Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób przenoszenia skroplonego gazu z przestrzeni o stosunkowo niskim cisnie¬ niu do przestrzeni o stosunkowo wysokim cisnieniu, zawierajacej skroplony gaz wy¬ dzielany w miare zapotrzebowania do izo¬ lowanego przenosnego naczynia, z którego z kolei czynnik jest odprowadzony przez posredniczace urzadzenie, gdzie sie raz* preza do naczynia konsumenta.Wynalazek niniejszy obejmuje urzadze¬ nie do dostarczania gazu pod cisnieniem, skladajace sie z polaczonych ze soba za posrednictwem rur i zaworów izolowanych zbiorników A i fi, z parownika C oraz srodków do uzyskania cisnien w wymie¬ nionych zbiornikach w czasie przetlacza¬ nia.Fig. 1 przedstawia urzadzenie czescio¬ wo w przekroju, a czesciowo w widoku bocznym, fig. 2 — jest widokiem odmiany wykonania urzadzenia, stosowanego do przechowywania gazu, zastepowanego ga¬ zem skroplonym, podczas przepuszczania plynu do urzadzenia ulatniajacego; fig. 3 jest widokiem innej odmiany urzadzenia, przechowywujacego gaz z moznoscia wy¬ dawania go w stanie gazowym o zadanym cisnieniu; fig. 4 jest widokiem urzadzenia, wedlug wynalazku, posiadajacego dwa przenosne naczynia, zastosowane do czyn-rtosci równoleglych, lacznie z odmiana srodków odbiorczych, przystosowanych do czasowo przechowywanego gazu, majace- . go byc wydzielonym; fig. 5 jest czescio¬ wym widokiem przekroju, przedstawiaja¬ cego czesc urzadzenia zmienionego w celu dostosowania do kondensacji oraz czaso¬ wego przechowalnia gazu w postaci plyn¬ nej; fig. d jfest widokiem przekroju piono¬ wego innej odmiany urzadzenia, w którym gaz, pó wymianie ciepla z przechowa¬ nym skroplonym gazfcra, zostaje po cze¬ sciowym skropleniu czasowo przechowa¬ ny, celem dodania, do skroplonego gazu, który ma byc przewieziony, L Gazy skroplone, np. tlen, azot i podob¬ ne, wrzace przy wzglednie niskich tem¬ peraturach, przy cisnieniu atmosferycz¬ nym, sa przewozone zwykle w dobrze izo¬ lowanych zbiornikach przy stosunkowo niskim cisnieniu, co jest pozadane* dla u- nikniecia niebezpieczenstwa wzrostu cisnie¬ nia w zbiorniku wskutek przenikania cie¬ pla do jego wnetrza. Dostarczanie gazu przy stosunkowo niskim cisnieniu odby¬ walo sie przedtem w ten sposób, ze czesc plynu byla zwykle przepedzana do parow¬ nika, umieszczonego w miejscu, gdzie ma¬ terial gazowy byl zapotrzebowany, parow¬ nik zamykano, po czym przemieniano dana ilosc plynu w stan gazowy przez doprowa¬ dzenie ciepla przez scianki parownika.Przeid napelnieniem tego odparowywujace- go naczynia bylo konieczne wypuszczenie w powietrze gazu, pozostalego w nim z poprzedniego napelnienia, celem umozli¬ wienia przeplywu gazu cieklego pod ni¬ skim cisnieniem.Wedlug niniejszego wynalazku cisnie¬ nie gazu, pozostalego w parowniku, jest zuzytkowane do przyspieszenia przeply¬ wu cieklego gazu z posredniego naczynia, znajdujacego sie na pojezdzie, do parow¬ nika o bardzo prostej budowie. Zespól ta¬ ki, umieszczony na pojezdzie, moze za¬ opatrzyc szereg instalacji odbiorczych.Dotychczas dostarczano gaz, znajduja¬ cy sie pod wzglednie wysokim cisnieniem, do miejsca zuzytkowania przewozac skrop¬ lony gaz w izolowanych zbiornikach, znaj¬ dujacy sie pod stosunkowo niskim cisnie¬ niem, do miejsca przeznaczenia i przemia¬ ny na miejscu, pewnej zadanej jego ilosci na gaz pod wysokim cisnieniem za pomo¬ ca naczynia odparowywujacego. Naczynie takie ze skroplonym gazem pod niskim ci¬ snieniem, bylo dostarczane w stanie za¬ mknietym, pq ozym skroplona gaz podda¬ wano dzialaniu ciepla, zamieniajac go na gaz, majacy zadane wysokie cisnienie po 4oprowadzenia gó* da'miejsca zapotrzebo¬ wania. Celem powtórzenia zabiegu dostar¬ czania pewnej ilosci gazu plynnego do miejsca zapotrzebowania w stanie gazo¬ wym o dowolnym cisnieniu, musiano o- pióznic zbiornik, w którym gaz poprzednio sie rozprezyl, po czym skroplony gaz ze zbiornika przewoznego, bedacy pod wzgle¬ dnie niskim cisnieniem, wplywal bez prze¬ szkody do opróznionego zbiornika.Celem unikniecia strat gazu, wypusz¬ czanego w powietrze, próbowano sprezac