Znane sa .sprzegi do przyczepek pojaz¬ dów drogowych, a w szczególnosci tereno¬ wych, w których nie tylko dyszel przy¬ czepkowy moze wahac sie w gniezdzie sprzegu w plaszczyznie poziomej, lecz rów¬ niez cale gniazdo sprzegowe moze wahac sie w plaszczyznie pionowej dokola sworz¬ ni, umieszczonych poziomo poprzecznie do osi podluznej sprzegu. Znane sa konstruk¬ cje, w których obydwie osie przegubu sa polozone w tej samej plaszczyznie po¬ przecznej, a wiec konstrukcje podobne do przegubu kardanowego, poza tym znane sa uklady, w których osie wahan sa polo¬ zone jedna za druga. Konstrukcje te posia¬ daja te wade, ze w razie zjawienia sie sil naciskowych, wystepujacych podczas na¬ biegania przyczepki lub cofania pojazdu i lezacych poza srodkiem obrotu, nastepu¬ je przestawienie sprzegla tak, iz dalsze si¬ ly nie sa przenoszone na pojazd poprzez sprezyne urzadzenia pociagowego i zde¬ rzakowego. W pojazdach terenowych z przyczepkami jest pozadane, aby gniazdo sprzegu moglo wahac sie w plaszczyznie pionowej o okolo 180° i dalej o okolo 360° dookola osi podluznej sprzegu.Sprzeg wedlug wynalazku nie ma wspomnianej wady. Obydwa wystepy lo¬ zyskowe gniazda sprzegowego, za pomoca których jest ono polaczone z glowica draz¬ ka pociagowego sa zaopatrzone w tylne pionowe plaskie lub prawie plaskie po¬ wierzchnie, przy pomocy których gniazdo przylega do narzadu dociskowego pod dzialaniem sily napinajacej poczatkowejsprezyn sprzegu. Dzieki takiemu plaskie¬ mu oparciu przeniesienie uderzen na spre¬ zyne sprzegu dziala niezawodnie nawet wtedy, gdy uderzenie w plaszczyznie pio¬ nowej skierowane jest ukosnie wzgledem osi sprzegu. Tylne wystepy gniazda sprze¬ gu posiadaja dalsze plaskie powierzchnie, pochylone o okolo 90° wzgledem wspo¬ mnianych pionowych powierzchni wyste-* pów sprzegu, a wiec przy normalnym u- stawieniu gniazda sprzegu leza w przy¬ blizeniu w plaszczyznach poziomych. Po¬ wierzchnie te maja na celu ustalanie gnia¬ zda sprzegu w podniesionym lub opuszczo¬ nym polozeniu za pomoca sily sprezyny sprzegowej tak, iz przy podniesionym gniezdzie sprzegu otrzymuje sie wiecej swobodnej przestrzeni za pojazdem, a po¬ nadto gdy gniazdo jest opuszczone, moz¬ na stosowac z wieksza swoboda ukosne.po¬ wierzchnie ladowania na pudla pojazdu.Aby w podniesionym polozeniu gniazdo sprzegu nie moglo opuscic sie ku dolowi i obracac sie okolo osi podluznej, pomie¬ dzy gniazdem sprzegu i oslona sprzegu jest umieszczony zaczep, uniemozliwiaja¬ cy wszelki ruch obrotowy, w ten sposób, ze odpowiednio uksztaltowany uchwyt za¬ bezpieczajacy sworznia sprzegowego wcho¬ dzi do .wykroju w narzadzie dociskowym sprezyny sprzegowej. .Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania glowicy sprzegu o sprezynach pierscieniowych. Fig. 1 przedstawia urza¬ dzenie w przekroju podluznym i w wido¬ ku z boku w normalnym polozeniu, a fig. 2 przedstawia urzadzenie w widoku z bo¬ ku z podniesionym gniazdem.Gniazdo sprzegu 1 jest osadzone prze¬ gubowo za pomoca sworzni 5 na glowicy 8 drazka pociagowego U, przy czym obydwa jego wystepy 2 sa zwrócone ku tylowi.Wystepy 2 sa zakonczone pionowymi i pla¬ skimi lub prawie plaskimi powierzchnia¬ mi 6, którymi gniazdo sprzegu 1 opiera sie o kolnierz 7 narzadu dociskowego 8 sprezyny 9. W razie ukosnego, skierowa¬ nego w góre lub w dól uderzenia, plaskie powierzchnie 6 zapewniaja utrzymanie osiowego polozenia gniazda 1 sprzegu tak, iz sila uderzenia moze byc przejeta w dalszym ciagu przez sprezyne 9. Spre¬ zyna 9 jest do pewnego stopnia naprezo¬ na tak, iz gniazdo sprzegowe 1 jest utrzy¬ mywane w polozeniu wedlug fig. 1.Gdy w czasie sprzegania na skutek od¬ miennego polozenia dyszla 10 przyczepki lub tez z innych przyczyn gniazdo sprze¬ gowe 1 powinno byc wyprowadzone z nor¬ malnego polozenia w polozenie podniesio¬ ne (jak na fig. 2), to mozna tego doko¬ nac reka np. w ten sposób, ze za pomoca krawedzi 11 plaskich powierzchni 6 wy¬ stepów 2 sprezyne sprzegowa 9 sciska sie dalej i ustawia gniazdo sprzegowe 1 w za¬ dane polozenie. Przy tym krawedz 11 sliz¬ ga sie po powierzchni czolowej kolnierza 7 narzadu dociskowego 8. Na fig. 1 ozna¬ czono litera X odleglosc, na jaka podczas podnoszenia lub opuszczania gniazda sprzegowego 1 powinna byc scisnieta spre¬ zyna 9. W polozeniu granicznym wedlug fig. 2 górna para powierzchni 12, pochy¬ lonych wzgledem powierzchni 6 o okolo 90°, przylega do powierzchni czolowej kol¬ nierza 7 narzadu dociskowego 8. Wychy¬ lenie gniazda sprzegowego 1 moze nasta¬ pic równiez pod wplywem uderzenia pod¬ czas jazdy, spowodowanego warunkami terenowymi. Gdy sprezyna 9 pracuje na rozciaganie, tylne powierzchnie 6 wyste- - pów 2 gniazda sprzegowego 1 opuszczaja powierzchnie czolowa 7 narzadu docisko¬ wego 8, dzieki czemu sprzeg latwo przy¬ stosowuje swe polozenie do warunków jaz¬ dy w terenie.Fig. 2 przedstawia polozenie gniazda sprzegowego 1 podczas jazdy bez przy- czepki. Aby zapobiec obróceniu sie gnia¬ zda sprzegowego 1 razem z drazkiem po¬ ciagowym U w polozenie opuszczone, wsku¬ tek czego gniazdo sprzegowe 1 wystawa- — 2 —loby zanadto ku dolowi, uchwyt 13 narza¬ du zabezpieczajacego 14 sworznia sprzego¬ wego 15 wchodzi do wykroju 16 w kol¬ nierzu 7 narzadu dociskowego 8. W ten sposób narzad zabezpieczajacy 14 sworz¬ nia sprzegowego 15 sluzy jednoczesnie do ustalania gniazda sprzegu w podniesio¬ nym polozeniu. Poniewaz obrót gniazda 1 moze byc utrudniony przez narzad doci¬ skowy 8, trzeba jednoczesnie zabezpieczyc narzad dociskowy przed ruchem obroto¬ wym. W tym celu narzad dociskowy 8, który w czasie uderzenia slizga sie w glo¬ wicy oslony 17, jest zabezpieczony przed obracaniem sie w tejze glowicy za'pomo¬ ca klina 18, natomiast klin 18 i rowek klinowy 19 w oslonie glowicy 17 pozwala¬ ja na posuw narzadu dociskowego 8 wraz z klinem 18 w oslonie 17 podczas ude¬ rzen.Urzadzenie opisane jeszcze tym sie wy¬ róznia, ze jest zabezpieczone calkowicie przed kurzem i wilgocia a ponadto po¬ wierzchnie tarcia dla obu kierunków sil ciagnacych wzglednie cisnacych sa rózne, a mianowicie, podczas pracy na rozciaga¬ nie drazek pociagowy 4 przesuwa sie w narzadzie dociskowym 8, natomiast ude¬ rzenia przesuwaja go wraz j z narzadem dociskowym 8 w glowicy oslony 17. PL