek krzemu odsacza sie i wreszcie sode wraz z nadmiarem bezwod¬ nika kwasu weglowego przemienia sie na dwuweglan sodowy. Wskutek swej trud¬ nej rozpuszczalnosci dwuweglan sodu wy¬ dziela sie i moze byc odsaczony. Do stra¬ cania uzywa sie najlepiej czystych spalin, otrzymanych przy stosowaniu gazów wielkopiecowych lub podobnych gazów, zawierajacych do 25°/o COr zuzla sodowego mozna równiez uzywac bezposrednio do wyrobu szkla lub podob- — 4 —nych produktów przy otrzymaniu przy tym zawartej w nim siarki.Odsiarkowywanie wstepnie otrzyma¬ nej surówki mozna uskuteczniac równiez w piecu elektrycznym bez stosowania so¬ dy. Postepuje sie przy tym w ten sposób, ze surówke ciekla wlewa sie do odpowied¬ niego pieca elektrycznego, np. do pieca indukcyjnego przy jednoczesnym silnym mieszaniu. Surówke odsiarkowuje sie za pomoca zuzla, bogatego w wapno, a na¬ stepnie odsiarkowana surówke swiezy sie w gruszce tomasowskiej.Inny sposób polega na tym, ze surów¬ ke bogata w siarke przedmuchuje sie w gruszce tomasowskiej, wskutek czego usu¬ wa sie znaczna czesc zawartej w niej siar¬ ki. Na przyklad surówke, zawierajaca 1,2% siarki, otrzymana z przeróbki w wielkim piecu poludniowo badenskiej ru¬ dy (dogger), poddawano przedmuchiwa¬ niu w konwertorze zasadowym i otrzyma¬ no stal do wyrobu rur, zawierajaca 0,4% siarki. Jezeli nastepnie wleje sie ja bez¬ posrednio w stanie cieklym do pieca elek¬ trycznego i podda sie ja odsiarkowywa- niu, to otrzymuje sie stal wysoko wartos¬ ciowa, zawierajaca mniej anizeli 0,01% siarki, przy stosunkowo niskich kosztach przeróbki.W niektórych przypadkach korzystnie jest uprzednio wzbogacac rudy, a nastep¬ nie pozostalosc z tego wzbogacenia pod¬ dawac przetapianiu wstepnemu w wielkim piecu bez dodawania wapna. Ten sposób pracy jest korzystny wówczas, gdy wyzej wspomniane pozostalosci zawieraja jesz¬ cze tyle zelaza, ze oplaca sie je zuzytko¬ wac. W tym przypadku wzbogacony pro¬ dukt mozna przerabiac w wielkim piecu wedlug zwyklego sposobu z zuzlem zasa¬ dowym, np. na surówke odlewnicza, pozo¬ stalosci zas wstepnie przetopic z zuzlem kwasnym.Gdy produkt wzbogacony, w porówna¬ niu z ruda nie przerabiana, posiada malo zanieczyszczen, to mozna w ten sposób wytwarzac surówke wysoko wartosciowa, a jednoczesnie — surówke wstepnie wy¬ topiona, zawierajaca fosfor. Sposób ten moze byc stosowany np. przy przeróbce ubogich rud poludniowo-badenskich (dog¬ ger). Skladaja sie one z*oolitów, zawiera¬ jacych przecietnie 50% zelaza, 10% krze¬ mionki, 0,3% fosforu i 0,1% siarki, oraz zasadniczej masy glinkowej, zawierajacej okolo 20% zelaza, 24% krzemionki, 0,4% fosforu i 0,5% siarki. Wzbogacona czesc tej rudy nadaje sie do otrzymywania do¬ brej surówki odlewniczej, zawierajacej 0,6% fosforu, pozostalosci zas mozna uzyc do wytwarzania surówki tomasow¬ skiej wedlug wynalazku niniejszego.Przy przeróbce rud ubogich wstepne przygotowanie ich odgrywa wazna role, zwlaszcza gdy rudy zawieraja duzo siarki, jak np. poludniowo badenskie rudy (dog¬ ger). Przy przetapianiu latwotopliwych glinkowych rud zelaznych, trudno jest je odsiarkowac przez ogrzewanie, gdyz ich punkt topliwosci lezy zbyt blisko punktu spiekania. Zatem korzystnie jest rudy te ogrzewac do takiej temperatury, aby one stopily sie i mogly byc z pieca spuszczone w stanie cieklym. Próby wykazaly, ze la- twotopliwe glinkowe rudy zelazne przy la¬ dowaniu ich do pieca szybowego bez ja¬ kiegokolwiek dodatku stalego paliwa moz¬ na stopic przez uzycie jako paliwa gazu, oleju lub pylu weglowego oraz spuscic z pieca w stanie cieklym. Wynik ten jest niespodziewany, gdyz dotychczas przyj¬ mowano, ze