W przyrzadach do odtwarzania swietl¬ nych zapisów dzwiekowych, w których to¬ rem dzwiekowym jest obracajacy sie kra¬ zek polaczony z ciezarem zamachowym, krazek ten jest zwykle wprawiany w ob¬ rót sila napiecia nosnika dzwieków.Przy uruchomianiu takiego przyrzadu nastepuja silne zaburzenia w poczatko¬ wym odtwarzaniu dzwieków, gdyz tor dzwiekowy (krazek dzwiekowy) w miej¬ scu odbioru dzwieków nie biegnie poczat¬ kowo synchronicznie z nosnikiem dzwie¬ ków.Podczas rozruchu przyrzadu miedzy nosnikiem dzwieków i powierzchnia toru dzwiekowego wystepuja male ruchy wzgle¬ dne, gdyz poczatkowo nosnik dzwieków wykonywa jeszcze pewien poslizg wzgle¬ dem krazka dzwiekowego; sila bowiem na¬ piecia nosnika nie moze natychmiast prze¬ zwyciezyc bezwladnosci ciezaru zamacho¬ wego, polaczonego z obracajacym sie to¬ rem dzwiekowym, lecz potrzebuje pewne¬ go czasu, aby liczbe obrotów krazka dzwie¬ kowego, uruchomianego wraz z polaczo¬ nym z nim ciezarem zamachowym, dopro¬ wadzic do liczby obrotów, koniecznej do prawidlowego odtwarzania dzwieków. Az do osiagniecia zadanej liczby obrotów to? ru dzwiekowego odtwarzany dzwiek jestznieksztalcony, przy czym odtwarzana mowa wykazuje silna ochryplosc, muzy¬ ka zas — dzwieki niepozadane. Zaburze¬ nia te sa powodowane takze i tym, ze u- derzenia petli nosnika dzwieków przy je¬ go przechodzeniu przez przyrzad sa prze¬ noszone az do miejsca odbioru dzwieków.Czas rozruchu przyrzadu zalezy od przyczepnosci nosnika dzwieków do kraz¬ ka dzwiekowego. Przyczepnosc ta jest z kolei okreslona kazdorazowa sila ciagnie¬ nia nosnika dzwieków oraz wlasciwoscia¬ mi tego nosnika. Niektóre rodzaje nosni¬ ków wskutek dostatecznej przyczepnosci wykazuja odpowiednio krótki czas rozru¬ chu, przy innych zas wskutek zbyt malej przyczepnosci czas rozruchu staje sie tak znaczny, ze zaburzenia w dzwieku wyste¬ puja w ciagu niedopuszczalnie dlugiego okresu czasu.Znane jest regulowanie niejednakowej przyczepnosci nosników, np. przez dobie¬ ranie niejednakowo silnego napiecia tych nosników. W tym celu stosuje sie urza¬ dzenia, w których nosnik dzwieków jest dociskany za pomoca plozy dociskowej do krazka odchylajacego, umieszczonego przed torem dzwiekowym. Zastosowanie tej plo¬ zy nie moze jednak dostatecznie zmniej¬ szyc czasu rozruchu, a ponadto wystepu¬ ja przy tym inne wady.Wedlug wynalazku do mozliwie znacz¬ nego zmniejszenia czasu rozruchu zasto¬ sowane sa inne srodki. Przy rozruchu przyrzadu krazek, rozrzadzany sila napie¬ cia nosnika dzwieków, przylega do obra¬ cajacego sie toru dzwiekowego i silnie do¬ ciska don nosnik dzwieków. Sila przylega¬ nia nosnika dzwieków staje sie wtedy do¬ statecznie duza i w krótkim czasie ciezar zamachowy osiaga zadana liczbe obrotów.Po osiagnieciu tej liczby obrotów napiecie nosnika dzwieków zmniejsza sie, a krazek dociskowy powraca w swe polozenie po¬ przednie, w którym nie dociska juz nosni¬ ka dzwieków do toru dzwiekowego. Po u- niesieniu krazka dociskowego nosnik dzwieków biegnie z bardzo nieznacznym napieciem, które jednak wystarcza do o- siagniecia dostatecznej sily przylegania tego nosnika do toru dzwiekowego i do utrzymywania w ruchu ciezaru zamacho¬ wego.Na rysunku przedstawione sa rózne przyklady wykonania przedmiotu Wyna¬ lazku, oparte na tej samej zasadzie, przy czym fig. 1 i 2 przedstawiaja przekrój pionowy przyrzadu, fig. 3 — 6 — kolejne odmiany przyrzadu wedlug fig. 1, fig. 7 — przyrzad wedlug fig. 6 podczas okresu