Wynalazek dotyczy przyrzadów wiel¬ kiej czestotliwosci, nastawianych na do¬ wolna czestotliwosc przez zmienianie in¬ dukcyjnosci cewki. Takie cewki o zmienia¬ nej indukcyjnosci moga byc zastosowane np. w obwodach strojonych odbiorników radiofonicznych.Cewki o zmienianej indukcyjnosci na¬ leza do typu cewek, posiadajacych rdzenie wykonane ze sprasowanego magnetycznego materialu sproszkowanego i osadzone tak, iz moga byc przesuwane wzgledem cewek.Wskutek przesuwania wzgledem siebie cewki i rdzenia powstaja zmiany w induk¬ cyjnosci cewki, co zezwala na strojenie obwodu rezonansowego, zawierajacego ta¬ ka cewke przy jednoczesnym zmienianiu lub niezmienianiu pojemnosci istniejacego W obwodzie kondensatora.Cewka moze byc stosowana w tych przypadkach, w których chodzi o strojenie jednego lub kilku obwodów rezonanso¬ wych w kilku zakresach czestotliwosci, które moga byc dosc znacznie oddalone od siebie, np. w zakresach fal srednich i dlu¬ gich, przewidzianych zazwyczaj w nowo¬ czesnych odbiornikach radiofonicznych.Prócz tego cewka ma zastosowanie jeszcze w przypadkach, w których chodzi o stro¬ jenie w szerszym zakresie czestotliwosci, niz ten który móglby byc pokryty przy po¬ mocy pojedynczej, znanej cewki o zmien¬ nej indukcyjnosci.Na rysunku fig. 1 uwidocznia uklad o zmiennej indukcyjnosci, zawierajacy dwie cewki wspólosiowe, rózniace sie od siebie indukcyjnosciami, oraz rdzen przesuwny wzgledem cewek; fig. 2 uwidocznia uklad;w ktofym osie dwóch cewek, umieszczo¬ nych obok siebie, sa równolegle, przy czym rdzen z materialu niagnetycznego, prze¬ stawny^wzgledem tych cew^k, sklada sie z dwóch czesci cylindrycznych, polaczonych ze soba jarzmem z materialu magnetyczne¬ go; fig, 3 uwidocznia uklad, w którym dwie cewki sa umieszczone koncentrycznie wzgledem siebie, przy czym jedna z nich ma ksztalt cylindra a druga stozka sciete¬ go, rdzen zas jest przystosowany swym ksztaltem do tych cewek; wreszcie fig. 4 uwidocznia uklad, w którym cewka cylin¬ dryczna i stozkowa maja osie równolegle, rdzen zas sklada sie z czesci wspólpracu¬ jacych z tymi cewkami.Rdzenie, zastosowane do budowy cewek o zmiennej indukcyjnosci wedlug wyna¬ lazku, sa wykonywane na ogól z bardzo drobno sproszkowanego materialu magne¬ tycznego, np, z zelaza czystego, przy czym czastki tego materialu sa male, w celu zmniejszenia do minimum straty w rdze¬ niach. Kazda czastka jest izolowana a na¬ stepnie wszystkie razem sa prasowane w formie o odpowiednim ksztalcie wraz z odpowiednim wiazacym materialem pla¬ stycznym. Przy wytwarzaniu rdzenia czastki nalezy poddac takiemu cisnieniu, aby rdzen posiadal pozadana przenikal- nosc magnetyczna.Na fig, 1, osie dwóch oddzielnych ce¬ wek stanowia jedna linie prosta, cewki zas posiadaja przesuwny wzgledem nich rdzen z materialu magnetycznego, Indukcyjnosc jednej cewki jest wieksza od indukcyjnosci drugiej cewki przy rdzeniu, wsunietym cal¬ kowicie.Na