Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do kontrolowania przebiegu otwierania i zamykania mechanicznie uruchomianych drzwi przy pojazdach, a w szczególnosci przyrzadów zabezpieczajacych, przewi¬ dzianych przy tego rodzaju drzwiach.W mysl wynalazku urzadzenie urucho¬ miajace, sluzace do ponownego otwierania drzwi przy napotkaniu na przeszkode, jest zaopatrzone w przelacznik zwrotny, kon¬ trolowany przez uklad laczników, zalezny od stanu pojazdu, tak ze przelacznik zwrotny staje sie nieczynny dopiero krótko po zupelnym zamknieciu drzwi. Uklad laczników jest polaczony z silnikiem na-' pedowym pojazdu i unieruchomia lacznik zwrotny dopiero po ruszeniu pojazdu z miejsca. W ukladzie laczników znajduje sie lacznik, uruchomiany przy z góry okre¬ slonej szybkosci silnika napedowego. Lacz¬ nik ten po rozpoczetym ruchu pojazdu po¬ zbawia pradu lacznik zwrotny. Gdy pojazd jest napedzany silnikiem elektrycznym, u- klad laczników moze posiadac zasilany pradem rozruchowym silnika lacznik, któ¬ ry zostaje uruchomiony dopiero przy wyz¬ szym natezeniu pradu rozruchowego po poczatkowym ruchu pojazdu i pozbawia przelacznik zwrotny pradu. Przy elek¬ trycznie rozrzadzanym pneumatycznym urzadzeniu do uruchomiania drzwi obwód rozrzadczy tego urzadzenia jest polaczony2 obwodem napedowym pojazdlu i posiada lacznik, uruchomiany przy pewnej szybko¬ sci tego silnika. Lacznik jest lacznikiem przekaznikowym, otwieranym podczas jaz¬ dy przez prad silnika, zaopatrzonym w obwód zatrzymowy, przy czym ten obwód zatrzymowy utrzymuje wprawdzie lacznik przekaznikowy w polozeniu otwartym, lecz sam nie jest w stanie otworzyc obwodu.Uklad laczników moze równiez zawierac lacznik, uruchomiany przez urzadzenie kontrolne silnika przy pewnym jego polo¬ zeniu ruchowym. Obwód zatrzymowy jest w ten sposób polaczony z obwodem, roz¬ rzadzajacym uruchomienie drzwi, ze po zatrzymaniu pojazdu zostaje przerwany przez zamkniecie lacznika, powodujacego otwarcie drzwi, a zostaje wlaczony przez otworzenie tego lacznika w celu zamknie¬ cia drzwi przed dalsza jazda. Urzadzenie zaopatrzone jest w uruchomiany przez pa¬ sazera lacznik nozny, wlaczony w obwód, uzupelniajacy przy zamknieciu lacznika przez pasazera obwód rozrzadczy do uru¬ chomiania drzwi. Urzadzenie zawiera rów¬ niez lacznik dla obwodu urzadzenia do uruchomiania drzwi oraz zamykajacy sie przy zamknieciu tego lacznika drugi lacz¬ nik, który po momentalnym zamknieciu pierwszego lacznika utrzymuje w ruchu urzadzenie do uruchomiania drzwi celem zupelnego ich otworzenia. Drugi lacznik jest wlaczony w obwód, który trzymany jest dopóty pod pradem przez uklad lacz¬ ników, zalezny od stanu ruchu pojazdu, dopóki pojazd znajduje sie w ruchu.Urzadzenie hamulcowe pojazdu posia¬ da urzadzenie przytrzymuj acer którego rozrzad elektryczny jest wlaczony w obwód pradu lacznika zwrotnego i jest przez niego uruchomiany. Lacznik zwrotny jest przy tym polaczony z obwodem za- trzyrnowym urzadzenia do uruchomiania drzwi, który to obwód zatrzymowy przy chwilowym zamknieciu lacznika zwrotnego utrzymuje w ruchu urzadzenie do urucho¬ miania pelnego otwarcia drzwi. Urzadzenie hamulcowe jest polaczone z lacznikiem zwrotnym za pomoca przewodu, który przez przyciagniecie hamulców zostaje zamkniety, wskutek czego zostaje dopiero uzupelniony obwód lacznika zwrotnego.Obwód rozrzadczy urzadzenia hamulcowe¬ go i obwód lacznika zwrotnego sa ze soba w ten sposób polaczone przewodami, ze ha¬ mulce pozostaja przyciagniete, gdy lacznik zwrotny jest zamkniety.Gdy pojazd posiada dwóje drzwi, lacz¬ nik zwrotny jest przewidziany na jednych drzwiach, a do zamykania drzwi sluza dwa silniki, niezaleznie od siebie pracujace, przy czym w obwodzie lacznika zwrotnego jest przewidziany lacznik, który przez uruchomienie drugich drzwi zostaje za¬ mkniety w celu uzupelnienia obwodu pra¬ du. Gdy pojazd posiada drzwi przednie i tylne, to obok drzwi przednich przewidzia¬ ny jest uruchomiany recznie lacznik do u- ruchomiania przednich drzwi, podczas gdy urzadzenie do uruchomiania tylnych drzwi posiada zamykany przez pasazera obwód kontrolny, który przygotowuje sie dopiero przez otworzenie przednich drzwi. Lacznik zwrotny jest przy tym umieszczony na kra¬ wedzi tylnych drzwi.Elektrycznie rozrzadzane pneumatycz¬ ne urzadzenie do uruchomiania drzwi po¬ siada obwód pradu z uruchomianym przez drzwi lacznikiem oraz drugi lacznik do u- ruchomiania pneumatycznego urzadzenia w celu otworzenia drzwi, przy czym oprócz tego wspomniany obwód pradu jest pola¬ czony z obwodem zatrzymowym, który przy chwilowym zamknieciu drugiego lacz¬ nika utrzymuje w ruchu urzadzenie pneu¬ matyczne az do zupelnego otworzenia drzwi. Obwód rozrzadczy urzadzenia pneumatycznego j^est polaczony z urzadze¬ niem hamulcowym, aby hamulce podczas otwierania az do zamkniecia drzwi utrzy-; mywane byly w stanie przyciagnietym, Dla obwodu silnika napedowego pojazdu prze- - 2 -widziany jest lacznik, który przerywa obwód pradu, gdy tylne i przednie drzwi sa otwarte. Czas, po jakim lacznik zwrot¬ ny zostaje uruchomiony przez uklad lacz¬ ników wskutek uruchomienia silnika po¬ jazdu, jest zmienny. Urzadzenie kontrolne silnika pojazdu jest zaopatrzone w urza¬ dzenie przytrzymujace, uruchomiane przez otworzenie drzwi. Przewidziano równiez polaczone z przednimi drzwiami urzadze¬ nie, które uruchomia urzadzenie hamulco¬ we lub trzyma hamulce w stanie przycia¬ gnietym, gdy drzwi1 zaczynaja sie otwierac.Ponadto przewidziano równiez uruchomia¬ ny przez tylne drzwi lacznik, który prze¬ rywa obwód zatrzymowy urzadzenia kon¬ trolnego tylnych drzwi, kiedy drzwi sa cal¬ kowicie otwarte. Urzadzenie posiada urza¬ dzenie sygnalowe, które zaczyna dzialac, gdy drzwi znowu sie otwieraja wskutek natrafienia na przeszkode. Urzadzenie jest zaopatrzone w dodatkowy lacznik, przez którego uruchomienie lacznik zwrotny, do¬ zorowany przez stan ruchu silnika pojazdu, zostaje zasilony pradem. Przewidziano równiez przy tym obslugiwane przez kie¬ rowce pojazdu urzadzenie kontrolne, które musi byc uruchomione zanim lacznik zwrotny drzwi moze znowu zaczac dzialac.Wynalazek obejmuje wreszcie zastoso¬ wanie wyzej opisanych poszczególnych u- rzadzen równiez bez lacznika zwrotnego, w szczególny sposób zaleznego od jazdy.Jak z powyzszego widac, otrzymane dzieki wynalazkowi opóznienie w czasie, w jakim lacznik zwrotny staje sie bezprado- wym, nie jest zwiazane z okreslonym okre¬ sem czasu, bylo by to bowiem przy rózno¬ rodnych okolicznosciach uruchomiania po¬ jazdu niepraktyczne. Okres czasu opóznie¬ nia jest raczej zmienny. W podanym dla przykladu wykonaniu instalacji w wagonie tramwajowym czas, po którego uplywie lacznik zwrotny zostaje jeszcze po za¬ mknieciu drzwi pod pradem, okreslony jest przez czas, niezbedny do przyspiesze¬ nia biegu silników pojazdu az do z góry okreslonej szybkosci. Wskutek tego lacznik zwrotny drzwi po ich zamknieciu trzyma* ny jest jeszcze pod pradem, az wóz tram¬ wajowy osiagnie pewna okreslona szyb¬ kosc, do czego, jak sie okazuje, moga byc potrzebne rozmaicie dlugie okresy czasu.Przy zastosowaniu wynalazku do autobusu czas, podczas którego lacznik zwrotny drzwi po ich zamknieciu pozostaje jeszcze pod pradem, jest oznaczony przez ruch drazka wylaczajacego z pierwszego biegu na drugi, na co, jak wiadomo, nie ma usta-* lonego czasu. Tak samo przy zastosowaniu wynalazku do dzwigów, podobnie jak przy wozach tramwajowych, lacznik zwrotny drzwi zostaje pozbawiony pradu, gdy sil¬ nik dzwigu osiaga pewna okreslona szyb¬ kosc.Wynalazek daje sie zastosowac do wszelkiego rodzaju pojazdów, jak np. do wagonów kolejowych, wagonów kolei pod* ziemnej, wagonów tramwajowych, autobu¬ sów i tym podobnych.Na rysunkach fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie postac wykonania wynalazku, która mozna zastosowac do pojazdów o napedzie elektrycznym; fig. 2 — podobny widok odmiennej postaci wykonania; fig. 3 — w glównych zarysach schematyczny widok ukladu wedlug wynalazku w zasto¬ sowaniu do pojazdu o napedzie silniko¬ wym; fig. 4 — inna postac wykonania, nie¬ co odbiegajaca od poprzedniej; fig. 5 i 6 przedstawiaja przekrój wzglednie widok z góry lacznika odsrodkowego, który mozna zastosowac w ukladach wedlug fig. 1 — 4; fig. 7 przedstawia schematyczny widok zbudowanego w mysl wynalazku urzadze¬ nia kontrolnego dla dzwigów; fig. 8 — schematyczny widok ukladu wedlug wyna¬ lazku w zastosowaniu do wagonów tramwa¬ jowych i tym podobnych; fig. 9 —- schema¬ tyczny widok ukladu wedlug wynalazku w zastosowaniu do pojazdów silnikowych, jak np. do autobusów. - 3 —rrzy pojazdach osooówycti, których drzwi sa uruchomiane silnikami, drzwi zaopatrywano zwykle dotychczas w lacznik zwrotny, który przy napotkaniu zamykaja¬ cych sie drzwi na czlowieka lub inna prze¬ szkode zamyka sie i powoduje ponowne otworzenie sie drzwi. Aby zapobiec przy¬ padkowemu otworzeniu sie drzwi po zu¬ pelnym ich zamknieciu, instalacje lacznika zwrotnego pozbawiano zwykle dotychczas pradu wlasnie w chwili, gdy drzwi osiagne¬ ly swe polozenie zamkniecia, wskutek cze¬ go pasazer podczas ruchu pojazdu nie mógl ich otworzyc ani niechcacy, ani u- myslnie. Przy takiej instalacji pasazer moze sobie przycisnac np. reke w drzwiach, gdy instalacja przelacznika jest bezprado- wa, tak ze pojazd, ruszajac z miejsca, mo¬ ze pociagnac za soba pasazera, narazajac go na kalectwo lub smierc.Otóz glówny cel wynalazku polega na tym, zeby obwody rozrzadcze instalacji do uruchomiania drzwi utrzymywane byly pod pradem tak, aby mogly dzialac nawet wte¬ dy i gdy pojazd zaczyna sie poruszac, a to przez dosc dlugi czas, umozliwiajacy na uwolnienie osoby lub przedmiotu, zakle¬ szczonego w drzwiach, Czas, w jakim obwo¬ dy rozrzadcze pozostaja jeszcze pod pra¬ dem po rozpoczetym ruchu pojazdu, jest jednak okreslony przez uklad polaczen, kontrolowany przez ruch pojazdu, lub wy¬ stepujacy przy poczatkowym ruchu pojaz¬ du stan pracy urzadzenia kontrolnego.Uwidoczniony na fig, 1 uklad nadaje sie zwlaszcza do pojazdów, napedzanych silnikiem elektrycznym, jak np, wozów tramwajowych kolei podziemnych i pojaz¬ dów kolejowych. Obwód glównego silnika napedowego 1 pojazdu jest polaczony przez odpowiedni opornik 2 z uzwojeniem magnesowym 3 solenoidu, tworzacego czesc lacznika przekaznikowego 4. Lacznik ten jest zaopatrzony w pare punktów kantak- towych, z których jeden jest polaczony za pomoca drutu 5 z przewodnikiem 6. Prze¬ wodnik 6 sluzy do polaczenia z odpowied¬ nim zródlem pradu, którego drugi biegun jest uziemiony. Drugi punkt kontaktowy lacznika przekaznikowego jest polaczony za pomoca przewodnika 12 z biegunem do¬ wolnego znanego lacznika zwrotnego 13 drzwi. Lacznik zwrotny jest dotychczas znany w licznych postaciach wykonania, z których jedna moze tutaj znalezc zastoso¬ wanie. Lacznik taki jest zwykle przymoco¬ wany do przedniej krawedzi drzwi dla kon¬ trolowania tych ostatnich i przedstawia, jak powszechnie wiadomo, czula na styk kra¬ wedz drzwi, W dotychczas znanych insta¬ lacjach wlasnie ten lacznik staje sie bez- pradowy, gdy drzwi osiagna swe polozenie zamkniete, wskutek czego nie mozna za¬ mknac obwodu pradu dla ponownego otwo¬ rzenia drzwi. Natomiast wedlug wynalazku lacznik ten i jego obwody pozostaja jeszcze po calkowitym zamknieciu drzwi przez odpowiednio dlugi czas pod pradem, tak ze na wypadek przypadkowego przygniecenia kogos przez drzwi, te ostatnie otwieraja sie, nawet gdy pojazd rozpoczal juz swój ruch.Drugi biegun lacznika 13 jest za pomoca przewodnika 14 polaczony z uziemionym uzwojeniem zaworu magnetycznego 15. Ten zawór magnetyczny o dowolnej znanej konstrukcji jest tak wykonany, ze przy wzbudzeniu pradu w uzwojeniu silnika, u- ruchomiajacego drzwi, zostaje doprowa¬ dzony czynnik cisnacy, celem otworzenia drzwi. Przy uzwojeniu bezpradowym zawór w ten sposób reguluje doplyw czynnika cisnacego do silnika, ze ten ostatni zamyka drzwi.Omawiajac dalej sposób zastosowania wynalzku, nalezy przyjac, ze uklad pola¬ czen jest zastosowany np, do wagonu tram¬ wajowego, obslugiwanego przez jednego czlowieka, i ze zawór magnetyczny 15 roz¬ rzadza silnik dla tylnych drzwi pojazdu, oddalonych od stanowiska kierowcy. Po¬ jazd taki posiada równiez obok stanowiska kierowcy uruchomiane silnikiem drzwi, na ,- 4 -których jest umieszczony lacznik (drzwio¬ wy) z ruchomymi kontaktami 8, który mo¬ ze sie stykac z trzema nieruchomymi wy¬ stepami kontaktowymi 18, 7 i 9. Wystep kontaktowy 7 jest za pomoca drutu 6' po¬ laczony z przewodnikiem 6, wystep kon¬ taktowy 9 jest polaczony za pomoca prze¬ wodnika 10 z drugim uzwojeniem 11 lacz¬ nika przekaznikowego 4, a wystep kontak¬ towy 18 jest polaczony za pomoca prze¬ wodnika 17 z lewym kontaktem lacznika noznego 16, umieszczonego w obwodzie, prowadzacym do tylnych drzwi. Lacznik nozny moze równiez posiadac jedna z wielu znanych postaci wykonania, stosowanych zwykle przy tylnych drzwiach takich wa¬ gonów tramwajowych, prowadzonych tylko przez jedna osobe. Drugi prawy kontakt lacznika 16 jest polaczony z zaworem ma¬ gnetycznym 15 i równoczesnie z urzadze¬ niem sygnalowym, np. lampa 28. Uzwoje¬ nie 11 lacznika przekaznikowego jest zbyt slabe, aby moglo otworzyc lacznik prze¬ kaznikowy, ale dostatecznie silne, aby trzymac go w polozeniu otwartym, skoro juz raz zostal otwarty przez uzwojenie 3.Skoro wagon tramwajowy zatrzymuje sie, kierowca jego otwiera przednie drzwi, które przekrecaja kontakty 8 z polozenia wskazanego do polozenia, w którym spre¬ zynowe wystepy kontaktowe 18 i 7 sa ze soba polaczone. Na skutek tego do laczni¬ ka noznego 16 jest doprowadzany prad przez przewodnik 6 i drut 6' za posrednic¬ twem wystepu sprezynowego 7 i kontaktów 8, wystepu sprezynowego 18 i przewodem 17. Gdy jakis pasazer zmierza opuscic wa¬ gon tylnymi drzwiami, wówczas zamyka lacznik nozny 16. Zwiera on wtedy prad przez uzwojenie zaworu magnetycznego 15 z ziemia, wskutek czego srodek cisnacy zo¬ staje doprowadzony do silnika przy tyl¬ nych drzwiach w celu otworzenia tych ostatnich. Równoczesnie prad plynie do urzadzenia sygnalowego 28, które zostaje wtedy uruchomione. Przesuniecie kontak¬ tów 8 z uwidocznionego na fig. 1 polozenia zamkniecia drzwi do wyzej opisanego po¬ lozenia otwarcia drzwi przerywa polacze¬ nie przewodnika 6 z uzwojeniem 11,^ wo¬ bec czego zamyka sie lacznik przekazniko¬ wy 4. W tym przypadku prad plynie z przewodu 6 drutem 5 przez lacznik 4 i przez przewodnik 12 do lacznika 13, który naturalnie w zwyklych warunkach jest ó- twarty. Jak juz wspomniano, lacznik ten jest umocowany na krawedzi tylnych drzwi.Gdy pasazer opuszcza, pojazd, lacznik 16 otwiera sie przy zejsciu ze stopnia, a za¬ wór megnetyczny 15 zostaje pozbawiony pradu, wskutek czego silnik tylnych drzwi zaczyna je zamykac, a urzadzenie sygnalo¬ we 28 przestaje dzialac.Gdy z jakiegokolwiek powodu ktos znajduje sie na drodze ruchu drzwi i one nan naciskaja, wówczas lacznik 13 zamyka sie i przez przewodnik 14 zamyka obwód do zaworu magnetycznego 15 i urzadzenia sygnalowego 28, wskutek czego drzwi za¬ czynaja sie otwierac lub przynajmniej przestaja sie zamykac i zaczynaja sie po¬ ruszac w kierunku przeciwnym, az otworzy sie lacznik 13. Skoro lacznik 13 otworzy sie, zawór magnetyczny 15 znowu zostaje po¬ zbawiony pradu, a tylne drzwi zaczynaja sie zamykac. Gdy wszyscy pasazerowie o- puscili juz wóz albo weszli do srodka! przez przednie drzwi, wówczas kierowca zamy¬ ka przednie drzwi za pomoca nie wskaza¬ nego tutaj urzadzenia. Wskutek tego kon¬ takt 8 polaczonego z tylnymi drzwiami lacznika cofa siej do uwidocznionego na fig. 1 polozenia, polaczenie zas z lacznikiem noznym 16 zostaje przerwane. Uziemione uzwojenie 11 zostaje przy tym polaczone ze zródlem pradu przez przewodnik 10, sprezysty wystep kontaktowy 9, kontakty 8, wystep kontaktowy 7, drut 6' i przewod¬ nik 6. Wzbudzenie pradu w uzwojeniu 11 nie otwiera jednakze lacznika 4, wobec cze¬ go lacznik! 