rozruchu, a fig. 8 — szczegól.Na fig. 1 przedstawiony jest przyrzad do odtwarzania swietlnych zapisów dzwie¬ kowych podczas okresu rozruchu, na fig. 2 zas — ten sam przyrzad w spoczynku wzglednie podczas biegu normalnego. Przy¬ rzad sklada sie z oslony 1, w której na osi krazka 3 do odbioru dzwieków umieszczony jest ciezar zamachowy 2. Nosnik dzwie¬ ków przechodzi po krazkach U tlumiacych drgania, a nastepnie naokolo krazka 5 ku krazkowi 3 do odbioru dzwieków. Za kraz¬ kiem 3 znajduja sie prowadnicze krazki napinajace, które zapobiegaja nierówno¬ miernemu biegowi nosnika dzwieków. Za¬ pobiegaja one takze zbyt silnemu wzrosto¬ wi napiecia nosnika dzwieków podczas rozruchu. Krazki prowadnicze 6, 7 sa u- mieszczone na dzwigni dwuramiennej 9, przechylnej okolo czopa 8. Dzwignia 9 po¬ zostaje pod dzialaniem sprezyny, której napiecie jest regulowane hamulcem po¬ wietrznym, przy czym czesci te nie sa przedstawione na rysunku, gdyz sa one bez znaczenia dla wynalazku.Z tymi krazkami napinajacymi wspól¬ dziala mechanizm powodujacy przylega¬ nie nosnika dzwieków do krazka do odbio¬ ru dzwieków podczas okresu rozruchu. W tym celu na czopie 10 osadzona jest obro¬ towo dzwignia dwuramienna 11, która na swym górnym koncu dzwiga krazek 12. — 2 —Dolny koniec dzwigni 11 dzwiga srube na- stawcza 13, przylegajaca do dzwigni 9.Dzwignia 9 rozrzadza dzwignia 11. Po u- ruchomieniu przyrzadu nosnik dzwieków zostaje silnie napiety i porusza przy tym dzwignie 9 w kierunku przeciwnym do ru¬ chu wskazówek zegarowych. Wskutek te¬ go dzwignia 11 porusza sie takze w tym kierunku i dociska krazek 12 do krazka 5.Nosnik dzwieków zostaje zatem nieco przytrzymany miedzy krazkami 5 i 12, wskutek czego zwieksza sie sila jego przy¬ legania do krazka 3 do odbioru dzwieków.Dzieki temu liczba obrotów ciezaru zama¬ chowego i krazka do odbioru dzwieków o- siaga w krótkim czasie pozadana wiel¬ kosc. Po osiagnieciu tej liczby obrotów napiecie nosnika dzwieków zmniejsza sie, a krazek 12 pod dzialaniem sprezyny po¬ wraca w polozenie poprzednie. W tym sta¬ nie nosnik dzwieków biegnie z bardzo nie¬ znacznym napieciem, które jednak wy¬ starcza do dalszego obrotu ciezaru zama¬ chowego i polaczonego z nim krazka do odbioru dzwieków. By dzwignia dwura- mienna 9 posiadala pewna swobode ruchu nawet i po dojsciu krazka 12 do krazka 5, w dzwignie dwuramienna 11 wlaczona jest sprezyna plaska H ze sprezystego materialu.Na fig. 3 przedstawiona jest inna po¬ stac wykonania przyrzadu dzwiekowego, dajaca podczas pracy jeszcze lepsze wy¬ niki.Przyrzad ten sklada sie równiez z o- slony 1, w której umieszczony jest ciezar zamachowy 2, na którego osi umieszczo¬ ny jest krazek 3 do odbioru dzwieków.Nosnik dzwieków biegnie równiez po krazkach uspokajajacych U do krazka 15, a stad po krazku odchylajacym 16 o prze¬ suwnej osi obrotu — do krazka 3 do od¬ bioru dzwieków. Za krazkiem 3 nosnik dzwieków biegnie po krazkach 6, 7, które otacza tworzac petle w postaci litery S.Krazki te, tak jak i w poprzedniej posta¬ ci wykonania, sa umieszczone na dzwigni dwuramiennej 9, osadzonej ruchomo na czopie 8. Dzwignia 9 wzglednie krazki 6, 7 sa utrzymywane w okreslonym polozeniu nie przedstawiona na rysunku sprezyna, której sila odbojowa jest tlumiona tlumi¬ kiem powietrznym. Krazki 6, 7 umiesz¬ czone na dzwigni dwuramiennej 9, sluza równiez do usuwania nierównomiernosci biegu przyrzadu.Do dzwigni dwuramiennej 9 przylega ramie dzwigni dwuramiennej 