Przedmiotem niniejszego wynalazku jest udoskonalenie elektrycznej przeklad¬ ni napedowej, w szczególnosci do maszyn pociagowych, wedlug patentu nr 27641, dotyczace przede wszystkim wzbudzenia maszyn elektrycznych powyzszej przekla¬ dni.W patencie nr 27641 opisano przekla¬ dnie elektryczna, której obie maszyny ele¬ ktryczne G, M sa zasilane z obcego zró¬ dla pradu, np. z baterii akumulatorów, a nastawienie zadanego momentu obrotowe¬ go silnika M, wzglednie regulowanie na¬ piecia pradnicy G, uzyskuje sie przez zmiane pradu wzbudzajacego obydwóch maszyn.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest przekladnia elektryczna, która w prze¬ ciwienstwie do przekladni opisanej w pa¬ tencie nr 27641 odznacza sie pewnym u- proszczeniem, polegajacym na tym, ze za¬ miast obcego zródla pradu wzbudzajace¬ go, np. baterii akumulatorów, zastosowa¬ ne jest wzbudzenie wlasne pradnicy, a re¬ gulowanie pradu wzbudzajacego obu ma¬ szyn uskutecznia sie przy pomocy tego sa¬ mego regulatora.Na rysunku uwidoczniono schematy-cznie wykonanie przekladni elektrycznej wedlug wynalazku.Silnik spalinowy 1 napedza wal 2, na którym osadzony jest wirnik 4 pradnicy G, której magnesnica z uzwojeniem 3 jest polaczona na stale z walem 5, obracajac sie swobodnie w tstosunku do walu 2. Na wale 5 osadzony jest wirnik 8 silnika M, którego stojan z uzwojeniem 7 posiada zwykla budowe i jest nieruchomy. Wal 5 sluzy do wlasciwego napedu, np. za pomo¬ ca sprzegla kardanowego 6, jest niezale¬ zny od walu 2 i w ponizej opisanych wa¬ runkach laczy sie z nim za pomoca ele¬ ktromagnetycznego sprzegla 9.Pradnica G jako tez silnik elektryczny M w czasie ich pracy w charakterze prze¬ kladni elektrycznej sa glównikowe, a ich tworniki i wzbudzenia stanowia jeden ob¬ wód szeregowy. Regulowanie wzbudzenia obydwóch maszyn elektrycznych G i M u- skutecznia sie za pomoca specjalnego re¬ gulatora R z dzwignia 13, która z jednej strony umozliwia za pomoca przewodów 10 — 10' laczenie oporników regulatora R równolegle do uzwojenia wzbudzajacego 3 pradnicy G, a z drugiej strony umozliwia za pomoca przewodów 11 — IV laczenie tych samych oporników równolegle do u- zwojenia wzbudzajacego 7 silnika ele¬ ktrycznego M. W lewym polozeniu kran¬ cowym a dzwigni 13 mozna uskutecznic rozruch silnika spalinowego 1 w znany sposób przy pomocy baterii B za posre¬ dnictwem pradnicy G, która pracuje wów¬ czas jako silnik glównikowy, przy czym przelacznik T jest ustawiony w polozeniu a'. Przez nacisniecie przycisku rozrucho¬ wego S prad plynie z baterii B przez znaj¬ dujaca sie w polozeniu a dzwignie 13 do kontaktu li, dalej przez dzwignie 15 przycisku S, znajdujaca sie w polozeniu zaznaczonym liniami kreskowanymi, na¬ stepnie przez kontakty 16 i 17 przelacz¬ nika T, potem poprzez szczotki i pier¬ scien slizgowy 18 przez uzwojenie wzbu¬ dzajace 3 pradnicy G, a stad powraca przez pierscien slizgowy i szczotki 19, kontakty 20 i 21, przez pierscien slizgowy 22 i twor- nik 4 pradnicy G, a nastepnie przez pier¬ scien slizgowy 23 do baterii B. Sprzeglo 9 jest przy tym bez pradu, a wiec nie jest czynne. Nalezy uwzglednic, iz szczotki K1 i K2 sa umocowane na dzwigni 13 tak, ze sa od niej odizolowane, przy czym przez szczotke K1 wytwarza sie polaczenie kon¬ taktów z prowadnica regulatora w lewej polowie, a przez szczotke K2 — w prawej polowie regulatora. W przeciwienstwie do tego przez dzwignie 13 wytwarza sie tyl¬ ko polaczenie bieguna dodatniego baterii B z kontaktem 14 wzglednie 24.Pradnica G, której magnesnica z uzwo¬ jeniem 3 jest nieruchoma podczas postoju pojazdu, bedzie w tym polaczeniu silni¬ kiem