Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania i wymiany nakladek, wy¬ trzymalych na scieranie, na przedmiotach, zwlaszcza na kolach pojazdów, jezdzacych po szynach, oraz urzadzenia do wykony¬ wania tego sposobu.Próbowano juz w rózny sposób pokry¬ wac miejsca na przedmiotach, podlegaja¬ ce szczególnie duzemu zuzyciu, tworzywa¬ mi o znacznej wytrzymalosci na scieranie.Tak np. próbowano pokrywac takie przed¬ mioty w miejscach, wystawionych na zna¬ czne zuzycie, tworzywami o duzej wytrzy¬ malosci na scieranie albo przymocowywac tasmy lub plyty z takich tworzyw na tych miejscach za pomoca lutowania lub spa¬ wania. Takie sposoby sa wadliwe, ponie¬ waz pod dzialaniem wysokich temperatur powstaja zmiany struktury materialu, wy¬ trzymalego na scieranie i stanowiacego nakladke albo w tworzywie przedmiotu, zaopatrywanego wr te nakladke. Oprócz te¬ go przymocowywanie za pomoca spawa¬ nia duzych nakladek z tworzywa, wytrzy¬ malego na scieranie, lub dlugich tasm al' bo podobnych nakladek jest polaczone z duza strata czasu, a wiec pociaga za soba znaczne trudnosci i koszty. Wymiana zas tak przymocowanych nakladek z tworzy¬ wa o duzej wytrzymalosci na scieraniejest po ich zuzyciu niemozliwa wzglednie daje sie uskuteczniac tylko przy uszkodze¬ niu przedmiotu.Celem wynalazku jest przede wszyst¬ kim utrzymanie w nakladanym tworzywie podczas przebiegu jego przymocowywania niezmiennej struktury i wlasnosci wy¬ trzymalosciowych i osiagniecie takiego po¬ laczenia, które uniemozliwia przypadko¬ we rozlaczenie nakladki od tworzywa przedmiotu, zas pozadane rozlaczenie u- mozliwia przy pomocy stosunkowo pro¬ stych srodków.Dalszym celem wynalazku jest urza¬ dzenie o stosunkowo prostej budowie do nakladania wytrzymalych na scieranie na¬ kladek i usuwania ich. Jeden z przykla¬ dów sposobu wedlug wynalazku polega na zaopatrywaniu kól i zestawów kolowych do pojazdów, jezdzacych po szynach, w miejscach, podlegajacych najbardziej zu¬ zyciu w nakladki z tworzywa, wytrzyma¬ lego na scieranie, w maszynie, która mo¬ ze byc przystosowana do tego najlepiej przez przebudowe znanej tokarki do ob¬ róbki zestawów kolowych. Oczywiscie mo¬ zna stosowac maszyny, specjalnie budowa¬ ne do tego celu.Wynalazek polega na tym, ze do przed¬ miotu umocowuje sie tasme lub plyte z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, za pomoca kucia lub rozwalcowywania lub wtlaczania. Wskazany przedmiot moze byc przy tym zaopatrzony w skosnie podciete rowki, posiadajace przekrój w ksztalcie jaskólczego ogona, w które wtlacza sie za pomoca kucia lub walcowania wspomnia¬ ne tasmy lub plyty. Oczywiscie zamiast kucia lub walcowania mozna zastosowac inne sposoby wtlaczania tych plyt lub tasm.Wedlug wynalazku zaopatruje sie ply¬ ty lub tasmy, wytrzymale na scieranie, przed nakladaniem ich na zaopatrzony w rowek przedmiot w wygiecia, znikajace przy wtlaczaniu, wskutek czego powstaje zadany ksztalt powierzchni przed¬ miotu.Rowki na przedmiotach moga byc we¬ dlug wynalazku tak wykonane, ze jeden ich bok jest ruchomy i moze byc odsunie¬ ty od przedmiotu.Umocowywanie wkladek, wykonanych z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, moze sie odbywac przez przeksztalcanie na zimno. W pewnych przypadkach nale¬ zy jednak ogrzewac nakladki najlepiej do czerwonego zaru, dzieki czemu daja sie o- ne latwiej odksztalcac, budowa ich jednak w niczym sie nie zmienia. Przy takiej termicznej obróbce mozna utwardzac na¬ kladki bezposrednio po