17, osadzo¬ nej obrotowo na czopie 18. Drugie ramie dzwigni 17 przylega do dzwigni 20, osa¬ dzonej wahliwie okolo osi 19; na dzwigni tej znajduje sie krazek odchylajacy 16.Ruch dzwigni 17 przenosi sie zatem na krazek 16, który w ten sposób moze zmie¬ niac swe polozenie wzgledem krazka 3 do odbioru dzwieków.Gdy przyrzad zostanie uruchomiony, tj. gdy nosnik dzwieków zostanie odpo¬ wiednio naciagniety, to poczatkowo na¬ piecie tasmy filmowej jest znacznie wiek¬ sze niz podczas normalnej pracy, gdyz krazek 3 do odbioru dzwieków wraz ze swym ciezarem zamachowym 2 stawiaja znaczny opór ciagnieniu nosnika. Wsku¬ tek tego dzwignia 17 zostaje przechylona w kierunku zaznaczonym na rysunku strzalka, wobec czego takze i dzwignia 20 przechyla sie w kierunku strzalki. Wsku¬ tek tego krazek 16 zostaje docisniety do krazka 3 do odbioru dzwieków, co zwiek¬ sza znacznie sile przylegania nosnika dzwieków do krazka 3, dzieki czemu kra¬ zek ten wraz ze swym ciezarem zamacho¬ wym 2 bardzo predko zostaje wprawiony w obrót.Dzieki szybkiemu rozruchowi przyrza¬ du dzwiekowego okres odtwarzania nie pozbawionego zaburzen zostaje tak znacz¬ nie skrócony, ze wystepuje jedynie pod¬ czas przebiegu dodatkowej czesci, znajdu¬ jacej sie na poczatku kazdego filmu, wsku¬ tek czego praktycznie biorac nie oddzialywaszkodliwie. Gdy ciezar zamachowy 2 i kra¬ zek 3 do odbioru dzwieków osiaga juz swa normalna liczbe obrotów, to napiecie nos¬ nika dzwieków znów sie zmniejsza, a po¬ przednio wspomniane ruchome narzady powracaja w swe polozenia pierwotne. Ru¬ chowi temu dopomaga sprezyna 21, zamo¬ cowana na dzwigni 20. Sila napiecia nos¬ nika dzwieków samoczynnie reguluje za¬ tem sile przylegania tego nosnika do kraz¬ ka 3.W celu umozliwienia elastycznego wspóldzialania dzwignia dwuramienna 17 naciska na dzwignie 20 krazka odchyla¬ jacego za pomoca trzpienia 22 pozosta¬ jacego pod dzialaniem sprezyny, przy czym sila napiecia sprezyny jest nastaw¬ na. W celu umozliwienia nastawiania tak¬ ze dzwigni 17 wzgledem dzwigni 9 na dzwigni 17 znajduje sie sruba nastaw- cza 23.Aby zapewnic prawidlowa prace kraz¬ ka dociskowego 16, musi on oczywiscie le¬ zec dokladnie w kierunku biegu filmu, by film na swej calej szerokosci byl calko¬ wicie równomiernie dociskany do krazka 3 do odbioru dzwieków.Postac wykonania, przedstawiona na fig. 4, rózni sie od poprzednich zarówno zasadniczym uproszczeniem, jak i tym, ze do dociskania nosnika dzwieków do toru dzwiekowego podczas rozruchu sluzy kra¬ zek tlumiacego urzadzenia wyrównawcze¬ go, podczas gdy w wyzej opisanych posta¬ ciach wykonania narzad ten sluzy jedy¬ nie do rozrzadzania krazkiem specjalnym.Na fig. 4 przedstawiony jest schema¬ tycznie tego rodzaju przyrzad w stanie spoczynku wzglednie podczas biegu nor¬ malnego, na fig. 5 zas — podczas rozru¬ chu.Tak jak i w poprzednich postaciach wykonania nosnik dzwieków biegnie mie¬ dzy krazkami uspokajajacymi U i po kraz¬ ku odchylajacym 2k do krazka 3 do od¬ bioru dzwieków polaczonego z ciezarem zamachowym 2. Po obejsciu krazka 3 nos¬ nik biegnie, tworzac petle w ksztalcie lite¬ ry S, naokolo krazków 6, 7, zamocowa¬ nych na dzwigni 9, przechylnej okolo czo¬ pa 8. Dzwignia 9 wraz z krazkami 6, 7 jest utrzymywana sprezyna 25 w okreslo¬ nym polozeniu. Sprezyna 25 jest przymo¬ cowana z jednej strony do ramienia 26, polaczonego sztywno z dzwignia 9, a z drugiej strony jest przyczepiona sztywno do oslony przyrzadu. Sila odbojowa tej sprezyny