Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia hamulcowego, pracujacego czynnikiem znajdujacym sie pod cisnieniem i prze¬ znaczonego do wagonów kolejowych lub pojazdów innego rodzaju, a mianowicie dotyczy urzadzenia, w którym hamowanie wzglednie odhamowywanie jest dokony¬ wane w zaleznosci od cisnienia w przewo¬ dzie hamulcowym, przeprowadzonym wzdluz calego pociagu wzglednie zespolu pojazdów, albo tez w zaleznosci od doply¬ wu czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnieniem, do tego przewodu. Glów¬ nym celem wynalazku jest utworzenie u- doskonalonego urzadzenia do samoczynne¬ go regulowania sily hamowania w kaz¬ dym wagonie pociagu odpowiednio do szybkosci biegu lub zwolnienia biegu po¬ ciagu.Zgodnie z jedna z glównych cech wy¬ nalazku zastosowany zostaje dodatkowy czyli rozrzadczy przewód hamulcowy, przeprowadzony wzdluz calego pociagu i 'przeznaczony do regulowania sily hamo¬ wania w kazdym wagonie pociagu odpo¬ wiednio do cisnienia, panujacego w tym rozrzadczym przewodzie hamulcowym, to zas cisnienie jest samoczynnie regulowa¬ ne odpowiednio do szybkosci biegu lub zwolnienia biegu pociagu za pomoca spe¬ cjalnego urzadzenia, umieszczonego w do¬ wolnym odpowiednim miejscu pociagu.Wzmiankowana regulacja samoczynna u- zupelnia regulacje zwykla, wykonywanaza pomoca zwyklego przewodu hamulco¬ wego przez maszyniste, i moze byc doko¬ nywana zarówno w ciagu calego okresu hamowania, uskutecznianego i regulowa¬ nego przez maszyniste, jak i w ciagu do¬ wolnej pozadanej czesci tego okresu.Przedmiot wynalazku jest uwidocznio¬ ny tytulem przykladu na zalaczonym ry¬ sunku. Fig. 1 przedstwia schematycznie jedna z postaci wykonania urzadzenia ha¬ mulcowego, pracujacego czynnikiem robo¬ czym, znajdujacym sie pod cisnieniem, i zbudowanego wedlug wynalazku niniejsze¬ go; fig. 2 — schematycznie przekrój je¬ dnego z zaworów, uwidocznionych na fig. 1; fig. 3, 4 i 5 przedstawiaja widoki, po¬ dobne do podanego na fig. 1, rozmaitych odmian tego urzadzenia; fig. 6 przedsta¬ wia schematycznie urzadzenie dajace sy¬ gnal w przypadku, gdy rozrzadczy prze¬ wód hamulcowy urzadzenia przestaje dzia¬ lac.Wedlug fig. 1 urzadzenie hamulcowe pociagu, skladajacego sie z pewnej liczby wagonów, jest wyposazone w zwykly przewód i hamulca samoczynnego oraz dodatkowy przewód hamulcowy 2, czyli tak zwany przewód hamulcowy, rozrza¬ dzany szybkoscia biegu pociagu, przy czym przewody hamulcowe 1 i 2 sa przeprowa¬ dzone wzdluz calego pociagu i zaopatrzo¬ ne w znane zlacza gietkie 3, i, umieszczo¬ ne pomiedzy poszczególnymi wagonami pociagu.Przewód hamulcowy 2, rozrzadzany szybkoscia biegu pociagu, jest zasilany czynnikiem roboczym, znajdujacym sie pod cisnieniem, ze zbiornika 5, umieszczo¬ nego na jednym z wagonów pociagu lub lokomotywie, przez zawór rozrzadczy 6, zamykajacy sie samoczynnie i sterowany za pomoca regulatora odsrodkowego. Za¬ wór ten zawiera, jak przedstawiono na rysunku, narzad przesuwny 7, sterujacy odpowiednio zawór wlotowy 8 oraz zawór wylotowy 9 i wystawiony