Wynalazek niniejszy dotyczy rozdzie¬ laczy do magneto zaplonowego wielocylin- drowych spalinowych silników, jak np. dwunasto, czternasto wzglednie osiemna¬ sto i,wiecej cylindrowych silników o cy- lindrach, rozmieszczonych w gwiazde wzglednie w ksztalcie litery V lub W, Na ogól we wszystkich tego rodzaju silnikach osie cylindrów sa rozmieszczone w jednej lub kilku plaszczyznach, prostopadlych do osi walu korbowego, i sa skierowane w kazdej z tych plaszczyzn wzdluz promieni kola wspólsrodkowego z osia walu korbo¬ wego. Tloki robocze, poruszajace sie w tych cylindrach,' sa odpowiednio polaczone z czopem wykorbienia walu korbowego za po¬ srednictwem glównego korbowodu i korbo- wodów wtórnych, osadzonych przegubowo na stopie tego korbowodu glównego.Wykonanie rozdzielaczy do magneto w tego rodzaju silnikach wymaga nadawa¬ nia im stosunkowo znacznych srednic, a w zwiazku z tym rozdzielacze te odznaczaja sie znacznym ciezarem, w szczególnosci, gdy chodzi o silniki lotnicze, które musza pracowac na znacznych wysokosciach, jak np, na wysokosci ponad szesc tysiecy me« trów, a jednoczesnie magneto nie jest wy¬ posazone w wodoszczelne opancerzenie, jak równiez w urzadzenie do sztucznego utrzy¬ mywania wewnatrz tego opancerzenia ci¬ snienia, jakie panuje na powierzchni ziemi.Celem wynalazku jest zmniejszenie srednicy i ciezaru powyzszych rozdzielaczy\ z zachowaniem Jednak niezbednych warun¬ ków, umozliwiajacych nalezyte zaplony w cylindrach silnika rówiiiez na maksymalnej wysokosci wzniesienia sie samolotu.Wynalazek polega glównie na rozmiesz¬ czeniu na obwodzie kola kontaktów roz¬ dzielacza, przy czym kontakty sa odmien¬ nie rozmieszczone, niz, jak to jest zwykle obecnie stosowane, w równych odstepach katowych, odpowiadajacych stalemu odste¬ powi katowemu miedzy dwoma sasiednimi cylindrami, lecz w odstepach nierównych, zwlaszcza W celu uzyskania odpowiedniej chwili zaplonu w cylindrach silnika, któ¬ rych tloki sa polaczone z korbowodami wtórnymi, W rozwazanych powyzej silnikach chwila mijania przez dowolny tlok w cy¬ lindrze, nie polaczony z glównym korbo- wodem, odkorbowego martwego punktu nie odpowiada w rzeczywistosci chwili mija¬ nia przez korbe walu korbowego geome¬ trycznej osi przynaleznego cylindra, a to wskutek pewnego nachylenia w tym mo¬ mencie korbowodów wtórnych do tej osi, a w zwiazku z tym chwila ta wystepuje badz wczesniej, badz pózniej, co odpowia¬ da na wykresie kolowym pewnemu przesu¬ nieciu katowemu (zmiennemu zgodnie z cylindrami) miedzy promieniem korby glównego wykorbienia, lezacym w geome¬ trycznej osi cylindra, a promieniem korby wtórnego korbowodu, odpowiadajacym da¬ nemu martwemu odkorbowemu polozeniu przynaleznego don tloka, W celu otrzymania prawidlowego zaplo¬ nu, stosowano dotychczas odpowiednie przestawienie kciuków przerywacza urza¬ dzenia zaplonowego, to jest zamiast rów¬ nomiernego rozmieszczenia kciuków prze¬ rywacza, odpowiadajacych róznym cylin¬ drom, zgodnie ze stalym odstepem kato¬ wym miedzy geometrycznymi osiami cylin¬ drów silnika, kciuki te rozmieszczano nie¬ równomiernie, tak aby odstep katowy mie¬ dzy dwoma kciukami odpowiadal odstepo¬ wi katowemu miedzy odnosnymi promie¬ niami korb, odpowiadajacych odkorbowym tnartwym polozeniom tloków dwóch cylin¬ drów odpowiednich. Innymi slowy, w prze¬ ciagu czasu/jaki uplywa do chwili dziala¬ nia drugiego kciuka od chwili dzialania pierwszego kciuka, poprzedzajacego dzia¬ lanie drugiego kciuka, kciuk obraca sie o rózny kat odpowiednio do wzajemnego rozmieszczenia tych kciuków na walku przerywacza, Wskutek tego, gdy ramie ob¬ rotowe rozdzielacza obraca sie synchro¬ nicznie z walkiem kciukowym i gdy kontak¬ ty rozdzielacza sa rozmieszczone w równo¬ miernych odstepach katowych, zmienia sie znacznie przeciag czasu, jaki uplywa od chwili dzialania jednego kciuka przy przej¬ sciu styku ramienia obrotowego od jedne¬ go do drugiego kontaktu