moze byc tlumiona powietrznym hamulcem tlokowym 27.Krazki 6, 7 sluza tak jak i poprzednio do usuwania nierównomiernosci biegu przyrzadu dzwiekowego* Po uruchomieniu przyrzadu, tj. po przeciagnieciu nosnika dzwieków poprzez przyrzad, napiecie tego nosnika jest po¬ czatkowo znacznie wieksze niz podczas normalnej pracy, gdyz moment bezwlad¬ nosci ciezaru zamachowego i krazka 3 do odbioru dzwieków nie moze byc natych¬ miast przezwyciezony. Wskutek tego prze¬ sunieta zostaje dzwignia 9 wraz ze swy¬ mi krazkami 6, 7. Krazek 6 zbliza sie przy tym do krazka 3 i silnie dociska don nosnik dzwieków. Dzieki temu sila przy¬ legania tego nosnika do krazka 3 znacz¬ nie wzrasta, a krazek ten wraz ze swym ciezarem zamachowym zostaje bardzo predko wprawiony w obrót normalny.Dzieki szybkiemu rozruchowi przyrza¬ du okres nie pozbawionego zaburzen od¬ twarzania zostaje tak znacznie skrócony, ze równiez wystepuje jedynie podczas przebiegu dodatkowej czesci, znajdujacej sie na poczatku kazdego filmu, wskutek czego praktycznie biorac nie dziala juz szkodliwie. Gdy ciezar zamachowy wraz z krazkiem dzwiekowym osiagnie juz swa normalna liczbe obrotów, to napiecie nos¬ nika dzwieków znów sie zmniejsza, a prze¬ sunieta poprzednio dzwignia 9 powraca wraz ze swymi krazkami 6, 7 w polozenie spoczynkowe. — 4 —We wszystkich opisanych dotychczas przyrzadach dzwiekowych, zwlaszcza przy uzyciu duzych ciezarów zamachowych przy krazku dzwiekowym, okazalo sie, ze nie mozna jednak dostatecznie skrócic czasu rozruchu, gdyz nosnik dzwieków moze zostac uniesiony z krazka dzwieko¬ wego zaleznie od tego, z której strony krazka od odbioru dzwieków byl on do¬ ciskany.W przyrzadzie, przedstawionym na fig. 6 — 8, sila docisku nosnika dzwie¬ ków do krazka dzwiekowego zostaje zwie¬ kszona w ten sposób, ze podczas okresu rozruchu nosnik ten jest dociskany do krazka dzwiekowego przed miejscem roz¬ ruchu dzwieków i za nim.Fig. 6 przedstawia przyrzad w sta¬ nie spoczynku wzglednie podczas nor¬ malnego biegu, fig. 7 — podczas okre¬ su rozruchu, a fig. 8 przedstawia szcze¬ gól.Nosnik dzwiekowy jest prowadzony z nie przedstawionego na rysunku urzadze¬ nia z krazkami uspokajajacymi i przecho¬ dzac po krazku 28 dochodzi do krazka 3 do odbioru dzwieków, sprzezonego z cie¬ zarem zamachowym 2. Za krazkiem 3 nos¬ nik dzwieków otacza w ksztalcie litery S krazki 6, 7, zamocowane na dzwigni 9, polaczonej z mechanizmem tlumiacym, skladajacym sie ze sprezyny 25 i hamulca powietrznego 27. Krazek 28 jest osadzony obrotowo na dzwigni dwuramiennej 29, która moze sie obracac okolo czopa 30.Ramie 31 dzwigni 29 jest zaopatrzone w srube nastawcza 32. Po uruchomieniu przyrzadu nosnik dzwieków zostaje silnie napiety i porusza dzwignie 9 wraz z kraz¬ kami 6, 7 w kierunku zaznaczonym strzal¬ ka na rysunku. Krazek 6 przylega do kraz¬ ka 3 i dociska don nosnik dzwieków. Ra¬ mie 33, polaczone sztywno z dzwignia 9 oraz polaczone drazkiem 3U z tlokiem ha¬ mulca powietrznego 27, zbliza sie wtedy do konca sruby 32 i porusza dzwignie dwuramienna 31 tak, ze krazek 28, zamo¬ cowany na dzwigni 31, zbliza sie do kraz¬ ka 3 i ze swej strony równiez dociska don nosnik dzwieków. Zatem podczas rozru¬ chu film zostaje dociskany do krazka 3 przed miejscem rozrzadu dzwieków i za nim tak, ze poslizg tego nosnika po kraz¬ ku dzwiekowym zostaje calkowicie wyklu¬ czony, przy czym krazek do odbioru dzwie¬ ków w ciagu kilku sekund osiaga prawi¬ dlowa liczbe obrotów. PL