na dzialanie przeciwdzialajacych sobie cisnien, a mia¬ nowicie cisnienia w komorze 10, polaczonej z przewodem hamulcowym 2, oraz cis¬ nienia, wywieranego regulatorem odsrod¬ kowym 11, napedzanym za posrednictwem kola pasowego 12 osia wagonu tak, iz u- trzymuje on samoczynnie w przewodzie hamulcowym 2 cisnienie, zalezne od szyb¬ kosci biegu pociagu. Pomiedzy zbiorni¬ kiem 5 i zaworem 6, rozrzadzanym regu¬ latorem odsrodkowym, wbudowany jest w przewód 15 dlawik 13, zaopatrzony w zwezony kanal przeplywowy, oraz zawór redukcyjny li.Zawór redukcyjny lk zawiera najle¬ piej, jak uwidoczniono na fig. 2, przepone gietka 16, wystawiona na przeciwdziala¬ jace sobie cisnienia, a mianowicie nacisk sprezyny 17 oraz cisnienie, panujace w przewodzie 15, przy czym przepona 16 jest przystosowana do sterowania zaworu wlotowego 18 oraz zaworu wylotowego 19 tak, iz gdy w przewodzie 15 i przylaczo¬ nej do niego komorze zaworu 6 panuje pewne z góry okreslone cisnienie, to prze¬ pona 16 wygina sie do góry wbrew dzia¬ laniu sprezyny 17, aby umozliwic za¬ mkniecie sie zaworu 18 i otworzenie sie na¬ stepnie zaworu 19/. Zamkniecie sie zawo¬ ru 18 przerywa doplyw czynnika robocze¬ go, znajdujacego sie pod cisnieniem, ze zbiornika 5, a otworzenie sie zaworu 19 umozliwia odplyw tego czynnika z prze¬ wodu 15 do atmosfery przez otwór 20, tak iz cisnienie czynnika, doprowadzonego przez przewód i5 do zaworu 6, zostaje o- graniczone scisle do wartosci maksymal¬ nej, odpowiadajacej naciskowi, wywiera¬ nemu sprezyna 17.W kazdym wagonie pociagu doprowa¬ dzanie czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnieniem, do cylindra hamulco¬ wego 21 oraz odprowadzanie czynnika ro¬ boczego z tego cylindra jest sterowane za pomoca róznicowego zaworu przekazniko¬ wego 22, wystawionego na dzialanie prze- — 2 —ciwdzialajacyeh sobie cisnien, a mianowi¬ cie cisnienia czynnika roboczego, dopro¬ wadzanego do zaworu 22 przez zawór roz- rzadczy 23, odpowiednio do cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym 1, oraz cisnienia w cylindrze hamulcowym 21, przy czym zawór 22 doprowadza do cylin¬ dra hamulcowego 21 czynnik roboczy ze zbiornika 24, zasilanego z glównego prze¬ wodu hamulcowego 1 przez zawór wstecz¬ ny 25. Zawór 22 steruje równiez odplyw czynnika roboczego z cylindra hamulco¬ wego 21 do atmosfery. Róznicowy zawór przekaznikowy 22 jest zaopatrzony w przepony gietkie 26, 27, 28, które dziela odpowiednio wnetrze oslony zaworu na komory 29, 30, 31 i 32, przy czym przepo¬ ny sa polaczone ze soba drazkiem 33 i sa przystosowane do sterowania zaworu wlo¬ towego 3i i zaworu wylotowego 35. Za¬ wór 3i steruje polaczenie zbiornika 2i z komora 32, która jest polaczona bezpo¬ srednio z cylindrem hamulcowym 21, pod¬ czas gdy zawór 35 steruje polaczenie ko¬ mory 32 z komora 31, polaczona z atmo¬ sfera. Komora 30 jest polaczona ze zbior¬ nikiem 36, stanowiacym przedluzenie tej komory, przy czym podczas hamowania czynnik roboczy, znajdujacy sie pod cis¬ nieniem, jest doprowadzany do zbiornika 36 i