glównikowym i bedzie wytwarzala bardzo duzy moment pociagowy do zapu¬ szczania silnika spalinowego 1. W celu u- ruchomienia silnika spalinowego nalezy wlaczyc przycisk S, którego dzwignia 15 po zwolnieniu powraca wskutek dzialania sprezyny 25 do polozenia, zaznaczonego li¬ niami pelnymi, przez co przerwany zosta¬ je prad rozruchowy z baterii.Po uskutecznionym rozruchu silnika spalinowego 1 przelacznik T nalezy prze¬ laczyc do polozenia b' ze wzgledu na ko¬ nieczne przelaczenie uzwojenia wzbudza¬ jacego 3 podczas ruchu maszyny G jako pradnicy. Podczas rozruchu, to jest az do polozenia e regulatora R sprzeglo elektro¬ magnetyczne 9 jest bez pradu, a wiec nie jest sprzezone.Po przesunieciu dzwigni 13 regulatora R do polozenia b, przy czym przelacznik kierunkowy magnesów U jest ustawiony w obwodzie silnika albo w lewym poloze¬ niu l, albo w prawym polozeniu p, uzwo¬ jenie wzbudzajace 3 pradnicy G jest zwar¬ te poprzez przewody 10 — 10' i szczotke K1 regulatora R, podczas gdy przewody 11 — 11' zostaja polaczone poprzez prze- — 2 —lacznik U, a uzwojenia wzbudzajace i tworniki obydwóch maszyn G i M sa ze soba polaczone szeregowo. Przekladnia e- lektryczna zostaje przez to przygotowana do wlasciwego ruchu.Za posrednictwem dzwigni 13, która w polozeniu b opuscila kontakt H, bateria B, która poprzednio sluzyla do rozruchu, zostala zupelnie odlaczona. Szeregowe po¬ laczenie uzwojen wzbudzajacych i tworni- ków obu maszyn G i M w polozeniu b re¬ gulatora R i w polozeniu b{ przelacznika T, oraz w polozeniu l przelacznika U wy¬ nika z nastepujacego obiegu pradu: bie¬ gun dodatni pradnicy G, pierscien slizgo¬ wy i szczotki 22, kontakt 21 przelacznika T (w polozeniu V), przez prawa dolna szczotke do kontaktu 17, szczotka i pier¬ scien slizgowy 18, uzwojenie wzbudzajace 3, pierscien slizgowy i szczotka 19, kon¬ takt 20 przelacznika T (w polozeniu b(), przez lewa szczotke do kontaktu 16, prze¬ wód 10, dzwignia 15 lacznika S, przewód 11 do przelacznika U (w polozeniu l), przez górna szczotke do górnego posrednie¬ go kontaktu i do uzwojenia wzbudzajace¬ go 7 silnika M, do posredniego dolnego kontaktu i dolnej szczotki przelacznika U, do prawego dolnego kontaktu, przez twor- nik 8 silnika M, przewód 12 do prawego górnego kontaktu przelacznika T, przez górna szczotke do posredniego kontaktu, szczotke i pierscien slizgowy 23 do biegu¬ na ujemnego pradnicy.To, iz w polozeniu b regulatora R i w polozeniu b' przelacznika T uzwojenie wzbudzajace 3 pradnicy G jest zwarte, mozna ustalic, jak nastepuje.Obwód przebiega od górnego konca uzwojenia wzbudzajacego przez pierscien slizgowy i szczotke 18 do kontaktu 17 przelacznika T (w polozeniu b') i do kon¬ taktu 21, przewód 10* do lewej prowadni¬ cy regulatora R (w polozeniu b) przez szczotke Klf przez kreskowany przewód do kontaktu koncowego, przez amperomierz A do przelacznika S, dzwignie 15, prze¬ wód 10, kontakt 16, lewa szczotke (w po¬ lozeniu b() do kontaktu 20, szczotke i pier¬ scien slizgowy 19 do dolnego konca uzwo¬ jenia wzbudzajacego 3.Po dalszym przesunieciu dzwigni 13 regulatora R na prawo, oporniki zostaja przez szczotke Kx i przewody 10 — 10' stopniowo polaczone równolegle do uzwo¬ jenia 3 pradnicy G, wskutek czego przez uzwojenie 3 plyna kolejno prady o wiek¬ szym natezeniu, az w koncu w polozeniu srodkowym c, zaznaczonym liniami pelny¬ mi, opornik laczacy uzwojenie 3 jest wy¬ laczony zupelnie, a przez uzwojenie to plynie prad o pelnym natezeniu z pradnicy G i wskutek tego pradnica G zostaje cal¬ kowicie wzbudzona. Podczas przesuwania dzwigni 13 od polozenia b do c przez u- zwojenie 7 silnika M przeplywa