walcowaniu, kuciu lub wtlaczaniu za pomoca naglego ochla¬ dzania.Oprócz tego do niniejszego wynalazku nalezy równiez sposób usuwania lub wy¬ miany nakladek z tworzywa, wytrzymale¬ go na scieranie. Uskutecznia sie to za po¬ moca palników do przecinania, tarcz szli¬ fierskich do przecinania lub podobnych narzadów, wycinajacych z walcowanej, odkutej lub wtloczonej . tasmy wzglednie plyty czesc klinowa jaskólczego ogona al¬ bo szczeline lub kilka czesci klinowych wzglednie szczelin w ten sposób, iz pozo¬ stale w rowku przedmiotu czesci naklad¬ ki moga byc zesuniete i wyjete. Na na¬ kladki o duzej wytrzymalosci na scieranie nadaje sie w wielu przypadkach stal o za¬ wartosci od 12 do 14% manganu. Mozna równiez stosowac inne tworzywa, wytrzy¬ male na scieranie, jak równiez tworzywa, odporne na dzialanie czynników chemicz¬ nych, które niekoniecznie musza zawierac zelazo.Szczególne znaczenie ma wynalazek ni¬ niejszy do wytwarzania powierzchni, wy¬ trzymalych na scieranie, na kolach pojaz¬ dów, jezdzacych po szynach. Jak wiado¬ mo, obrzeza obreczy i powierzchnie tocz¬ ne takich kól sa szczególnie narazone na duze natezenia, zwlaszcza przy zwieksze- — 2 —niu szybkosci jazdy, i < spowodowane ta szybkoscia wieksze hamowania. Wedlug niniejszego sposobu mozna obrzeza i ca¬ la powierzchnie toczna takich kól zao¬ patrywac w warstwy powierzchniowe z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, bez wzgledu na to, czy sa to nowe, czy tez na¬ prawiane kola.Do tego celu mozna stosowac urzadze¬ nia, za pomoca których kolo, osadzone na poziomej, nachylonej lub pionowej osi jest zabpatrywane w nieprzerwana tasme z tworzywa, wytrzymalego na scieranie. U- rzadzenia te moga jednoczesnie uskutecz¬ niac ogrzewanie, walcowanie i nagle o- chladzanie tasmy z takiego tworzywa.Na rysunku uwidoczniony jest przy¬ klad wykonania przedmiotu wynalazku o- raz urzadzenia do zakladania tworzyw, wytrzymalych na scieranie. Fig. 1 przed¬ stawia prowadnice krzyzulcowa, zaopa¬ trzona;*w nakladki slizgowe z takiego two¬ rzywa w widoku z boku; fig. 2 — to sa¬ mo w w wiekszej podzialce; fig. 3 — to samo w przekroju poprzecznym wedlug linii /// ^ HI na fig. Iw wiekszej podzialce; iigj 4 —l plyte z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, stosowana jako nakladke na prowadnice krzyzulców w przekroju po¬ przecznym; fig. 5 — odmiane takiej ply¬ ty w przekroju poprzecznym; fig. 6 .— powierzchnie, utworzona z nakladek we¬ dlug wynalazku, w widoku' perspektywicz¬ nym; fig. 7 — plyte z tworzywa, wytrzy¬ malego na scieranie, do wykonania takiej wygietej powierzchni w przekroju po¬ przecznym; fig. 8 — beben przyciagarki okretowej lub windy, zaopatrzonej w na¬ kladki wedlug wynalazku w widoku i cze¬ sciowo w przekroju; fig. 9 i 10 — kolo linowe lub beben hamulcowy z nakladka¬ mi wedlug wynalazku w czesciowym prze¬ kroju podluznym wzglednie poprzecznym; fig. 11 — kolo do pojazdu, jezdzacego po szynach, z wkladka z tworzywa, wytrzy¬ malego na scieranie, w przekroju poprze¬ cznym; fig. 12 —- kolo z wkladka z two¬ rzywa, wytrzymalego na scieranie, w cza¬ sie wtlaczania; fig. 13 — do 18 — trzy odmiany nakladek na kola w przekrojach poprzecznych; fig. 19 — inny przyklad wykonania przedmiotu, w którym bok row¬ ka przytrzymujacego jest wymienny; fig. 20 — inna odmiane rowka do zakladania z odlaczalnym bokiem, zwlaszcza do kól; fig. 21 — podobny przyklad wykonania nakladki powierzchniowej, skladajacej sie z kilku czesci z tworzywa, wytrzymalego