Silniki kolektorowe, szczególnie zas silniki kolektorowe pradu trójfazowego, posiadaja bardzo czesto duze ruchome na¬ sady szczotkowe, sluzace do regulowania liczby obrotów silnika.W znanych urzadzeniach do przesta¬ wiania szczotek osiaga sie ruch zbiezny szczotek takze przez zastosowanie kól ze¬ batych lub dzwigni. Jednak te urzadzenia do przestawiania szczotek zajmuja bardzo duzo miejsca. Poza tym znane jest urza¬ dzenie do poruszania mostków szczotko¬ wych przy pomocy linek rozfzadczych bez¬ posrednio za pomoca wspólnego walu roz^ rzadczego. W urzadzeniu takim wal roz- rzadczy, umieszczony w poprzek osi most¬ ków szczotkowych, posiada przy swoich koncach dzwignie, o które sa zaczepione linki wzglednie lancuszki, dzialajace tylko w jednym kierunku i laczace wal rozrzad- czy z mostkami szczotkowymi. Linki te lub lancuszki moga zreszta byc zastapio¬ ne cieglami. Poza tym ciezarki, umieszczo¬ ne przy mostkach szczotkowych, przeciw¬ dzialaja powstajacym w drazkach lub lan¬ cuszkach ciagnieniom. Znane to urzadze¬ nie ma nastepujaca wade. Wskutek po¬ przecznego polozenia walu rozrzadczego wzgledem osi mostków szczotkowych kat obrotu mostka szczotkowego nie jest pro¬ porcjonalny do kata obrotu walu rozrzad¬ czego, gdyz dziala tutaj przy mostkach szczotkowych tylko jedna skladowa ruchu walu rozrzadczego. Ponadto mostek szczot¬ kowy nie utrzymuje sam przez sie przybra¬ nego ustawienia, gdyz pod dzialaniem cie-zarków usiluje on stale powrócic w swe polozenie wyjsciowe.Wynalazek usuwa te wady.Wedlug wynalazku osie obrotowe obu mostków szczotkowych oraz walu rozrzad- czego zostaja ustawione równolegle do sie¬ bie, wskutek czego kat obrotu mostka szczotkowego jest stale proporcjonalny do kata obrotu walu rozrzadczego. Poza tym linki rozrzadcze biegna po krazkach lin¬ kowych, przy czym naped linkowy jedne¬ go mostka szczotkowego jest skrzyzowany, drugiego zas — nie skrzyzowany. Wsku¬ tek tego mostek szczotkowy zostaje stale w polozeniu, w którym powinien sie w kazdej chwili znajdowac.Przedmiot wynalazku jest przedstawio¬ ny tytulem przykladu na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia widok z przodu urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — wi¬ dok z boku, czesciowo w przekroju piono¬ wym, tegoz urzadzenia, fig. 3 — odmiane urzadzenia wedlug fig. 1 i 2 w widoku z boku, czesciowo w przekroju, fig. 4 — czesc urzadzenia wedlug fig. 3 w widoku z przodu w kierunku strzalki uwidocznio¬ nej na fig. 3.Cyframi 1, 2 sa oznaczone dwa zespo¬ ly szczotek slizgajacych sie po kolektorze 30. Zespól szczotkowy 1 jest umieszczony na mostku 10 wraz z krazkiem linkowym 11, zespól zas szczotkowy 2 jest osadzony na mostku 20 wraz z krazkiem linkowym 21. Krazek linkowy 11 jest napedzany krazkiem 12 za pomoca linki 13, a krazek linkowy 21 jest napedzany krazkiem 22 za pomoca linki 23. W celu osiagniecia ru¬ chu przeciwbieznego krazków linka 23 jest skrzyzowana.Wzmiankowane linki swymi koncami IJf sa polaczone na stale z krazkami nape¬ dzanymi, natomiast na krazkach napedza¬ jacych konce 15 i 25 linek sa umieszczone w sposób pozwalajacy na naprezanie linek i sa utrzymywane w stanie naprezonym za pomoca spiralnych sprezyn naprezajacych 17 umieszczonych w tulejach i stanowia¬ cych urzadzenia naprezajace. Narzady 12, 22, 15, 25 sa wzgledem siebie przestawne, lecz na wale rozrzadczym 3 sa osadzone nieruchomo, azeby mozna je bylo dogodnie nastawiac wraz z mostkami szczotkowymi.Kazda sprezyna 17 jest umieszczona w tu\e\ 16a tak, iz pomiedzy czescia brzegowa tulei a krazkiem 16, przylegajacym do na¬ kretki, zachowana jest szczelina, której wielkosc okresla stopien napiecia linek, przy czym zapobiega sie nadmiernemu na¬ prezaniu linek.Piasty mostków szczotkowych sa ulozo¬ ne dla oszczednosci przestrzeni jedna w drugiej na lozysku U walu 5 silnika.Urzadzenie do przestawiania szczotek nadaje sie szczególnie do silników prze¬ dzalniczych, gdyz moze ono byc w prosty sposób zlaczone z regulatorem przedzenia i nie zawiera wiekszych mas, któreby mo¬ gly przeszkadzac w samoczynnej regu¬ lacji, która uskutecznia regulator prze¬ dzenia. W szczególnosci korzystne jest umieszczenie regulatora przedzenia na sil¬ niku napedzajacym. Urzadzenie do prze¬ noszenia dzialania regulatora przedzenia na wal rozrzadczy silnika napedzajacego jest umieszczone wewnatrz regulatora sil¬ nika. W ten sposób regulator przedzenia i silnik stanowia jedna calosc. Regulator moze byc umieszczony bezposrednio na silniku, a narzady sluzace do przenoszenia dzialania regulatora na silnik sa umie¬ szczone wewnatrz ich oslon i sa w ten spo¬ sób calkowicie zakryte.Wedlug fig. 3 na oslonie 31 silnika umieszczony jest bezposrednio reguTator przedzenia 32, który jest napedzany w sposób znany za pomoca maszyny prze¬ dzalniczej. Regulator przedzenia posiada dwie dzwignie 33 biegnace po nieokra- glych tarczach prowadniczych, które za pomoca linki 3U rozrzadzaja ruchem kraz¬ ka 35, osadzonego obrotowo na dzwigni 36. Od tej dzwigni linka 37 jest prowa- — 2 —dzona przez otwór 38 oslony silnika do je¬ go wnetrza, gdzie opasuje ona krazek na¬ pedowy 39 (fig. 4). Drugi koniec linki 37 jest zawieszony na sprezynie 47 pociaga¬ jacej do tylu. Krazek 39 jest osadzony na tulei 40, której koniec znajduje sie w zna¬ nej .skrzynce 41 do dokladnego nastawia¬ nia. Do przestawiania skrzynki sluzy wrzeciono srubowe 42. Skrzynka nastaw- nicza 41 jest sprzegana za pomoca sworz¬ nia 43 z dzwignia reczna 44, zamocowana na wale 45. Wal ten odpowiada walowi 3 uwidocznionemu na fig. 1 i 2 i sluzy do przestawiania mostka szczotkowego silni¬ ka elektrycznego. Odbywa sie to w zalez¬ nosci od ruchu obu slizgajacych sie po tar¬ czy kciukowej dzwigni rozrzadczych 33, polaczonych ze soba linka 34. Stosownie do tego, czy dzwignia 36 z krazkiem 35 wznosi sie lub opada, linka 37 porusza krazek 39, a wiec i wal 45 w tym lub owym kierunku. Dzieki temu zostaja usta¬ wione w sposób wlasciwy na kolekto¬ rze 30 iprzeciwbiezne zespoly szczotkowe 1 \ 2. PL