calkowity prad pradnicy, przy czym zaden z oporni¬ ków nie jest polaczony równolegle do u- zwojenia 7.W ten sposób rozruch silnika uskute¬ cznia sie sprawnie, a tym samym równiez uruchomienie walu 5. W miare powieksza¬ nia wzbudzenia pradnicy G wzrasta jej napiecie, a wskutek tego szybkosc silnika, poniewaz zas magnesnica 3 obraca sie wraz z walem 5 z jednakowa szybkoscia, przeto podczas stopniowego przesuwania dzwigni 13 slz do polozenia c wzajemna szybkosc magnesnicy 3 i wirnika h prad¬ nicy G równa sie róznicy ich szybkosci bezwzglednych. Wskutek wzajemnego dzialania wirnika pradnicy G na magne- snice 3 czesc energii silnika 1 jest prze¬ noszona przez reakcje momentu obroto¬ wego w pradnicy G na wal 5, wskutek czego calkowita moc jest przenoszona na ten wal równoczesnie przez maszyne G i M.W polozeniu c dzwigni 13 calkowita przenoszona moc jest rozdzielona na obie maszyny, momenty obydwu maszyn stale sie dopelniaja, a otrzymany w rezultacie — 3 —moment jest przenoszony na wal napedza¬ jacy, przy czym szybkosc walu 5 odpo¬ wiada polowie maksymalnej szybkosci, to znaczy szybkosci walu 2 silnika spalino¬ wego 1.Przy dalszym przesunieciu dzwigni 13 regulatora R z polozenia c na prawo na¬ przód caly opór regulatora R jest pola¬ czony równolegle do uzwojenia wzbudza¬ jacego 7 silnika M przez szczotke K2 dzwi¬ gni 13 regulatora i przez przewody 11 — IV, wskutek czego przez uzwojenie 7 plynie przewazajaca czesc calkowitego na¬ tezenia pradu. Oporniki regulatora R sa jednak stopniowo wylaczane, wskutek czego natezenie pradu w uzwojeniu 7, a dzieki temu równiez i pole silnika staje sie co raz slabsze, w zwiazku z czym obro¬ ty silnika M wzrastaja.W polozeniu d dzwigni 13 uzwojenie wzbudzajace 7 silnika M jest polaczone przez ostatni stopien oporu regulatora R i wskutek tego prad wzbudzenia znacznie oslabiony, natomiast pradnica G jest tu wzbudzona calkowicie i przenosi przewa¬ zajaca czesc mocy silnika spalinowego 1 wskutek reakcji momentu obrotowego.Jednoczesnie jednak twornik 8 silnika M jest polaczony juz na przedostatnim kon¬ takcie za pomoca szczotki K2 przewodami 11 — 12 przez opornik r1 — r2, a w polo¬ zeniu d dzwigni 13 jest polaczony tylko przez maly opór r2 w celu zmniejszenia pradu w silniku M, przez co zmniejsza sie moc przenoszona przez silnik, a powieksza moc przenoszona przez pradnice.W polozeniu d calkowita moc silnika spalinowego 1 jest przenoszona za posre¬ dnictwem wzbudzonej calkowicie pradni¬ cy G, podczas gdy silnik M nie przenosi prawie zadnej mocy. Szybkosc obrotowa walu 5 osiaga swa najwieksza wielkosc, która prawie równa sie szybkosci obroto¬ wej walu 2, wskutek czego mozna obydwa waly polaczyc ze soba. W tym polozeniu dzwigni 13 rozruch i regulowanie obrotów sa skonczone.Wreszcie w polozeniu e szczotka K2 dzwigni 13 zwiera z jednej strony silnik M przez przewód 11 — 12, a z drugiej strony pradnice G, a przez dalsze przesu¬ niecie dzwigni 13 do polozenia / przylacza ona do baterii B sprzeglo elektryczne przez kontakt 24, szczotke i pierscien sli¬ zgowy 26, uzwojenie 9 i pierscien slizgo¬ wy oraz szczotke 23.Sprzeglo elektryczne laczy teraz silnie wal 2 pradnicy G z walem napedzajacym 5, a wskutek tego uzyskuje sie pelna szyb¬ kosc pojazdu i bezposrednie przeniesienie mocy silnika spalinowego 1 na wal 5. Ba¬ teria B sluzy do zasilania sprzegla elek¬ trycznego podczas jazdy.Opisane urzadzenie, tak samo jak prze¬ dmiot patentu nr 27641, moze sluzyc nie tylko do napedu ciagników, np. parowo¬ zów kolejowych, lecz moze ono równiez sluzyc do ekonomicznego regulowania ob¬ rotów jakiejkolwiek maszyny napedo¬ wej. PL