gaz ten do wymaganego cisnienia celem pózniejszego zuzycia go. Zwiazane to bylo z koniecznoscia instalacji sprezarki, a wiec z dodatkowymi kosztami oraz komplikac¬ jami natury technicznej.Niniejszy wynalazek zmniejsza straty do znikomej ilosci przez wprowadzenie czasowego przechowania gazu, jego kon¬ densacji przez przeprowadzenie ciepla ze skroplonego gazu i ich przemieszania.W koncu przewidziano dodatkowo dla naczynia posredniego, wytrzymalego na cisnienie, dostosowanego do przyjecia la¬ dunków skroplonego gazu ze zbiornika glównego, srodki wywolujace w tym na¬ czyniu podwyzszone cisnienie, przetlacza¬ jace ladunek do odbieracza. Przewidziano równiez srodki do zachowania czesci gazu, pozostajacego wl naczyniu posrednim przed wypuszczeniem go przy wzglednie niskim — 2 -ctónieftiu podczas " ponownego ladowania, przez usuniecie i przechowanie go w sta¬ nie czesciowo skroplonym. Skroplenie to o- siaga sie przez zuzytkowanie wlasciwosci oziebiania sie skraplanego gazu wskutek rozprezania.Na fig. 1 przedstawiono izolowany zbiornik przewozny A, zawierajacy skrop¬ lony gaz pod stosunkowo niskim cisnie¬ niem, umieszczony na podwoziu 10. Na tym samym podwoziu umieszczono dru¬ gie naczynie B, zwane konwertorem, po¬ sredniczace miedzy zbiornikiem A a u- rzadzeniem odbiorczym C. Konwertor B zawiera dobrze izolowane naczynie 12.Obydwa zbiorniki, t. j. A i B, sa wraz z rurami calkowicie izolowane, przy czym zbiornikom tym nadano ksztlalt sferycz¬ ny. Wewnatrz kulistego naczynia posred¬ niego 12 umieszczone jest cienkoscienne naczynie 121, przechowujace ladunek skroplonego gazu z" (wykluczeniem prze¬ wodnictwa cieplnego/Przewód 13, wycho¬ dzacy z dolnej czesci naczynia 721, wy¬ prowadza plyn przez przedluzenie scian¬ ki nicrynia do zaworu 14, zamykanego z zewnatrz, który z kolei jest polaczony z przewodem 16. Przewód 17 laczy najniz¬ sza i najwyzsza czesc naczynia 12, prze- chpdzac, celem wymiany ciepla, wzdluz czesci obwodu zbiornika A. Przewód 17 posiada odgalezienie 17* i zawór 17", la¬ czace zbiornik A z konwertorem B. Do na¬ pelniania zbiornika B sluzy polaczenie 18, przechodzace przez izolacje i pamjmiete czopemr 19. Celem usuniecia z konwertora gazów pozostalych z poprzedniego na¬ pelnienia, przed napelnianiem go skroplo¬ nym gazem oraz kontroli najwyzszego po¬ ziomu, zaopatrzono konwertor w rure 20 i zawór 21. Proces napelniania butli konsu¬ menta odbywa sie przez otwarcie zaworu 34, lacz4cegó konwertor z systemem rur 35, gdzie odbywa sie podgrzewanie cie* klego gazu kosztem ciepla otaczajacego powietrza, po czym gaz wpada do zbiorni¬ ka: wysokiego cisnienia 36, który z koki! polaczony jest za posrednictwem samo¬ czynnego zaworu redukcyjnego z przewo¬ dem 37, sluzacym do napelniania butli konsumenta. Ilosc rur odbiorczych i zbior¬ ników moze byc przez równolegle polacze¬ nie dowolnie powiekszona. Parownik jest umieszczony na pojezdzie, jak to bedzie opisane w odmianach urzadzenia. Do wy¬ równywania cisnien gazu miedzy zbiorni¬ kiem 12 i parownikiem 35 sluzy przewód 25 i 22, zaopatrzony w zawór 23 i 26. Ce¬ lem przeprowadzenia plynu ze zbiornika A do naczynia B przewidziany jest prze¬ wód 31, pobierajacy czynnik ze spodu zbiornika A i odprowadzajacy go swa izo¬ lowana czescia z tegoz zbiornika poprzez zawór 32 i czop 19 do zbiornika B. Urza¬ dzenie przyspieszajace przelew plynu ze zbiornika A do B sklada sie z parownika 27, nagrzewanego cieplem zewnetrznego powietrza i polaczonego ze zbiornikiem 11 w jego najnizszej i wyzszej czesci. Doplyw plynu do czesci odparowywujacej jest za¬ opatrzony w zawór" 28, uruchomiany z ze¬ wnatrz. Gaz, wywierajacy czasowe cisnienie ponad plynem w zbiorniku 11, moze pocho¬ dzic równiez z innego zródla, np. z naczy¬ nia B, przez przewód 17, zaopatrzony w za¬ wór 17", lub z urzadzenia C przy zastoso¬ waniu odpowiedniego polaczenia. Celem utrzymania wymaganej niskiej temperatu¬ ry w zbiorniku w przerwach pracy, stosu¬ je sie odgalezienie 29 zakonczone nie izo¬ lowanym zaworem 30. Gaz dostawszy sde do odgalezienia 29, owinietego posrednio