na scieranie; fig. 22 — czesc obreczy kola wedlug fig. 21 z przestawionymi wzgle¬ dem siebie stykami tasm, wytrzymalych na scieranie; fig. 23 — jeden z przykla¬ dów usuwania nakladki z tworzywa, wy¬ trzymalego na scieranie, w dalszej odmia¬ nie wedlug wynalazku; fig. 24 i 25 — nie¬ dobrze rozwalcowana wkladke w przekro¬ ju poprzecznym i w przekroju podluznym, a fig. 26 i 27 — urzadzenie do naprawia¬ nia tego bledu przy walcowaniu w prze¬ kroju poprzecznym i w przekroju podluz¬ nym czesciowo w widoku; fig. 28 i 29 — urzadzenie do ogrzewania, walcowania i naglego ochladzania do nakladania tasm z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, na kolach pojazdów; fig. 30 — urzadze¬ nie do rozwalcowywania w widoku z gó¬ ry i czesciowo w przekroju; fig. 31 — 36 — przyklady usuwania czesci z tworzywa, wytrzymalego na scieranie; fig. 37 i 38 — odmiany przykladów usuwania takich czesci; fig. 39 — urzadzenie do walcowa¬ nia tasm z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, na kolach pojazdów kolejowych przy zastosowaniu zwyklej tokarni do ze¬ stawów kól kolowych w widoku perspek¬ tywicznym; fig. 40 — w widoku z boku; fig. 41 — w widoku z przodu; fig. 42 — widok czesciowy urzadzenia wedlug fig. 39 — 41 w widoku z boku, a fig. 43 — w widoku z góry.Przedmiot niniejszego wynalazku mo- — 3 —ze byc zastosowany we wszystkich przy¬ padkach bez wzgledu na ksztalt przedmio¬ tów, np. na powierzchniach prowadniczych lub slizgowych, wygietych lub profilowa¬ nych, jak np. kola pojazdów, jezdzacych na szynach, bebny hamulcowe, krazki lub podobne. Niezaleznie od tworzywa tych przedmiotów, warstwy nakladane moga byc wykonane z tworzyw o bardzo duzej wytrzymalosci na scieranie, duzej twardo¬ sci i innych pozadanych wlasciwosciach, o ile one sa zdatne do walcowania, kucia lub tloczenia. Po starciu sie moga takie warstwy bez szkody byc usuniete i zasta¬ pione nowymi, wskutek czego przywraca sie pierwotne wymiary odnosnego przed¬ miotu.• Na fig. 1 — 5 jest przedstawiony przy¬ klad wykonania przedmiotu wynalazku w zastosowaniu do prowadnicy slizgowej krzyzulca w parowozach.,Prowadnica ta 1 jest wykonana z miekkiej stali. Obydwie powierzchnie slizgowe 2, 3, dotychczas u- twardzano i szlifowano; obecnie wedlug wynalazku w odpowiednich miejscach pro¬ wadnicy wytwarza sie rowki 5 lub wyste¬ py U z skosnymi bokami za pomoca heblo¬ wania lub frezowania, po czym zaklada sie na nie nakladki w postaci tasmy lub plyty 6, 7 o odpowiednim profilu, wyko¬ nane z odpowiedniego tworzywa, np. stali o duzej wytrzymalosci na scieranie i wyrównujace rowki, wykonane w po¬ wierzchniach slizgowych, do odpowiednie¬ go profilu. Nakladki te sa umocowane tyl¬ ko za pomoca tych rowków wzglednie wy¬ stepów bez spawania, lutowania lub inne¬ go ogrzewania prowadnicy 1. Nakladkom 6, 7 nadaje sie przed nakladaniem na przedmiot taki przekrój poprzeczny, iz pelny ksztalt jaskólczego ogona powstaje dopiero po przeksztalceniu. Na fig. 4 i 5 uwidoczniono przekrój poprzeczny nakla¬ dek, odpowiedni do ukosnych rowków. Na¬ kladki 6, 7 sa zabezpieczone przeciw prze¬ suwowi w kierunku podluznym za pomoca wystajacych konców 8 prowadnicy 1 (fig. 2). Najlepiej jest wtlaczac uprzednio wy¬ gieta nakladke w stanie ogrzanym do tem¬ peratury czerwonego zaru w rowek, prze¬ ksztalcajac jej profil. Bezposrednio po wtloczeniu nakladek 6, 7 w rowki U, 5 mozna je utwardzac przez zanurzenie w wodzie, na powietrzu lub w inny sposób, przy czym rowki