Wynalazek niniejszy dotyczy otrzymy¬ wania materialów budowlanych, zawieraja¬ cych ortokrzemian magnezu, zwlaszcza ta¬ kich, które skladaja sie przewaznie z orto- krzemianu magnezu. Do wytwarzania tego rodzaju materialów budowlanych uzywano dotychczas przewaznie bogatych w orto¬ krzemian magnezu produktów naturalnych takich jak oliwiny, skaly oliwinowe itd.Wedlug tego sposobu wytwarzania mate¬ rialów budowlanych dodaje sie do produk¬ tów bogatych w ortokrzemian magnezu naj¬ czesciej zdolnych do reakcji produktów, bogatych w magnez, np. tlenku magnezu, przy czym ilosc tych dodatków oblicza sie w ten sposób, zeby wystarczyly one do przeprowadzenia hydrokrzemianów w orto¬ krzemian, zwiazków zelaza — w zelazin magnezu (MgFe204) i wolnego lub uwal¬ niajacego sie podczas procesu wypalania kwasu krzemowego — w ortokrzemian ma¬ gnezu i aby ewentualnie zostal jeszcze w gotowych produktach niewielki nadmiar niezwiazanego tlenku magnezu. Wiadomo równiez, ze do materialu wyjsciowego za¬ wierajacego krzemian magnezu dodaje sie równiez i innych produktów, np, zwiazków chromu, zelaza, glinu i podobnych materia¬ lów, W koncu wiadomo, ze material wyj¬ sciowy, bogaty w ortokrzemian magnezu, stosuje sie czesciowo w postaci ziafn, a czesciowo jako material drobny, Postepo-wano dotychczas przy tym zwykle w ten sposób, ze stosowano material drobny, skla¬ dajacy sie przewaznie lub w znacznym stopniu z ortokrzemianu magnezu, np, z o- liwinu, i z materialów wzglednie albo z materialów przechodzacych podczas pro¬ cesu wypalania w ortokrzemian magnezu, pozostalosci zas stanowily inne produkty, jak np. tlenek magnezu, W praktyce poste¬ powano dotychczas na ogól tak, ze material oliwinowy, rozdrobiony w zwykly sposób i zawierajacy obok skladników ziarnistych jeszcze okolo 25 — 45% drobnej maczki, przerabiano badz w takim stanie, w jakim sie znajdowal, z dodatkiem innych materia¬ lów takich jak tlenek magnezu, badz tez drobna maczke, oddzielona od materialu ziarnistego, ewentualnie z dodatkiem inne¬ go drobnego materialu, zawierajacego krze¬ mian magnezu, mieszano lub mielono z in¬ nymi produktami, np, tlenkiem magnezu, a otrzymywany w ten sposób drobny mate¬ rial przerabiano w mieszaninie z materia¬ lem ziarnistym.Stwierdzono, ze otrzymuje sie materia¬ ly budowlane, zawierajace ortokrzemian magnezu, o szczególnie cennych wlasciwo¬ sciach, skoro uzyje sie ortokrzemianu ma¬ gnezu, wzglednie materialu wyjsciowego, bogatego w ortokrzemian magnezu, w grub¬ szej (ziarnistej do gruboziarnistej) postaci i przerabia go w mieszaninie z drobnym materialem, skladajacym sie z innego ro¬ dzaju materialów ogniotrwalych lub w wy¬ sokim stopniu ogniotrwalych, takich jak np, tlenek magnezu, produkty zawierajace chrom, mieszaniny obu tych cial oraz z ma¬ terialami nie zawierajacymi ortokrzemianu magnezu lub zawierajacymi go w niewiel¬ kich, nieszkodliwych ilosciach, lub z mate¬ rialami, które tworza przy wypalaniu orto¬ krzemian magnezu w postaci drobnej maczki.Jako material gruboziarnisty stosuje sie produkty naturalne bogate w ortokrzemian magnezu, np, oliwiny, zwlaszcza oliwiny ubogie w zelazo, skaly oliwinowó-serpenty- nowe i podobne skaly, nastepnie zas orto¬ krzemian magnezu, otrzymany syntetycz¬ nie, lub produkty zawierajace syntetycznie utworzony ortokrzemian magnezu. Ziarna, otrzymane korzystnie o ostrych brzegach, maja np. srednice