okolo zbiornika 3, rozpreza, sie wywolujac oziebienie tegoz.Podczas czynnosci napelniania butli konsumenta przez przewód 37, gdy cisnie¬ nie w odbiorniku 36 znacznie zmniejszylo sie, przystepuje sie do napelniania tegoz zbiornika w nastepujacy sposób. Pojazid 10 zostaje ustawiony tak, aby przewód 33 mógl byc dolaczony za posrednictwem kryz 15 i 24, przy zamknietych zaworach14, 23, 26, 30i 34. Podczas oprózniania kon¬ wertora z gazu, pozostalego po cieklym czynniku, zawór 17'* jest otwarty, co przy¬ czynia sie do powiekszenia cisnienia w naczyniu A. Po uzyskaniu odpowiedniego cisnienia w zbiorniku A zamyka sie zawór 17" otwiera zas zawór 21 w celu ostatecz¬ nego usuniecia reszty gazu z konwertora B. Po dokonaniu tej czynnosci zostaje wy¬ jety czop 19 z przewodu 18, po czym ko¬ lanko zostaje umieszczone w odpowied¬ nim polozeniu. Skoro zawór 32 zostanie otwarty, plynny czynnik przeplywa przez przewód 31 i kolanko 31' do zbiornika 17. przy czym celem przyspieszenia przeply¬ wu wywoluje sie czasowe podwyzszenie cisnienia ponad plynem w zbiorniku A we¬ dlug sposobów, opisanych w patencie ame¬ rykanskim nr 1 753 785. Wytworzone z plynu pary w chlodzonych cienkich scian¬ kach konwertora sa wypuszczane przez zawór 21, uzyskujac w ten sposób zmniej¬ szenie cisnienia w zbiorniku B. Przewód 20 pozwala na stwierdzenie napelnienia zbior¬ nika B, które jest sygnalizowane równo¬ czesnym uchodzeniem plynu i gazu przez zawór 21. W powyzszym wypadku naste¬ puje zamkniecie zaworów 21, 32 oraz zdje¬ cie kolanka 31'.Konwertor B zostaje w ten sposób na¬ pelniony, po czym nastepuje otwarcie za¬ worów 23, 26, 14, 34, laczacych parownik i reszte urzadzen ze zbiornikami A i B.Skroplony gaz wyplywa, z powodu rózni¬ cy poziomów, z naczynia 12 do parownika 35, w którym dzieki cieplu otoczenia czyn¬ nik gwaltownie paruje przechodzac do zbiornika 36, po czym z kolei przez zawór redukcyjny do rury wylotowej 37. Celem podtrzymania stalej minimalnej tempera¬ tury w konwertorze otwiera sie zawór 30, a wskutek tego odbywa sie powolne roz¬ prezanie czynnika w przewodzie 29, oka¬ lajacym konwertor, wywolujace w ten sposób oziebienie. W przypadku, gdy kon¬ wertor jest dolaczony do dodatkowego odbiornika, wówczas, celem zuzytkowania zawartych w nim gazów, otwiera sie zawo¬ ry 23, 26, 14 i 34, pozostawiajac je w tym stanie do wyrównania cisnien.Oczywiscie, pewna ilosc gazu musi byc wypuszczona w powietrze podczas zamy¬ kania zaworów 14 i 23 i otwierania zawo¬ ru 21 przed ponownym napelnieniem na¬ czynia B nowym ladunkiem plynu. Przed takim zwolnieniem wszakze inna czesc gazu zostaje zuzytkowana, aby spowodowac po^ trzebne cisnienie wylotowe w zbiorniku A przez otwarcie zaworu 17", dopóki wyma¬ gane cisnienie nie zostanie osiagniete. Ce¬ lem dalszego zmniejszenia tychze strat sa stosowane urzadzenia zuzytkowujace je, jak pokazano na fig. 2, 3, 4, 5 i 6; uzyska¬ no w ten sposób zmniejszenie przewozo¬ nego zbiornika, a tym samym moznosc u- mieszczenia na wozie równiez i parowni¬ ka.W ukladzie urzadzenia, przedstawio¬ nym na fig. 2, sa przewidziane dwa prze¬ wozne zbiorniki 81 i 82 do napelniania i wypuszczania na przemian, przy czym wy¬ sokie cisnienie gazu w tychze zbiornikach, pozostalego po wypuszczeniu plynnej za¬ wartosci do parownika, jest zuzytkowane w ejektorze 52, celem wydalania i stlocze¬ nia gazu przy napelnianiu innych naczyn.Plyn jest przeprowadzany do naczynia ze zbiornika 111 przez przewód 83, posiada¬ jacy odgalezienia, do zbiorników 81 i 82, poprzez zawory 84 i 85. Celem opróznie¬ nia zbiornika 81 albo 82 zastosowano prze¬ wód 86 z zaworami 87, 88, miedzy którymi dolaczony jest przewód 45 parownika.Zbiorniki 81 i 82 (fig. 2) lacza sie w swej górnej czesci za posrednictwem przewo¬ dów 89 — 92, zaopatrzonych w zawory 93, 94, 100 i t. d., ze skrzynka ejektora 52, przy czym przeplyw ze zbiorników 81 lub 82 jest regulowany zaworami 93 v 94. Rury pionowe 89, 90, sluzace do odprowadzania gazu ze zbiorników 81 i 82 przed ponow¬ nym napelnieniem ich cieklym gazem, sa — 4 —polaczone ze soba