Parowozy pracuja przy nader zmien- nem obciazeniu silnika parowego w zalez¬ nosci, czy biegna po pochylym lub tez po poziomym torze. Przy ruszaniu z miejsca i przy wjazdach na stacje zachodza równiez cb ciazenia bardzo rozmaite. Podobne wa¬ hania w obciazeniu stawiaja trudne wa¬ runki przy okresleniu pojemnosci skra¬ placza, majacego skraplac naplywajaca z silnika pare, której ilosc zmienia sie pomie¬ dzy maksymum i zerem w przeciagu bardzo krótkich, bo wynoszacych nieraz od 1 do 2 minut, okresów czasu pomiedzy dwoma mo¬ mentami obciazenia calkowitego. Potrzeb¬ na dc skraplania pary ilosc powietrza zmie¬ nia sie przeto w rozleglych granicach, co stanowi najwieksza trudnosc w zastosowa¬ niu skraplacza na parowozach. Trudnosci te sa w istocie tak znaczne, ze do obecnej chwili nie mozna bylo zastosowac skrapla¬ czy do parowozów.Wynalazek niniejszy dotyczy skrapla¬ cza do parowozów i im podobnych maszyn, przyczem znamienny jest tern, ze pomiedzy silnik i skraplacz wlacza sie w sposób zna¬ ny zasobnik pary, a chlodnice powietrzna laczy sie z pracujacym w prózni i przezna¬ czonym do skraplania pary zbiornikiem wo¬ dy w taki sposób, ze tworzace sie w chlod¬ nicy powietrznej skropliny sciekaja do zbiornika. Istota wynalazku polega na tern, ze, przy takiej budowie urzadzenia skrapla¬ jacego, przewód pary odlotowej prowadzi do stanowiacego zasobnik pary zbiornikawody, który polaczony jest bezposrednio z powietrzna chlodnica i w którym para odlotowa styka sie z woda, stanowiaca za¬ sobnik ciepla.Rysunck przedstawia szereg przykladów wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny, czesciowo widok boczny parowozu lub tendra z urzadzeniem w mysl wynalazku. Fig. 2 pokazuje rzut poziomy fig. 1, w którym czesc lewa figury stanowi przekrój wzdluz linji A-B, a prawa wzdluz linji C-D na fig. 1. Fig. 3 jest przekrojem wzdluz Tnji E-F na fig. 1* Fig. 4 przedsta¬ wia czesc chlodnicy powietrznej w skali po¬ wiekszonej. Fig. 5 jest przekrojem wzdluz linji 1-K. Fig. 6—przekrój wzdluz linji G-H na fig. 4. Fig. 7 przedstawia szczegól fig. 1.Fig. 8 jest odmiana urzadzenia przedstawio¬ nego na fig. 1 w przekroju podluznym.Fig. 9 przedstawia rzut poziomy tej odmia¬ ny w przekroju wzdluz linji L-M i N-0 na fig. 8. Fig. 10 przedstawia widok fig. 8 zprzodu. Fig. 11 jest przekrojem wzdluz linji P~R fig. 8. Fig. 12 przedstawia inna odmiane wynalazku w przekroju podluz¬ nym. Fig. 13 — przekrój poprzeczny fig. 12.Fig. 14 —i przekrój poprzeczny odmiany urzadzenia pokazanego na fig. 12 i 13.Na fig. 1, 2, 3, 1 oznacza chlodnice po¬ wietrzna, a 2 — zasobnik, zawierajacy plyn, najwlasciwiej wode, wzglednie cialo stale, pochlaniajace cieplo. Zasobnik posiada zazwyczaj forme wydluzonego walca. Za¬ warta w nim woda pochlania w okresach sil¬ nego obciazenia silnika czesc pary i oddaje ja zpówroiem chlodnikowi w okresach bie¬ gu jalowego parowozu.Przebieg pracy skraplacza odbywa sie w sposób nastepujacy.Niech przez skraplacz przeplywa ilosc orwietrza- wystarczajaca do chlodzenia scianek chlodnicy / do 70°: parowóz pra¬ cuje oolowe okresu przy pelnem obciazeniu, druga zas polowe zupelnie jalowo, i zmia¬ ny szybkosci zachodza co minute. Przy¬ puszcza sie dalej, ze poczatkowa tempera¬ tura wody wynosi 65°. W ciagu pierwszej minuty pelnego obciazenia polowa pary na¬ plywa do chlodnicy , która ze wzgledu na chlodzace ja powietrze zachowuje tempera¬ ture 70°. Reszta pary skrapla sie w zasob¬ niku 2, podnoszac temperature wody do 70°.Z poczatkiem biegu jalcwego parowozu do¬ plyw pary