od 0,2 do 20 mm, najko¬ rzystniej zas okolo 0,3 do 4 lub 6 mm. Ma¬ terialy wyjsciowe, zawierajace krzemian magnezu, zwlaszcza takie, które zawieraja wieksze ilosci hydrokrzemianów magnezu, np. serpentynu, poddaje sie celowo wstep¬ nemu traktowaniu, np. wypalaniu, praze¬ niu lub spiekaniu. Przez wypalenie lub pra¬ zenie materialu ziarnistego uzyskuje sie budowe jego powierzchni, sprzyjajaca zle¬ pianiu sie. Przez spiekanie surowego mate¬ rialu przed jego zziarnowaniem polepsza sie proces tworzenia ziarn o ostrych brze¬ gach. Przez ogrzewanie hydrokrzemianów magnezu, np. serpentynu, skal bogatych w serpentyn i podobnych materialów, z ma¬ terialami bogatymi w magnez np. z tlen¬ kiem magnezu, mozna wytwarzac synte¬ tycznie ortokrzemian magnezu, a otrzymane przy tym produkty stosowac jako material gruboziarnisty. Material wyjsciowy, zawie¬ rajacy krzemian magnezu, rozdrabia sie ce¬ lowo w ten sposób, aby powstalo jak naj¬ mniej drobnej maczki, np. stosujac stop¬ niowo rozdrabianie za pomoca walców.Gruboziarnisty material oddziela sie od drobnego, który moze byc usuniety np. przez odsiewanie. Niewielkie ilosci drobne- gp materialu mozna ewentualnie pozosta¬ wic w gruboziarnistym materiale. Stosujac oddzielanie maczki za pomoca sit mozna równiez oddzielac oddzielnie ziarna o roz¬ maitych wielkosciach i poddawac dalszej obróbce poszczególne wielkosci ziarn lub mieszaniny ziarn o rozmaitej ziarnistosci.Tak np. skaly oliwinowe mozna rozdrobic za pomoca walców na ziarna o najwiekszym rozmiarze 6 mm, material zas o rozmiarach drobniejszych od 0,3 mm oddzielic przez odsianie, a material o ziarnistosci 0,3 do — 2 — 46 mm przerobic jako material grubszy, al¬ bo tez ten ostatni rozdzielic przez przesie¬ wanie na ziarno rozmaitej wielkosci, np.A) 6 do 3 mm B) 3 do 1 mm C) 1 do 0,5 mm D) 0,5 do 0,3 mm.Jeden ladunek moze sie skladac z mie¬ szanin np. A i C, drugi ladunek z miesza¬ nin B i D, np. w stosunku 2 : 1 do 3 : 1; la¬ dunki te przerabia sie dalej oddzielnie z dodatkiem niezbednego materialu drobne¬ go.Jako material drobny stosuje sie pro¬ dukty ogniotrwale, i to celowo takie, które sa mozliwie odporne na chemiczne dziala¬ nie np. stopów metali, soli, gazów i tym po¬ dobnych czynników. Nalezy tu wymienic magnezyt spieczony, magnezyt przeprazo- ny, stopiony tlenek magnezu lub otrzymany na drodze chemicznej grubiej krystaliczny tlenek magnezu o odpowiednich wlasciwo¬ sciach, nastepnie zwiazki chromu lub ma¬ terialy, zawierajace te zwiazki. Do tego ce¬ lu nadaja sie doskonale miedzy innymi zwiazki chromowo tlenowe, zwlaszcza chro- mity, przede wszystkim zas takie, które za¬ wieraja MgO, np. naturalny lub syntetycz¬ ny szpinel chromowy, przy czym pod ta nazwa nalezy rozumiec nie tylko zwiazek MgCr204, lecz równiez i jego krysztaly zmieszane z produktami: MgAI2Oif MgFe20±, FeCr204 i FeAl204. Nastepnie nalezy tu wymienic takie zwiazki, jak tle¬ nek chromu (Cr203) i podobne zwiazki.Zwiazki i materialy wymienionego ostatnio rodzaju stosuje sie celowo w mieszaninie z tlenkiem magnezu, np. z magnezytem pa¬ lonym. Mozna przy tym w procesie wypa¬ lania otrzymywac chromo-szpinele w zada¬ nych ilosciach. Zaleznie od wyboru stosun¬ ków ilosciowych produkty przemiany ma¬ terialu drobnego moga sie skladac zasadni¬ czo tylko z MgCr204 lub tez moga prócz tego zawierac niezwiazany MgO lub Cr2On.Przy zastosowaniu