dwoma; ruraiiii poprzecz¬ nymi 95 i 96, z których pierwsza posiada dwa zawory 97 i 98 oraz odgalezienie prze¬ wodu 99, druga zas zawory 100 i 101 oraz odgalezienia 53 przewodu. Pierwsze odga¬ lezienie, t. j. 99, prowadzi poprzez zawór 106 oraz zawór redukcyjny do butli kon¬ sumenta, podczas gdy drugie odgalezienie 53 prowadzi gaz pod cisnieniem do skrzyn¬ ki ejektora celem uruchomienia tegoz.Przewód 45 parownika, zawierajacy gaz powstaly wskutek nagrzania, zalaczony jest równiez do przewodu 99, który, jak poprzednio nadmieniono, laczy sie przez zawory 106 oraz zawór redukcyjny ze zbiornikiem konsumenta. Podwójne zawo¬ ry 106 jak równiez zawory 107 uniezalez¬ niaja dwie czesci tego calego urzadzenia, t. j. czesc produkujaca gaz na wozie od czesci przechowujacej wzglednie odbiera¬ jacej gaz, która jest nieruchoma. Po skon¬ czeniu napelniania zbiorników 116 — 118 i 122 — 124 rozlacza sie obydwie czesci przez zdemontowanie kryz 106* i 107*; ta druga czesc, i j, przechowawczo-odbior- cza, jest zaopatrzona w trzy równolegle rury glówne 102, 104, 105, z których 104 i 105 prowadza do butli 116, 117, 118, 122f 123 i 124, zas rura 102 laczy sie posrednio przez zawór redukcyjny ze zbiornikiem konsumenta. Zawory 108 i 109 sluza do za¬ mykania wzglednie otwierania w zalezno¬ sci od obslugiwanych butli 116 — 118 wzglednie 122 — 124. Wreszcie zawory 114 — 115 lacza zbiornik za posrednic¬ twem rur 104 wzglednie 105 z glówna ru¬ ra wypustowa 102. Kazda z szesciu butli zaopatrzona jest w zawór 119 — 121 wzglednie 125— 127.Podczas czynnosci napelniania pierw¬ szy zbiornik napelnia sie przez otwarcie zaworów 84, 93 i 129 (wszystkie inne za¬ wory sa zamkniete). Gaz, zawarty w gór¬ nej czesci zbiornika 81, przeplywa przez przewody 89, 91, 92 i 128 do zbiornika 111.Po osiagnieciu zadanego poziomu plynu, który w tym-czasie plynal przez rtire 83? zawory te zostaja zamkniete; natomiast za¬ wory 87 i 97 otwarte, wskutek czego plyli wplywa do parownika 45, gdzie przemienia sie na gaz o wysokim cisnieniu/ Osiagnie¬ to wiec stan, w którym .zbiornik 84 jest na¬ pelniony ciecza, zas przewody 45, 99 po¬ przez zawór 97 sa wypelnione gazem o wysokim cisnieniu. Celem napelnienia zbiornika 82 musza byc wpierw wyssane z niego pozostale gazy przez rury 90, 92, przy równoczesnym otwarciu zaworu 85, ui mozliwiajacego w ten sposób przeplyw cie¬ klego czynnika z zbiornika 111 do 82; Ssa¬ nie przez rury 90 i 92 odbywa sie w ten spo¬ sób, ze gaz o wysokim cisnieniu z naczynia 81 przeplywa do ejektora przez przewody 89 i 53 i zawór 100, powodujac w ten spo¬ sób ssanie w naczyniu 82 przez rury 92 i 90; tak wiec obydwa polaczone gazy wyla¬ tuja przy nizszym cisnieniu do jednej butli, np. 116, przez przewody 59, 103 i 104. Gdy zbiornik 82 zostal naladowany, wówczas zo¬ staja zamkniete zawory 85, 94, 87 \97; za¬ wór 93 zas otwiera sie na krótki czas, do¬ póki cisnienie gazu w naczyniu 81 i odbiec raczu 116 nie zostanie wyrównane. Zawory: 88 i 98 otwieraja sie dla wypuszczenia plynu z naczynia 82 do parownika 45, a wytworzony w nim gaz o wysokim cisnie¬ niu jest nastepnie uzywany w ejektorze do ponownego napelniania naczynia 81. Zsl* wór 119 zamyka sie, a zawory 120, 93, 101 oraz 84 zostaja otwarte.Przy powtarzaniu czynnosci butla 117" zostaje napelniona poczym nastepuje stopniowe napelnianie butli 118. Podczas czynnosci napelniania butli, polaczonych z rozgalezieniami 104, dostarczanie gazu do aparatu zuzytkowujacego moze byc prze¬ prowadzone przez trzymanie zaworów 115 i 125 w stanie otwartym, wobec czego gaz moze plynac z butli 122 do przewodu 102 oraz przez zawór zmniejszajacy cisnienie" 38. Gdy butle 116 — 118 zostana napel¬ nione, zamyka sie zawór 115, a otwiera za- — 5 —wór 114, celem napelnienia naczynia kon¬ sumenta. Z kolei nastepuje napelnienie butli 122 — 124 przez rury 105 103 i 59 przy otwartych zaworach 109 i 107.W pewnych warunkach, zaleznie od rodzaju materialu gazowego oraz stosunku pomiedzy pojemnosciami i cisnieniami zbiorników 81 lub 82 i odbieraczy, cisnienie w napelnianej butli moze