Wynalazek niniejszy dotyczy mecha¬ nicznego zapalnika czasowego do pocisków artyleryjskich, którego nastawianie na czas odbywa sie przez obrót o kat mniej¬ szy niz 360°. Iglica tego zapalnika, znaj¬ dujaca sie pod naciskiem sprezyny, jest dopóty utrzymywana czasowym narzadem rozrzadczym, napedzanym zegarem, w po¬ lozeniu zabezpieczonym, dopóki nie uply¬ nal czas, równy czasowi uprzednio nasta¬ wionemu, po czym dopiero ten czasowy na¬ rzad rozrzadczy umozliwia, by rygiel, przytrzymujacy iglice, przesunal sie pod dzialaniem sily odsrodkowej tak, by oswo¬ bodzona iglica pod wplywem swej sprezy¬ ny mogla zbic splonke i spowodowac wy¬ buch pocisku.Proponowano, by w takich zapalnikach, niezaleznie od zabezpieczenia iglicy za po¬ moca narzadu rozrzadzajacego jej zwol¬ nieniem i uruchomianego mechanizmem zegarowym, zabezpieczyc rygiel iglicy za pomoca dodatkowego rygla, np. za pomoca sworznia, który przy strzale wskutek swej bezwladnosci przechodzi w polozenie nie¬ czynne i odbezpiecza wlasciwy rygiel igli¬ cy. Celem tego dodatkowego bezpiecznika jest uniemozliwienie przedwczesnego wy¬ buchu pocisku podczas transportu nawet wtedy, gdyby mechanizm zegarowy zaczal wypadkowo dzialac.Jednak wszystkie te bezpieczniki, dzia¬ lajace wskutek bezwladnosci, posiadaja zwlaszcza te wade, ze daja male zabezpie-czefiKte'po dokonwnru nasM-wienia zapalni¬ ka na czas. Poniewaz opór, który taki swo- rzen bezwladnosciowy ma przezwyciezyc przy zmianie swego polozenia, nie moze byc obrany dowolnie, lecz musi byc dosto¬ sowany do przyscieszenfeb wystepujacego- przy strzale, wiec" ^ zspaflnitacR do pocJ- sków o malej szybkosci poczatkowej na¬ stepuje niepozadane odbezpieczenie np. przy przypadkowym up&dAu pófcisktf z jnz nastawionym na czas zapalnikiem nawet z bardzo malej wysokosci, wynoszacej kil¬ ka de<^r$etispwt Poniewaz odbezpieczenie to nie j#st #icfóc£ne z zeWngtrz, wi$c tar kie pociski przy hasteprisj zrniarife riastaK WJUajMUHftg moga od razu wybuchnac.Przedmiot niniejszego wynalazku nie posifedi^ tSji wady i daje ponadto calkowi¬ te zabezpieczenie iglicy zarówno podczas nastawiania zapalnika na czas, jak i pod¬ czas transportu pocisku, którego zapalnik juz jest nastawiony na czas. Dalej mozna bez obawy zinieniac lub cofac nastawienie na czas zapalnika i to niezaleznie ód sta¬ nu poprzedniego, gdyz zwolnienie iglicy moze nastapic dopiero po rozpoczeciu tu- chu obrotowego przez narzad, fcftfzAdzti- jacy zwolnieniem rygla iglicy, i przy rów¬ noczesnej minimalnej szybkosci obrotu po¬ cisk* Oteiaga sie to W ten siposób, ze ry¬ giel, ^aM^pk^^Acf dodatkowo iglica ^ js&nej gfctony tistala zerowe nastawienie zapalnika na czas, a z drugiej strawy w tym plozeniu zerowyn* zapalnika zostaje sam za pomoca narzadu ulfccliGtoianego me&ianMmSm zegarowym zabezpieczony prz&iwke* $Jrzypadkówenra odrygloW&niU; prssy caym przy nastawianiu zapalnika Ma caris zostaje odbe&pi^dmTif i cofniety,* tak izodbezpieeaa rygiel iglicy, jtó' mym ptfzy cManfti ezasowegtf