komory 30 ze zbiornika pomocnicze¬ go 56 przez zawór rozrzadczy 23.Komora 29 zaworu przekaznikowego 22 jest zasilana czynnikiem roboczym, znajdujacym sie pod cisnieniem, przez za¬ wór przekaznikowy 37, czyli tak zwany zawór, sterowany szybkoscia biegu pocia¬ gu. Zawór ten posiada oslone, podzielona na komory 38, 39, iO przeponami gietki¬ mi ii i i2, przymocowanymi do drazka i3 i sterujacymi zawór wlotowy U oraz za¬ wór wylotowy i5. Komora 38 jest polaczo¬ na z dodatkowym przewodem hamulco¬ wym 2, a komora iO jest polaczona z ko¬ mora 29 zaworu przekaznikowego 22. Za- wór wlotowy H steruje polaczenie prze¬ wodu i6, prowadzacego do zaworu roz- rzadczego 23, z komora iO, a zawór wy¬ lotowy i5 steruje polaczenie komory iO z komora 3i, która jest polaczona z atmo¬ sfera.Urzadzenie powyzsze dziala w sposób nastepujacy.Podczas hamowania, uskutecznianego w sposób zwykly przez zmniejszenie cis¬ nienia w glównym przewodzie hamulco¬ wym 1, czynnik roboczy, znajdujacy sie pod cisnieniem, jest doprowadzany ze zbiornika pomocniczego 56 przez zawór rozrzadczy 23 do zbiornika 36 i komory 30 zaworu 22. Cisnienie, panujace w ko¬ morze 30, lacznie z cisnieniem, panujacym w komorze 29, przesuwa przepony zawo¬ ru 22 w dól i powoduje przez to zamknie¬ cie sie zaworu wylotowego 35 i otwo¬ rzenie sie zaworu wlotowego 3i. Cisnie¬ nie w komorze 29 zaworu 22 okresla dzia¬ lanie zaworu 37, rozrzadzanego szybkos¬ cia biegu pociagu; komora ta jest zasila¬ na czynnikiem roboczym z przewodu i6 poprzez zawór U. Zawór U otwiera sie pod naciskiem czynnika roboczego, znajdu¬ jacego sie w komorze 38, przy czym cisnie¬ nie w tej komorze jest z kolei zalezne od cisnienia w dodatkowym przewodzie ha¬ mulcowym 2. Podczas hamowania czynnik roboczy, znajdujacy sie pod cisnieniem, jest doprowadzany do komory iO zaworu 37 oraz do komory 29 zaworu 22 az do chwili, w której cisnienie, panujace w tych komorach i oddzialywujace na prze¬ pone i2, stanie sie równe cisnieniu, panu¬ jacemu w komorze 38 i dodatkowym prze¬ wodzie hamulcowym 2, po czym zawór H bedzie mógl zamknac sie, tak iz w komo¬ rze 29 zaworu 22 utrzymane zostanie cis¬ nienie, odpowiadajace cisnieniu w dodat¬ kowym przewodzie hamulcowym 2, a wiec zalezne przez to od szybkosci biegu pocia¬ gu.Z powyzszego wynika, ze podczas ha¬ mowania cisnienie, wytwarzane w cylin- — 3 —drze hamulcowym 21 kazdego wagonu po¬ ciagu, jest regulowane za pomoca róznico¬ wego zaworu przekaznikowego 22 pod laczna kontrola zaworu rozrzadczego 23 i zaworu 37, rozrzadzanego szybkoscia biegu pociagu, wskutek czego wzmianko¬ wane cisnienie jest zalezne od cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym 1, któ¬ re jest regulowane przez maszyniste w zwykly sposób, oraz od cisnienia w dodat¬ kowym przewodzie hamulcowym 2, które jest regulowane za pomoca zaworu 6, ste¬ rowanego regulatorem odsrodkowym. W miare wzrostu szybkosci biegu pociagu cisnienie, wytwarzajace sie w dodatko¬ wym przewodzie hamulcowym 2, wzrasta samoczynnie az do pewnej z góry okreslo¬ nej