sie stac wieksze niz cisnienie tloczenia ejektora, który wskutek tego przerwie swa prace ssania gazu ze zbiornika 81 lub 82, który jest rów¬ noczesnie napelniany, wskutek czego na¬ pelnienie bedzie niezupelne. W tym przy* padku wylacza sie ejektor, zamykajac za¬ wór 100 lub 101 i otwierajac zawór 106, celem przepuszczenia sprezonego gazu do ladowanej butli oraz zakonczenia napel¬ nienia zbiornika 81 lub 82 przez wyplyw wskutek róznicy poziomów miedzy zbior¬ nikami 111 i 88 wzglednie 82 przez o- twarcie zaworów 129 i dolnych zaworów, doprowadzajacych plyn z zbiornika 111.W odtnianie urzadzenia, uwidocznionej na fig. 3, zastosowana jest pompa gazowa do zasysania gazu z górnej czesci zbior¬ nika 112. Naczynie to otrzymuje ciecz ze zbiornika 111 i wypuszcza ja do parowni¬ ka 45 za posrednictwem zaworów 47, przy czym gaz jest czerpany z górnej czesci na¬ czynia 112 przewodem 130 i przewodem 131, który z kolei laczy sie poprzez za¬ wór 133 z ssaca komora zaworowa spre¬ zarki 132. Przewód 131 jest czesciowo za¬ nurzony w cieczy nagrzewajacej kadzi 46, wobec czego gaz, przeplywajacy do spre¬ zarki, jest nagrzewany do temperatury po¬ wyzej punktu zamarzania smaru, uzytego do smarowania tloka sprezarki. Smar jest dawkowany za posrednictwem zaworu 135 ze zbiornika 134. Sprezarka uruchomiana jest zwyklymi srodkami, jak np. laczni¬ kiem i tarcza korbowa 136, napedzana sil¬ nikiem elektrycznym, zasilanym pradem z akumulatorów lub generatora na pojez¬ dzie. Tarcza 136 moze byc równiez nape¬ dzana silnikiem pojazdu. Przewód 137 z zaworem 138 laczy komore ssawcza spre¬ zarki z przewodem 41, prowadzacym od przewodu 130 do przestrzeni gazowej zbiornika 111, wobec czego gaz moze byc czerpany ze zbiornika 111 i sprezony do uzycia pod wyzszym cisnieniem wedlug potrzeby.Wylot parownika 45 laczy sie z prze¬ wodem 130 przez zawór 139, przy czym przedluzeniem przewodu 45 jest przewód 140, laczacy sie z przewodem 130 oraz przewodem 65 za posrednictwem zaworów 145 i 67. Miedzy zaworem 67 jest kryza, umozliwiajaca odlaczenie czesci ruchomej urzadzenia od czesci stalej. Sprezony gaz ze sprezarki 132 przechodzi przewodem 141, czesciowo zanurzonym w plynie na¬ grzewajacym kadzi 46, do garnka 142 ce¬ lem oddzielania czastek smaru, porwanego ze sprezarki, po czym przeplywa przez chemiczny separator 143 dla par oleju, w koncu przez przewód 144 laczy sie z prze¬ wodem 140. Zawory kontrolne lub jedno¬ kierunkowe w przewodach 145 i 146 po¬ zwalaja na jednokierunkowy przeplyw ga¬ zu, t. j. w kierunku doi zaworu redukcyjne¬ go 36.Celem naladowania gazem jednej z butli, np. 74, otwiera sie zawory 133, 67 i 74 i uruchomia sprezarke. Sprezarka za¬ sysa gaz z naczynia 112 i wtlacza poprzez separatory 142 i 143 rozgalezien 65 do bu¬ tli 77.Wzglad na czas przeprowadzania pro¬ cesu zmiany stanu skupienia gazu dopusz¬ cza stosowanie ukladów równoleglych oraz wspólnosc pewnych czesci aparatu dla o- bu ukladów. Np. w kazdej postaci, przed¬ stawionej na rysunkach, zbiornik B moze byc zastosowany jako podwójny z przewo¬ dami i zaworami kontrolujacymi tak u- mieszczonymi, ze moga byc czynne równo¬ legle, celem ladowania ze wspólnego zapa¬ sowego zbiornika, oraz oprózniane na zmiane przez wspólny parownik C, do-. — 6 —starczajacy gazu. Srodki do czasowego przechowania lub kondensacji gazu wypie* rajacego moga byc równiez wspólne dla obu zbiorników przechodnich.Na fig. 4 przedstawiono odmiane urza¬ dzenia, posiadajaca zbiorniki B* i B** jako zbiorniki przechowujace do czasu przeply¬ wu nowej porcji plynnego gazu ze zbior¬ nika A do B. Pozostaly gaz przechodzi do butli konsumenta za pomoca przewodu 147, przeprowadzajacego gaz z naczynia B* i B" do pomocniczego' rozgalezienia 148- Kazdy z odbieraczy 150, 151, 152 i t. d. laczy sie z przewodem 65 wzglednie 148 za posrednictwem zaworów 153, 153*, 154, 154*, 155, 155*.W tej odmianie urzadzenia brak jest dostatecznej róznicy poziomów miedzy zbiornikami A i B, umozliwiajacej swobod¬ ny wyplyw plynu. Trudnosc te usunieto przez zastosowanie rurociagu syfonowego 183, przez