z silnika do ozieb: acza ustaje.Z powodu chlodzacego dzialania powietrza na chlodnice obniza sie szybko temperatura i wytwarfca sie w niej wyzsza próznie, od¬ powiadajaca temperaturze nasycenia pary o mniejszej preznosci. Wskutek powstajace¬ go spadku preznosci, woda ze zbiornika od¬ daje pare, która doplywa do chlodnicy, ob¬ nizajac jednoczesnie temperature wody w zbiorniku. W ten sposób z chwila nastep¬ nego pelnego obciazenia parowozu oziebio¬ na woda w zbiorniku, podnoszac ponownie swa temperature, moze skroplic polowe naplywajacej z silnika pary odlotowej. Za¬ warta przeto w zbiorniku woda gra role za¬ sobnika prózniowego i wyrownywuje obcia¬ zenie chlodnicy powietrznej, co pozwala sto¬ sowac chlodnice dwa razy mniejsze, niz to ma miejsce w urzadzeniach bez zasobników.Aby ulatwic pochlanianie oraz wydzie¬ lanie pary, zasobnik posiada pompe odsrod¬ kowa 3 i odpowiednie urzadzenia, które wy¬ woluja obieg wody strumieniami i energicz¬ ne zetkniecie z para. Osiagnac to moz¬ na prziez ustawienie ponad powierzchnia wody przegrody 5, zaopatrzonej w szereg otworów 6. Na przegrode doplywa woda z pompy 3, tworzac na niej pewna warstwe plynu. Otworami 6 przegrody scieka woda w postaci strumieni do zbiornika nizej le¬ zacego i przyczynia sie do latwego i szyb¬ kiego skraplania, wzglednie wydzielania pa¬ ry. Strumieniom wody najwlasciwiej jest nadac ksztalt szerokich cienkich strumieni wodnych zapomoca urzadzenia otworów w przegrodzie w formie wydluzonych szcze¬ lin. W ten sposób para przyplywa swobod¬ nie przez zbiornik w kierunku podluznym bez napotykania znaczniejszych oporów. — 2 —Chlodnica / ustawiona jest powyzej za¬ sobnika i posiada wlot pary 7, sciek wody 8, oraz przewód pompy powietrznej 9, przy- cizem strzalki wskazuja droge, jaka odbywa para, przechodzaca przez chlodnica lub przez zasobnik podczas pelnego obciazenia silnika. Ze wzgledu na ogólna budowe skra¬ placza, para wchodzi czesciowo bezposred¬ nio do chlodnicy powietrznej przez 10. Moz¬ na przypuscic, ze tedy przechodzi okolo *4 ogólnej ilosci pary, % zas przeplywa nad lub pod przegroda 5 i w zetknieciu z woda polowa calej ilosci pary skrapla sie; reszta zas, wynoszaca okolo V± ilosci ogólnej, wchodzi przez 11 do drugiej polowy chlod¬ nicy /.Wobec tego osiaga sie te zalete, ze pod¬ czas skraplania pary w chlodnicy para kra¬ zy przez caly zasobnik prózniowy, skad wraz z wessanem powietrzem przechodzi przez 11 do chlodnicy i opuszcza go przez przewód 9 pompy powietrznej. Para kra¬ zy przeto po chlodnicy i po zasobniku, przyczem calkowita ilosc znajdujacego sie w niej powietrza doplywa do konca pompy powietrznej, co umozliwia utrzymanie na¬ lezytej prózni i zmniejsza zuzycie energji na prace pompy powietrznej do minimum.Ilosc powietrza, która z obu czesci chlod¬ nicy usunac nalezy, mozna przez zastoso¬ wanie otworów dlawiacych 12 (fig. 7) Po¬ kreslic w ten sposób, ze % powietrza od¬ chodzi z jednego przedzialu chlodnicy, zas % z drugiego. Odpowiada to tej ilosci powietrza, która, stosownie do wlasciwosci obiegu w jednym lub w drugim przedziale chlodnicy moze sie zebrac.Chlodnica powietrzna moze posiadac budowe bardzo rozmaita. Wedlug fig. 4—6 sklada sie ona z szeregu blaszek falowa¬ nych 13, których wglebienia ustawione sa pod katem 45° do podluznego kierunku blaszek. Po zestawieniu szeregu takich blaszek powstaja pomiedzy niemi jednako¬ we i krzyzujace sie kanaly 18 i 14, pola¬ czone ze soba w miejscach krzyzowania.Przez te kanaly wchodzi pomiedzy blaszki chlodzace je powietrze, wytwarzajac