wchodzacego w dzialanie, a wskutek tego i czas, jaki uply¬ wa miedzy chwilami powstawania i zanika¬ nia pradu elektrycznego w obwodzie zaplo¬ nowym, jest rózny dla wszystkich cylin¬ drów. Zatem czas ten odpowiada katowi obrotu ramienia obrotowego rozdzielacza, w czasie którego ramie to styka sie ze sta¬ lym kontaktem rozdzielacza, poczynajac od chwili czynnego wspóldzialania kciuka z przerywaczem urzadzenia zaplonowego.Poniewaz czas ten nie moze byc skrócony ponizej pewnego okreslonego minimum, na¬ lezy wiec ustalic pewna wartosc minimalna tego kata obrotu ramienia obrotowego. W przypadku równomiernego rozmieszczenia stalych kontaktów rozdzielacza trzeba, aby luk, na przestrzeni którego styk ramienia pokrywa sie z odpowiadajacym mu kon¬ taktem lub kontaktami stalymi, dla któ¬ rych luk ten jest najmniejszy, posiadal wartosc, równa przynajmniej temu mini¬ mum, dla innych zas kontaktów wartosc te¬ go luku jest wieksza, co nie daje jednak zadnej korzysci. Zreszta, w chwili wywola¬ nia zaplonu przez styk ramienia obrotowe¬ go z danym kontaktem odstep miedzy tyl¬ na krawedzia ramienia obrotowego a kon- — 2 —taktem, który zostal przekroczony poprzed¬ nio, rózni sie równiez od odstepu miedzy jednym a drugim kontaktem. Zatem odstep ten musi posiadac pewna minimalna war¬ tosc, aby iskra nie przeskoczyla ponownie w cylindrze w którym uprzednio zostal juz wywolany zaplon. Aby uczynic zadosc jed¬ noczesnie tym dwóm warunkom co do mi¬ nimalnego luku, odpowiadajacego pokrywa¬ niu sie kontaktu z ramieniem rozdzielacza, i luku odpowiadajacego odstepowi miedzy tylna krawedzia ramienia obrotowego a kontaktem poprzedzajacym, nalezy znacz¬ nie zwiekszyc w tym celu srednice roz¬ dzielacza, aby zaplon odbywal sie prawi¬ dlowo w cylindrach, polozonych najbar¬ dziej niekorzystnie.Nierównomierne rozmieszczenie kontak¬ tów, stanowiace przedmiot wynalazku, u- mozliwia jednoczesne zadoscuczynienie tym dwóm warunkom przy zachowaniu sto¬ sunkowo malej srednicy rozdzielacza.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania rozdzielacza z potrójnym ukladem kontaktów i odnosne wykresy. Fig. 1 przed¬ stawia czesciowy widok z góry rozdziela¬ cza z potrójnym ukladem kontaktów, a fig. 2 i 3 przedstawiaja wykresy odnoszace sie do tego rozdzielacza.Na rozdzielaczu wedlug fig. 1 promie¬ niami OA, OB, OC, OD, OE... oznaczono geometryczne osie cylindrów, ustawionych w kolejnosci zapalania, cztemasto-cylin- drowego silnika z cylindrami, ustawiony¬ mi w ksztalcie gwiazdy. Promieniami Ol, 02, 03, 04, 05... oznaczono przejsciowe po¬ lozenia obrotowego ramienia rozdzielacza, odpowiadajace odkorbowym martwym po¬ lozeniom tloków w przynaleznych cylin¬ drach. W polozeniach tych winny przeska¬ kiwac kolejno iskry zaplonowe w róznych cylindrach, o ile nie uwzglednia sie zaplo¬ nu wczesniejszego. Zaklada sie, ze pro¬ mien OA przedstawia kierunek osi cylin¬ dra, odpowiadajacego glównej korbie, wskutek czego promien 01 pokrywa sie z OA. Odnosnie innych cylindrównalezy zauwazyc, ze odpowiadajace im korby wtórne sa zaznaczone promieniami 02, 03$ 04, 05..., polozonymi badz z przodu, badz tez z tylu promieni OB, OC, OD, OE... od¬ powiednich osi cylindrów. Promienia Q2, 03, 04, 05 przedstawiaja zatem kolejne polazenia obrotowego ramienia rozdzielacza w chwili przeskoku iskry wzgledem obro* towej plytki stykowej rozdzielacza* to jest polozenia promieni, które ustalono wzgle¬ dem wybranego promienia, przechodzace¬ go w tej chwili przez kontakt rozdzielacza, odpowiadajacy cylindrowi glównej korby w przypadku zwyklego rozdzielacza z kon¬ taktami, rozmieszczonymi równomiernie.Na rozdzielaczu tym przedstawiono trzy uklady rozmieszczenia kontaktów, które uwidoczniono, ze wzgledu na przej¬ rzystosc rysunku, na trzech, wspólsrod- kowych kolach /, //, /// o róznych sredni¬ cach.Na wewnetrznym kole / przedstawiono zwykly uklad kontaktów P rozdzielacza zgodnie z katami miedzy