13 me przerywa jeszcze obwodu do zaworu magnetycznego 15. Pojazd wtedy — 5 —tffteze sie pkruszae; przycisnieta w(kzwAach paoba moze sie jednak uwolnic, poniewaz lacznik 13 do otwierania drzwi zamyka sie.Stan ten trwa tak dlugo, az pojazd osia¬ gnie szybkosc, przy którejj zaleznie od uzwojenia solenoidu 3,_ plynacy przez to uzwojenie prad silnikowy wytworzy tak sil¬ ne dzialanie magnetyczne, ze wystarcza do otworzenia lacznika 4. W tej samej chwili lacznik 13 traci wszelki wplyw na zawór magnetyczny 15, a tylne drzwi nie moga sie wiecej otworzyc, jednak pasazer mial juz moznosc uwolnienia sie z nacisku drzwi.Gdy lacznik 4 jest otwarty, wówczas u- zwojenie U wytwarza dostateczna sile, a- by go utrzymac w tym polozeniu otwar¬ tym, nawet gdyby uzwojenie 3 bylo zupel¬ nie pozbawione pradu, co zachodzi przy ponownym zatrzymaniu pojazdu. Lacznik 4 nie moze sie jednak zamknac, dopóki kie¬ rowca pojazdu nie otworzy przednich drzwi, wskutek czego kontakt 8 przesuwa sie i przerywa polaczenie z uzwojeniem 11.Uklad polaczen jest wtedy w stanie urze¬ czywistnic wyzej opisane mozliwosci przy uruchomianiu drzwi.Uwidoczniona na fig. 2 nieco odmienna postac wykonania mozna równiez zastoso¬ wac do pojazdu, napedzanego silnikiem elektrycznym. W instalacji tej, tak samo jak w poprzedniej, lacznik przekaznikowy 4 jest rozrzadzany glównym silnikiem na¬ pedowym 1, lecz lacznik posiada w obwo¬ dzie silnika napedowego jedynie uzwoje* nie 3. Przewodnik 6 jest, jak przed tym, polaczony za pomoca przewodnika 5 z kontaktami lacznika 4 i kontaktami 7 lacz¬ nika na przednich drzwiach, posiadajacego nieco inaczej wykonany ruchomy biegun 8\ Drugi kontakt lacznika 4 jest polaczony za pomoca przewodnika 19 z jednym z kon¬ taktów drugiego lacznika przekaznikowego 20. Drugi kontakt tego lacznika przekazni¬ kowego polaczony jest z przewodnikiem 22 za pomoca przewodnika 24, przylaczo¬ nego do uziemionego uzwojenia 21 tego -lacznika i do przewodnika^ Przewodnik 23 jest polaczony z punktemkontaktolyym 25 lacznika drzwiowego i z biegunem lacz¬ nika zwrotnego V"'.J3;.. znajdujacego sie na tylnych drzwiach. Lacznik ten jest, zupel¬ nie jak poprzednio, umocowany na krawe¬ dzi drzwi. Drugi biegun lacznika 13 jest polaczony z iizieimonym uzwojeniem za¬ woru magnetycznego 15, rozrzadzajacego silnik do uruchomiania tylnych drzwi. Kon¬ takt 27 lacznika przednich dtzwi jest po¬ laczony, jak w poprzednim przypadku, z uzwojeniem zaworu magnetycznego 15 i urzadzeniem 28 za pomoca przewodnika 26 przez lacznik nozny 16 na tylnych drzwiach. Elektroniagnetycznie uruchomia¬ ne urzadzenie 28 moze byc urzadzeniem sygnalowym lub elektrycznie uruchomia¬ nym zamkiem, lub wreszcie lacznikiem, sluzacym do uruchomiania pewnej czesci pojazdu, jak np. hamulców lacznika glów¬ nego.Przy uruchomieniu tej instalacji biegun 8', wskutek otworzenia przednich drzwi przez kierowce pojazdu, laczy wszystkie kontakty 7, 27 i 25. Tylne drzwi otwieraja sie* gdy pasazer stoi na laczniku noznym 16, poniewaz wtedy prad plynie do ziemi z uziemionego zródla pradu przez przewod¬ nik 6, kontakty 7, biegun 8\ kontakty 27, przewodnik 26, lacznik 16, uzwojenie za¬ woru magnetycznego 15 i urzadzenie 28.Gdy w tym samym czasie zamknie sie lacznik na przednich drzwiach, to prad ply¬ nie ód bieguna 8' przez kontakty 25, prze- wodnik 23 i drut 22 do uziemionego uzwo¬ jenia 21, wskutek czego zamyka sie lacznik przekaznikowy 20. Lacznik przekaznikowy 4 zostal juz zamkniety, gdy pojazd zatrzy¬ mal sie, tak ze teraz plynie prad równiez od przewodnika 6 przez drut 5, lacznik 4, przewodnik 19, lacznik 20 i drut 24 do przewodnika 22, tworzac w ten sposób ob¬ wód zatrzymowy dla uzwojenia 21. Tylne drzwi zamykaja sie, skoro otwiera sie lacz¬ nik 16, przy czym drzwi zaczynaja sie po- — 6 —ruszac w przeciwnymi kierunku, gdy tra¬ fiaja na jakis przedmiot, tak ze lacznik 13 z&myka sie. Gdy kierowca pojazdu zamy¬ ka przednie drzwi, wówczas' wszelkie pola¬ czenie punktów kontaktowych 7, 27 i 25 zo¬ staje przerwane przez kontakt 8\ Lacznik przekaznikowy 20 pozostaje jednak za¬ mkniety wskutek obwodu zatrzymowego uzwojenia 21, tak ze lacznik zwrotny 13 na tylnych drzwiach pozostaje pod pra¬ dem przez laczniki przekaznikowe 4 i 20, az pojazd osiagnie pewna okreslona szyb¬ kosc, a uzwojenie 3 otworzy lacznik prze¬ kaznikowy 4. Do tej chwili jednak lacznik 13 moze spowodowac otworzenie tylnych drzwi, aby przycisnieta w nich osoba mo¬ gla sie uwolnic. W zwiazku z ta instalacja, tak samo jak w zwiazku z instalacja, przedstawiona na fig. 1, mozna zaznaczyc, ze nawet gdy pojazd znajduje sie w ruchu, drzwi, po uwolnieniu przycisnietej w nich osobyi zwiazanym z tym otworzeniem lacz¬ nika 13, otwieraja sie, chociaz lacznik 13 pozostaje jeszcze przez krótki czas pod pradem. Skoro tylko uzwojenie 3 pod wply¬ wem pradu otwiera lacznik 4, przerwany zostaje obwód zatrzymowy uzwojenia 21, wskutek czego otwiera sie lacznik 20, a lacznik 13 zostaje pozbawiony pradu.Odmienna postac wykonania zastosowa¬ no na fig. 3, przedstawiajacej zastosowanie instalacji do autobusu, który zwykle nape¬ dza sie silnikiem spalinowym, zamiast sil¬ nikiem elektrycznym. W omawianej insta¬ lacji obwód, który trzyma lacznik 13 pod pradem jeszcze pof poczatkowym ruchu po¬ jazdu, jest tak rozrzadzany drazkiem wy¬ laczajacym, iz przy wlaczeniu tego drazka na drugi bieg lacznik otwiera sie, aby po¬ zbawic pradu lacznik 13. W instalacji tej lacznik na przednich drzwiach jest ozna¬ czony liczba 31 i tak wlaczony w obwód, iz w celu otworzenia przednich drzwi mu¬ si go sie zamknac. Dwa lewe punkty kon¬ taktowe tego lacznika sa polaczone za po¬ moca przewodnika 30 z odpowiednim uzie¬ mionym zródlem elektrycznej sily, przy czym przewodnik 32* laczy punkt kontak¬ towy lacznika 38, uruchomianego drazkiem wylaczajacym 39. Jeden z pozostalych pra¬ wych punktów kontaktowych lacznika 31 jest polaczony z zaworem magnetycznym 75; na tylnych drzwiach za pomoca prze¬ wodnika 32 przez lacznik nozny 16. Drugi prawy punkt kontaktowy lacznika 31 jest polaczony za pomoca przewodnika 33 z biegunem lacznika zwrotnego 13 tylnych drzwi. Inny biegun tego lacznika 13 jest po¬ laczony za pomoca przewodnika 34 z u- zwojeniem magnesów zaworu 15 i z urza¬ dzeniem 28. Lacznik przekaznikowy 37 po¬ siada dwa punkty kontaktowe, z których jeden' polaczony jest z drugim punktem kontaktowym lacznika 38, oraz drugi — polaczony z przewodnikiem 33. Uzwojenie 36 do uruchomiania lacznika prezkazniko- wego 37 jest przylaczone za pomoca drutu 35 do przewodnika 33. Gdy podczas dzia¬ lania tej instalacji pojazd zatrzymuje sie, a kierowca chce otworzyc przednie drzwi, wówczas zamyka on lacznik 31, wskutek czego prad plynie przez górna pare punk¬ tów kontaktowych od przewodnika 30 do przewodnika 32, a stad do lacznika nozne¬ go 16 na tylnych drzwiach. Pasazer, który pragnie wysiasc z autobusu tylnymi drzwia¬ mi, zamyka lacznik nozny 16, wskutek cze¬ go zostaje wzbudzone uzwojenie magne¬ tycznego zaworu 15, celem otworzenia tyl¬ nych drzwi. Przez zanikniecie lacznika 31 zostaje równiez zamkniety przez dolna pa¬ re kontaktów obwód od przewodnika 30 przez przewodnik 33 do lacznika 13 i przez drut 35 do uzwojenia 36, wskutek czego za¬ myka sie lacznik przekaznikowy 37. Lacz¬ nik 38 jest tak polaczony z drazkiem wy¬ laczajacym skrzynki biegów, ze jest za¬ mkniety, gdy pojazd jest nieruchomy lub gdy drazek jest nastawiony na pierwszy bieg. Dlatego, gdy kierowca pojazdu zamy¬ ka tylne drzwi i przez to otwiera lacznik 31, wówczas lacznik 13 pozostaje pod pra- — 7 —dem dzieki obu lacznikom 38 i 37, az kie¬ rowca pojazdu wlaczy drazek wylaczajacy 39 na drugi bieg. Az do tej chwili lacznik 13 moze wywolywac wzbudzanie uzwoje¬ nia magnetycznego zaworu 15, wskutek cze¬ go drzwi moga sie otwierac, aby przycisnie¬ tej przez nie osobie dac moznosc uwolnie¬ nia sief chociaz pojazd ruszyl juz z miej¬ sca. Jak widac, przy zaftiknietych laczni¬ kach 38 i 37 utrzymany jest obwód zatrzy- mowy do uzwojenia 36 przez przewodniki 33 i 35. Skoro tylko jednak kierowca