Znane sprzegi z przegubem kulistym do przyczepek pojazdów mechanicznych, w których czop kulisty utrzymywany jest za pomoca narzadu ryglujacego w obejmu¬ jacej go z góry panewce kulistej, maja te wade, ze przez niedomkniecie dzwigni sprzegla, przyczepka latwo sie odlacza od pojazdu ciagnacego, co bywa przyczyna wypadków. Ponadto przy odpinaniu iprzy- czepki zwykle zapomina sie rozlaczyc prze¬ wody elektryczne z wozem ciagnacym, co znów prowadzi do ich uszkodzenia i ro¬ zerwania.Przedmiot wynalazku niniejszego nie zawiera powyzszych wad. Tutaj na na¬ rzad ryglujacy* przesuwny w prowadnicy, najlepiej skosnie do kierunku ciagnienia, dziala sprezyna, która napina, sie przy otwieraniu sprzegu w celu wprowadzania czopa kulistego wozu ciagnacego w panew¬ ke kulista; w ten sposób przy zwolnieniu dzwigni reczmej sprezyna ta samoczynnie doprowadza narzad ryglujacy do poloze¬ nia zaryglowania, blokujac czop kulisty.Wedlug wynalazku kulista panewka jest zaopatrzona w dwa wystepy przylegajace do czapa kulistego, równomiernie rozdzie¬ lone wzgledem siebie i narzadu rygluja¬ cego, w celu unikniecia uderzen, wystepu¬ jacych w dotychczasowych sprzeglach z przegubem kulistym. Ponadto wedlug wy¬ nalazku po dwóch przeciwleglych bokach czopa kulistego przewidziane sa izolowa¬ ne styki, polaczone elektrycznie ze zró¬ dlem pradu wozu silnikowego; na stykach tych slizgaja sie trzpienie stykowe, pola-czome lampa sygnalu zatraymania i lam¬ pa tylna przyczepki, umieszczone izoluja¬ ce) i sprezynujaco w panewce kulistej, tak ze przy sprzeganiu przyczepki z wozem silnikowym, nastepuje takze polaczenie przewodów elektrycznych obu wozów.Na zalaczonym rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania przedmiotu wy¬ nalazku. Fig. 1 przedstawia widok z bo¬ ku ; fig. 2 — widok z góry; fig. 3 — wi¬ dok z przodu; fig. 4 .— przekrój podluzny sprzegu w stanie zamknietym; fig. 5 — przekrój podluzny sprzegu w stanie otwar¬ tym; fig. 6 — poprzeczny do kierunku sily pociagowej, przekrój pionowy sprze¬ gu kulistego.Oslona 2 sprzegla, przymocowana do dyszla 1 przyczepki, (posiada z przodu po¬ stac znanej panewki kulistej 3, obejmuja¬ cej od góry czop kulisty 5, umieszczony na drazku ciagnacym U wozu silnikowego.Wedlug wynalazku zamykanie tego sprze¬ gu kulistego uskuteczniane jest samoczyn¬ nie. W tym celu narzad ryglujacy 6, osa¬ dzony jest w sluzacej za prowadnice na¬ sadzie 7 tak, ze moze sie przesuwac wbrew sprezynie 8; za pomoca dzwigni recznej 9 klin ten mozna doprowadzic do (polozenia otwarcia (fig. 5), sciskajac sprezyne 8; przy zwolnieniu dzwigni recznej 9, spre¬ zyna 8 popycha narzad ryglujacy 6 do po¬ lozenia zamkniecia (fig. 4) i przytrzymu¬ je go w tym polozeniu. Narzad ryglujacy 6 polaczony jest przegubowo z dzwignia reczna 9 za pomoca czopów 11, lezacych w (prowadnicach 10 oslony 2 (fig. 1); sa¬ ma dzwignia reczna zamocowana, jest ob¬ rotowo na czopach 12, osadzonych na osla- nie 2.Panewka kulista 3, otaczajaca czop ku¬ listy 5, przylega do niego tylko za pomoca dwóch wystepów 13 i li, tak rozdziela nych w odniesieniu do napadu ryglujace¬ go 6, przylegajacego pod naciskiem spre¬ zyny, ze trzy punkty podporowe czopa iku- listego sa mniej wiecej równomiernie roz¬ dzielone na otaczajacej powierzchni kuli (fig. 4). Dzieki tym trzem punktom pod¬ parcia czop kulisty moze byc pewnie i