o ukosnych bokach za¬ pobiegaja wyginaniu sie nakladek. Przy stosowaniu nakladek 6 osiaga sie dodatko¬ we umocowanie wskutek kurczenia sie przy ochladzaniu. Polaczone w ten sposób z prowadnica krzyzulca 1 nakladki z two¬ rzywa, wytrzymalego na scieranie, moga byc szlifowane w zwykly sposób. Po zu¬ pelnym starciu, nastepujacym po kilka¬ krotnym szlifowaniu, mozna te nakladki przecinac, np. za pomoca palnika, w kie¬ runku podluznym i usuwac je bez uszko¬ dzenia rowków lub tworzywa prowadnicy 1, po czym stosowac nowe nakladki.Potrzebny ksztalt profilu nakladek 6 wzglednie 7 moze byc nadany uprzednio za pomoca walcowania. Przy malym zapo¬ trzebowaniu mozna je oczywiscie wyko¬ nywac w inny sposób, np. przez odkuwa- nie w formie lub heblowanie. Mozna rów¬ niez zamiast jednolitej nakladki stosowac kilka mniejszych 9, jedna obok drugiej, jak uwidoczniono na fig. 6 i 7, np. na fig. 6 jest uwidoczniona wkleslo-wypukla wie¬ lokrotna nakladka.Tak samo jak przedmioty o plaskich slizgowych powierzchniach, mozna zaopa¬ trywac równiez dowolnie ksztaltowane po¬ wierzchnie obrotowe w nakladki z tworzy¬ wa, wytrzymalego na scieranie. Fig^-8 przedstawia np. beben przyciagarki okre¬ towej z nakladkami 10 z tworzywa, wy¬ trzymalego na scieranie. Z lewej strony bebna przyciagarki jest uwidoczniona za¬ lozona nakladka — zas z drugiej strony — ta nakladka 10—przed wtloczeniem, odpo¬ wiednio uksztaltowana. Fig. 9 i 10 przed¬ stawiaja podobne przyklady wykonania _ 4 _przedmiotu wynalazku, w zastosowaniu do tarcz, np. kól linowych, bebnów hamul¬ cowych lub innych. W przedstawionych przykladach wykonania sa zastosowane dwie nakladki 11 jedna obok drugiej, przy czym nakladka z prawej strony na fig. 10 uwidoczniona jest w polozeniu przed wtlo¬ czeniem. Umocowywanie i usuwanie na¬ kladek 9, 10, 11 w przykladach wedlug fig. 6 — 10, odbywa sie podobnie, jak w przykladach wykonania wedlug fig. 1—4.Szczególne znaczenie ma przedmiot wynalazku przy wytwarzaniu i naprawie kól pojazdów, jezdzacych po szynach. Fig. 11 — 18 i 20 — 23 przedstawiaja obrecze takich kól, stosowanych np. na kolejach i tramwajach. Obrecze, jak wiadomo, po¬ dlegaja w czasie ruchu pojazdów róznym natezeniom i musza byc od czasu do czasu naprawiane. Gdy najbardziej wystawiane na zniszczenie czesci obreczy sa wykona¬ ne z tworzywa o duzej wytrzymalosci na scieranie, co dotychczas nie jest prakty¬ kowane, to kola takie maja wieksza trwa- losc i moga przebyc wieksze przestrzenie, nim okaze sie konieczna ich naprawa. Je¬ zeli jednak powierzchnia toczna takiego kola zostanie zuzyta do dopuszczalnej gra¬ nicy, wynalazek niniejszy umozliwia latwa wymiane czesci, narazonej na duze scie¬ ranie.Na fig. 11 i 12 jest przedstawiony pro¬ fil kola pojazdu kolejowego, które w miej¬ scu 12 jest najbardziej scierane. Wedlug wynalazku wytacza sie w tym miejscu ukosny rowek o bokach 1S, H i w niego wtlacza, wkuwa lub wwalcowuje naklad¬ ke 15 z materialu o duzej wytrzymalosci na scieranie. Takie kolo jest w ruchu tak dlugo, az zostanie osiagnieta dopuszczal¬ na granica zuzycia nakladki. W tym przy¬ padku jest nakladka, wytrzymala na scie¬ ranie, zwykle juz tak dalece zuzyta, ze ob¬ recz kola musi byc zaopatrzona w nowa nakladke. W tym celu stacza sie ja do mniejszej dopuszczalnej srednicy 16, przy czym na skutek zuzycia obrzeza 12 wyta¬ cza sie znowu rowek 17 z nachylonymi bokami 18, 19. W ten rowek zaklada sie podobna nakladke 15 z materialu, wytrzy¬ malego na scieranie. Fig. 