pojaz¬ du wlaczy drazek na drugi bieg, natych¬ miast otwiera sie lacznik 38, a uzwojenie 36 staje sie bezpradowe, wskutek czego otwiera sie równiez lacznik 37 i staje sie bezpradowy lacznik 13.Na fig, 4 wskazano inna postac wykona¬ nia wynalazku w zastosowaniu do autobu¬ sów i podobnych pojazdów, W tym przy¬ padku prad doplywa do uzwojenia magne¬ tycznego zaworu 15 i urzadzenia sygnalo¬ wego 51 od przewodnika 40 przez lacznik 41, który zamyka sie dla otworzenia przed¬ nich drzwi, nastepnie przez przewodnik 44, lacznik nozny 16, zamykany przez pasaze¬ ra, opuszczajacego pojazd tylny drzwiami, oraz przez przewodnik 45. Po zamknieciu lacznika 41 zostaje wzbudzone uzwojenie 42 lacznika przekaznikowego 43, wskutek czego lacznik ten zamyka sie. Umieszczony w krawedzi tylnych drzwi lacznik 13 znaj¬ duje sie wtedy pod pradem za posrednic¬ twem dolnej pary kontaktów i przez prze¬ wodniki 49 i 50, wskutek czego przez za¬ mkniecie lacznika i wyniklego z tego wzbu¬ dzenia uzwojenia zaworu magnetycznego 15 ruch drzwi zostaje odwrócony. Górna para punktów kontaktowych lacznika prze¬ kaznikowego 43 jest przeznaczona dla ob¬ wodu zatrzymowego uzwojenia 42, do któ¬ rego prad doplywa przez przewodnik 48, lacznik 38 drazka wylaczajacego, prze¬ wodnik 47 i drut 46. Poniewaz, jak w po¬ przednim przypadku, lacznik 38 otwiera sie tylko wtedy, gdy drazek wylaczajacy 39 zostaje wlaczony na drugi bieg, przeto nawet przy zamknietych drzwiach przed¬ nich, a tym samym otwartym laczniku 41, lacznik 43 pozostaje Otwarty i trzyma lacz¬ nik zwrotny pod pradem, az drazek wyla¬ czajacy zostaje przelaczony na drugi bieg.Wskutekf tego otwiera sie wtedy lacznik 38, tak iz uzwojenie 42 zostaje pozbawione pradu, a tym samym zostaje przerwany do¬ plyw pradu do lacznika i3.Jak wiec widac, pojazdy napedzane za¬ równo silnikami elektrycznymi, jak i inny¬ mi silnikami, moga zastosowac zamiast lacznika, napedzanego silnikiem lub uru¬ chomianego drazkiem wylaczajacym, rów¬ niez inne postacie wykonania lacznika. Tak wiec np. przy wszystkich tych pojazdach moze znalezc zastosowanie lacznik odsrod¬ kowy, uruchomiany od osi. Lacznik taki u- widoczniono na fig, 5 i 6; moze on byc wla¬ czony wedlug fig, II i 2 w obwód uzwojenia 3 lub wedlug fig, 3 i 4 w obwód uzwojen 36 i 42. Lacznik ten sklada sie z walu 100, o- bracanego np. przez os pojazdu, na którym to wale jest osadzony pierscien 101. Na pierscieniu tym jest osadzona para ramion kontaktowych 102, obciazonych ciezarkami.Na wale 100 jest równiez umocowana obra¬ cajaca sie wraz z nim podkladka izolacyj¬ na 103 zx umieszczonymi na niej dwoma po¬ lami kontaktowymi 104 i 105. Kontakty te sa tak wykonane, ze stykaja sie z ramiona¬ mi kontaktowymi 102, dopóki szybkosc ob¬ rotowa walu 100 nie wzrosnie o tyle, ze wskutek sily odsrodkowej ramiona 102 od¬ chylaja sie od kontaktów 105 i 104. Lacz¬ nik odsrodkowy moze byc, jak zwykle, za¬ opatrzony w pare wahaczy, za pomoca któ¬ rych mozna wyznaczyc szybkosc ramion kontaktowych 102, obciazonych ciezarkami, przy której to szybkosci ramiona te odsu¬ waja sie od kontaktów 104 i 105. Jakkol¬ wiek konstrukcja ta przedstawia najprak¬ tyczniejsza postac wykonania, to jednak obracanie sie podkladki 103 z walem nie jest bezwzglednie konieczne, - 8 —Taki lacznik odsrodkowy okresla przez wzrost szybkosci czas, podczas którego lacznik 13 pozostaje jeszcze pod pradem po uruchomieniu pojazdu. Mozna natural¬ nie wybrac jeszcze inne urzadzenia, za po¬ moca których mozna osiagnac ogólny cel wynalazku.Na fig. 7 przedstawiono np. zastosowa¬ nie wynalazku do dzwigów (wind). Obwód glównego silnika napedowego 52 dzwigu jest szeregowo polaczony za pomoca od¬ powiedniego opornika 54 z uzwojeniem 53 solenoidu lacznika przekaznikowego 55.Oprócz tego lacznik przekaznikowy jest zaopatrzony w drugie uzwojenie 59. Jeden koniec tego uzwojenia jest przylaczony za pomoca przewodnika 54 do jednego kon¬ taktu zwykle zamknietego lacznika MS sil¬ nika drzwi. Odpowiadajacy temu drugi kontakt jest polaczony za posrednictwem przewodnika 56 z przewodnikiem 61 sieci zasilajacej i lewym kontaktem lacznika przekaznikowego 55. Prawy kontakt tego lacznika przekaznikowego 55 jest polaczo¬ ny z kontaktem lacznika drzwiowego 13.Lacznik ten, tak samo jak w poprzednich postaciach wykonania, jest tak umieszczo¬ ny na przedniej krawedzi drzwi, ze zosta¬ je on zamkniety, gdy zamykajace sie drzwi natrafiaja na jakis przedmiot, znajdujacy sie na drodze ich ruchu. Drugi kontakt te¬ go lacznika 13 jesst polaczony za posrednic¬ twem przewodnika 62 z jednym koncem uzwojenia solenoidu 63 lacznika przekaz¬ nikowego 65. Ten lacznik przekaznikowy posiada cztery pary kontaktów i cztery od¬ powiadajace im mostki 65a, 66a, 67a, 68a. Dwa kontakty dwojga drzwi sa pola¬ czone za pomoca przewodnika 64 z prze¬ wodnikiem 60 i z drugim koncem uzwojenia 63. Znajdujace sie z tej samej strony dwa dolne kontakty drugich dwóch par laczni¬ ków sa polaczone za pomoca przewodnika 66 z przewodnikiem 61 i biegunem solenoi¬ du 67 silnika elektrycznego do uruchomia¬ nia drzwi. Drugi biegun solenoidu 67 jest polaczony z przewodnikiem 60. Najwyzszy i najnizszy kontakt z prawej strony lacz¬ nika przekaznikowego 65 sa ze soba pola¬ czone i przylaczone do obwodu 68 silnika do uruchomiania drzwi. Pozostale kontakty z prawej strony lacznika przekaznikowego 65 sa polaczone za pomoca drutów z kon¬ taktami dwóch laczników ograniczajacych 69 i 70. Przynalezne kontakty tych laczni¬ ków posiadaja wspólne polaczenie z drugim biegunem obwodu silnika 68. Druga para kontaktów lacznika MS jest polaczona ze soba przez lacznik drzwiowy 13, azeby kon¬ trolowac uzwojenie 63 lacznika przekazni¬ kowego 65.Opisujac sposób dzialania tej instalacji nalezy przede wszystkim zauwazyc, ze pod wzgledem polozenia poszczególnych czesci instalacji urzadzenie na rysunku wykazane odpowiada ukladowi przy zamknietych drzwiach. Gdy dzwig zatrzyma sie na pie¬ trze, zostaje naturalnie bez pradu obwód silnika glównego 52, wskutek czego w u- zwojeniu 53 takze nie plynie prad. Lacznik przekaznikowy 55 jest Jednakze otwarty, poniewaz prad jest doprowadzany prze¬ wodnikiem zasilajacym 61 przez drut 56 i zwykle zamknieta pare kontaktów laczni¬ ka MS oraz przez przewodnik 54 uzwoje¬ nia 59, a stad plynie do drugiego przewod¬ nika 60 sieci mocy. Uzwojenie 59 jest tak wymierzone, ze przy wzbudzeniu pradem jest dosc silne, aby trzymac lacznik 55 w stanie otwartym, przy czym lacznik zostal naturalnie juz przedtem otwarty przez wzbudzenie uzwojenia 53 pradem biegna¬ cego silnika napedowego dzwigu. Uzwoje¬ nie 59 trzyma zatem lacznik 55 w poloze¬ niu otwartym, gdy dzwig zostaje zatrzyma¬ ny.W celu otworzenia drzwi lacznik MS uruchomiany jest odrecznie albo z dzwigu, albo z sieni pietra, albo wreszcie z obu tych miejsc, wskutek czego obydwa, w normal¬ nych warunkach polaczone kontakty zo¬ staja otwarte, a w normalnych warunkach — 9 —otwarta para zostaje zamknieta. Przez o- tworzenie w normalnych warunkach pola¬ czonej pary kontaktów zostaje przerwany obwód, prowadzacy do uzwojenia 59, wsku¬ tek czego lacznik 55 zamyka sie. Prad ply¬ nie wtedy do silnika, uruchomiajacego drzwi, w nastepujacym kierunku: od prze¬ wodu 61 przez lacznik 55, polaczona pa¬ re kontaktów lacznika MS przez prze¬ wód 62 do uzwojenia 63 i przez przewod¬ nik 64 z powrotem do drugiego przewod¬ nika 60 sieci mocy.Przez wzbudzenie uzwo¬ jenia solenoidu 63 lacznik przekaznikowy 65 przesuwa sie do drugiego swego polo¬ zenia, w którym obie górne pary kontak¬ tów sa zamkniete, a obie dolne pary sa o- twarte. Zamkniecie drugiej pary kontak¬ tów od góry zamyka obwód silnika 68 do uruchomiania drzwi w nastepujacy sposób: prad plynie od drutu 61 do przewodnika 66, przez krazek kontaktowy 66a, zamknie¬ ty lacznik ograniczajacy 69 do obwodu 68 silnika i stad do najwyzszej pary kontak¬ tów lacznika 65 przez drut 64 z powrotem do przewodnika 60. Wskutek tego zostaje uruchomiony silnik do uruchomiania drzwi, tak