Znany jest caly szereg postaci wykona¬ nia tak zwanych elektrod Soderberg'a, stosowanych w piecach do wytwarzania aluminium i podobnych metali na drodze redukcji elektrolitycznej. Tego rodzaju po¬ stac wykonania jest np. podana w norwe¬ skim patencie nr 53 741. Okazala sie ona bardzo korzystna w praktyce i jest obecnie bardzo szeroko stosowana miedzy innymi w najwiekszych spotykanych piecach elektro¬ litycznych tego typu.Temperatura w tych piecach waha sie pomiedzy okolo 70 i 300° ponad kapiela, zaleznie od ilosci doprowadzonego do pieca powietrza i zaleznie od miejsca, w którym dokonano pomiaru. W piecach, w których jest wiecej niz jedna elektroda, temperatura jest szczególnie wysoka po¬ miedzy dwiema elektrodami. Poniewaz dolna czesc elektrody posiada temperature 650 do 700°, to otaczajacy elektrode plaszcz aluminiowy nagrzewa sie w tyqa miejscu tak silnie, ze sie topi. Powietrze W piecu musi zawsze oddzialywac utleniaja¬ co, aby usunac niebezpieczenstwo eksplo¬ zji. Topienie sie plaszcza aluminiowego przedstawia duze niebezpieczenstwo dla¬ tego, ze elektrody w najbardziej goracych miejscach pieca podlegaja silonemu zuzy¬ ciu wskutek zetkniecia sie. z powietrzem- W wielu przypadkach jest rzecza koróess- na chronic elektrode i uniemozliwic topie-nie sie plaszcza aluminiowego, do czego sluzy opisana ponizej oslona wedlug wy¬ nalazku, przedstawiona w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku. Fig. 1 i 2 przedstawiaja w przekroju podluznym i poprzecznym jedna postac wykonania pieca z oslona wedlug wynalazku; fig. 3 i 4 — w podobnych przekrojach druga po¬ stac wykonania; fig. 5 przedstawia widok z góry pieca wedlug fig. 3 i 4; fig. 6 — w wiekszej podzialce naroze elektrody we- dl&g fig. 5.W piecu 1 plaszcz aluminiowy i elek¬ troda 3 sa chronione wedlug wynalazku w ten sposób, ze elektroda jest otoczona cal¬ kowicie lub czesciowo grubym plaszczem metalowym 5, wskutek czego od dolnej czesci elektrody moze byc odprowadzona dostateczna ilosc ciepla. Plaszcz metalowy moze byc wykonany albo z zelaza, albo z aluminium i otacza elektrode od dolu az do powierzchni 2 kapieli pokrytej podczas pracy skorupa, skladajaca sie zasadniczo z tlenku glinu. Elektroda jest zawieszona w zwykly sposób za pomoca doprowadzo¬ nych z zewnatrz uchwytów kontaktowych.Plaszcz ochronny lub blachy ochronne 5 moga byc zawieszone odpowiednio do. da¬ nego celu np. za pomoca lancucha 8 na po¬ moscie elektrodowym 4 w ten sposób, ze moga byc one nastawiane w stosunku do powierzchni kapieli i przesuwane razem z elektroda. Wystarcza jednak zwykle, je¬ zeli blachy te sa nieruchome. Doprowa¬ dzajace prad plytki kontaktowe sa umie¬ szczone zwykle z dwóch przeciwleglych boków elektrody, podczas gdy pozostale dwa boki sa pozbawione kontaktów. 0- chrona boków, pozbawionych kontaktów, jest uskuteczniana za pomoca odpowied¬ nich blach ochronnych, okrywajacych cal¬ kowicie boki. Poniewaz te boki (a szczegól¬ nie ten bok, który w ptecach o dwóch lub kilku elektrodach jest skierowany do innej elektrody) podlegaja szczególnie silnie utlenianiu, za pomoca takich blach mozna osiagnac bardzo skuteczna ochrone elek¬ trody. Moze byc jednak równiez korzyst¬ na ochrona tej strony elektrody, na której sa umieszczone kontakty. Blachy, umie¬ szczone z tej strony, powinny byc zaopa¬ trzone w szczeliny dla kontaktów w tym celu, aby mozna bylo przez te szczeliny wprowadzic polaczenie z kontaktami elek¬ trody i aby kontakty mogly sie poruszac razem z elektroda, bez przeszkód ze strony blach ochronnych, podczas przestawiania elektrody wzgledem powierzchni kapieli.Przy czworokatnych elektrodach bla¬ chy ochronne moga byc na krawedziach spojone. Jest jednak czesto rzecza celowa laczyc blachy dwóch róznych boków za pomoca dowolnych elastycznych polaczen, ewentualnie za pomoca sprezyn. Blachy jednak moga byc równiez niezalezne od siebie; w tym przypadku moze byc czesto korzystne polaczenie ze soba