12 uwidocznia sposób zakladania nakladki i5 do rowka 17. Na fig. 12 uwidoczniono, iz nakladka ta 15 jest wygieta tak, iz moze byc wtla¬ czana mimo nachylonych boków 13 i 14 rowka. Nakladke wtlacza sie za pomoca walcowania lub tloczenia, po czym zajmu¬ je ona polozenie, uwidocznione na fig. 11.Na fig. 12 jest przedstawione polozenie walca 15' do wtlaczania nakladki 15. Sze¬ rokosc nakladki 15 nie ogranicza sie do przedstawionego przykladu. Nakladka mo¬ ze byc tak szeroka, ze pokrywa prawie ca¬ la szerokosc powierzchni obreczy kola. W tym przypadku nalezy zastosowac ksztalt rowka, uwidoczniony liniami kreskowany¬ mi 20 na fig. 12.Mozliwe sa oczywiscie takze inne umo¬ cowania nakladek, wytrzymalych na scie¬ ranie, na powierzchni tocznej obreczy ko¬ la. Fig. 13 i 14 przedstawiaja takie od¬ miany. Na tych figurach uwidoczniono, ze moga byc zastosowane podwójne row¬ ki o przekroju w ksztalcie jaskólczego o- gona 21, 21', 22, 22', w które wtlacza sie poprzednio wygieta nakladke tak samo jak w wyzej opisanych przykladach wy¬ konania. Fig. 14 przedstawia obrecz kola z wwalcowana wkladka. W taki sam spo¬ sób mozna zaopatrywac obrzeza obreczy w nakladki z tworzywa, wytrzymalego na scieranie, jak to uwidoczniono w przykla¬ dach wykonania wedlug fig. 15 — 18. Po¬ laczenia, posiadajace w przekroju ksztalt jaskólczego ogona, moga byc w tych przy¬ padkach zastosowane w odpowiednich miejscach i na odpowiedniej glebokosci wzglednie szerokosci. Oddzielne umocowa¬ nie nakladki, wytrzymalej na scieranie, jest wskazane na zewnetrznej czolowej stronie 28 obrzeza obreczy, na której ta nakladka moze byc równiez umocowana — 5 —w rowku o przekroju w ksztalcie jaskól¬ czego ogona.Dotychczas przedstawiono przyklady wykonania nakladek wtlaczanych w stale rowki z tworzywa, wytrzymalego na scie¬ ranie. Jesli jeden z boków rowka bedzie wykonany w ruchomej lub odlaczalnej czesci przedmiotu, to mozna bez uprzed¬ niego wyginania tasmy lub plyty z two¬ rzywa, wytrzymalego na scieranie, zakla¬ dac taka nakladke bez trudnosci. W ten sposób upraszcza sie znacznie zarówno za¬ kladanie nakladki, jak równiez jej usu¬ wanie lub wymiane. Fig. 19 — 21 przed¬ stawiaja odpowiednie przyklady wykona¬ nia. W poprzednich przykladach reparo¬ wane przedmioty posiadaly rowki z skos¬ nymi bokami, przy czym ksztalty wyste¬ pów w tych nakladkach o przekroju w po¬ staci jaskólczego ogona powstawaly do¬ piero" pó wtloczeniu nakladek do rowka; wedlug przykladów wykónainia, przedsta¬ wionych na fig. 19 — 21, nakladki posia¬ daja skosne scianki, zas rowek zostaje do¬ piero po nalozeniu nakladki uzupelniony.Fig. 19 przedstawia przedmiot remonto¬ wany, 24 w przekroju poprzecznym, np. prowadnice krzyzulcówa (fig. 1),; o po¬ wierzchniach slizgowych1 %5, Z6 z tworzy¬ wa, wytrzymalego na scieranie. Prowadni¬ ca jest wykonana z tworzywa miekkiego, posiadajacego mala wytrzymalosc na scie¬ ranie i zaopatrzona w nakladki 27, 28, których dolna powierzchnia jest zaopa¬ trzona w wystepy o ukosnych bokach 29, 29lr. W tych przypadkach stosuje sie naj¬ lepiej równiez przekrój w ksztalcie ja¬ skólczego ogona. Boki 29, 29* wsuwa sie z jednej strony pod ukosne zebra 30 re¬ montowanego przedmiotu 24 i przy pomo¬ cy boków 31' nakladki 31 tworzy sie za¬ nikniecie, laczace nakladki 27, 28 z remon¬ towanym przedmiotem 24. Oczywiscie na¬ kladki27, 28 moga byc przed lub po po¬ laczeniu z przedmiotem utwardzane jak równiez szlifowane.Zasada luznego boku rowka, utworzo¬ nego wedlug fig. 19 przez nakladke 31 jest w przykladzie wykonania wedlug fig. 20 i 21 osiagana za pomoca pierscienia 32.Z tych figur widac, ze pierscien ten wy¬ pelnia swym brzegiem 33 profil rowka 34 w kole. Oprócz tego nakladka pierscienio¬ wa 35 z tworzywa, wytrzymalego na scie¬ ranie wzglednie jej rózne czesci skladowe 35', 35", 35"' moga byc latwo wsuwane w kierunku strzalki A do rowka 34, przy czym nie potrzebuja byc uprzednio wygi¬ nane. Po wsunieciu wtlacza sie pierscien 32 i umocowuje sie go odpowiednio w wiencu lub obreczy 36 kola. Oczywiscie przy wymianie zuzytych nakladek pier¬ scieniowych 35 lub ich skladowych czesci 35', 35", 35'" trzeba tylko usunac pier¬ scien 32. Nakladka pierscieniowa wzgle¬ dnie jej czesci moga byc wtedy latwo ze¬ suniete z obreczy lub wienca kola.Oczywiscie mozna stosowac obydwa rodzaje wykonania. Fig. 23 przedstawia taki przyklad wykonania. W tym przypad¬ ku nakladke pierscieniowa 37 mozna bez wstepnego wygiecia umiescic w otwartym rowku 39. Nastepnie wwalcowywana na¬ kladka pierscieniowa 38 zamyka rowek 39 i unieruchomia tasme 37. Przez wytocze: nie jednej szczeliny w nakladce pierscie¬ niowej 38, np. szczeliny 40, nie siegajacej do dna rowka i nie uszkadzajacej go mo¬ zna powstale dwie czesci pierscieniowej nakladki 38 usunac, po czym poprzednia nakladka pierscieniowa 37 moze byc bez przecinania zesunieta.Przy stosowaniu róznych czesci zH\vo- rzywa, wytrzymalego na scieranie, np. kilku równoleglych tasm w celu utworze¬ nia profilu obreczy, jak uwidoczniono na fig. 21, przestawia sie poszczególne sty¬ ki tych tasm 41', 41", 41"' (fig. 22) wzgledem siebie, dzieki czemu zabezpie¬ cza sie je od predkiego zuzycia.Luz w rowku, do którego zaklada sie nakladke, wytrzymala na scieranie, jest — 6 .-zwykle bardzo maly. Nie mozna jednak w niektórych przypadkach zapobiec wnika¬ niu wilgoci. Te niedogodnosc usuwa sie wedlug wynalazku niezawodnie i trwale w ten sposób, ze powierzchnie rowka zaopa¬ truje sie w powloke, zabezpieczajaca prze¬ ciw rdzy, która nawet moze byc bardzo cienka, gdyz za pomoca nakladki jest za¬ bezpieczona przeciw mechanicznym uszko¬ dzeniom. Powloke wytwarza sie np. przez galwanizowanie, przez posmarowanie lub natryskiwanie rowka 42 warstwa metalu (fig. 13) przed zalozeniem nakladki, wy¬ trzymalej na scieranie. Powierzchnie na¬ kladki, zwrócona ku rowkowi, mozna rów¬ niez zabezpieczyc przeciw dzialaniu rdzy, przy zakladaniu na cieplo za pomoca wy¬ trzymalej na dzialanie ciepla powloki me¬ talowej-, zas przy zakladaniu na zimno mo¬ zna zabezpieczyc podobnie jak rowek. Na fig. 13 jest uwidoczniona taka powloka 43.Mozliwosc utrzymywania styku metalo¬ wych powierzchni miedzy nakladka i row¬ kiem w stanie czystym ma szczególne zna¬ czenie do takich pojazdów, jezdzacych po szynach, w których konieczny jest mozli¬ wie maly opór elektryczny! Dalsza szcze¬ gólna zaleta polega na tym, ze warstwa ochronna na powierzchni rowka tworzy zabezpieczenie przeciw dzialaniu plomie¬ nia przy przecinaniu nakladki palnikiem podczas jej usuwania. Dzieki temu zapo¬ biega sie uszkodzeniu rowka równiez przy niezrecznym obchodzeniu sie z palni¬ kiem.Przy uzyciu niektórych profilów, wwalcowywanych, jako nakladki, wytrzy¬ male na scieranie, do przedmiotów o miek¬ kim tworzywie okazalo sie* ze boki row¬ ków w ksztalcie jaskólczego ogona wciska¬ ly sie w czesci jeszcze nie wwalcowanej nakladki tuz przed miejscem zetkniecia walca z rowkiem. Nakladka wystawala wiec jeszcze