ze drzwi otwieraja sie.Mozna przy tym zauwazyc, ze laczniki ograniczajace 69 i 70, znane przy urzadze¬ niach do uruchomiania drzwi, sa tak wy¬ konane, iz przy koncu ruchu drzwi urucho¬ miane sa na przemian w kazdym kierunku Ofaz iz przy wszystkich polozeniach drzwi miedzy polozeniami krancowymi obydwa laczniki ograniczajace sa zamkniete. Lacz¬ nik 70 otwiera sie wiec w chwili, gdy drzwi osiagaja swe polozenie zamkniete. Lacz¬ nik ten zamyka sie jednak skoro tylko drzwi zaczynaja sie otwierac i pozostaje zamkniety, az do zupelnego otworzenia drzwi. Lacznik 69 otwiera sie dokladnie w chwili, gdy drzwi sa zupelnie otwarte i za¬ myka sie skoro tylko drzwi zaczynaja sie zamykac. Powszechnie znane jest takie la¬ czenie drzwi i laczników ograniczajacych do otrzymywania takiego sposobu dziala¬ nia. Gdy wiec drzwi sa zupelnie otwarte, otwiera sie lacznik 69, podczas gdy lacz¬ nik 70 jest zamkniety. Lacznik ATS jest trzymany w polozeniu zamknietym az do zadanego zamkniecia drzwi. Sjtoro jednak lacznik MS zostanie, w celu zamkniecia drzwi, wylaczony! lub zwolniony, wówczas otwiera sie górna para kontaktów, a zamy¬ ka sie dolna para. Wskutek tego zostaje przerwany doplyw pradu do uzwojenia 63, a laczni^ przekaznikowy 65 powraca do u- widocznionego na fig. 7 polozenia, w któ¬ rym górna para kontaktów jest otwarta, a dolna para kontaktów zamknieta. Jak wi¬ dac wiec, przez powrót lacznika MS do u- widocznionego na fig. 7 polozenia zostaje wzbudzone uzwojenie 59, lecz lacznik 55 nie otwiera sie z powyzej podanych powo¬ dów. Z powrotem lacznika 65 do wskaza¬ nego na fig. 7 polozenia odwracaja sie po¬ laczenia obwodu silnika 68 do uruchomia¬ nia drzwi, jak widac na rysunku, tak, ze drzwi zostaja zamkniete przez silnik. Sko¬ ro tylko drzwi osiagaja swe polozenie koncowe, natychmiast otwiera sie lacznik 70, który podczas ruchu zamykania drzwi byl zamkniety. Wskutek tego zostaje od¬ wrócone polaczenie z silnikiem uruchomia¬ jacym drzwi, tak ze mozna go uruchomic celem otworzenia drzwi.Istota wynalazku w zastosowaniu do tej instalacji jest wiec jasna. Lacznik 55 pozo¬ staje zamkniety, a tym samym równiez lacznik 13, który w obwodzie uzwojenia 63 znajduje sie pod pradem, wskutek czego przy zaniknieciu tego lacznika mozna uru¬ chomic lacznik przekaznikowy 65 w celu otworzenia drzwi. Jak juz wyzej wspom¬ niano, lacznik 13 zamyka sie, gdy drzwi podczas zamykania napotykaja na prze¬ szkode. Lacznik 13 pozostaje tak dlugo pod pradem, az otworzy sie lacznik 55. Teti lacznik 55 natomiast nie otwiera sie wcze¬ sniej, dopóki do uzwojenia 53 nie zostanie doprowadzona dostateczna ilosc pradu. Na¬ stepuje to wtedy, gdy glówny silnik dzwi- - 10 -£\i osiaga szybkosc, przy której napiecie pradu na oprawie szczotek twornika, a tym samym w uzwojeniu 53 solenoidu, polaczo¬ nym szeregowo z opornikiem 54, staje sie dostatecznie wysokie. Skoro to nastapi, o- twiera sie lacznik 55, a nastepujace po tym zamkniecie lacznika 13 nie moze wtedy spowodowac otworzenia drzwi. Gdy wiec jakas osoba zostanie przycisnieta w drzwiach, a lacznik 13 powinien sie za¬ mknac przed otworzeniem lacznika 55, wówczas drzwi otwieraja sie samoczynnie, celem zwolnienia tej osoby. Dzieki temu o- trzymuje sie pewien okres bezpieczenstwa, po którego uplywie w praktyce nie istnieje mozliwosc przycisniecia kogos we drzwiach.Fig. 8 przedstawia dokladniejsze zasto¬ sowanie glównych cech wynalazku do wa¬ gonu tramwajowego, w którym stanowisko kontrolne przewidziano tylko w jednym koncu. Zarysy wagonu zaznaczono litera C. Poniewaz wagon tylko na jednym kon¬ cu posiada stanowisko kontrolne, wiec drzwi znajduja sie tylko z jednej strony.Przednie drzwi obok stanowiska kierowcy oznaczono literami FD, a tylne drzwi — RD.Biegun ujemny sieci jest jak zwykle uziemiony, a biegun dodatni jest polaczony z przewodnikiem 71. Przy drzwiach wago¬ nów tramwajowych obwody silników na¬ pedowych sa zwykle sprzezone z obwodem drzwi. Na fig. 8 obwód ten zaczyna sie od dodatniego bieguna zródla pradu przy laczniku 73 i biegnie przez przewodnik 79, kontakt SA lacznika FS przednich drzwi, przewodnik 78, kontakt S2 lacznika RS tylnych drzwi, przewodnik 77, mostek lacznika 73 do przewodnika 74 do nie wskazanej tutaj instalacji kontrolnej. Je¬ den z silników napedowych uwidoczniono na rysunku i oznaczono liczba 1. W obwód oprawy szczotek tego silnika sa szeregowo wlaczone opornik 2 i uzwojenie 3 solenoidu lacznika przekaznikowego 4. Uzwojenie 11 solenoidu lacznika 4 dziala jako uzwojenie zatrzymowe, które jest dosc silne, aby trzy¬ mac w polozeniu otwartym lacznik 4 skór ro zostal juz raz otwarty przez, uzwojenie 3. Prad doplywa do uzwojenia //solenoidu od przewodnika 74 przez drut 75 i opornik 76, dlatego tez uzwojenie to zostaje wzbu¬ dzone, gdy wszystkie drzwi wagonu sa za¬ mkniete. Gdy wszystkie drzwi wagonu sa zamkniete, lacznik 4 laczy przewodniki 87 i 88 tak dlugo, dopóki napiecie pradu na szczotkach silnika / i przy oporze wuzwo^ jeniu 3 nie bedzie dostatecznie duze do ta¬ kiego zasilania solenoidu 3 pradem, aby powstala sila magnetyczna mogla podniesc krazek kontaktowy lacznika 4. Lacznik 4 pozostaje wtedy otwarty, az doplyw pra¬ du do uzwojenia // przewodnikiem 74 zo* stanie znowu przerwany przez otworzenie jednych z drzwi.Kontakty Si, S2 i S3 tworza czesc lacz¬ nika bebnowego RS, polaczonego z tylny¬ mi drzwiami i uruchomianego przez nie.Lacznik ten jest przedstawiony przy za¬ mknietym polozeniu drzwi. Jak widac na rysunku, w polozeniu tym kontakt S2 la¬ czy przewodniki 77 i 78, kontakt S3 laczy przewodniki 87' i 85', podczas gdy kontakt Sl\ nie styka sie z zadnym z przynaleznych wystepów kontaktowych. Kontakt SI, ze wzgledu na kierunek jego ruchu, posiada taka szerokosc, ze skoro tylko nastapi ze¬ tkniecie z tymi wystepami kontaktowymi utrzymuje to zetkniecie od poczatku o- twierania drzwi, az do zupelnego ich otwo¬ rzenia, a po tym prawie do zupelnego ich zamkniecia. Kontakt S2 zostaje polaczony ze swymi wystepami kontaktowymi tylko na koncu ruchu zamykania sie drzwi i przy drzwiach zamknietych. Kontakt S3 styka sie ze swymi sprezystymi wystepami kon¬ taktowymi, gdy drzwi sa zamkniete i po¬ zostaje z nimi polaczony, az drzwi zostana zupelnie otwarte. Kolejnosc ta odwraca sie, gdy drzwi sie zamykaja. Kontakty SA i SB tworza czesc lacznika bebnowego FS, polaczonego z przednimi drzwiami i wska-zanego w polozeniu, odpowiadajacym za¬ mknietym drzwiom. Skoro tylko drzwi za¬ czynaja sie otwierac, zostaje przerwane po¬ laczenie kontaktu SA z jego wystepami kontaktowymi, podczas gdy kontakt SB przylega do swych sprezystych wystepów kontaktowych i pozostaje z nimi polaczony, az przednie drzwi zostana prawie calkowi¬ cie zamkniete.Lacznik nozny 16 jest umieszczony na drodze do tylnych drzwi RD. Kilka takich laczników noznych moze byc umieszczo¬ nych na drodze do drzwi, a na stopniu, prowadzacym do tylnych drzwi, w prze¬ wodniki 93 i 86 moga byc wlaczone dodat¬ kowe laczniki, wskutek czego osoba, stoja¬ ca na stopniu lub w przejsciu do drzwi, lub tez osoby, stojace na obu tych miejscach, zamykaja jeden lub kilka tych laczników.Silnik do uruchomiania przednich drzwi oznaczono literami FM, a silnik do urucho¬ miania tylnych drzwi — literami RM. W przedstawionej na fig. 8 instalacji sa to silniki róznicowe, napedzane czynnikiem tloczacym. Glówny przewód rurowy dla doprowadzania czynnika tloczacego ozna¬ czono literami MP. Ten przewód MP jest polaczony za pomoca przewodu rurowego BP z przewodem wlotowym kazdego sil¬ nika i doprowadza czynnik tloczacy do mniejszego cylindra, którego tlok zamyka drzwi zawsze wówczas, gdy otwiera sie wydmuch szerszego cylindra tych silników.Sposób dzialania takich silników jest po¬ wszechnie znany. Powoduja one odwrotnie otworzenie drzwi, gdy do szerszego konca cylindra doprowadza sie sprezone powie¬ trze. Do mniejszego konca cylindra dopro¬ wadza sie stale sprezone powietrze lub ja¬ kikolwiek inny czynnik tloczacy.Przewód rurowy MP prowadzi