rysunku cewki 1 i 2 sa nawiniete w kierunkach przeciwnych sobie oraz jest przewidziany przelacznik, zezwalajacy na odlaczanie cewki 2 lub na laczenie jej sze¬ regowo z cewka 1, a zatem na przeciwsob- ne laczenie jej z cewka 1. W ukladzie tym moze byc uzyskana moznosc zmieniania indukcyjnosci w pewnym zakresie przy przesuwaniu rdzenia S w cewce / i wyla¬ czaniu cewki 2. Po przelaczeniu przelacz¬ nika tak, aby cewka 2 byla polaczona sze¬ regowo z cewka / i przeciwdzialala tej o- statniej, przy przesuwaniu rdzenia rdzen ten bedzie wychodzil z pierwszej cewki, be¬ dac wsuwany jednoczesnie w druga cew¬ ke. Rezultatem stopniowego wzrostu samo- indukcji drugiej cewki i jednoczesnego zmniejszania sie indukcyjnosci przeciw¬ dzialajacej pierwszej cewki bedzie znacz¬ ny wzrost zmiany indukcyjnosci ukladu tych dwóch cewek. Tak wiec uzyskuje sie dwa zakresy indukcyjnosci; pierwszy za pomoca zmiany indukcyjnosci pierwszej cewki, spowodowanej przesuwaniem rdze¬ nia, a drugi zakres za pomoca zmiany in¬ dukcyjnosci drugiej cewki, .spowodowanej przesuwaniem rdzenia przy jednoczesnym zmniejszaniu sie przeciwnie skierowanego pola magnetycznego pierwszej cewki, W wykonaniu przedstawionym na fig, 2 dwie cewki 1, 2 sa osadzone obok siebie tak, iz ich osie sa równolegle. Rdzen 6 tym rózni sie od rdzenia, przedstawionego na fig, 1, ze sklada sie z dwóch czesci cy¬ lindrycznych 7, 8 i z jarzma 9a. Cewki /, 2 sa osadzone na odpowiednich szkieletach, rdzen 6 moze sie posuwac w taki sposób, aby jego czesc 7 mogla byc wsuwana i wy¬ suwana z cewki 1 a czesc 8 z cewki 2.Podobnie jak w ukladzie uwidocznio¬ nym na fig, 1 cewki wedlug fig, 2 moga byc polaczone z odpowiednim przelacznikiem w celu uskuteczniania zmian w indukcyj- nosciach tych cewek, powodujacych z kolei zmiany zakresów dwóch lub kilku róznych wsteg czestotliwosci.Wedlug fig, 3 cewka 9 jest nawinieta na szkielecie cylindrycznym, a cewka 10 na stozkowym, przy czym cewki te sa o- sadzone wspólosiowo. Rdzen 11 sklada sie z dwóch czesci 12 i 13, przy czym czesc 12 posiada ksztalt rury i takie wymiary, aby bezposrednio oddzialywala na indukcyj¬ nosc cewki 9, czesc zas 13 posiada ksztalt - 2 -stozkowy oraz bezposrednio oddzialywa na indukcyjnosc cewki 10. Dwie czesci 12 i 13 rdzenia // moga byc wykonane oddzielnie i polaczone ze soba mechanicznie w taki spo¬ sób, aby w jednym koncu byly scisle pola¬ czone ze soba magnetycznie, lub tez caly rdzen 11 moze byc wykonany jako jedno¬ lita calosc. Uklad wedlug tej figury znaj¬ duje zastosowanie zwlaszcza w tym przy¬ padku, gdy uzwojenie 9 o wiekszej sred¬ nicy jest przeznaczone do strojenia w za¬ kresie fal krótkich.W wykonaniu wedlug fig- 4 oewka 14 posiada ksztalt cylindryczny, a cewka 15 stozkowy, obie te cewki sa osadzone obok siebie na odpowiednich szkieletach, przy czym ich osie sa równolegle. Rdzen 16 po¬ siada ksztalt cylindryczny i bezposrednio oddzialywa na