ponad rowkiem i byla szer¬ sza/ niz £órna szerokosc tego rowka. Jest to uwidocznione schematycznie na fig. 24 i 25, przy czym fig. 24 przedstawia prze¬ krój poprzeczny wedlug linii A — B na fig. 25. Liczba 44 oznacza wwalcowywana nakladke, zaopatrzona w wstepne wygie¬ cie 45, w rowku 46 o przekroju w ksztal¬ cie jaskólczego ogona otrzymuje nakladka ostateczny ksztalt. Walec 47 sluzy do wtla¬ czania nakladki w rowek 46. Okazalo sie, ze jeszcze przed wwalcowaniem nakladka sie tak rozszerzala, iz podluznymi bokami 48, 48* znajdowala sie ponad rowkiem, wskutek czego miedzy nakladka i dnem rowka powstawala przestrzen 49. W celu unikniecia tej wady prowadzi sie naklad¬ ke 44 (fig. 26 i 27) bezposrednio przed walcem 47 przez odpowiednia prowadnice, której ksztalt uniemozliwia rozszerzenie profilu nakladki poza wielkosc rowka i za¬ pewnia jednoczesnie niezawodne wprowa¬ dzanie do niego nakladki. Jak widac z wspomnianych figur, nakladka jest po o- bu stronach rowka prowadzona za pomoca scianek bocznych 50, 50' prowadnicy, a przed walcem za pomoca scianki górnej i dolnej 50", 50'". Wszystkie te czesci mo¬ ga byc polaczone w jedna zespolona pro¬ wadnice. Fig. 26 przedstawia przekrój po¬ przeczny wedlug linii C — Z) na fig. 27.Na fig. 28 i 29 jest uwidoczniony prze¬ bieg wwalcowywania nakladki na kole po¬ jazdu, jezdzacego po szynach, wedlug fig. 11 i 12. Nakladka 51 z tworzywa, wytrzy¬ malego na scieranie, wygieta uprzednio jest przesuwana przez urzadzenie ogrze¬ wajace 52, np. piec muflowy i za pomoca walca 53, którego profil odpowiada boko¬ wi obrzeza, wtlaczana do rowka 54 obre¬ czy. Po wwalcowaniu nakladki 51 mozna ja nagle ochladzac za pomoca przyrzadu chlodzacego 55. Fig. 30 przedstawia od¬ miane walca 56, sluzacego do wtlaczania nakladki 57 do rowka 58 kola 59 na jego powierzchni tocznej. Odmienny walec 56 wedlug fig. 30 moze byc równiez uzyty za¬ miast walca 53 wedlug fig. 28 i 29.Fig. 31 — 36 przedstawiaja rózne sty- — 7 —ki nakladek, wytrzymalych na scieranie/ Wedlug fig. 31 i 32 konce nakladki 60, 61 zachodza na siebie i tworza szczeliny sty¬ kowe 62, 63. Na fig. 33 i 34 jest uwidocz¬ niony szew spawany 64, a fig. 35 i 36 przedstawiaja przestawiony ukosny styk, przy czym fig. 36 jest przekrojem po¬ przecznym wedlug linii E — Fna fig. 35.Wykonanie styku nakladki jest zalezne od natezen powierzchni tocznej podczas ru¬ chu odnosnego przedmiotu."Plyty, tasmy lub inne nakladki, wy¬ trzymale na scieranie, mozna usuwac la¬ two za pomoca palnika do przecinania, jak uwidoczniono na fig. 37. W tym celu wy¬ pala sie w plycie lub nakladce ukosne wglebienia 66, usuwajac klinowy kawalek 67:z nakladki, pozostale zas czesci 68, 68' nakladki moga byc zblizane ku sobie i tym safóiym odsuniete od boków 69, 69' rowka.Czesci 68, 68* moga byc potem latwo wy¬ jete z rowka 70. Przy wykonaniu szcze¬ gólnie szerokiej wypalonej szczeliny wy¬ starczy w niektórych przypadkach jedno ci^e rw^cel^ osiagnieciaf dostatecznego pi$£suWu cz£sei nakladki^ Przy niektórych ksztaltach rowka, jak np. wedlug fig. 23 wystarczy wogóle jedno ciecie. Oprócz pal¬ ników do przecinania moga .byc uzyte in¬ ne przyrzady, np. tarcze szlifierskie, noze, pily itd.Oczywiscie wynalazek niniejszy umoz¬ liwia nie tylko zaopatrywanie znanych kól do pojazdów, jezdzacych po szynach, w od¬ powiednie obrecze, lecz równiez umozliwia wyrób kól bez obreczy, z wiencami, zaopa¬ trzonymi w profilowane rowki, do których wwalcowuje sie nakladki, wytrzymale