Wynalazek niniejszy dotyczy uchwy¬ tów magnetycznych, uzywanych glównie w obrabiarkach narzedziowych, zwlaszcza szlifierkach.Na ogól w takich uchwytach osiaga sie wzbudzanie magnesu za pomoca pradu stalego. Próbowano juz stosowac do tego celu magnesy trwale o bardzo duzej sile koercji, wykonane zwykle ze stopu glinu, niklu i zelaza z pewnymi innymi dodatka¬ mi. Przy stosowaniu takich uchwytów powstaja jednak trudnosci w odejmowa¬ niu przedmiotów obrabianych, z powodu utrzymujacego sie w nich jak równiez w ich czesciach skladowych z miekkiego ze¬ laza magnetyzmu szczatkowego. Uchwyty tego rodzaju wymagaja równiez stosunko¬ wo wielkich sil do wzajemnych przesu¬ wów magnesów trwalych i przynaleznych czesci z miekkiego zelaza.Wynalazek niniejszy usuwa te niedo¬ godnosci i umozliwia lepsze wykorzysta¬ nie przestrzeni, jak równiez masowy wy¬ rób takich uchwytów. Wynalazek wyróz¬ nia sie glównie tym, ze w celu wzbudza¬ nia i niszczenia pola magnetycznego w uchwytach wedlug wynalazku przesuwne wzgledem siebie magnesy tych uchwytów moga byc przesuniete tak, iz dzialanie magnesów trwalych na pozostale czesci ob¬ wodu magnetycznego nietylko sie zmniej¬ sza, lecz ponadto nastepuje jeszcze zmia-na biegunów tych czesci, dzieki czemu o- siaga sie wartosc zerowa sily przyciaga¬ nia.Dalsza cecha wynalazku polega na tym, ze magnesy trwale sa wykonane ob¬ rotowo, a osie tych obrotowych magnesów sa poprzeczne do linii sil, przy czym sa one tak osadzone wzgledem pozostalych czesci odnosnego ukladu magnetycznego, iz wywierane na nie sily magnetyczne na ogól wyrównuja sie, wskutek czego do przestawiania magnesów obrotowych po¬ trzebne sa tylko nie wielkie sily.Na rysunku uwidoczniony jest jeden z przykladów wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia czesc uchwytu poprzecznie do osi obrotu magnesów w pionowym przekroju; fig. 2 — odmiane uchwytu w takim samym przekroju poprzecznym; fig. 3 — plyte uchwytowa do takiego u- chwytu w widoku z dolu; fig. 4 — u- chwyt na takiej plycie w przekroju po¬ przecznym wzdluz osi magnesu; a fig. 5 — uchwyt, skladajacy sie z jednego ukla¬ du magnetycznego w widoku z boku.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 znajduje sie na podstawie 1 z materia¬ lu niemagnetycznego odpowiadajaca dlu¬ gosci uchwytu liczba ukladów magnesów 2, 3, U itd. Kazdy z tych ukladów sklada sie glównie z dwóch nabiegunników w po¬ staci ramion 2a, 2b, 3a, 3b itd. z miekkie¬ go zelaza, dalej miedzy kazdymi dwoma takimi ramionami obrotowo osadzonego trwalego magnesu 5, 5a, 5b itd. Przestrze¬ nie miedzy górnymi koncami nabiegunni¬ ków sa wypelnione w sposób znany wklad¬ kami 8, 8u, 8b z materialu niemagnetycz¬ nego. Trwale magnesy obrotowe 5 posia¬ daja w przedstawionych przykladach wy¬ konania postac walców, namagnesowanych poprzecznie do swej osi. Walce te sa osa¬ dzone z mozliwie najmniejszym luzem miedzy odpowiednio cylindrycznie wyto¬ czonymi ramionami, mianowicie za pomo¬ ca czopów (fig. 4) w odpowiednich otwo¬ rach plytek czolowych 11, 12, albo tez wal¬ ce te moga byc osadzone swymi boczny¬ mi powierzchniami w cylindrycznych o- tworach przynaleznych ramion. Tworza one w tym przypadku rodzaj czopów lo¬ zyskowych, dla których te otwory stano¬ wia lozyska. Przestrzenie, utworzone po¬ miedzy nabiegunnikami 2a, 2b, 3a, 3b itd. wkladkami 8, 8a, 8b i podstawa 1 oraz plytkami czolowymi 11, 12 sa najlepiej wypelnione olejem lub stalym tluszczem, dzieki czemu obrotowe magnesy 5 sa sma¬ rowane, co jednoczesnie zapobiega wni¬ kaniu np. pylu szlifierskiego, wilgoci i innych zanieczyszczen do wnetrza ukla¬ dów. Do doprowadzania i usuwania oleju lub tluszczu sluza wkretki 7, 7 (fig. 4).Z magnesami obrotowymi 5, 