granicy, ustalanej przez zawór 14, tak iz cisnienie w cylindrze hamulcowym kazdego wagonu zostaje odpowiednio zwie¬ kszone wskutek dzialania zaworu 37, ste¬ rowanego szybkoscia biegu pociagu, oraz róznicowego zaworu przekaznikowego 22, dzieki czemu cisnienie w cylindrach ha¬ mulcowych równiez wzrasta w miare wzro¬ stu szybkosci biegu pociagu. Ta regulacja samoczynna w zaleznosci od szybkosci bie¬ gu pociagu jest wiec „nakladana" na re¬ gulacje zwykla, uskuteczniana za pomoca glównego przewodu hamulcowego 1, az do osiagniecia przez pociag pewnej z góry okreslonej stosunkowo duzej szybkosci biegu, przy której wzmiankowana regula¬ cja samoczynna przestaje juz dzialac, po czym regulacja cisnienia w cylindrach ha¬ mulcowych jest uskuteczniana tylko za pomoca zaworu rozrzadczego 23 oraz róz¬ nicowego zaworu przekaznikowego 22 w sposób zwykly.Wedlug fig. 3 kazdy wagon pociagu jest zaopatrzony w zwykly cylinder ha¬ mulcowy 21, sterowany za pomoca zawo¬ ru rozrzadczego 23 w zwykly sposób, oraz w pomocniczy cylinder hamulcowy 1*7, czyli cylinder, rozrzadzany szybkoscia biegu pociagu. Doplyw czynnika robocze¬ go do cylindra 47 oraz odplyw czynnika roboczego z tego cylindra sa regulowane za pomoca zaworu przekaznikowego 48, którego budowa i dzialanie sa podobne do budowy i dzialania zaworu 37, opisanego powyzej w zwiazku z fig. 1. Komora 49 za¬ woru 48 jest zasilana czynnikiem robo¬ czym, znajdujacym sie pod cisnieniem, przez zawór 37, sterowany szybkoscia bie¬ gu pociagu, tak iz dzialanie zaworu 48 jest uzaleznione od cisnienia w dodatko¬ wym przewodzie hamulcowym 2, jak to o- pisano powyzej. Przy takim wykonaniu po¬ wyzszego urzadzenia jest rzecza jasna, ze sila hamowania wagonu wytwarzana jest lacznym dzialaniem zwyklego cylindra ha¬ mulcowego 21 i pomocniczego cylindra ha¬ mulcowego 47, przy czym dzialanie zwy¬ klego cylindra hamulcowego pozostaje pod wylaczna kontrola maszynisty, uskutecz¬ niana za posrednictwem glównego przewo¬ du hamulcowego 1, podczas gdy dzialanie pomocniczego cylindra hamulcowego 47 jest rozrzadzane cisnieniem w dodatko¬ wym przewodzie hamulcowym 2, ustala¬ nym za pomoca zaworu 6, sterowanego re¬ gulatorem odsrodkowym i umieszczonego na lokomotywie lub w innym obranym do¬ wolnie wagonie pociagu. Z fig. 4, przed¬ stawiajacej nieco odmienna postac urza¬ dzenia powyzszego, widac, ze pomocniczy cylinder hamulcowy 47 jest zbudowany tak, iz jego tlok 50 jest sprzezony z tlo- czyskiem 51 za pomoca sprzegla 52 tak, iz podczas hamowania tlok 50 pozostaje nieruchomy w cylindrze 47, az do chwili docisniecia klocków hamulcowych do kól wagonu dzialaniem zwyklego cylindra ha¬ mulcowego 21, przy czym przesuw na ze¬ wnatrz tloczyska 53 tego cylindra powo¬ duje w powszechnie znany sposób za po¬ moca zespolu dzwigni mechanizmu hamul¬ cowego odpowiedni przesuw na zewnatrz tloczyska 51 pomocniczego cylindra ha¬ mulcowego 47. Doprowadzanie czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnie- — 4 —niem, z zaworu rozrzadczego 23 do pomoc¬ niczego cylindra hamulcowego