osiami cylindrów.Z wykresów wedlug fig. 2 i 3, odpowiada¬ jacych temu ukladowi, widac, ze w tym przypadku dla kazdego z cylindtów otrzy¬ muje sie rózne luki pokrywania sie sty¬ ków kontaktowych i ich odstepów. Nalezy zauwazyc, ze w tym przypadku dlugosc kontaktu obrotowego R nie moze byc mniejsza od sumy luków, odpowiadaja¬ cych lukowi minimalnego pokrywania sie styków kontaktowych i lukowi maksymal¬ nego przesuniecia wzajemnego promieni 01, 02, 03, 04, 05... korb wzgledem pro¬ mieni OA, OB, OC, OD, OE..., oznaczaja¬ cych osie przynaleznych cylindrów.Na kole // przedstawiono rozmieszcze¬ nie stalych kontaktów rozdzielacza wedlug wynalazku przy zachowaniu warunku, iz luk pokrywania sie kontaktowych styków, kiedy przeplywa prad elektryczny, jest staly i równy lukowi minimalnego pokry¬ wania sie tych kontaktów wedlug fig. 1. — 3 —W tym celu wystarczy rozmiescic stale kontakty P rozdzielacza wzdluz promieni Oh 02, 03, 04, 05 oraz nadac kontaktowi obrotowemu R dlugosc, odpowiadajaca wspomnianemu lukowi. Innymi slowy, w rozmieszczeniu stalych kontaktów rozdzie¬ lacza wprowadza sie poprawke, polegaja¬ ca na katowym ich przesunieciu, równym katowemu przesunieciu miedzy promie¬ niem przedstawiajacym os odpowiedniego cylindra, a promieniem odpowiadajacej mu korby przy odkorbowym martwym polo¬ zeniu odnosnego tloka, co odpowiada za- plonowi w tym cylindrze, Krzywa // wykresu wedlug fig. 3 przed¬ stawia w tym przypadku przebieg zmian tuków pokrywania sie styków kontakto¬ wych, mierzonych wzdluz kola rozmiesz¬ czenia kontaktów o takiej samej srednicy, jak srednica rozmieszczenia kontaktów wzdluz kola / wedlug fig. 1. Jak widac z wykresu, dla minimalnego rozdzielacza z kontaktami wzdluz kola / uzyskuje sie przy tej samej wartosci minimalnego po¬ krywania sie styków kontaktowych znacz¬ nie mniejsza srednice rozdzielacza.Na zewnetrznym kole /// przedstawio¬ no rozmieszczenie stalych kontaktów P roz¬ dzielacza przy zachowaniu warunku sta¬ lego luku pokrywania sie styków kontak¬ towych, podczas gdy luk minimalnego od¬ stepu miedzy tymi stykami kontaktowymi jest tówny lukowi tegoz odstepu minimal¬ nego przy rozmieszczeniu kontaktów wzdluz kola /.Przesuw katowy kazdego stalego kon¬ taktu rozdzielacza wzgledem promienia, przedstawiajacego geometryczna os odpo¬ wiedniego cylindra, moze byc uskutecznio¬ ny o wielkosc, równa odstepowi katowemu, jaki istnieje miedzy promieniami przedsta¬ wiajacymi osie cylindrów w kolejnosci ich zaplonu, a promieniem korby odpowiada¬ jacym zaplonowi w tym ostatnim cylin¬ drze.Z przebiegu linij na wykresach wedlug fig. 2 i 3 mozna stwierdzic zatem, ze po¬ zioma linia krzywej /// na wykresie we¬ dlug fig. 3 odpowiada wartosci, równej mi¬ nimalnemu lukowi pokrywania sie styków kontaktowych przy rozmieszczeniu kon¬ taktów stalych wzdluz kola //, podczas gdy luk odstepu miedzy tymi kontakta¬ mi jest zmienny.Rozmieszczenie stalych kontaktów roz - dzielacza w ukladach wedlug kól // i /// jest zatem równowazne, lecz uklad kontaktów wzdluz kola // moze okazac sie niewlasci¬ wy, gdy magneto ma byc uzyte na mniej¬ szych wzniesieniach, gdyz z chwila, kiedy minimalny luk odstepu miedzy stykami kontaktowymi stanie sie niedostateczny, nastapi przeskok iskry miedzy tylna cze¬ scia kontaktu obrotowego, a kontaktem sta¬ lym rozdzielacza, który zostal opuszczony przez kontakt ruchomy, to jest kontaktem cylindra, w którym bezposrednio przedtem byl zaplon, tak iz jeden na siedem cylin¬ drów bedzie otrzymywal zaplony wadliwe.W tym przypadku trzeba wzniesc sie wy¬ zej, aby nie miec zaplonu w drugim cylin¬ drze. Przy rozmieszczeniu stalych kontak¬ tów w ukladzie wedlug kola /// zaplon u- staje jednoczesnie we wszystkich cylind- drach, a silnik zatrzymuje sie natychmiast.Prócz tego w ukladzie wedlug kola // dlu¬ gosc kontaktu obrotowego jest mniejsza, niz w ukladach wedlug kól / i ///, co ula¬ twia zaplon poczatkowy. PL