materialu drobnego, skladajacego sie z FeCr204 i MgO, moga powstac np. szpinele o wzorze MgfCr . Fe)204.Zwiazki chromu mozna równiez wpro¬ wadzac do materialu drobnego pod posta¬ cia bogatych w chrom zuzli, np. zuzli otrzy¬ mywanych przy wyrobie zelaza chromowe¬ go. Przerobowi mozna poddawac równiez tanie rudy chromowo-zelaziste, stosunko¬ wo nieczyste, np. zawierajace 5 — 15% Si02, ewentualnie wypalane lub spiekane, przy czym jednak material drobny powi¬ nien zawierac co najwyzej 3 — 10% Si02 aby uniknac powstania szkodliwych ilosci Mg2Si04 w materiale drobnym podczas pro¬ cesu wypalania.Material drobny obok zwiazków chromu lub ewentualnie zamiast owych zwiazków moze zawierac równiez ogniotrwale zwiazki zelaza lub ciala, mogace te zwiazki wytwa¬ rzac. Tak np. przez zastosowanie miesza¬ niny Fe2Os i MgO otrzymuje sie przy wy¬ palaniu materialu zelazin magnezu MgFe204.Material drobny moze równiez zawie¬ rac jeszcze i inne ciala ogniotrwale, np. tle¬ nek cyrkonu, krzemian cyrkonu i podobne ciala. Tego rodzaju dodatki nalezy stoso¬ wac celowo tylko w niewielkich ilosciach (np. 5 — 10% ilosci materialu drobnego).W wielu przypadkach korzystnym okazal sie dodatek niewielkich ilosci, np. 0,2 — 3%, sproszkowanych materialów twardych, twardszych od oliwinu, takich jak weglik krzemu, korund i podobne materialy. Rów¬ niez czesto korzystnym jest dodatek nie¬ wielkich ilosci mineralizatorów, np. fluor¬ ków.Wedlug wynalazku material drobny po¬ winien byc wolny lub praktycznie wolny od ortokrzemianu magnezu, produktów boga¬ tych w ortokrzemian magnezu, takich jak — 3 -oliwin, i cial, które podczas reakcyj, odby¬ wajacych sie w drobnej maczce przy pro- cesie wypalania, sa zdolne do tworzenia ortokrzemianu magnezu, jak np, serpentyn, w obecnosci tlenku magnezu, W kazdym ra¬ zie material drobny powinien zawierac te¬ go rodzaju skladniki w niewielkich ilo¬ sciach. Wedlug badan zawartosc tego ro¬ dzaju cial w materiale drobnym nie powin¬ na przekraczac 25%, najkorzystniej zas po¬ winna byc okolo 10%; Glinki ogniotrwalej, szamoty i tym po¬ dobnych dodatków, które sa zdolne do tworzenia z ortokrzemianem magnezu la- twotopliwych zuzli, nalezy unikac lub sto¬ sowac je tylko w ograniczonej ilosci, ewen¬ tualnie jako lepiszcze lub topnik. Dodatek glinki ogniotrwalej nie powinien przekra¬ czac np. 5% lub 10% ilosci drobnej maczki Srednica ziarn materialu drobnego nie powinna na ogól przekraczac 0,2 mm/ Gló¬ wna ilosc materialu drobnego powinna byc drobniejsza od 0,1 mm, ewentualnie cze¬ sciowo dojsc do 0,005 mm lub do rozdrob¬ nienia koloidalnego.Jako srodki laczace mozna stosowac ciala nieorganiczne, takie jak magnezja zraca, glinka, bentonit, chlorek magnezu, szklo wodne, roztwory materialów orga¬ nicznych, takie jak lugi odpadkowe po ce¬ lulozie, melasa, roztwory dekstryny, roz¬ twory gumy i podobne produkty, ewentual¬ nie kilka tego rodzaju produktów. Srodki wiazace nalezy dodawac celowo w niewiel¬ kich ilosciach, np, takich, aby ich sucha substancja nie przekraczala 5% ogólnej masy; magnezje zraca, zwlaszcza w obec¬ nosci materialów drobnych, zawierajacych chrom lub zelazo, mozna jednak stosowac i w wiekszych ilosciach. Ksztaltki otrzymu¬ je sie w zwykly sposób przez zmieszanie materialu grubszego i drobnego z dodat¬ kiem odpowiedniej ilosci lepiszcza i nada¬ nie nastepne masie postaci ksztaltek, które w razie