na scieranie, i które po zuzyciu sie moga byc usuniete f zastapione nowymi. v v * * Do wykonywania wynalazku moze byc uzyta kazda, odpowiadajaca temu celowi walcarka. Najlepiej jednak uzyc do tego celu tokarnie do zestawów kolowych po¬ jazdów, jezdzacych po szynach, po odpo¬ wiedniej przebudowie. Fig. 39 do 43 przed¬ stawiaja taka przebudowana tokarnie, po¬ siadajaca tarcze 71 i podstawe suportów 72. Zestaw kolowy 73, z którego dla wy¬ razistosci rysunku jest uwidocznione tyl¬ ko jedno kolo 74, jest osadzony na tokarni w zwykly sposób, mianowicie czopami kon¬ cowymi 75 na klach 76 wrzeciona tokarni.Suport zdejmuje sie z podstawy 72 i u- mieszcza sie na niej urzadzenie wedlug wynalazku 77 (fig. 40)* za pomoca któ¬ rego wtlacza sie nakladke 78 do rowka 79 kola. Nakladke 78 prowadzi sie w prowa¬ dnicy 80, która moze byc zaopatrzona je¬ dnoczesnie w przyrzad grzejny.Urzadzenie 77 posiada walec 81 o pro¬ filu, odpowiadajacym ksztaltowi kola. Wa¬ lec 81 jest osadzony w rozwidlonej plycie 82, zaopatrzonej w czop 83 (fig. 42 i 43) i przesuwanej za pomoca sruby 84 w po¬ przeczce 85. Drugie oparcie dla walca i poprzeczki 85 tworza palaki 87, 87' (fig. 41), obejmujace oske 73 zestawu kolowego i przedpiascie 86 lub czop koncowy 75, które za pomoca drazków 88, 88* sa pola¬ czone na stale z poprzeczka 85. W palaku 87 sa osadzone krazki 89, a w palaku 87' — krazki lub wkladki slizgowe. W ten' sposób mozna za pomoca sruby 84, pola¬ czonej z kulistym na koncu czopem 83, o- siagnac nastawienie walca 81, odpowia¬ dajace wymaganemu dociskowi.Poniewaz walec 81 moze miec wzgle¬ dem obrzeza 90 boczny luz, powstajacy wskutek róznych grubosci tego obrzeza, nalezy ten luz ograniczyc lub usunac naj¬ lepiej przez zastosowanie oddzielnej tar¬ czy 91, której os 92 jest nachylona wzgle¬ dem osi walca 81, a jej obwód 93 ma ksztalt klina i moze byc wprowadzany w przestrzen miedzy obrzezem 90 i brze¬ giem 81' walca. Gdy oddzielna tarcza 91 zostaje wsunieta za pomoca sruby 94 mniej lub wiecej do wspomnianej prze¬ strzeni, mozna luz miedzy obrzezem 90 i walcem 81 latwo zmieniac lub wogóle u- sunac. Tarcza 91 jest osadzona na wspor- — 8 —niku 95, przymocowanym do rozwidlonej plyty 82 za pomoca srub.Wedlug innego przykladu wykonania ograniczenie luzu miedzy obrecza i wal¬ cem moze byc usuniete przez zastosowanie wymiennego walca lub walca, zaopatrzo¬ nego w nastawne boczne kolnierze 814, jak równiez i w inny sposób, np. za pomoca bocznych krazków naciskowych.Na przestrzeni 96 (fig. 39 i 42) jest miedzy prowadnica 80 i obrzezem 90 u- mieszczona prowadnica nakladki 78 (fig. 26 i 27), której ksztalt odpowiada profilo¬ wi nakladki i rowka.Gdy przedni koniec nakladki jest wwalcowany w rowek 79, a kolo 7U obra¬ ca sia w dalszym ciagu, wwalcowana go¬ raca nakladka zanurza sie w "zbiorniku 97, zawierajacym odpowiedni srodek chlodza¬ cy, np. wode, olej lub roztwory soli. Za¬ miast takiego przyrzadu moze byc zasto¬ sowany natryskiwacz wedlug fig. 28.Oczywiscie, mozliwe sa rózne inne przyklady wykonania wynalazku, rózniace sie w szczególach od opisanych, lecz obje¬ te zasadnicza mysla wynalazku. Tak np. opisane umocowanie miedzy zestawem ko¬ lowym i walcem nadaje sie tylko do zesta¬ wów, posiadajacych na zewnatrz wystaja¬ ce czopy osiowe. Do zestawów kolowych, posiadajacych czopy szyjkowe, nalezy za¬ stosowac inne polaczenie. Wynalazek nie ogranicza sie wiec do przedstawionych przykladów wykonania, lecz mozliwe sa rózne zmiany. PL