bez uderzen prowadzony nawet wtedy, gdy wymienione wyzej wystepy i miejsca sty¬ ku zuzyja sie z biegiem czasu, gdyz silna sprezyna 8 dosuwa narzad ryglujacy 6 w miare zuzycia,. Puste przestrzenie, powsta¬ le wskutek takiego uksztaltowania kuli¬ stej panewki, moga byc wylozone filcem nasyconym smarem.Czop kulisty 5 zaopatrzony jest w po¬ ziomy otwór 15 (fig. 6), lezacy poprzecz¬ nie wzgledem kierunku sily pociagowej; oba wyloty boczne tego otworu mieszcza sie na plaskich bokach scietej w tym miej¬ scu kuli, wylozonych plytkami izolacyj¬ nymi 16, wykonanymi z bakielitu. Plytki izolacyjne 16 zawieszone sa wewnatrz otworu 15 za pomoca uszek 17 na srubce wej sprezynie ciagnacej 18, lezacej w tym otworze i utrzymujacej plytki izolacyjne w ich normalnym polozeniu. Na zewnatrz,, w kazdej plytce izolacyjnej osadzony jest plaski lub wypukly krazek stykowy 19, do którego przylaczone sa przewody elek¬ tryczne 20, które przez otwór 21 w czopie kulistym 5 i drazku 1* prowadza do odpo¬ wiednich zacisków w wozie silnikowym.Naprzeciwko krazków stykowych 19 w sciance panewki kulistej 3r obejmujacej kule 5, w oprawce 22 z materialu izolacyj¬ nego, osadzone sa sprezynujaco za pomo¬ ca sprezyn 2k trzpienie stykowe 23 tak, ze moga slizgac sie po powierzchniach krazków stykowych 19. Gba trzpienie sty¬ kowe 23 polaczone sa z lampa sygnalu za¬ trzymania, wzglednie lampa tylna przy¬ czepki za pomoca przewodów, ulozonych w rowkach 25 oslony 2; dzieki temu trzpienie stykowe 23 i krazki 19 naoga. za¬ mykac wymienione obwody pradu elek¬ trycznego.Obsluga i sposób dzialania tego spirze- — 2 —gu do przyczepek oraz polaczenia elek¬ trycznego z wozem silnikowym isa naste¬ pujace.Sprzeganie przyczepki odbywa sie w ten sposób, ze najprzód przez podnoszenie recznej dzwigni 9, narzad ryglujacy 6 przesuwa sie tak daleko w nasadzie 7, sciskajac sprezyne 8, az utworzy wolna przestrzen do wprowadzenia czopa kuliste¬ go 5 wozu silnikowego w kolista panewke 3. Nastepnie zwalnia sie dzwignie 9, po czym sprezyna 8 popycha samoczynnie na¬ rzad ryglujacy 6 do polozenia zamkniecia (fig. 4), wytwarzajac polaczenie miedzy wozem silnikowym i przyczepka. Rozlacze¬ nie wskutek uderzen podczas jazdy nie moze nastapic, gdyz czop 5 nie moze ,sam przez sie przesunac narzadu ryglujace¬ go 6.Powierzchnia slizgowa narzadu ryglu¬ jacego moze byc uksztaltowana i umiesz¬ czona w dowolny sposób, jednak umiesz¬ czenie jej ,skosnie wzgledem kierunku sily pociagowej ma na celu, bez poslugiwania sie dodatkowymi narzadami i przy wszel¬ kich kierunkach mozliwych uderzen, usta¬ lac czop kulisty 5 i narzad ryglujacy w prawidlowym polozeniu.Przy wprowadzeniu czopa 5 do prze¬ gubu kulistego, sprezynujace trzpienie stykowe 23 samoczynnie lacza sie z kraz¬ kami stykowymi 19, wytwarzajac w ten sposób polaczenie lampy tylnej i lampy sygnalu zatrzymania ze zródlem pradu w wozie silnikowym tak, ze wraz ze .sprzeg¬ nieciem przyczepki wytwarza sie samo¬ czynnie polaczenie elektryczne.Umieszczenie krazków stykowych 19 na bokach poziomej osi kuli 5, poprzecz- sie do kierunku isily pociagowej jest celo¬ we, gdyz te miejsca obwodu kuli podlega¬ ja podczas jazdy najmniejszym naciskom.Wielkosc krazków powinna byc odpowie¬ dnia, celem zapewnienia, przy zderzaja¬ cych sie normalnie przechyleniach, dobre¬ go polaczenia z trzpieniami stykowy¬ mi 23. PL