do uru¬ chomianego recznie zaworu V na stanowi¬ sku kierowcy, a oprócz tego jest równiez polaczony za pomoca przewodu rurowego FP z wiekszym cylindrem silnika FM. Li¬ tera E oznacza przewód wydmuchowy za¬ woru i silnika. Przewód rurowy BP jest po¬ laczony przez zawór magnetyczny 15 z wiekszym cylindrem silnika RM. Gdy za¬ wór 15 znajduje sie w stanie bezpradowym, wówczas zostaje przerwany doplyw spre¬ zonego powietrza do wiekszego cylindra i otwiera sie przewód wydmuchowy, jak zwykle przy uruchomianiu takich silników.Hamulce pneumatfyczne pojazdu urucho¬ miane sa przez kierowce za posrednictwem przewodów rurowych SAP i BC. Te prze¬ wody rurowe sa polaczone za pomoca po¬ dwójnego zaworu przepustowego CV. Gdy sprezone powietrze zostaje przez kierowce pojazdu wpuszczone do przewodu rurowe¬ go SAP, nastepuje docisniecie narzadu za¬ mykajacego SV dwustronnie dzialajacego zaworu przepustowego CV" w kierunku o- tworu przewodu rurowego 89', wskutek czego z przewodu rurowego SAP sprezone powietrze nie moze sie wydostac na ze¬ wnatrz przewodem 89' i zaworem 89. Rów¬ noczesnie sprezone powietrze naplywa przez zawór przepustowy CV z przewodu rurowego SAP do przewodu BC i do ko¬ mór CC hamulców. Przewód rurowy P, prowadzacy do lacznika PS, utrzymywane¬ go w stanie otwartym przez sprezyny, a zamykanego przez sprezone powietrze, jest polaczony z przewodem rurowym SAP, prowadzacym do hamulców pojazdu, wsku¬ tek czego wraz z uruchomieniem hamulców zostaje równiez uruchomiony lacznik PS, aby kontakt S doprowadzic do zetkniecia z jego wystepami kontaktowymi. Kontakt i sprezynowe wystepy kontaktowe lacza przewody elektryczne 90 i 91 i unierucho¬ miaja wskutek tego uzwojenie solenoidu zaworu 89.Jezeli jednak sila elektromagnetyczna uzwojenia solenoidu zaworu 89 dziala wte¬ dy, gdy kontakt S lacznika PS nie laczy przewodników 90 i 91, to znaczy, gdy w przewodzie rurowym SAP nie ma sprezone¬ go powietrza, wówczas uzwojenie solenoi¬ du uruchomia zawór 89, aby sprezone po- — 12 —wietrze przepuscic z przewodu doprowa¬ dzajacego BP przez przewód 89' i zawór przepustowy CV do przewodu BC i komór CC hamulców. Wskutek tego narzad zamy¬ kajacy SV w zaworze CV zostaje znowu docisniety w kierunku otworu przewodu SAP, dzieki czemu sprezone powietrze nie moze sie wydostac z przewodów rurowych 89' i BC przez przewód^ rurowy SAP. Cala instalacja wedlug fig. 8 przedstawiona jest przy zamknietym polozeniu drzwi. Nalezy jednakze tutaj zauwazyc, ze przy otwartym laczniku 73 cala instalacja nie dziala, cho¬ ciaz przewodnikiem 74 instalacji kontrol¬ nej silnika glównego doprowadza sie prad w celu uruchomienia pojazdu, gdy lacznik 95' zostanie przekrecony w swe drugie po¬ lozenie. W tych warunkach tylne drzwi nie moga byc uruchomione, podczas gdy przed¬ nie drzwi moga byc przez kierowce pojaz¬ du otwierane i zamykane. Lacznik 95' przedstawiony jest jednak w swym zwy¬ klym polozeniu, wskutek czego prad do¬ plywa do lampki sygnalowej 99, co wska¬ zuje, ze urzadzenie do kontrolowania tyl¬ nych drzwi nie dziala.Gdy kierowca zatrzymuje pojazd, prze¬ kreca zawór powietrzny V z jego polozenia obojetnego do polozenia, w którym prze¬ wody rurowe MP i FP zostaja ze soba po¬ laczone. Wskutek tego sprezone powietrze zostaje doprowadzone do szerokiego konca cylindra FM, a przednie drzwi FD otwie¬ raja sie. Wraz z otworzeniem sie drzwi obraca sie równiez lacznik FS, wskutek czego kontakt SA przerywa, swe polacze¬ nie i zwiera kontakt SB. Przez przerwanie obwodu na kontakcie SA przerwany zosta¬ je obwód, prowadzacy do silnika glównego, to znaczy do przewodnika 74.Wskutek polaczenia, utworzonego przez kontakt SB, prad plynie równiez od lacz¬ nika 73 przez opornik 80, przewodnik 81, lacznik 82, przewodnik 83, kontakt SB i przewodnik 84 do przewodnika 93, a stad do laczników noznych 16. Dzieki temu przewody zostaja przygotowane do urucho¬ mienia tylnych drzwi. Jezeli jakas osoba stoi przed drzwiami i pragnie wysiasc z wagonu, wówczas zamyka sie jeden lub kil¬ ka laczników 16. Mozna jednakze zauwa¬ zyc ze lacznik 4 jest zamkniety.Lacznik ten byl otwarty, gdy pojazd byl w ruchu. Gdy pojazd sie zatrzymuje lacznik 4 pozostaje otwarty, poniewaz uzwojenie 11 bylo wzbudzone pradem plynacym przez prze¬ wodnik 74, Nalezy przy tym przyjac, ze przednie drzwi sa w tym czasie zamkniete.Skoro jednakze polaczenie na kontakcie SA zostaje przerwane, mianowicie gdy przed¬ nie drzwi sie otwieraja, wówczas, jak po¬ przednio opisano, przerwany zostaje ob¬ wód, a uzwojenie 11 staje sie bezpradowe.Gdy lacznik 4 Zamyka sie, wówczas zostaje utworzony obwód, biegnacy od przewodni¬ ka zasilajacego 71 przez bezpiecznik topi- kowy 72, lacznik 73, opornik 80, przewod¬ nik 81, drut 90, uzwojenie solenoidu zawo¬ ru 89, lub przez kontakt S ewentualnie za¬ mknietego lacznika PS, przez przewodnik 88, krazek stykowy lacznika przekazniko¬ wego 4, przewodnik 87, przewodnik 87' przez kontakt S3 lacznika RS, przewodnik 85', opornik 85, przewodnik 86 i przez u- zwojenie solenoidu zaworu 15 do uziemie¬ nia. Obwód ten nie uruchomia jednakze so- Ienoidów zaworów 89 i 15, poniewaz wsku¬ tek oporu 85 prad nie wystarcza do uru¬ chomienia tych solenoidów wzglednie zawo¬ rów. Przez zamkniecie lacznika 4 prad do¬ plywa równiez przewodnikiem 87 do lacz¬ ników 13, tak ze przy zamknieciu jednego z tych laczników zostaje zamkniety obwód, prowadzacy do przewodnika 86 uzwojenia solenoidu zaworu 15.Po uruchomieniu hamulców w celu za¬ trzymania pojazdu lacznik PS zostaje uru¬ chomiony tak, ze kontakt S laczy odpo¬ wiednie przewodniki, wskutek czego zosta¬ je przerwane dzialanie solenoidu zaworu 89. Gdy kontakt SB lacznika FS przednich drzwi spowoduje polaczenie, a jeden lub — 13 -kilka laczników 16 jest zamknietych, wów¬ czas prad plynie uzwojeniem zaworu ma¬ gnetycznego 15 do ziemi, przez co zawór zostaje uruchomiony, a szerszy koniec cy¬ lindra silnika RM zostaje polaczony z prze¬ wodem rurowym BF. Zaczynaja sie wobec tego otwierac tylne drzwi, przy czym zo¬ staje przerwane polaczenie przez kontakt S2, a zwarte polaczenie kontaktu SI.Przerwanie obwodu na kontakcie S2 wywo¬ luje jedynie przerwanie obwodu do urza¬ dzenia kontrolnego silnika glównego, po¬ laczonego z przewodnikiem 74 na tylnych drzwiach. Mozna przy tym podkreslic to, ze nawet przy zamknietych drzwiach przednich pojazd nie moze ruszyc z miej¬ sca, dopóki tylne drzwi sa otwarte. Gdy tylne drzwi zaczynaja sie otwierac, wów¬ czas powstaje równiez polaczenie na kon¬ takcie SI, tak ze prad plynie przez prze¬ wodniki 81 i 90, lacznik S, przewodniki 91 i 92 i przewodnik 93 do laczników noznych 16. Obwód ten ma na celu trzymanie pod pradem laczników noznych 16, gdy drugi obwód, biegnacy przez przewodnik 84 i lacznik SB, zostaje przerwany przez za¬ mkniecie przednich drzwi; Jak juz wyzej wspomniano, kontakt SI zamyka obwód miedzy przewodnikami 92 i 93, skoro tylko drzwi zaczynaja sie otwierac i trzyma go w stanie zamknietym, dopóki drzwi nie zostana znowu zamknie¬ te. Tylne drzwi otwieraja sie dalej, az zo¬ stana zupelnie otwarte, nawet gdy obwód jest przerwany przez lacznik 16, poniewaz uzwojenie solenoidu zaworu 15 znajduje sie pod pradem przez kontakt S3 i opornik 85. Dokladnie w chwili, gdy drzwi zostaja zupelnie otworzone, przerywa sie obwód na kontakcie S3, tak, ze zawór magnetycz¬ ny 15 zostaje pozbawiony pradu, wskutek czego szerszy koniec cylindra silnika RM zostaje znowu polaczony z przewodem wy¬ dmuchowym, jezeli laczniki 16 sa otwarte.Jezeli jednak pasazer jeszcze nie opuscil tylnych drzwi lub stopnia, tak ze jeden lub kilka laczników 16 pozostaje nadal w sta¬ nie zamknietym, wówczas prad moze jesz¬ cze plynac do zaworu magnetycznego 15, a mianowicie przewodnikiem 81 przez lacz¬ nik PS w obwodzie, zamknietym przedtem przez kontakt SI, a stad do laczników noz¬ nych i nastepnie przez Uzwojenie zawo¬ ru 15 do ziemi. Tylne drzwi me zamyka¬ ja sie jeszcze; skoro jednakze tylko po¬ wierzchnie stopni beda zwolnione, a