potrzeby wzmacnia sie przez wy¬ palenie. Masom tym mozna nadawac zada¬ na postac za pomoca zwyklych sposobów, np, przez prasowanie, ubijanie, odlewanie.Nalezy przy tym mozliwie unikac uszko¬ dzenia ziarn grubszych. Wypalanie prze¬ prowadza sie w temperaturach 1200° do 1 600° w atmosferze utleniajacej, obojetnej lub redukujacej, ewentualnie na przemian w utleniajacej i redukujacej. Masy ubija¬ ne, np. jednolite wyprawy pieców i podob¬ ne wykladziny mozna wypalac w zwykly sposób dopiero podczas ich uzywania, np. przy uruchomieniu zbudowanego z nich pieca. Przy wypalaniu grubszy material* skladajacy sie np, z ziarn oliwinowych, zle¬ pia sie za pomoca materialu drobnego, wzglednie powstajacych z niego produktów, np, ogniotrwalych zwiazków magnezowo- tlenowych, w których magnez nie jest zwia¬ zany wcale lub tylko w nieznacznym stop¬ niu z kwasem krzemowym, np, za pomoca tlenku magnezu lub szpineli, które zawie¬ raja magnez i trójwartosciowe metale gru¬ py zelaza, najkorzystniej chrom.Wynalazek umozliwia otrzymywanie materialów budowlanych, które posiadaja doskonale wlasciwosci mechaniczne, zwla¬ szcza w wysokich temperaturach, a jedno¬ czesnie sa bardzo odporne na nagryzajace wplywy chemiczne np, zuzli, gazów i po¬ dobnych czynników, i których wlasciwosci mozna w znacznym stopniu dostosowac do kazdorazowych wymagan przez wybór ma¬ terialów wyjsciowych, zwlaszcza skladu materialu grubszego, dobór ilosci materialu grubszego i drobnego itd. Wynalazek u- mozliwia miedzy innymi otrzymywanie produktów, których temperatura mieknie- nia jest o 80° lub nawet o 150° wyzsza od temperatury mieknienia znanych materia¬ lów budowlanych, zawierajacych ortokrze- mian magnezu, i których wytrzymalosc na nagle zmiany temperatury jest w porówna¬ niu z wytrzymaloscia znanych materialów budowlanych, zawierajacych ortokrzemian magnezu, znacznie wyzsza, np, trzykrotnie.Nastepnie produkty wedlug wynalazku od- — 4 — iznaczaja sie znacznie wieksza staloscia ob¬ jetosci, nawet przy dzialaniu bardzo wyso¬ kich temperatur w ciagu dlugiego okresu czasu. Pod wzgledem chemicznym produk¬ ty te odznaczaja sie duza trwaloscia na na¬ gryzanie przez zuzle stopionych soli i przez gazy, i na stykanie w wysokich temperatu¬ rach z innymi ogniotrwalymi materialami budowlanymi.Aby uzyskac duza wytrzymalosc na ci¬ snienie w bardzo wysokich temperaturach, np. 1 400° — 1 800°, nalezy stosowac sto¬ sunkowo duze ilosci materialu grubszego, bogatego w ortokrzemian magnezu. Ilosc materialu grubszego moze wynosic np. 50 — 75%, ewentualnie jeszcze wiecej, np. do 80 lub 85% ogólnej ilosci materialu. Dosko¬ nale wyniki uzyskano przede wszystkim przez zastosowanie okolo 60 — 70% mate¬ rialu grubszego, chociaz jeszcze bardzo do¬ bre wyniki uzyskuje sie równiez stosujac mniejsze ilosci np, 40 — 50% wagowych materialu grubszego, bogatego w ortokrze¬ mian magnezu. W przypadkach, gdy cho¬ dzi przewaznie o otrzymywanie produktów o dobrej wytrzymalosci na rozrywanie oraz dobrej wytrzymalosci na sily scinajace w wysokich temperaturach, wystarczaja je¬ szcze mniejsze ilosci, np. 20 — 40%, a na¬ wet 10 — 20% materialu grubszego, boga¬ tego w ortokrzemian magnezu, dodawanego np. jako dodatek do mas magnezytowych oraz cegiel magnezytowych.Obok grubszego materialu, zawierajace¬ go ortokrzemian magnezu, mozna do mate¬ rialu budowlanego wprowadzac ewentual¬ nie jeszcze