indukcyjnosc cewki 14.Rdzen 17 sklada sie z dwóch czesci 18, 19, przy czym czesc 18 posiada ksztalt stozko¬ wy i moze byc przesuwana w cewce 15, czesc zas 19 posiada ksztalt rury i moze byc przesuwana na zewnatrz cewki 15, przy czym przy calkowitym wsunieciu bedzie ona otaczala cewke 15. Czesci 18 i 19 mo¬ ga byc polaczone oddzielnym jarzmem 20, lub tez jarzmo 20 moze byc wykonane jako jednolita calosc z wewnetrzna czescia 18 rdzenia lub z zewnetrzna czescia 19 rdze¬ nia.. W innym wykonaniu caly rdzen 17, skladajacy sie z czesci 18, 19, 20 moze byc wykonany jako jednolita calosc. Wedlug fig. 2 i 4 mniejsza cewka indukcyjna pra¬ cuje w zakresie wielkich czestotliwosci, przy czym rdzen drugiej cewki zwieksza ten zakres, gdyz stwarza droge o malej o- pornosci dla strumienia magnetycznego.Jezeli cewka o wiekszej indukcyjnosci zo¬ stanie dolaczona szeregowo do pierwszej cewki, wówczas oba rdzenie beda dzialaly tak, aby zwiekszyc zmiane indukcyjnosci obu cewek.Obie cewki (1, 2 wedlug fig. 1 i 14, 15 wedlug fig. 4) moga byc polaczone ze soba tak, aby w kazdej chwili sily magnetomo- toryczne w obu cewkach byly skierowane przeciw sobie. Caly zas strumien wycho¬ dzac z jednego konca jednej cewki wchodzi do przyleglego konca drugiej cewki; w tym przypadku uklad taki bedzie stanowil zna¬ na binokularna pare cewek- Przy takim na- winieciu i polaczeniu ze soba cewek znacz¬ nie wzrasta sprezenie miedzy dwiema cew¬ kami, o ile rdzen bedzie wsuniety w te cewki, gdyz rdzen posiada znaczniejsza przewodnosc magnetyczna, co powoduje wzrost strumienia. W ten sposób mozna o- trzymac znacznie wieksza zmiane induk¬ cyjnosci ukladu z dwiema cewkami, pola¬ czonymi ze soba szeregowo i wspomagaja¬ cymi sie wzajemnie.Nalezy zauwazyc, ze uwidocznione cew¬ ki sa wykonane jako uzwojenia jednowar¬ stwowe, gdyz w tym przypadku stanowia minimalna opornosc dla pradów wielkiej czestotliwosci; jednak gdy sa wymagane duze wartosci indukcyjnosci moga byc za¬ stosowane uzwojenia wielowarstwowe.Uzwojenia najlepiej jest wykonac za pomoca linki, zlozonej z kilku zylek izo¬ lowanych, jednak moze byc uzyty oczywi¬ scie równiez zwykly drut. Czesto dogodnie jest jedna z cewek dla zakresu wielkich czestotliwosci wykonac jako uzwojenie jednowarstwowe z rozsunietymi zwojami, a druga cewke dla zakresu mniejszych cze¬ stotliwosci wykonac jako uzwojenie wielo¬ warstwowe.W celu zapewnienia wzglednego ruchu miedzy cewkami a rdzeniem mozna zasto¬ sowac jakikolwiek odpowiedni naped me¬ chaniczny.Jest rzecza zrozumiala, ze do strojenia wiekszej liczby obwodów w dwóch lub kil¬ ku zakresach czestotliwosci mozna zasto¬ sowac pewna liczbe cewek indukcyjnych typów, opisanych wyzej. W takich wyko¬ naniach naped mechaniczny uruchomia jednoczesnie wszystkie rdzenie wzgledem cewek, przy czym nastawianie tychze rdze¬ ni, opisane w patencie nr 23 828, ma na ce- - 3 —lu utrzymanie w synchronizmie kilku ob¬ wodów. PL