wszystkie laczniki nozne 16 zostaja otwar¬ te, wówczas zaczynaja sie zamykac tylne drzwi. To stwarza znowu polaczenie przez kontakt S3, ale zawór magnetyczny 15 nie moze byc uruchomiony z powodu opornika 85, znajdujacego sie w tym obwodzie.Drzwi zamykaja sie zatem nadal, a miano¬ wicie w normalnych warunkach az do zu¬ pelnego zamkniecia sie, o ile nie natrafia na jakis przedmiot, wobec czego jeden lub kilka laczników 13 zostaje zamknietych.Jezeli jeden lub kilka laczników 13 zo¬ stanie w ten sposób zamknietych, wówczas prad plynie znowu przez lacznik S, tym razem jednakze do przewodnika 88, przez lacznik 4 do przewodnika 87, przez jeden lub obydwa laczniki 13 i przez przewodnik 86 poprzez zawór magnetyczny 15 do zie¬ mi. Wskutek tego zostaje zwolniony prze¬ wód do doprowadzania powietrza do szer¬ szego konca cylindra silnika RM, przez co drzwi zaczynaja sie otwierac. Ruch ten wykonywuja one nadal az do zupelnego otworzenia sie, poniewaz plynacy przez o- porriik 85 prad wystarcza do utrzymania zaworu magnetycznego 15 w jego poloze¬ niu, az wreszcie przy zupelnym otworze¬ niu drzwi zostaje przerwane polaczenie na kontakcie S3.Jezeli jednak drzwi podczas swego ru¬ chu nie natrafia na zaden przedmiot, wówczas powracaja do polozenia calkowi¬ cie zamknietego, laczniki 13 pozostaja jed¬ nak pod pradem, poniewaz ten ostatni ply¬ nie od przewodnika 81 przez przewodnik 90, uzwojenie zaworu magnetycznego 89, - 14 -przez przewodnik 88, lacznik 4, o ile ten ostatni jest jeszcze zamkniety, i przez przewodnik 87 do laczników 13. Dopóki szybkosc pojazdu nie wystarcza jeszcze, aby wystepujace na oprawie szczotek sil¬ nika / napiecie pradu umozliwialo prze¬ plyw pradu w ilosci potrzebnej do otwo¬ rzenia lacznika przekaznikowego 4, to przy momentalnym zamknieciu lacznika 13 prad doplywa przez chwile przewodni¬ kiem 71 uziemionego uzwojenia zaworu 15, a mianowicie przez bezpiecznik 72, lacznik 73, opornik 80, przewodniki Si i 90, uzwojenie solenoidu zaworu 89, prze¬ wodnik 88, krazek kontaktowy lacznika 4, przewodnik 87, lacznik 13 i przez przewod¬ nik 86. Prad ten nie jest ograniczony opor¬ nikiem 85 i jest dosc silny, aby wzbudzic uzwojenia solenoidu obu zaworów 89 i 15 i je uruchomic. Skoro tylko solenoidy uru¬ chomily swe zawory, wówczas prad, ply¬ nacy przez opornik 85 do uzwojen, jest dosc silny do utrzymania obu zaworów w ich nowym polozeniu, az obwód opornika 85 zostanie przerwany przez kontakt S3 lacznika RS, gdy tylko drzwi osiagna swe polozenie otwarte. Momentalne zamkniecie lacznika 13 wystarcza wiec, aby calkowi¬ cie otworzyc drzwi RD przez uruchomienie zaworu 15, aby w tym samym czasie wsku¬ tek uruchomienia zaworu 89 uruchomic hamulce pojazdu i aby przy otwartych drzwiach przerwac doplyw pradu do silni¬ ków napedowych przez przerwanie obwo¬ du na kontakcie S2 lacznika RS. Przy nie¬ znacznych szybkosciach pojazdu, przy któ¬ rych przez obwody plynie jeszcze prad, wystarczaja powyzsze wyniki, aby pojazd zatrzymac w tym samym czasie, w którym uchwycona przez drzwi RD osoba zostaje zwolniona, Lacznik 4 pozostaje zamkniety dopóki pojazd nie osiagnie z góry okreslo¬ nej szybkosci, przy której uzwojenie sole¬ noidu 3 zostaje dostatecznie wzbudzone, aby otworzyc lacznik 4, przez co laczniki 13 zostaja pozbawione pradu.Nalezy podkreslic, ze podczas ruchu normalnego, gdy wskutek uruchomienia ha¬ mulców lacznik S jest zamkniety, uzwoje¬ nie zaworu magnetycznego 89 jest zwarte, wskutek czego nie moze ono przy tym uru¬ chomic zaworu. Na stanowisku kierowcy jest przewidziany lacznik 94, przez który prad mozna doprowadzac bezposrednio do laczników noznych 16, aby pasazer mógl wyjsc tylnymi drzwiami, gdy kierowca nie otwiera drzwi przednich, a wiec obwód nie jest zamkniety przez kontakt SB.Zastosowanie wynalazku do samocho¬ du, jak np. do autobusu, uwidoczniono szczególowo na fig. 9. Zarysy autobusu oznaczono litera B. Przewodnik 110 jest polaczony z biegunem dodatnim odpowied¬ niego zródla pradu, którego drugi biegun jest uziemiony. Przewodnik 110 biegnie do, w normalnych warunkach, uziemionego lacznika 111, który za pomoca przewodni¬ ka 112 jest polaczony z drugim zwykle otwartym lacznikiem 113. Lacznik ten jest polaczony za pomoca przewodnika 114 z uziemionym uzwojeniem 128 zaworu ma¬ gnetycznego 129 i uziemionym uzwojeniem 127 zaworu magnetycznego 125, oraz jest uzywany tylko wtedy, gdy kierowca samo¬ chodu chce trzymac tylne drzwi otwarte.Otwarty zwykle lacznik 111 jest pola¬ czony za pomoca przewodnika 117 z kon¬ taktem lacznika drzwiowego 116, który u- ruchomiany jest równoczesnie z przednimi drzwiami FD. Przynalezny punkt kontakto¬ wy jest polaczony za pomoca przewodnika 115 z kontaktem pojedynczego lacznika noznego 16. Drugi punkt kontaktowy tego lacznika jest za pomoca przewodników 114 i 126 przylaczony do uziemionych uzwojen 128 i 127 zaworu magnetycznego 129 i lacz¬ nika przekaznikowego 125. Przewodniki 115 i 117 moga byc ze soba polaczone za pomoca zwykle otwartego lacznika 117'.Przewodnik 117 jest równiez polaczony z drugim kontaktem lacznika drzwiowego 116 i jednym kontaktem lacznika 38, uru- — 15 —•cKomia^e^o; odrecznie przez prazek 39 zriiLennika, Drugi punkt kontaktowy tego lacznika jest polaczony z& pomoca prze¬ wodnika 118 z punktem kontaktowym lacz¬ nika przekaznikowego 37. Pozostaly kon¬ takt lacznika drzwiowego 116 jest polaczo¬ ny za pomoca przewodnika 119 z biegunem uziemionego uzwojenia solenoidu 36 lacz¬ nika przekaznikowego 37, podczas gdy dru¬ gi lewy punkt kontaktowy tego lacznika przekaznikowego jest polaczony z jedna strona lacznika drzwiowego 13. Pozostale kontakty lacznika drzwiowego 13 sa pola¬ czone za pomoca przewodników 114 i 126 z uziemionymi uzwojeniami 128 i 127 zaworu magnetycznego 129 wzglednie lacznika 125.Lacznik 117 jest równiez polaczony za pomoca przewodnika 120 z kazdym punk¬ tem kontaktowym z dwóch par kontaktów zwykle otwartego lacznika RDS tylnych drzwi. Jeden z pozostalych kontaktów jest polaczony za pomoca drutu 121 z przewod¬ nikiem 115. Drugi kontakt z drugiej pary kontaktów i jeden z trzeciej pary, która zwykle jest zamknieta, sa polaczone za po¬ moca przewodnika 122 z uziemionym urza¬ dzeniem sygnalowym 123. Pozostaly kon¬ takt zwykle zamknietej pary kontaktów jest polaczony za pomoca przewodnika 124 z punktem kontaktowym lacznika przekaz¬ nikowego 125. Lacznik ten jest uruchomia¬ ny przez dzialanie magnetyczne uziemione¬ go uzwojenia solenoidu 127, które jest przy¬ laczone do drugiego bieguna lacznika i rów¬ niez jest polaczone z uziemionym uzwoje¬ niem 128 zaworul magnetycznego 129. Prze¬ wodnik 115 doprowadza prad przez drut 130 do uziemionego uzwojenia 131 zaworu magnetycznego 132.Silniki do uruchomiania drzwi, które i w tym przypadku sa silnikami róznicowy¬ mi, uruchomianymi sprezonym powietrzem, oznaczono przy drzwiach tylnych literami ¦RM* a przy drzwiach przednich — literami FAT. Od zbiornika sprezonego powietrza prowadzi przewód rurowy 133 do urucho¬ mianego recznie zaworu /35. Zawór ten po¬ siada przewód wydmuchowy 136 i jest po¬ laczony za pomoca przewodu 137 sprezo¬ nego powietrza z duzym cylindrem silnika FM. Przewód rurowy 133 jest polaczony z malym cylindrem silnika RM, & za po¬ moca odgalezienia 134 — z malym cylin¬ drem silnika FM, Przewód 133 sprezonego powietrza jest równiez polaczony za po¬ moca odgalezienia 138 z zaworem 129, któ¬ rego drugi otwór jest polaczony przez prze¬ wód 139 z duzym cylindrem silnika RM.Przewód 133 sprezonego powietrza jest równiez polaczony za pomoca przewodu rurowego 140 z zaworem 132. Od tego za¬ woru prowadzi przewód rurowy 141. do cy¬ lindrów 142 i 143, które sluza do ustala¬ nia hamulca wzglednie pedalu gaznika- Tlok w cylindrze 142 jest przegubowo po¬ laczony z dzwignia 144, która ze swej stro¬ ny jest polaczona za posrednictwem draz¬ ka 145 z dzwignia kolankowa 146, polaczo¬ na z tlokiem 147 zaworu hamulcowego 148.Dzwignia kolankowa 146 jest polaczona z hamulcem recznym za pomoca