materialy, majace byc prze¬ topione w piecu szybowym, potrzebuja dodatku nietopliwego, np. wegla drzew¬ nego, koksu lub antracytu, w celu umozli¬ wienia przechodzenia gazów przez war¬ stwe materialów wsadowych. Zwlaszcza przy przetapianiu latwotopliwych glinko¬ wych rud zelaznych nalezalo przypuszczac, ze w pewnej strefie pieca materialy wsa¬ dowe moglyby spiekac sie w bryle, nie — 5 —przepuszczajaca gazów. Próby jednak wykazaly, ze poglad ten jest bledny. Ma¬ terialy wsadowe przepuszczaja gazy do¬ brze tak samo, jak i przy dodawaniu kok¬ su. Same zas materialy przechodza w pie¬ cu latwo ku dolowi bez tworzenia sie na- rostów lub wiszacych sklepien przy od¬ powiednim biegu pieca. Nastepnie stwier¬ dzono, ze usuwanie z pieca surówki wstep¬ nie wytopionej nie sprawia zadnych trud¬ nosci. Przy przetapianiu np. poludniowo- badenskiej rudy (dogger) surówka byla ciekla jeszcze w temperaturze 1 270°C. W wiekszych piecach korzystnie jest przy spuscie stosowac formy na zuzel, gdyz otwór spustowy przy tym jest silnie na¬ gryzany.Wydajnosc tego rodzaju pieców do przetapiania rud jest bardzo duza. Stosu¬ jac rude poludniowo-badenska (dogger) mozna bylo przepuscic przez piec ponad 1 ton/godz rudy surowej liczac na 1 m'A pojemnosci uzytkowej pieca. Zatem wy¬ dajnosc pieca szybowego wedlug wyna¬ lazku o pojemnosci uzytkowej 500 m3 wy¬ nosi ponad 12 000f t rudy surowej dzien¬ nie^ Duze piece szybowe ó znacznej wy¬ dajnosci korzystnie jest budowac o prze¬ kroju owalnym w celu równomiernego ogrzewania materialów wsadowych palni¬ kami. Mozliwe jest równiez zastosowanie dysz wewnetrznych.Stwierdzono równiez, ze proces spala¬ nia w tych piecach mozna latwo przepro¬ wadzac w ten sposób, aby gazy odlotowe calkowicie spalaly sie. Z powyzszego wy¬ nika, ze zuzycie ciepla w piecach szybo¬ wych wedlug Wynalazku jest stosunkowo nieznaczne. Przy przerabianiu rud wyzej wspomnianych zuzycie wegla wynosi 4 — 5% w stosunku do ilosci rudy surowej.Mozliwe jest dalsze zmniejszenie zuzycia opalu przez zuzytkowanie ciepla spalin oraz ciepla, zawartego w cieklej surówce.Inna zalete tych pieców stanowi dokladne odsiarkowyw^nie rudy. Zawartosc siarki w surówce, wytopionej z rud doggerowych, wynosi tylko 0,l°/c w porównaniu z jej zawartoscia w materiale surowym, wyno¬ szaca 0,4 — 0,5°/e.Pomimo braku atmosfery redukujacej zelazo w surówce wstepnie otrzymanej wystepuje w postaci podtlenku zelaza. Za¬ tem piec szybowy wykonywa czesciowo prace redukowania zelaza. Przy opalaniu pieca pylem weglowym czesc tlenku zela¬ za jest redukowana dalej na zelazo meta¬ liczne, rozdzielone w surówce w postaci drobnych ziarn. Przy bardzo goracym bie¬ gu pieca mozna równiez usunac czesc ze¬ laza metalicznego w stanie cieklym, zwlaszcza gdy czesc powietrza doprowa¬ dza sie do wyzszego poziomu pieca jako powietrze wtórne.Osiaga sie bardzo dobre wyzyskanie ciepla, gdy do redukcji dodatkowej uzywa sie ciepla, zawartego w surówce wstepnie otrzymanej, przy tym mozna uzywac pali¬ wa gazowego, cieklego lub stalego. Two¬ rzy sie wówczas tlenek wegla, który moz¬ na zastosowac do podgrzewania powietrza lub do topienia rudy.Sposób wedlug wynalazku niniejszego nadaje sie do róznych zastosowan. Na przyklad rude surowa, przeznaczona do przeróbki na kopalni mozna wstepnie przetopic w stanie surowym przy uzyciu dowolnego paliwa, np. dowolnego gazu, zimnego lub goracego gazu generatorowe¬ go, ropy naftowej, pylu z wegla brunat¬ nego, odpadków wegla kamiennego i po¬ dobnych materialów, przy uzyciu powie¬ trza zimnego lub goracego, zwyczajnego lub wzbogaconego w tlen itd. W ten spo¬ sób otrzymany produkt surowy mozna na¬ stepnie przerobic na innym miejscu. Cie¬ plo, zawarte w surówce wstepnie otrzy¬ manej, mozna wyzyskac przy dalszej prze¬ róbce, w piecu redukcyjnym.Chcac rudy tylko prazyc, nalezy przy rudach latwotopliwych zastosowac szcze¬ gólne srodki ostroznosci, gdyz w przeciw- — 6 —nym przypadku moze nastapic spiekanie sie wsadu. Takie rudy mozna prazyc w piecu obrotowym za pomoca pylu weglo¬ wego lub gazu, regulujac nagrzewanie tak, aby nie nastepowalo zzuzlowanie. Piec Obrotowy zuzywa jednak duzo paliwa, je¬ go zas budowa i utrzymanie wymaga duzo kosztów, co musi byc uwzgle¬ dnione przy przeróbce ubogich rud malowartosciowych. Okazalo sie, ze mo¬ zna prazyc rudy latwotopliwe w piecu szybowym, nawet gdy temperatura spie¬ kania jest tylko nieznacznie wyzsza od temperatury kalcynowania. Wedlug wy¬ nalazku rudy latwotopliwe laduje sie w stanie tak równomiernie rozdrobnionym, ze wyprazenie wszystkich ziarn jest prak¬ tycznie jednoczesne, a mianowicie mate¬ rial powinien byc rozdrobniony tak, aby ziarna nie miekly wczesnie zewnatrz, nim rdzen nie zostanie wyprazony. Doswiad¬ czenia wykazaly, ze przy stosowaniu ubo¬ giego zelaziaku ilastego brunatnego wy¬ starczy przesiac rude przez sito o oczkach miedzy 60 i 15 mm w celu osiagniecia po wyprazeniu materialu, zawierajacego mniej niz 1% C02. Rude rozdrobniona najlepiej brykietowac i ladowac do pieca w postaci ksztaltek, zawierajacych ziarna tej samej wielkosci jak ruda kawalkowa.Material stosunkowo drobnoziarnisty za¬ pewnia jednoczesnie duza wydajnosc pie¬ ca do prazenia i zaoszczedza rozdrabnia¬ nie rudy przed przeróbka w wielkim pie¬ cu. Dzieki takiej przeróbce zuzycie koksu w wielkim piecu jest male i osiaga sie bar¬ dzo duza wydajnosc.Okazalo sie jednak, ze nawet przy sto¬ sowaniu rudy o ziarnach równomiernych nie mozna niezawodnie uniknac spiekania sie rudy w piecu do prazenia, gdy stosu¬ je sie jako paliwo jak zwykle drobny koks lub antracyt. Wprawdzie gazowe pie¬ ce szybowe nadaja sie do tego celu, lecz zuzycie w nich gazu jest zbyt duze. Oka¬ zalo sie jednak, ze mlody wegiel kamien¬ ny, zawierajacy duzo gazu, jest bardzo odpowiedni do tego celu. Taki wegiel daje ogien równomierny, który nie powoduje spiekania sie rudy, a mimo stosunkowo niskiej temperatury pieca do prazenia nie gasnie. Wskazane jest zwiekszac- rozprze¬ strzenianie sie ognia przez dodawanie ma¬ terialów latwo palnych, np. wegla bru¬ natnego, lignitu, okruchów brykietów, od¬ padków olejowych lub trocin.Nie mozna bylo przewidziec, iz w pie¬ cu szybowym do prazenia mozna stosowac z dobrym wyzyskaniem ciepla mlody we¬ giel kamienny, latwo wytwarzajacy sadze.Nalezalo sie spodziewac duzego zuzycia ciepla i silnego zadymienia zasypu. Próba wykazala jednak, ze uchodzaca z pieca para wodna jest tylko bardzo nieznacznie zabarwiona na zólto. Smola i sadza sa zatrzymywane w porach kawalków rudy, powstalych przez wysuszenie i prazenie rudy.Tworzeniu sie w piecach do prazenia duzych bryl spieczonej rudy mozna zapo¬ biegac przez stale usuwanie materialu wyprazonego, gdyz w ten sposób utrzymu¬ je sie ladunek w ruchu. Zatem przy pra¬ zeniu rud latwotopliwych wskazane jest stosowanie pieca szybowego z mechanicz¬ nym usuwaniem materialu, a najlepiej takim, za pomoca którego równiez duze bryly spieczonej rudy moga byc z pieca usuwane bez naruszenia równomiernego opadania ladunku. W tym celu stosuje sie stoly lub ruszty, umieszczone w znany sposób pod piecem. Skuteczne okazaly sie do tego celu szeroko rozstawione walce kruszace. Kolce lub zebra tych walców krusza duze kawalki i bryly spieczonej rudy i usuwaja z pieca material wyprazo¬ ny równomiernie. PL