narzadu rozrzadczfcgo ^polozenie, powodujace zerowc nastawie¬ nie zapalnika, samoczynnie przyjtfiuje z powtfotem polozenie zabezpieczajace rygiel iglkfyy e ile W tym inonróncie nfe jest pod¬ dany dzialaftin sily odsrodkowej, przekra¬ czajacej pewna okreslona wartosc, która go wysuwa z kadluba zapalnika.Na zalaczonym rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania niniejszego wy¬ nalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój osio¬ wy dolnej czesci zapalnika czasowego we- dkig wynala&ktf, fi^.- % — Widok z góry i czesciowy przekrój wzdluz linii 77 — II na fig. 1, przy czym narzady bezpieczni¬ kowe zrfajcftfja siijf w polozeniu odpowia¬ dajacym zerowemu nastawieniu zapalnika, fig. 3 uwidocznia polozenie narzadów przy najwiekszym nastawieniu zapakaika na czas, fig. 4 przedstawia polozenie ty rzadów pbdcz&s lot* pocisku bezfto£rednio przed zwolnieniem iglicy.Na iglice 10 zapalnika naciska napie¬ ta sprezyna 11, przy czym iglic& ta przed ruchem ku splonce jest zabezpieczona ry- gleth 1 #y fctófry daje sie obracac okolo osi 1U, wskutek czego rygiel ten pod dziala¬ niem sily odsrodkowej stara sie przesunac na zewnatrz i zwolnic iglice. Czesc tego rygla wcfiocfzi w rowek i5 iglicy 10, wy¬ step zas1 zewnetrzny 16 opiera sie o we¬ wnetrznie obrzeze pierscieniowej nasady 17 Wienc& zglS&tego 18. Wieniec ten wraz ze swa nasada tworza razem czasowy narzad rozrzadczy, który za pomoca kólka zeba¬ tego1 19 polacz^riy jest zarówno z osi# 20 mechanizmu zegarowego* jak i z nie preed-- stawionym! na rysunku zewnetrznymi n& rZak$ami d^ nabawiania na czas.W nasadzie 17 wienca zutego 18 znajduje sie wyciecie 21 (fig. 3) o dlugo¬ sci wynoszacej np. 1fi^ dlugosci obwodu! wienca; wyciecie to jest tak wykonane, ze p# jednej jego stronie ukosna powierzeln nia 22 wy&iecia tworzy k^t ostry z we¬ wnetrzne scianka nasady 17, po drugiej zas stronie twórzy kart ostry ze sciaiika zewnetrzria nasady.W wifcndu zebatym 18, w miejscu z gó-- ry okreslonym przez polozenie Wyciecia %1, znajduje sie zab o potrójnej szerokosci, który tworzy oporek 24, ograniczajacy ob- — 2 —rót wienca zeb&tegoy odpowiadajmy nag-- Wi^ksz^Mnk nastawienia zapalnika na czas,, prsy czym po#czas przebiegu nastawiania na ezas wyciecie £1 nie* moze sie dostac przed wystep* 16 wahliwegO' rygla 13 i zwotaic W ten sposób* iglice.Pod rygleftt *# w dnie 25 zapalnika wy¬ konane jest promieniowe wyciecfe 26', w którym moze' sie- praes&Wac dlruigi rygiel 27, zabezpieczajacy rygiel 13 igJEey i znaj¬ dujacy sie pod dzialaniem sprezyny 28, ciagnacej g& do srodka; kadM&a zapalni¬ ka.. Rygiel 27 posiada glówka 29, ograni czon$ od wewnatrz powierzchnie 30y na^ chylona w stosunku do jego srodkowej plaszczyzny. Powierzchnia 31 tej glówki, lezaca naprzeciwko powierzchni 23 nasa¬ dy 17, jest tak igiksztaJtoWana^ ze przy na^ stawienie zerowym zapalnika obie te po¬ wierzchne sa ustawione pod katem wzgte- deta kierunku dzialania sil, przy czym wy¬ zej opisane czesd przyjmuja ptoló£enier