drazka 149.Tlok cylindra 143 dla pedalu gainika jest polaczony z dzwignia 150, która ze swej strony za posrednictwem drazka 151 jest przegubowo polaczona z pedalem 152. Pe¬ dal ten jest polaczony za pomoca drazka 149 z gaznikiem.Tu nalezy jeszcze zwrócic uwage, ze lacznik 116 dla drzwi przednich uruchomia¬ ny jest drzwiami FD i przedstawiony jest w polozeniu odpowiadajacym drzwiom za¬ mknietym. Lacznik ten zostaje uruchomio¬ ny, skoro tylko przednie drzwi zaczynaja sie otwierac, laczac zwiazane z tym obwo¬ dy. Lacznik RDS tylnych drzwi dziala w nastepujacy sposób: gdy tylne drzwi zaczy¬ naja sie otwierac, wówczas zamykaja sie zwykle otwarte obie pary kontaktów. Za¬ mkniety obwód lewej pary kontaktów, jak widac na rysunku, pozostaje jednakze za¬ mkniety, az tylne drzwi skoncza wykony¬ wac swój ruch otwierania. W tym czasie — 16 -zostaje przerwany obwód na kontaktach, podczas gdy obwód na pozostalych parach kontaktów zostaje zamkniety. Przebieg ten posiada odwrotna kolejnosc przy zamyka¬ niu drzwi. Skoro tylko drzwi zaczynaja sie zamykac, lewa para kontaktów zamyka sie, a obie pary prawe kontaktów pozosta¬ ja zamkniete az do chwili, w której drzwi osiagaja swe polozenie zamkniete, po czym obie te pary kontaktów zostaja otwarte.Przy opisywaniu instalacji przyjmuje sie, ze autobus znajduje sie w ruchu i kie¬ rowca chce go zatrzymac. W tym celu zwal¬ nia on pedal gaznika i naciska w dól dzwi¬ gnie hamulcowa. Dzieki drazkowi laczace¬ mu 149 dzwignia kolankowa 146 obraca sie w lewo. Wskutek tego zostaje uruchomio¬ ny zawór 148, a do cylindrów hamulco¬ wych przewodami, nie uwidocznionymi na rysunku, zostaje doprowadzone sprezone powietrze, wskutek czego nastepuje przy¬ ciagniecie hamulców. Dzieki temu pojazd zatrzymuje sie. Nalezy przy tym przyjac, ze drazek 39 zmiennika jest nastawiony na bieg jalowy, tak ze lacznik 38 jest za¬ mkniety. Kierowca pojazdu uruchomia na¬ stepnie zawór 135, aby sprezone powietrze doprowadzic z przewodu rurowego 133 przez przewód odgalezny 137 do duzego cylindra silnika FM. Przednie drzwi otwie¬ raja sie, przy czym na poczatku otwierania sie zamyka sie lacznik 116.Nastepnie prad plynie z przewodnika 110 przez lacznik 111, przewodniki 112 i 117, przez prawa pare kontaktów lacznika 116 i przewodnikiem 115 do laczników noznych 16. Prad plynie równiez przewod¬ nikiem 130 do uziemionego uzwojenia 131, przez co zostaje uruchomiony zawór 132, wskutek czego sprezone powietrze jest do¬ prowadzane z przewodu 133 przez przewód rurowy 140 i zawór 132, a stad przewodem rurowym 141 do cylindrów 142 i 143. Spre¬ zone powietrze w cylindrze 142 zapobiega zwolnieniu zaworu 148 przez dzwignie ha¬ mulcowa. Gdy wiec nawet dzwignia hamul¬ cowa jest zwolniona; .hamulce pozostaja przyciagniete, poniewaz zawór J4# jeszcze dziala. Podobnie sprezone powietrze w cy¬ lindrze 143 zapobiega nacisnieciu w dól dzwigni 152 dla gazu, tak ze silnika nie mozna puscic w szybszy ruch- Prad plynie równiez z przewodnika 117 przez lewa pa¬ re kontaktów lacznika 116 i-przez prze¬ wodnik 119 do uziemionego uzwojenia 36.Wskutek tego zostaje zamkniety:lacznik 37, który zamyka inny obwód, biegnacy od przewodnika 117 przez lacznik 38, prze¬ wodnik 118 i przez lacznik 37 do uzwoje¬ nia 36, jak równiez przez przewodnik 119 do laczników 13, tak ze te ostatnie znajdu- j a sie pod pradem. Stan ten trwa, nawet gdy lewa para kontaktów lacznika 116 jest otwarta, jak to ma miejsce przy zamykaja¬ cych sie przednich drzwiach. Laczniki 13 i uzwojenie 36 pozostaja tak dlugo pod pradem, az zostanie otworzony lacznik 38.Gdy jakas osoba znajduje sie w tylnych drzwiach i chce wysiasc, wówczas zamyka sie jeden lub kilka laczników 16, wskutek czego prad plynie przewodnikiem 126 do obu uziemionych uzwojen 128 i 127. Wy¬ woluje to zamkniecie lacznika 125 i uru¬ chomienie zaworu magnetycznego 129.Przez uruchomienie zaworu magnetycznego 129 przewodami rurowymi 138 i 139 prze¬ plywa sprezone powietrze do duzego cy¬ lindra silnika RM, tak ze drzwi zaczynaja sie otwierac. Zamkniety lacznik 125 tworzy obwód zatrzymowy uzwojenia samego lacz¬ nika, jak równiez uzwojenia 128, który to obwód biegnie przez przewodniki 117 i 120 i srodkowa para biegunów lacznika RDS do przewodnika 122, a przez lewa pare biegunów lacznika RDS do przewodnika 124. Prad zostaje równiez doprowadzony do urzadzenia sygnalowego 123, które wskazuje kierowcy pojazdu, ze tylne drzwi zaczely sie otwierac. Prawa para kontak¬ tów lacznika RDS zapewnia doprowadza¬ nie pradu z przewodnika 120 do przewod¬ nika 115, wskutek czego zostaje wzbudzo- — 17 —ny zawór magnetyczny 132, a prad dopro¬ wadzony do laczników noznych 16. Drzwi otwieraja sie dalej az do zupelnego otwo¬ rzenia sie. Dokladnie na koncu ruchu o- fwierania sie drzwi ulega przerwaniu kon¬ takt na lewej parze kontaktów lacznika RDS, przez co równiez zostaje przerwany pbwód zatrzymowy do uzwojenia 127, tak ze lacznik 125, otwiera sie, a uzwojenie so- lenoidu 128 zostaje pozbawione pradu, gdy laczniki nozne 16 sa otwarte. Jak wiadomo, laczniki te otwieraja sie, gdy pasazer scho¬ dzi ze stopnia. Przez pozbawienie pradu uzwojenia 128 zamyka sie zawór 129, wsku¬ tek czego wylot duzego cylindra silnika RM otwiera sie, a tylne drzwi zaczynaja sie zamykac. Drzwi zamykaja sie calkowi¬ cie, o ile nie napotykaja na zadna prze¬ szkode. Dokladnie w chwili zamkniecia sie drzwi otwieraja sie obie prawe pary kon¬ taktów lacznika RDS, przy czym lewa pa¬ ra zamknela sie juz, gdy drzwi zaczely sie zamykac. Przez otworzenie prawej pa¬ ry kontaktów przerywa sie doplyw pradu do urzadzenia sygnalowego 123 i obwód do uzwojenia 131. Wskutek tego zamyka sie zawór 132, przez co zostaje otwarty przewód rurowy 141, a dzwignie hamulco¬ wa i dla gazu] zostaja zwolnione. Jezeli na¬ tomiast drzwi trafiaja przy zamykaniu sie na przeszkode, wówczas zamyka sie jeden z laczników 13, a prad plynie z przewodni¬ ka 119, który jeszcze znajduje sie pod pra¬ dem, do przewodnika 114A a stad przewod¬ nikiem 126 do wzbudzonych wtedy uzwo¬ jen 128 i 127.Przewód rurowy 139 jest polaczony przez zawór 129 z przewodem rurowym 138, a silnik RM otwiera calkowicie drzwi, az po ich otwarciu otworzy sie lewa para kontaktów lacznika RDS, przez co zostaje przerwany obwód zatrzymowy uzwojen 127 i 128. Drzwi zaczynaja sie wtedy zno- ivu zamykac. Po calkowitym zamknieciu -drzwi zostaja zwolnione hamulce i drazek dla gazu, po czym kierowca moze urucho¬ mic pojazd. Laczniki 13 pozostaja jednak¬ ze pod pradem, az otworzy sie lacznik 38, co nastepuje, gdy kierowca przesunie dra¬ zek zmiennika z pierwszego biegu na dru¬ gi. Az do tej chwili tylne drzwi moga sie otworzyc* w razie gdyby ktos zostal przy¬ padkiem przycisniety i spowodowal za¬ mkniecie lacznika 13. W tym przypadku prad plynie z przewodnika 117 przez lacz¬ nik 38, przez przewodnik 118 lacznikiem 37, przewodnikiem 119, dowolnym laczni¬ kiem 13, przewodnikiem 114 i przez prze¬ wodnik 126 do uzwojen 127 i 128, co po¬ woduje otworzenie sie drzwi. Skoro tylko tylne drzwi zaczynaja sie otwierac, zostaja zamkniete prawe pary kontaktów lacznika RDS, przez co prad doplywa z przewodni¬ ka 115 przewodnikiem 130 do uzwojenia 131, a wskutek tego hamulce zostaja przy¬ ciagniete oraz dzwignia dla gazu przytrzy¬ mana. Równoczesnie kierowca pojazdu jest ostrzezony przez urzadzenie sygnalowe 123, ze tylne drzwi sa otwarte.Jezeliby jednak laczniki 13 nie zostaly zamkniete az do otworzenia lacznika 38, wówczas pojazd rusza w zwykly sposób z miejsca, a laczniki przy tylnych drzwiach staja sie bezpradowe.Jak widac na rysunku, przewidziana lacznik 117', który umozliwia kierowcy o- tworzenie tylnych drzwi, gdy pasazer znaj¬ duje sie na jednym z laczników noznych 16, przy czym nie trzeba otwierac przed¬ nich drzwi. Przewidziano równiez lacznik 113, który przy zamknieciu przez kierowce doprowadza prad bezposrednio do uzwo¬ jen 127 i 128, wskutek czego mozna otwo¬ rzyc tylne drzwi, nawet gdy na lacznikach noznych nikt nie stoi. PL