5a, 5b sa polaczone na stale kólka zebate 13, uwi¬ docznione na fig. 1 i 2 jako kola podzia¬ lowe, a na fig. 4 w widoku z boku, przy czym zawsze dwa kólka sasiednich magne¬ sów obrotowych zazebiaja sie ze soba, wskutek czego przez obrót korby, nasu¬ wanej na czop czworokatny 1U, wystaja¬ cy z plytki 12 i polaczony z magnesem 5, mozna nadawac wszystkim walcom jedno¬ czesnie ruch obrotowy o jednakowy kat obrotu. Magnesy obrotowe 5, 5a, 5b itd. sa tak namagnesowane, ze linie sil prze¬ nikaja sie diametralnie, a w danej budo¬ wie sa na ogól równolegle do ogranicza¬ jacych ich wspomnianych plaskich po¬ wierzchni. Powstajace wskutek tego bie¬ guny na przeciwleglych lukach ramion sa oznaczone literami N, S. W uwidocznio¬ nym na fig. 1 ukladzie w szczelinach po¬ wietrznych miedzy magnesami obrotowy¬ mi (5) i lukami ramion 2a, 2b itd, linie sil pokonuja stosunkowo male opory, wskutek czego, gdy na gladko szlifowanej powierzchni tych ramion znajduje sie przedmiot obrabiany W z materialu ma¬ gnetycznego, powstaja duze sily magne¬ tyczne, które maja kierunek uwidocznio¬ ny liniami kreskowanymi, dzieki czemu — 2 —przedmiot obrabiany jest mocno przycia¬ gany. Gdy po ukonczeniu obróbki np. szli¬ fowania, przedmiot W ma byc odjety, wszystkie magnesy obrotowe 5, 5a, 5b itd. obraca sie za pomoca korby, w kierunku strzalek na fig. 1 o kat 90°, co stopniowo oslabia tok linii sil, poniewaz opór magne¬ tyczny stale sie powieksza. Po obróceniu magnesów obrotowych o 90° linie sil sie znosza. Z powodu magnetyzmu szczatko¬ wego nabiegunników, jak równiez przed¬ miotu obrabianego pozostaje on nadal przyczepiony do ukladu, wskutek czego odjecie tego przedmiotu powoduje w pew¬ nych przypadkach trudnosci. W celu usu¬ niecia tej pozostalosci magnetycznej, na¬ lezy obrócic magnesy obrotowe 5, 5a, 5b itd. dodatkowo o maly kat. Przy tym na¬ tezenie pola magnetycznego wzrasta zno¬ wu, a linie sil maja juz kierunek odwrot¬ ny niz poprzednio, wskutek czego magne¬ tyzm szczatkowy znika zupelnie. Po zalo¬ zeniu nowych przedmiotów obrabianych wprowadza sie magnesy obrotowe 5, 5a, 5b itd. z powrotem w polozenie poczatko¬ we (fig. 1), w którym linie sil posiadaja znowu poprzedni kierunek, wskutek cze¬ go przedmioty obrabiane sa pewnie uchwy¬ cone.W przykladzie wedlug fig. 2 plyta pod¬ stawowa 1 jest wykonana z materialu ma¬ gnetycznego, np. zelaza. W tym przykla¬ dzie wykonania magnesy 5, 5a, 5b, 5c po¬ siadaja równiez postac walców, umiesz¬ czonych miedzy pionowo jeden nad dru¬ gim rozmieszczonymi lukami ramion na¬ biegunników 2a, 2b, z których ramiona 2b umocowane sa bezposrednio na podsta¬ wie 1. Wtedy linie sil przebiegaja, jak to uwidoczniono liniami kreskowanymi.Wzajemne przestawianie magnesów trwalych i znajdujacych sie tuz przy nich czesci z zelaza miekkiego w poszczegól¬ nych ukladach nie musi sie odbywac ko¬ niecznie przez obracanie. Mozna bowiem przy odpowiednim uksztaltowaniu magne¬ sów trwalych oraz wspóldzialajacych z ni¬ mi czesci osiagnac zmiane pola magne¬ tycznego przez przesuw magnesów po linii prostej, np. w ten sposób, ze magnesy trwale w ksztalcie podków przesuwa sie pod nabiegunnikami, umieszczonymi od¬ powiednio do biegunów tych magnesów.Wynalazek nie ogranicza sie tylko do przedstawionych dwubiegunowych ukla¬ dów magnesowych. W czterobiegunowym ukladzie magnesowym wystarczy obrót magnesu trwalego najwyzej o 90°, aby o- siagnac zmiane biegunów, umozliwiajaca latwe odejmowanie przedmiotu obrabia¬ nego.Stopy do wyrobu magnesów trwalych trudno jest obrabiac. Wobec tego jest wskazane, zwlaszcza przy niezbyt prostym ksztalcie magnesów trwalych, umieszczac stopy w stanie ziarnistym w cienkich o- slonach, wykonanych odpowiednio do za¬ danego ksztaltu magnesu trwalego. Moz¬ na np. zamiast opisanego pelnego walca, wytoczonego ze stopu, wykonac cylinder o cienkiej sciance z zelaza, wypelniony sto¬ pem w stanie ziarnistym, ewentualnie z dodatkiem odpowiedniego lepiszcza. Przy¬ musowe polaczenie magnesów trwalych, zapewniajace jednoczesne przestawianie ich, moze byc osiagniete równiez w inny sposób, niz za pomoca zazebiajacych sie kól, np. za pomoca dzwigni, zebatek lub podobnych przekladni.Magnetyczne uchwyty wedlug wyna¬ lazku moga byc latwo wytwarzane maso¬ wo. Wyrabia sie mianowicie poszczególne uklady magnetyczne, stanowiace podsta¬ wowe czesci skladowe calego uchwytu, z których mozna utworzyc zespól, tworza¬ cy uchwyt o kazdej dowolnej wielkosci po¬ wierzchni. Przeciwlegle boki takich ukla¬ dów zamyka sie za pomoca uwidocznio¬ nych na fig. 4 plyt 11, 12 z materialu nie¬ magnetycznego, które jednoczesnie sluza do osadzania magnesów trwalych 5. Ra¬ miona 2a, 2b, Sa, Sb itd. moga byc wyra- — 3 —biane najlepiej z odcinków odpowiednio ciagnionego materialu profilowego. Do u- kladów moga równiez nalezec dolne kon¬ ce ramion i magnetycznie izolujace dolne plytki pomiedzy nimi, jak to uwidocznio¬ no na fig. 1 liniami kreskowanymi, prze¬ chodzacymi przez podstawe 1 i tworzacy¬ mi przedluzenie szczelin miedzy poszcze¬ gólnymi ukladami. Uklady magnetyczne musza byc wtedy umocowane do dolnej plyty na calej dlugosci uchwytu.Celem mozliwie dokladnego podzialu biegunów na wlasciwej powierzchni u- chwytu przy obróbce mniejszych przed¬ miotów, nalezy dodac do uchwytu jedna lub kilka oddzielnych plyt, umieszczonych na powierzchni ramion i polaczonych za pomoca magnetycznie izolujacych wkladek 8. Te oddzielne plyty uchwytowe sklada¬ ja sie z wielu stosunkowo waskich listew czworokatnych 15, 16, wykonanych na- przemian z materialu magnetycznego, np. zelaza i niemagnetycznego, np. mosiadzu (fig. 3 i 4). Listwy zelazne 15 posiadaja w odpowiednich odstepach górnej strony Uchwytu w dól skierowane wystepy 15b, oddzielone od siebie plytkimi wglebienia¬ mi 15a. Dlugosc wystepów 15b odpowia¬ da szerokosci, mierzonej na powierzchni uchwytu, konców ramion 2a, 2b. Zawie¬ rajaca listwy 15 i 16 plyta uchwytowa 17 jest umieszczona na powierzchni uchwy¬ tu tak, iz wspomniane listwy te sa pro¬ stopadle do osi obrotu magnesów obroto¬ wych 5, a tym samym takze do równole¬ glych do nich szczelin górnej strony u- chwytu. Przez dobranie róznej szerokosci listew zelaznych oraz mosieznych mozna plyte uchwytowa dostosowac do róznych celów, zwlaszcza do wielkosci przedmiotu obrabianego.Fig. 5 przedstawia szczególny przy¬ klad wykonania uchwytu wedlug wyna¬ lazku, skladajacego sie tylko z jednego u- kladu magnesowego, a mianowicie z ukla¬ du o stosunkowo malej dlugosci w ksztal¬ cie szescianu. Wykonanie ukladu jest ta¬ kie same jak wyzej opisano. Uklad zawie¬ ra podstawe 1, umocowana do plytki 18 trzonka uchwytowego 19, posiadajacego ksztalt czworokatny i sluzacego do umo¬ cowania uchwytu np. miedzy szczekami imadla. Podstawa 1 jest polaczona trzo¬ nem uchwytowym 19 za pomoca sruby 20, która umozliwia obrót ukladu 2 wzgle¬ dem plytki 18. Najlepiej jest jednak za¬ stosowac dodatkowy narzad, umozliwiaja¬ cy unieruchomienie ukladu 2 w róznych polozeniach. Taki narzad moze np. stano¬ wic umieszczona w plytce 18 sprezyna, opierajaca sie na podstawie 1. Uwidocz¬ niona na fig. 5 sruba zaciskowa 21 sluzy do tego celu.Nalezy zaznaczyc, ze przez wykonanie magnesu trwalego w postaci walca obro¬ towego, najlepiej jednak cylindra, osiaga sie szczególnie krótkie drogi przeplywu linii sil, co ze wzgledu na mala magne¬ tyczna przewodnosc materialu, stosowane¬ go na te magnesy posiada duze znaczenie. PL