niewielkie ilosci ogniotrwalych materialów budowlanych, takich jak ziarni¬ sty lub gruboziarnisty material zawierajacy chrom. Wielkosci ziarn tych dodatków mo¬ ga przy tym odpowiadac rozmiarom ziarn materialu grubszego, zawierajacego orto¬ krzemian magnezu.W przypadku zastosowania tlenku ma¬ gnezu, np. magnezytu palonego, jako ma¬ terialu drobnego, proces prowadzi sie np. tak, aby wypalony produkt zawieral jeszcze znaczne ilosci tlenku nie zwiazanego, wzglednie nie zwiazanego z krzemianami.Zawartosc tego rodzaju tlenku magnezu w gotowych produktach moze wynosic np. co najmniej 5%, wzglednie 10 — 50%, najko¬ rzystniej 10 — 25%. Gotowe produkty mo¬ ga tedy zawierac na 100 czesci krzemianów magnezu np. okolo 10 —100 czesci tlenku magnezu, nie zwiazanego z krzemianami.Dodatek magnezji zracej polepsza wlasci¬ wosci wiazania na zimno materialu budow¬ lanego. W przypadku stosowania materialu drobnego, skladajacego sie np. z magnezy¬ tu przepalonego i zwiazków chromu, np. tlenku chromu lub chromitów, np. rud chro- mitowych, takich jak zelaziak chromowy, nalezy owe skladniki przez wspólne zmie¬ lenie rozdrobic na ziarna o pozadanej wiel¬ kosci, np. 0,2 mm lub nawet znacznie po¬ nizej 0,1 mm. Stosunki ilosci tlenku magne¬ zu i zwiazków chromu moga, sie przy tym wahac w szerokich granicach. Gotowe pro¬ dukty moga zawierac np. do 45% wolnego MgO lub od 5 do okolo 45% zwiazków chromowych, zwlaszcza takich, które za¬ wieraja magnez. Gotowe produkty moga zawierac np. obok materialu, zawierajace¬ go ortokrzemian magnezu i stanowiacego glówny skladnik, jeszcze 25 —35% zwiaz¬ ków chromu, a prócz tego jeszcze 5 — 10% wolnego tlenku magnezu. Przy stosowaniu drobnej maczki, w sklad której wchodza ciala, zawierajace chrom i tworzace z ma¬ terialami bogatymi w magnez szpinele, mozna obok lub zamiast np. przepalonego magnezytu stosowac równiez magnezyt wy¬ palony.Przyklad I. Skale oliwinowa, zawiera¬ jaca okolo 42% Si02, 43% MgO, 14% FeO, 1% CaO, rozdrabia sie na ziarna o poza¬ danej wielkosci, a drobna maczke, powsta¬ jaca obok materialu ziarnistego, oddziela sie przez odsianie, 100 czesci ziarnistego, ewentualnie wypalonego materialu oliwino- wego, który sklada sie glównie z ziarn wiel- — 5 —kosci okolo 3 — 6 mm, podczas gdy pozo¬ stala czesc moze sie skladac z drobniej¬ szych ziani, np. wielkosci okolo 0,3 — 1 mm, miesza sie z 10 — 50 czesciami, np. z okolo 35 czesciami materialu drobnego, skladajacego sie z magnezytu przepalone¬ go. Wielkosc czastek materialu drobnego nie powinna przewyzszac 0,2 mm, glówna zas ilosc powinna byc drobniejsza od 0,1 mm. Mieszanine przerabia sie w sposób zwykly, np. przez przeprowadzenie w ksztaltki i wzmocnienie ich przez wypale¬ nie.Przyklad II. Skale oliwinowa, zawie¬ rajaca 90% oliwinu (z zawartoscia 7% FeO w oliwinie), a prócz tego talk i serpentyn, rozdrabia sie na ziarna o wielkosci 1 — 10 mm. 75 czesci wagowych tego grubsze¬ go materialu, uwolnionego od drobnej maczki, miesza sie dokladnie z 25 czescia¬ mi wagowymi materialu drobnego, zawie¬ rajacego 15% magnezji zracej i 85% zela- zistej rudy chromowej (z zawartoscia 45% Cr2^3), którego wielkosc czastek jest mniejsza od 0,1 mm, dodajac do tego okolo 2% glinki i 6% rozcienczonego lugu odpad¬ kowego po celulozie (w stosunku do ogól¬ nej wagi materialu budowlanego). Czesc materialu drobnego moze byc rozdrobiona az do