sku¬ teczne chlodzenie scianek. Powyzsza od¬ miana chlodnic powietrznych jest znana, jedynie odmienny uklad blaszek w zwiazku z zasobnikiem prózniowym i polaczenie blaszek chlodzacych z komora parowa sta¬ nowi newe wykonanie.Chlodzone blaszki polaczone sa z prze¬ strzenia parowa zasobnika 2 zapomoca wy¬ gietych rurek 15, które sa zazwyczaj do blaszek przylutowane, albo tez polaczone przy pomocy polaczen srubowych ze wspól¬ na plyta 22, albo w inny sposób z prze¬ strzenia zasobnika pary. Scianka dziurko¬ wana 22 powinna byc przeto bez przerwy otoczolia woda w celu uszczelnienia obsady rurek 7. Z drugiego konca blaszek chlo¬ dzacych znajduje sie krociec 9 pompy po¬ wietrznej. W dowolnem miejscu dolnego obrzeza plyty nastepuje spust wody przez rure 8 do zasobnika. Rury 20f które cia¬ gna sie wpoprzek wszystkich blaszek, la¬ cza przewody powietrzne blaszek dwóch grup ze wspólnym przewodem 19.Dla nalezytego obiegu powietrza w o- ziebiaczu, powietrze wchodzi z obu stron przez ustawione na podobienstwo zaluzji klapy 16. Klapy ustawione sa ukosnie na¬ przód w kierunku ruchu parowozu w celu wyzyskania wzglednej szybkosci parowozu i otaczajacego powietrza dla energicznego doprowadzania powietrza do chlodnicy.Poniewaz jednak przy ruchu parowozu stosunek szybkosci jego do szybkosci ota¬ czajacego parowóz powietrza jest bardzo zmienny równolegle do zaluzji urzadza sie pionowe prziewietrzniki 17, poruszane przez silnik parowy, albo przez osie kól podwozia. Przewiietrzniki wtlaczaja powie¬ trze do chlodni, kierujac je ukosnie do góry. Przewietrzniki lacza sie zazwyczaj z napedem w taki sposób, ze szybkosc ich w stosunku do szybkosci parowozu mozna zmieniac dowolnie.Przy wysokiej prózni przewód pomie- — 3 —dzy silnikiem 23 a chlodnica wymaga znacznych rozmiarów. W takich raz|ach slilnik 23 ustawia sie zazwyczaj bezpo¬ srednio przy zasobniku prózniowym albo na tym samym wózku, co i zasobnik, W ta¬ kim razie praca silnika udziela sie osiom wózka, na których spoczywa zasobnik.Schemat takiego ukladu pokazuje fig. 1.Silnik przedstawia w tym wypadku wiruja¬ ca maszyne parowa, która przekazuje swa prace kolom przy pomocy korby.Odmiana przedstawiona na fig. 8—11 zawiera w bezposredniem sasiedztwie za¬ sobnika 2 beben powietrzny 24, rozsze¬ rzajacy sie przy 25 w miejscu osadzenia przewietrznika 17. W tym wypadku para przeplywa z zasobnika 2 zboku bebna 24 przez przestrzen 26 do góry do chlodnicy 1.Blaszki chlodnicy ustawione sa tutaj wpoprzek parowozu.Odmiana, przedstawiona na fig. 12, 13 i 14, sklada sie z dwóch chlodnic, które u- stawione sa skosnie wzgledem plaszczyzny pionowej. Powietrze chlodzace doplywa, jak na fig. 1, i przechodzi przez chlodnice we wskazanym strzalkami kierunku.Na fig. 14 zasobnik posiada przekrój trójkatny.Chlodnica i zasobnik mieszcza sie za¬ zwyczaj na wspólnym wozie, na którym w razie potrzeby moze byc umieszczony sil¬ nik parowozu. Wóz ten, o ile nie zawiera silnika, odpowiada raczej tendrowi niz lo¬ komotywie. Kociol, który posiadac moze przegrzewacz pary i podgrzewacz powie¬ trza, lezy na osobnym wózku, który, o ile zawiera silnik, predzej odpowiada paro¬ wozowi. Jakimkolwiek bedzie uklad wza¬ jemny kotla przegrzewacza, silnika, chlod¬ nicy i zasobnika, zawsze trzeba miec na u- wadze, by kociol i chlodnica byly umie¬ szczone jeden iza drugim, poniewaz taki uklad daje moznosc odpowiedniego wyzy¬ skania miejsca, zmniejszenia strat chlo¬ dzonej pary, wzmozonego doplywu powie¬ trza do chlodnic, oraz szereg innych ko¬ rzysci. PL