KI. 47 a, Yh Wynalazek niniejszy dotyczy ulepszo¬ nych sprezyn, pracujacych na zginanie, a zwlaszcza sprezyn plaskich, które przez wstepna obróbke i uksztaltowanie prze¬ kroju otrzymuja naprezenia wstepne w warstwach krancowych najbardziej obcia¬ zonych takie, które dzialaja w kierunku przeciwnym wzgledem wystepujacych tam naprezen roboczych, zwiekszajac moznosc znacznego obciazenia sprezyny gnacej i jej wytrzymalosc. Dla tego samego tworzy¬ wa przy stalym obciazeniu sprezyn dopu¬ szcza sie naprezenia sciskajace, wystepu¬ jace w przekroju poprzecznym zgietej sprezyny, znacznie wieksze, niz najwiek¬ sze naprezenia rozciagajace.W tym celu nadaje sie taki ksztalt przekroju sprezyn plaskich, iz linia obo¬ jetna znajduje sie w mniejszym odstepie od rozciaganej warstwy krancowej anize¬ li od warstwy brzegowej krancowej na sciskanie.Dla zwiekszenia nosnosci sprezyny pla¬ skiej równiez mozna zastosowac inny spo¬ sób, wedlug którego sprezyny takie otrzy¬ muja naprezenia przez wstepna obróbke takiej wielkosci, ze w warstwach kranco¬ wych przekroju sprezyny az do pozadanej glebokosci przekracza sie naprezenie gra¬ nicy sprezystosci tworzywa, przy czym kierunek tych naprezen jest przeciwlegly naprezeniom roboczym. Wówczas napre¬ zenia robocze sprezyny moga byc zwiek¬ szone o naprezenie wstepne. Taki sposób zmniejszania naprezen przez wprowadze¬ nie przeciwnych naprezen wstepnych jest znany i stosowany tylko w przekrojach sprezyn plaskich, w których linia obojet-na znajduje sie w jednakowych odleglos¬ ciach od wlókien krancowych.Sprezyna wedlug wynalazku wyróznia sie tym, ze posiadajac naprezenia wstep¬ ne, których kierunki sa skierowane prze¬ ciwko wlasciwym naprezeniom roboczym, posiada jednoczesnie przekrój dobrany tak, ze rzeczywiste naprezenia robocze rozciagajace i sciskajace, tak maja sie do siebie, jak wytrzymalosci stale na rozcia¬ ganie i sciskanie tworzywa sprezyny, przy czym odleglosc najsilniej naprezo¬ nych wlókien sciskajacych od linii obojet¬ nej wlókien moze byc mniejsza od odle¬ glosci najsilniej naprezonych wlókien roz¬ ciagajacych od tejze linii.Przedmiot wynalazku jest wyjasniony za pomoca przykladu wykonania, przed¬ stawionego na zalaczonym rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia widok resoru, stosowanego zwykle w pojazdach i wyko- ¦ nanego ze sprezyn plaskich, fig. 2 przed¬ stawia jego przekrój wzdluz linii 2 — 2 w znacznym powiekszeniu, fig. 3 — od¬ mienny przekrój sprezyny, fig. 4 — uklad naprezen w tym przekroju i fig. 5 — in¬ ny przekrój sprezyny resorowej.Resor, przedstawiony na fig. 1, skla¬ da sie z piór, które jak widac na fig. 2 sa wyzlobione w górnej polowie. Wskutek tego linia obojetna NN przesuwa sie w dól, tak iz przy zwyklym obciazeniu reso¬ rów, zaznaczonym na fig. 1 strzalkami, warstwa krancowa, pracujaca na rozcia¬ ganie, wykazuje wieksza odleglosc e od linii obojetnej NN, niz warstwa kranco¬ wa pracujaca na sciskanie, znajdujaca sie w mniejszej odleglosci ed.To samo zachodzi w przekroju sprezy¬ ny plaskiej wedlug fig. 3. Polówka rozcia¬ gana jest wyzlobiona z obu stron, tak iz obojetna linia NN posiada wieksza odleg¬ losc ez od warstwy krancowej rozciaganej anizeli odleglosc ed warstwy krancowej sciskanej. Naprezenia zwykle (powodowa¬ ne odksztalceniem na zimno) sa zaznaczo¬ ne na fig. 4 z obu stron linii obojetnej AA\ Naprezenia wlasne, pochodzace z ob¬ róbki wstepnej, sa ograniczone linia lama¬ na BCO'C'B' w