który gaz jest przetlaczany z rury A do rury B, gdzie panuje cisnienie 1 atm, dzieki przewodom 219 i 319 z za¬ worami 219* i 319*. Przewód odplywowy 224 laczy sie poprzez zawór przewodem 240 regeneratora, oraz poprzez zawór 324* z przewodem odplywowym 324 zbior¬ nika B**. Drugi przewód 243 regeneratora jest wlaczony z obu stron do przewodu 242, prowadzacego gaz z jednej strony od rozgalezienia 148, zas z drugiej za posred¬ nictwem zaworów 242, 241 oraz przewodu 241 do dyfuzora 244 w zbiorniku B* wzglednie 344 w zbiorniku B**. Przewód 47 laczy sie z przewodami 241 i 341 w miej¬ scu ich polaczenia sie z przewodem 242.Parownik C, zalaczony celem utrzymania cisnienia tloczenia w zbiornikach B* i B**t jest polaczony z nimi od góry przewodem 230 poprzez zawory 223* i 323*, z dolu zas przewodem 220 poprzez zawory 222* i 322*.Do kontrolowania przewodów 218, 318, 219, 319, 324, 224, 241 sa zastosowane za¬ wory 218* 318\ 219*, 319*, 224*, 324*, 241*. 341*. Przewód 147 posiada zawór 149 dla jednokierunkowego przeplywu czynnika w kierunku do rozgalezienia 148, podczas gdy przewód 242 jest zaopatrzony w podobny zawór 295, przepuszczajacy czynnik w kie¬ runku przeciwnym.Przy dzialaniu urzadzenia zbiorniki B* i B" ladowane sa na zmiane, np. zbiornik B* laduje sie przez otwarcie zaworów 218 i 219, wskutek czego gaz, zawarty w zbiorniku B**, zostaje wyparty w powie trze, przez co uzyskana zostaje róznica cisnien w zbiornikach A, B, wywolujaca przeplyw czynnika w tychze zbiornikach.Po napelnieniu zbiornika B' zawory 218* i 219* zostaja zamkniete, po czym nastepu¬ je usuniecie gazu, przechowanego w bu¬ tlach, np. z butli 152, przez otwarcie zawo¬ rów 155* i 242* i 241*, wskutek czego gaz przeplywa z butli 152 przez przewody 148, 242, 241 do dyfuzora 244, gdzie podlega przemieszaniu i czesciowemu skropleniu w zbiorniku B*. Podobnie moze byc gaz u- suniety z odbieracza 151 przez zamkniecie zaworu 155* i otwarcie zaworu 154* az do wyrównania cisnienia miedzy butla a zbior¬ nikiem B*. Celem naladowania butli 150 przetlacza sie zawartosc zbiornika B* w nastepujacy sposób: wytwarza sie cisnie¬ nie tloczenia w zbiorniku B* przez otwar¬ cie zaworów 222* oraz 223*, wskutek czego skroplony gaz wyplywa ze zbiornika przez parownik rurowy C, gdzie dzieki nagrza¬ niu przechodzi w stan gazowy pod wyso¬ kim cisnieniem, wpada do zbiornika B* od góry, stwarzajac w ten sposób warunki wy¬ plywu; nastepnie przez otwarcie zaworów 224*, 67 i 153 umozliwia sie przeplyw cie¬ czy wzglednie gazu po przejsciu przez pa¬ rownik 45 poprzez przewody 240, 225, 45 i zawory 67 i 153.Podczas tego wyladowania zbiornik 82 niezaleznie od powyzej przeprowadzonych czynnosci napelnia sie ladunkiem plynu przez otwarcie zaworów 318* i 319* przez odpowiedni okres czasu.Celem przerwania wyplywu cieklego ~ 7 -czynnika ze zbiornika B' zostaja zamknie¬ te zawory 222', 223' i 224'. Przetlaczanie gazu, pozostalego w zbiorniku B', do butli 151 odlacza sie przez otwarcie zaworów 154 i 241, wskutek czego wyplywa on az do wyrównania cisnienia miedzy B' a zbiornikiem 151 przez przewód 241, 147, poprzez jednokierunkowy zawór 149 i przewód 148 do zbiornika 151.W odmianie urzadzenia, uwidocznionej na fig. 5, czynnosc czasowego przechowy¬ wania gazu jest dokonywana nie w zbior¬ nikach, zawierajacych ten gaz w postaci gazowej przy normalnych temperaturach, lecz za pomoca srodków polaczonych z re¬ generatorem, zatrzymujacym wypieraj acy gaz czesciowo w stanie skroplonym. Zbior¬ nik B wraz z dolaczonym do niego narza¬ dem cieplnym C jest podobny do zbiorni¬ ka, przedstawionego na fig. 2 i 4, przy czym odpowiednie czesci maja znakowa¬ nia te same. Przewód wyplywowy 240 wszakze jest wlaczony do wielorurkowego regeneratora R', który posiada wytrzyma¬ la na cisnienie oslone 159, wewnatrz której umieszczony jest zespól rur 158, laczacy nizsza komore 160 z wyzsza 161. Przewód 240 laczy sie po przejsciu przez uszczel¬ nienie z dolna skrzynka 160. Parownik 45 laczy sie ze skrzynka 161 regeneratora. 