przedstawione na fig. 2, W tym poJozenta rygiel 27 zapobiega obrotowi wienca ze¬ batego w kierunku obrotu wskazówki ze¬ garowej, przy czym wskutek dzialania klinowego,, wywieranego przez powierzgfc- nig 23 nasady wienca zebatego na powie- chnie 31 rygla 27 ociaga sie silno i pewne zaryglowanie calego E&kladti be&p»ie£Zniko-* wego; odryglowanie moze nastapic jedy¬ nie przy nastawianiu zapalnika na czas przez przekrecanie uzebionego wienca w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu wskazówki zegarowej i wbrew dzialaniu sily napedowej mechanizmu zegarowego zapalnika. P£zy obracaniu wienca zebate¬ go w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu wskazówki zegarowej na powierz¬ chnie 30 rygla 27 naciska ostrze 32 na¬ sady wienca zebatego i slizgajac sie wzdluz tej powierzchni podnosi ten rygiel 27, do¬ prowadzajac go wbrew dzialaniu sprezyny 28 w polozenie wedlug fig. 3. Przy ewen¬ tualnym wstecznym nastawianiu na czas zerowy, a wiec przy obrocie kola zebatego w kferimka ruchu wskazówki zegarowej,- rygiel 27 pod dzialaniem sprezyny 28 sak mocfcynnie zajjmuje pierwotne1 potezenie rygJuj?ac#. Zatem rygiel 13 moze wej&c w wyciecie 21 i ziwolndc iglice tylko wtedy, gdy rygiel 27r zabezpieczajacy ge (fig. 4)v pod« dztfatoatfienfl sdJBy odsrodkowej wterew dzialaniu sprezyny 28 zostanie? na stale wypchniety na zewnatrz, a wieniec zeba¬ ty wskuilek dzialanria metrhanizmti! zegaro¬ wego przesunie sie o kilka stopni w kie¬ runku ruchu wskazówki zegarowej poza pólbzenie zerowe. Jak widac % fig. % w pfr- lozeniu zerowym miedzy kólkiem' zebatym 19 i oporkiem 2U wienca zebatego mtm jeszcze1 pozostac pewien fez, odp(^wi«daj% cy przekreceniu wienca zebatego o kilka- stopni.Wedlug wynalazku rygiel zabezpieeza- jacy 27 speMa zatem na&tfpujaiee po- czwórme zadanie.Po pierwszej j&k widac % fig, 2, rygiel ten ma ustalac polozenie zetowi nastawia- nia na czas, gdyz zapobiega on daLazemt* oferotowi w prawo wienca zebatego 18, który inaczeji móglby spowodowac zwolnie¬ nie rygla 13 iglicy pod dzialaniem przy¬ padkowego uderzenia poeisku z bote, eo oczywiscie spowodowaloby natychmiasto¬ wy wybuch pociska.Po ómgie w tym polozeniu zerowym nastawiania na czas rygiel 27 je&t zary¬ glowany i zabezpieczony przed przypadko¬ wym ddryglowaniem Po trzecie rygiel 27 przez swe przymu¬ sowe odryglowanie oA razu umozliwia ob¬ rót w lewo wienea zebatego, konieczny de nastawiania na czas, przy e^m przy po¬ nownym nastawianiu zapalnika na czas musi samoczynnie pod dzialaniem sprezy¬ ny 28 powracac w polozenie zaryglowane wedlug fig. 2.Po czwarte rygiel 27 podczas lotu po¬ cisku, pod wplywem sily odsrodkowej, po¬ wstajacej wskutek obrotu pocisku, gdy tylko ta sila zwycieza opór sprezyny 28, -*• 3. -*wysuwa sie na zewnatrz i zwalnia rygiel 13.Oczywiscie, zamiast ruchomego w kie¬ runku promieni rygla 27 mozna takze za¬ stosowac i inny narzad, dajacy sie usu¬ wac z drogi czasowego narzadu rozrzad- czego, np. mimosrodowo ulozyskowany wahliwy rygiel. PL