stosunku do linii obojet¬ nej AA(. Powierzchnie dzialania tych na¬ prezen sa zakreskowane. Z lewej strony linii srodkowej sa naprezenia sciskajace a z prawej naprezenia rozciagajace. Na¬ prezenia AB i A'2?', pozostale w war¬ stwach krancowych, sa w tym przypadku skierowane przeciwnie wzgledem napre¬ zen, wywolanych przez obciazenie podczas pracy. Sprezyna, przedstawiona na fig. 1, jest podparta, jak wiadomo, w srodku na wsporniku i na obu koncach sprezyn tak, iz w górnej polowie kazdej sprezyny plaskiej zachodza naprezenia rozciagajace, a w dol¬ nej polowie — naprezenia sciskajace. Ob¬ ciazenie przy pracy wywoluje naprezenia, które ukladaja sie w przekroju wedlug plaszczyzny, ograniczonej przez linie la¬ mana BCO'C'B' i DEE'D'.Przy rozpatrywaniu warstw w prze¬ kroju okazuje sie ze pozostajace w nich naprezenia wlasne AB. wzglednie A(B( wzrastaja w okreslonej prawidlowosci wraz z odlegloscia odnosnej warstwy prze¬ kroju od obojetnej linii NN. Naprezenia BD i B'D', odpowiadajace zewnetrznemu obciazeniu w warstwach krancowych, sa wprost proporcjonalne do odleglosci ez i ed tych warstw od linii obojetnej NN, jednak najwyzsze rzeczywiste naprezenie w roz¬ patrywanych warstwach krancowych przy najwiekszym zewnetrznym naprezeniu, ja¬ kie powinno odpowiadac ogólnemu napre¬ zeniu BD i B'D{\ jest odpowiednio mniej¬ sze, a mianowicie tylko równe AD i A'D(.Im wieksze jest naprezenie wstepne, tym wieksze moze byc obciazenie, przy czym rzeczywiste naprezenia AD i A'D' grani¬ cza z dopuszczalna wytrzymaloscia two¬ rzywa. W zaleznosci od polozenia linii o- bojetnej NN mozna wielkosc naprezenia wstepnego dostosowac do najwyzszych do¬ puszczalnych wartosci wytrzymalosci two- — 2 —rzywa i tym samym mozna zastosowac od¬ powiadajace zewnetrznemu obciazeniu na¬ prezenie BD i B'D' az do najwyzszej osia¬ galnej wartosci bez obawy, ze rzeczywiste naprezenia AD i A'D' zwieksza sie, szko¬ dzac trwalosci sprezyny. Poza tym przez odpowiednie polozenie linii obojetnej NN rzeczywiste obciazenie przekroju na stro¬ nie rozciagajacej i sciskajacej ksztaltuje sie odpowiednio do naprezen AD i A'Dl we wlóknach krancowych dla obciazen trwalych, tak iz AD jest mniejsze od A*D', i maja sie one do siebie w przyblizeniu tak, jak wspólczynniki wytrzymalosci sta¬ lej przy rozciaganiu i sciskaniu odnosne¬ go sprezystego tworzywa.Na fig. 5 przedstawiono inny przekrój sprezyny resorowej, który w porównaniu ze sprezynami wedlug fig. 2 i 3 rózni sie tym, ze obrany jest znany ksztalt z obu¬ stronnymi wycieciami i wzniesieniami. 0- bustronne zeberka sa umieszczone i obli¬ czone tak, ze sprezyny, jak to jest równiez znane, przy skladaniu zachodza na siebie tak, iz zostaje zachowana zwarta kon¬ strukcja zespolu sprezyn. Ponadto zeberka i wglebienia sa obliczone tak, ze zostaja wytworzone naprezenia wstepne w wyma¬ ganym stosunku w warstwach kranco¬ wych, tak iz cel wynalazku zostaje osiag¬ niety. Uklad naprezen, uwidoczniony na fig. 4, odnosi sie równiez i do przekroju sprezyny wedlug fig. 5, w którym war¬ stwy krancowe, pracujace na sciskanie przy obciazeniach roboczych maja tak sa¬ mo wieksza odleglosc ez od linii obojetnej NN, anizeli pracujace na sciskanie przy obciazeniu roboczym warstwy krancowe, których odleglosc wynosi ed.W granicach wynalazku mozna stoso¬ wac rózne przekroje na sprezyny plaskie.Uksztaltowanie ich zalezy od wlasnosci tworzywa i stalej jego wytrzymalosci na rozciaganie i sciskanie. PL