0- slona 159 regeneratora ma odpowiedni ksztalt i jest zaopatrzona w przegródki! dla rur 158, przy czym jest dostatecznie du¬ za celem czasowego przechowania ochlo¬ dzonego i czesciowo skroplonego gazu wy¬ pierajacego. Do przeprowadzania tego ga¬ zu do regeneratora przewidziany jest prze¬ wód 164 z zaworem 164', prowadzacy od rozdzielacza 244 do górnej czesci regene¬ ratora R' poprzez 164'. Gaz wypierajacy wzglednie skroplony uchodzi» przewodem 165 poprzez zawór 165', który laczy dolna czesc oslony 159 z przewodem 164 pomie¬ dzy zaworem 164' a zbiornikiem B.W tej odmianie urzadzenia naczynie B, zawierajace ciekly gaz, zostaje wyladowa¬ ne nadcisnieniem, uzyskanym przez pola¬ czenie go z parownikiem C, co uzyskuje sie przez otwarcie zaworów 222' i 223'. Po o- twarciu zaworów 240 i 67 ladunek zostaje wytloczony, przeplywajac przez przewód 240 do odbieraczy E, rury 158, regenera¬ tora R', parownika 45 i przewodu 65. Prze¬ plyw zimnego, cieklego i rozprezajacego sie gazu ochladza energicznie regenerator R' wzglednie jego przegródki 163 i scianki oslony. Po przetloczeniu tego ladunku cie¬ klego gazu z B do E zamyka sie zawory 222', 223' i 240, natomiast celem usuniecia ze zbiornika B pozostalego w nim gazu o- twiera sie zawór 164'. Gaz wpada do rege¬ neratora i styka sie z zimnymi sciankami, skraplajac sie czesciowo w koncu opada do dolnej komory 160. Wskutek usuniecia gazu ze zbiornika B zbiornik ten jest przy¬ gotowany do przyjecia nowego ladunku, który wplywa przez otwarcie zaworów 40 i 43. Po skonczonym napelnieniu zawory 40 i 43 zostaja zamkniete, natomiast za¬ wór 164' — otwarty, wskutek tego gaz wzglednie ciecz, bedaca w komorze rege¬ neratora i?, wplywa do zbiornika B, gdzie w tym czasie panuje cisnienie okolo jednej atm. Gaz w regeneratorze jest czasowo przechowywany, po czym po napelnieniu zbiornika B wraca do niego poprzez rure 165 i zawór 164'.Cisnienie, przetlaczajace ciekly czyn¬ nik ze zbiornika B do E, uzyskuje sie, jak w; poprzednich urzadzeniach, przez nagrze¬ wanie czesci czynnika cieklego w C i prze¬ puszczenie przewodem 230.Powyzej wspomniany proces, t. j. wy¬ tlaczanie cieklego czynnika ze zbiornika B oraz usuwanie pozostalego po nim gazu, jest powtarzany stale w czasie napelniania zbiorników konsumenta.W odmianie urzadzenia wedlug fig. 6 skroplenie gazu wypierajacego uskutecznia sie przez czasowe przechowanie ladunku skroplonego gazu po wydaleniu go z zbior¬ nika B jak równiez przez przechowanie gow czesciowo skroplonym stanie. Zbiornik B, srodki wydalajace i parownik rurowy C posiadaja ksztalt poprzednio opisany.Zbiornik B przedstawiono wyzej od zbiornika A, wskutek czego napelnienie zbiornika B jest samoczynnie. Ladunek te¬ go zbiornika zostaje wydalony za pomoca parownika C, przedstawionego na rysunku w stanie zamknietym. Ladunek wydalany jest ze zbiornika B przez przewód 176, przeprowadzajacy ciekly gaz od punktu blisko spodu naczynia B do przewodu 164.Przewód 164 przeprowadza poprzez zawór 164' ciekly gaz do naczynia 166 na polo¬ wie jego wysokosci i przechodzi przez je¬ go scianke do pierscienia rozlewajacego 177 zaopatrzonego w liczne otwory, skie¬ rowane ku wnetrzu oslony. Cylindryczny, otwarty na koncach swych plaszcz 178 z cienkiego metalu otacza wezownice 167, oddzielajac ja w ten sposób od scianek zbiornika 166. Przewód 176 jest polaczo¬ ny za posrednictwem zaworu 168* i prze¬ wodu 168 z wezownica 167, której wylot z kolei laczy sie przewodem 169, zaworem 170 oraz dyfuzórem 171' i w koncu ze zbiornikiem 180. Zbiornik 180 jest izolowa¬ ny, podobnie zreszta jak zbiornik B i A, zaopatrzony w zawór wyplywowy 181 i w przewód 182, laczacy sie za posrednictwem zaworu 182 z przewodem 176. Przewód 172, sluzacy do wyladowania, laczy górna czesc zbiornika 166 z parownikiem 46, ten zas ostatni laczy sie z kolei przez przewód 65 z butla konsumenta.W czasie ruchu tej odmiany urzadzenia przelew plynu ze zbiornika A do B, zosta¬ je uskuteczniony przez otwarcie zaworów 41, 42 i 43, wskutek czego plyn wyplywa z powodu róznicy poziomów obydwu zbior¬ ników, przy czym gaz zbiornika B uchodzi