blach, umie¬ szczonych na dwóch obróconych ku sobie stronach elektrod, jak to uwidoczniono na fig. 1. W ten sposób mozna dowolnie re¬ gulowac sile nacisku tych blach na elek¬ trode. Blachy, umieszczone na zewnetrz¬ nych bokach elektrod, moga byc równiez docisniete do elektrody 3, niezaleznie od blach, umieszczonych na innych bokach; moga byc one np. usztywnione za pomoca przyrzadów dociskowych 7, opartych o slupy dzwigajace pomost elektrodowy (fig. 1). Tego rodzaju wzmocnienie jest szcze¬ gólnie wazne przy czworokatnych elektro¬ dach, poniewaz, w przeciwnym razie, gór¬ na miekka czesc elektrody jest odksztal¬ cana przez cisnienie hydrostatyczne w miekkiej czesci elektrody, powodujac jej znieksztalcenie. Poza tym nalezy zaopa¬ trzyc blachy w niezbedne wzmocnienia, np. w ksztalcie przebiegajacych na zewnatrz zeberek (fig. 3 do 6), aby elektroda i bla¬ chy zachowywaly swój ksztalt podczas pracy, w przeciwnym razie blachy latwo sie wyginaja wskutek nierównomiernego ich ogrzania sie. Przebiegajace na zewnatrz — 2 —zeberka sluza równoczesnie do zwiekszenia ilosci odprowadzonego od elektrod ciepla, wskutek czego zmniejsza sie równiez ich korozja.Urzadzenie do zamocowywanla elektro¬ dy powinno byc tak wykonane, aby w ra¬ zie potrzeby elektroda mogla byc wyjeta w celu dokonania ogledzin dolnego konca, który powinien byc równomierny i plaski, jak równiez powinno umozliwiac przesu¬ wanie elektrody w stosunku do blach ochronnych. Nie zawsze jednak jest to latwe, poniewaz elektroda pokfyta jest skorupa z kapieli. Dla ulatwienia umie¬ szczone sa dodatkowe blachy ochronne 6 (fig. 1), wykonane z aluminium i polaczone z glównymi blachami. Blachom tym nada¬ je sie zwykle celowo taki ksztalt, aby przy¬ legaly one do elektrody, przy czym nife powinny one wywierac wiekszego nacisku.Elektroda: jest juz w tym miejscu zlepiona i nie latwo sie znieksztalca. I w tym przy¬ padku korzystne jest wywieranie na bla¬ chy nacisku, który daje sie regulowac. W teni sposób elektroda moze byc podnoszona w stosunku do blach ochronnych, poniewaz swobodnie zawieszone plytki aluminiowe beda odchylaly sie o tyle, aby elektroda mogla sie przesuwac. Plytki te posiadaja poza tym te zalete, ze moga sie zanurzac do kapieli bez zanieczyszczenia tej kapieli zelazem. Jezeli plytki sa wykonane z alu¬ minium o grubosci okolo 2— 4 cm, to od¬ prowadzanie ciepla ku górze jest tak wiel¬ kie, ze blachy moga sie zanurzac do kapieli bez nadtapiania. Plytki aluminiowe moga byc wreszcie latwo zastapione nowymi, jezeli zostana zbyt zniszczone podczas pracy. Aby ulatwic te zamiane, mozna stosowac plytki o szerokosci 20 do 30 cm.Plytki te moga byc odlewani przy piecu z surówki aluminiowej, koszt wiec metalu nie ma, praktycznie biorac, zadnego zna¬ czenia.Elektrody i sam piec sa zwykle tak wy¬ miarowane, aby przy normalnej pracy dolny koniec. elektrody zuzywal sie* nieco predzej, niz nastepuje podnoszenie sie po¬ wierzchni kapieli w piecu. Nalezy wiec tylko od czasu do czasu powoli opuszczac elektrody, np. o 2 mm przy kazdym la¬ dunku. Znaczniejsze opuszczenie elektrod powinno byc dokonywane po kazdorazo¬ wym spuszczeniu metalu i to zaleznie od ilosci spuszczonego metalu. Podnoszenie elektrod zdarza sie tylko wtedy, jezeli w pracy pieca zaszly jakies zaklócenia. Nor* malna praca natomiast moze odbywac sie latami bez potrzeby podnoszenia elektrod.Poniewaz blachy ochronne sa dociskane do elektrody z pewna sila, wskutek czego np. 70 do 80% wagi elektrod przejmuja bla¬ chy, to do utrzymania elektrody na odpo¬ wiedniej wysokosci nalezy zastosowac tyl¬ ko urzadzenie hamulcowe i ryglujace, dzia¬ lajace np. na plytki kontaktowe. Za po¬ moca tego urzadzenia mozna utrzymywac elektrode na odpowiedniej wysokosci lub przesuwac ja w stosunku do blach ochron¬ nych, do czego sluzy maly dzwig z kazdej strony elektrody, umieszczony na pomos¬ cie elektrodowym 4, przy czym moze byc on wspólny dla wszystkich pieców. PL