U7 uskute¬ cznia sie poprzez zawór 37, rozrzadzany cisnieniem, panujacym w dodatkowym przewodzie hamulcowym 2, przy czym po¬ miedzy zawór 37 i pomocniczy cylinder hamulcowy U7 wlaczony jest zawór „osz¬ czedzajacy" 5Jf. Zawór 5k posiada narzad zamykajacy 55, dociskany sprezyna, i slu¬ zy do zapobiegania doplywowi czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnie¬ niem, do pomocniczego cylindra hamulco¬ wego U7 az do chwili, w której cisnienie czynnika roboczego, doplywajacego z za¬ woru 37, osiagnie pewna z góry okreslona wysokosc tak, iz tlok 50 pomocniczego cy¬ lindra hamulcowego U7 nie zostaje posu¬ niety w kierunku na zewnatrz az do osia¬ gniecia przez wzmiankowane cisnienie tej wysokosci, przez co zaoszczedza sie pewna odpowiednia ilosc czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnieniem i dopro¬ wadzanego do pomocniczego cylindra ha¬ mulcowego U7. Dzialanie tej odmiany u- rzadzenia jest podobne do* dzialania urza¬ dzenia, uwidocznionego na fig. 3, i jest latwe do zrozumienia bez dalszego bar¬ dziej szczególowego opisu.W nastepnej odmianie urzadzenia, przedstawionej na fig. 5, zwykly cylinder hamulcowy 21, uwidoczniony na fig. 4, jest zastapiony stosunkowo malym cylin¬ drem hamulcowym 57, przystosowanym tylko do dociskania klocków hamulco¬ wych do kól wagonu, przy czym doplyw czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnieniem, z zaworu rozrzadczego 23 do cylindra hamulcowego 57 odbywa sie po¬ przez zawór redukcyjny 58, który jest przystosowany do przerywania tego do¬ plywu, skoro tylko w cylindrze hamulco¬ wym 57 wytworzy sie stosunkowo niskie cisnienie (wynoszace np. 5 kg/cm2).Pomocniczy cylinder hamulcowy U7 jest zasilany czynnikiem roboczym, znaj¬ dujacym sie pod cisnieniem, z zaworu rozrzadczego 23 pod kontrola zaworów 22 i 37 w sposób opisany juz powyzej w zwiazku z fig. 1 rysunku, przy czym po¬ miedzy pomocniczy cylinder hamulcowy 1+7 i zawór 22 wlaczony jest zawór „oszcze¬ dzajacy" 5U jak w urzadzeniu uwidocz¬ nionym na fig. 4. Rzeczywista wiec sila hamowania zalezy od cisnienia w pomoc¬ niczym cylindrze hamulcowym k7, które jest uzaleznione z kolei od cisnienia w gló¬ wnym przewodzie hamulcowym 1 lacznie z cisnieniem w dodatkowym przewodzie hamulcowym 2. Zaleca sie równiez prze¬ widziec na lokomotywie lub w dowolnym innym pozadanym miejscu pociagu urza¬ dzenia, które zwracaja uwage (sygnal) w razie zlamania lub uszkodzenia dodatko¬ wego przewodu hamulcowego, powodujac to, ze w przewodzie tym nie utrzymuje sie cisnienie wlasciwe. Jedna z postaci urza¬ dzenia sluzacego do tego celu jest przed¬ stawiona na fig. 6. Urzadzenie to zawiera zawór 59, sterowany regulatorem odsrod¬ kowym i podobny do zaworu 6 oraz przy¬ stosowany do zasilania czynnikiem robo¬ czym (pod cisnieniem zaleznym od szyb¬ kosci biegu pociagu) do kontrolnego przy¬ rzadu wskaznikowego 60. Ten przyrzad 60 posiada dwa ruchome tloczki 61, 62, polaczone ze soba drazkiem 63 i utrzymy¬ wane zwykle w polozeniu srodkowym, u- widocznionym na rysunku, za