przewodem 41 i zaworem 41' do atmosfery.Napelnienie to zostaje przerwane w momencie gdy podnoszacy sie poziom ply¬ nu w zbiorniku B osiagnie ujscia przewodu 41, tkwiacego w tymze zbiorniku. Zawory 42 i 43 zamykaja sie wówczas, po czym zo¬ staje wlaczony w celu wypedzenia ladunku narzad cieplny C. Wyparty plyn przeply¬ wa przewodami 176 i 164 przez zawór 164' do naczynia 166' o pojemnosci równej w przyblizeniu pojemnosci zbiornika B. Po ukonczonym przelaczeniu zostaje zamknie* ty zawór 164'', zas otwarty zawór 168'. Gaz, pozostaly po wytloczeniu plynu ze zbior¬ nika B, wyplywa zen przewodami 176, 168, wezem 167, przewodem 169 i przez zawór regulacyjny 170, dlawiacy czynnik gazo¬ wy, przechodzacy do zbiornika 180. Pod¬ czas przeplywu swego przez wezownice 167 gaz wypierajacy rozpreza sie, ochla¬ dzajac sie do stosunkowo niskiej tempera¬ tury, przy czym skrapla sie czesciowo, a przechodzac przez zawór 170, gaz sie do- chladza, w koncu zas skrapla. W dyfuzo- rze 171 powstaje oddzielenie plynu od ga¬ zu, przy czym plyn laczy sie z zawartoscia zbiornika, gaz zas. powoduje wzrost cisnie¬ nia, regulowanego zaworem bezpieczen¬ stwa 181.Powtórne napelnienie naczynia B od¬ bywa sie, podobnie jak poprzednio, przez otwarcie zaworów 41, 42, 43. Porcje ze zbiornika B wytlacza zmagazynowany po¬ przednio plyn w zbiorniku 166 przez rure 172, parownik 46 i z kolei posrednio do butli konsumenta.Poniewaz ciekly czynnik, doplywajacy do naczynia 166 przez przewód 164, jest chlodniejszy na poczatku okresu wypedza¬ nia anizeli przy koncu, pozadane jest, by chlodniejszy material gazowy osiadl w dolnej czesci naczynia wykladzinowego 166', cieplejszy zas material zebral sie w górnej czesci naczynia 166, z której wy¬ plywa. Oddzielenie to przeprowadza sie za pomoca dyfuzora 177, który zmniej¬ sza wiry, wywolywane przez wyplywaja¬ cy gaz i oslone 178, pozwalajaca cieplej¬ szemu gazowi krazyc ku górze bez wi¬ rów. Gdy wypchniecie zostanie ukonczo¬ ne do odpowiedniego stopnia, zawory 9 -222',223* i 164' zotiaja zamkniete, zas zawory 168', i 170* zostana ponownie o* twarte; pierwszy calkowicie, . a; ostatni czesciowo celem wywolania dlawienia. Gaz wypierajacy przeplywa nastepnie z naczy¬ nia B przez wezownice 167, gdzie sie ochla¬ dza przechowanym cieklym czynnikiem, o* taczajacym wezownice, do zbiornika 180 w stanie czesciowo lub kompletnie skroplo¬ nym. Zawór bezpieczenstwa 181 jest przy¬ stosowany do wypuszczania gazu,- gdy o- kreslone cisnienie w zbiorniku 180 zostanie przekroczone, które to cisnienie jest wogó- le wybrane. Gdy gaz ten zatrzyma sie w swym przeplywie, czyli cisnienie miedzy zbiornikiem B i 180 zostanie wyrównane, zawór 168* zamyka sie, a naczynie B zo¬ staje ponownie napelnione skroplonym ga** zem. Gdy naczynie B napelni sie do odpo¬ wiedniego poziomu, zawory -42 i 43 zamy¬ kaja sie, a-zawór 182' zostaje otwarty, po czym ^gaz wypierajacy wraz z ciecza, za¬ chowana w zbiorniku 180, przeplywaja do zbiornika B, mieszajac sie z jego ladun¬ kiem. Gdy cisnienia wyrównaja sie, zawór 182* zamyka sie, a zawory 222*,223' i 164' otwieraja sie, aby^ladunek wypedzic, któ* ry przy wejsciu do naczynia 166 wypiera gaz cieplejszy z górnej czesci naczynia do aparatu odbiorczego przy E.Za pomoca urzadzenia, przedstawione¬ go na fig. 6, osiagnieto zachowanie "gazu wypierajracego, gdy koncowy ladunek skro¬ pionego gazu zostal wypedzony. Praktyka wykazala, ze polaczenie sposobów stoso¬ wanych na fig. 2 i 4, gdzie przechowany czynnik jest w stanie gazowym, ze sposo¬ bem drugim, podanym na fig. 5 i 6,^ gdzie przechowuje sie czynnik ciekly, daja bar¬ dzo dobre wyniki.Widoczne -jest, ze uzycie pojedynczego zbiornika -posredniego w ^polaczeniu z pa¬ rownikiem, jak pokazano na fig. 1, do za¬ opatrzenia ^odbiorców gazem przy stosun¬ kowo-wysokim cisnieniu, otrzymanym ze staim plynnego, za pomoca prostego urza- dzenia, daje duze korzysci, pfzy czym pod^ kreslic nalezy zalety dodatkowych narzad dów, zapewniajacych minimalne straty czynnika w czasie wydzielania gotowego produktu dla konsumenta. PL