pomoca sprezyn kontrolnych 6U. Przestrzen, znaj¬ dujaca sie po zewnetrznej stronie tloczka 61, jest polaczona z dodatkowym przewo¬ dem hamulcowym 2, a na zewnetrzna po¬ wierzchnie tloczka 62 wywiera nacisk czynnik roboczy, doplywajacy z zaworu 59. Drazek 63 przyrzadu 60 jest wyposa¬ zony w ramie 65, które w razie przesunie¬ cia go do góry z jego polozenia normalne¬ go uruchomia przyrzad dajacy sygnal wi¬ dzialny lub slyszalny.Dzialanie przyrzadu jest nastepujace.W normalnych warunkach pracy, do¬ póki cisnienie w dodatkowym przewodzie — 5 —hamulcowym 2 jest utrzymywane za po¬ moca zaworu 6 na wysokosci, która zale¬ zy od szybkosci biegu pociagu (az do pew¬ nej wysokosci granicznej, ustalanej za po¬ moca zaworu li, jak to opisano powyzej), cisnienie, dzialajace na powierzchnie zew¬ netrzna tloczka 61, bedzie równe cisnie¬ niu, dzialajacemu na powierzchnie zew¬ netrzna tloczka 62, dzieki dzialaniu czyn¬ nika roboczego, doplywajacego z zaworu 59. W tych warunkach polaczone ze soba tloczki 61, 62 beda wystawione na dziala¬ nie jednakowych, lecz skierowanych wza¬ jemnie odwrotnie cisnien i beda wskutek tego utrzymywane w ich polozeniu srod¬ kowym, ustalanym sprezynami 6i. W ra¬ zie jednak pekniecia przewodu 2 lub wy¬ puszczania czynnika roboczego z tego przewodu i powodowanego tym obnizenia sie cisnienia, dzialajacego na powierzch¬ nie zewnetrzna tloczka 61, wywola prze¬ suw obu tloczków do góry pod dzialaniem wyzszego cisnienia, utrzymywanego po stronie zewnetrznej tloczka 62 dzialaniem zaworu 59; wskutek tego ramie 65 prze¬ sunie sie w polozenie, w którym uruchomi przyrzad sygnalizacyjny, ostrzegajacy w ten sposób maszyniste o nienormalnym stanie dodatkowego przewodu hamulcowe¬ go 2.Jest rzecza oczywista, ze w tych wa¬ runkach nadmiernej stracie (uplywowi) czynnika roboczego ze zbiornika 5, z któ¬ rego zasilany jest zawór 6, sterowany re¬ gulatorem odsrodkowym, i zawór 59 zapo¬ biega, dlawik 13, umieszczony przy wylo¬ cie ze zbiornika 5.Aczkolwiek wynalazek zostal opisany wyzej i przedstawiony na rysunku tytulem przykladu w zastosowaniu do urzadzenia hamulcowego, pracujacego powietrzem sprezonym i rozrzadzanego samoczynnie za pomoca dodatkowego przewodu hamul¬ cowego, jest jednak rzecza równie oczy¬ wista, ze wynalazek daje sie zastosowac w powietrznych urzadzeniach hamulco¬ wych innego rodzaju oraz w prózniowych urzadzeniach hamulcowych w razie prze¬ prowadzenia odpowiednich zmian w za¬ stosowanych zaworach kontrolnych. Po¬ nadto mozna równiez w razie zyczenia przewidziec samoczynna regulacje cisnie¬ nia w dodatkowym przewodzie hamulco¬ wym w zaleznosci od zwolnienia lub przy¬ spieszenia biegu pojazdu, zamiast, jak o- pisano powyzej, odpowiednio do zwolnie¬ nia szybkosci tego biegu.Pod tym i innymi wzgledami wynala¬ zek nie jest ograniczony oczywiscie do po¬ szczególnych postaci wykonania, opisa¬ nych powyzej i przedstawionych na rysun¬ ku tytulem przykladu, które moga byc zmieniane pod wieloma wzgledami bez wykraczania poza zakres wynalazku ni¬ niejszego. PL