uzyskania ziarn o srednicy okolo 0,005 mm, albo tez do uzyskania stanu roz¬ drobnienia koloidalnego, w celu nadania masie wiekszej plastycznosci. Mase prze¬ prowadzaj sie w ksztaltki, np. w cegly, któ¬ re sie nastepnie wypala w temperaturze 1 000^ do 1 500°C, najkorzystniej zas w o- kolo t 4506. Te mieszanine mozna równiez stosowac np. jako mase do ubijania.Przyklad III. Skale oliwinowa, zawie¬ rajaca 90% ubogiego w zelazo oliwinu, 3% talku, 8% serpentynu, 1% chromitu, roz¬ drabia sie na ziarna o wielkosci od 0,5 do 3 mm. Ziarna wielkosci ponizej 0,5 mm u- suwa sie przez odsianie. 60 czesci ziarni¬ stego materialu oliwinowego miesza sie z 40 czesciami materialu drobnego, zawiera¬ jacego 66 czesci Cr2Os, 30 czesci magnezji zracej i 4 czesci glinki. Material zwilzony rozcienczonym lugiem odpadkowym po ce¬ lulozie formuje sie pod cisnieniem 200 kg/ cm2, a sformowane ksztaltki po wysusze¬ niu wypala sie w srodowisku utleniajacym w temperaturach pomiedzy 1 350 i 1 600°C.W przypadku zastosowania mniejszej ilo¬ sci grubszych ziarn a wiekszej — materia¬ lu drobnego, np. 50% grubszych ziarn i 50% materialu drobnego, mozna zwiekszyc cisnienie przy formowaniu np. do 500 — 1 000 kg/cm2.Przyklad IV. Skale oliwinowa, zawie¬ rajaca 88 czesci oliwinu (z zawartoscia 8% FeO), 7 czesci talku, 3 czesci serpentynu, 1 czesc diopsydu, 1 czesc chromitu, przera¬ bia sie na material grubszy, którego wiel¬ kosc ziarn nie przekracza 12 mm, podczas gdy material, drobniejszy od 0,4 mm, zo¬ staje usuniety przez odsianie. Ewentualnie mozna równiez usunac material o sredniej wielkosci ziarn w celu uzyskania masy o mozliwie szczelnej budowie. 65 czesci wa¬ gowych tego rodzaju grubszego materialu oliwinowego miesza sie z 35 czesciami wa¬ gowymi materialu drobniejszego, który sklada sie z znacznie drobniejszej miesza¬ niny, zawierajacej 33% magnezytu spieka¬ jacego sie (z zawartoscia 5% Cer) i 67% chromitu (z zawartoscia 39% Cr2Os, 12% Al2Oz, 26% tlenków zelaza, 16% MgO, 5% Si02). Do mieszaniny dodaje sie 1 — 2% glinki lub bentonitu i odpowiednia ilosc rozcienczonego roztworu dekstryny; mase otrzymana mozna stosowac jako mase do ubijania lub przerabiac ja na ksztaltki.Przyklad V. Skale oliwinowa, zawie¬ rajaca 93% oliwinu (z zawartoscia 6% FeO), 4% metakrzemianu magnezu (MgSiOs) i 2% zelazistej rudy chromowej, rozdrabia sie na ziarna o wielkosci od 0,5 do 12 mm lub od 2 do 14 mm. Jako mate¬ rial drobny stosuje sie mieszanine okolo 30 — 50 czesci wagowych magnezytu spieka¬ jacego sie (o najmniejszej wielkosci cza- - 6 — tystek 0,2 mm) i 70 — 50 czesci wagowych tlenku chromu Cr20s (o najwiekszej wiel¬ kosci czastek 0,1 mm). Material drobny moze zawierac ewentualnie równiez nie¬ znaczne ilosci, np. 5 — 15 %, drobno zmie¬ lonej magnezji zrace). Tlenek chromu moz¬ na zastapic czesciowo, np. w ilosci okolo 50% materialu drobnego, tanim zelaziakiem chromowym. Mieszanina materialu grubsze¬ go i drobnego moze zawierac np. 70% oli- winowego materialu grubszego, 13% Cr20s, 13% magnezytu spieczonego, 4% magnezji zracej. Do mieszaniny mozna dodac nie¬ wielkie ilosci, najkorzystniej ponizej 5%, lepiszcz nieorganicznych lub organicznych i ewentualnie mniejsze ilosci mineralizato- rów, np. fluorku sodu lub fluorku magnezu.Mieszanine mozna zwilzyc np. 2%-owym lugiem chlorku magnezu, sformowac przez sprasowanie np. pod cisnieniem okolo 50 — 110 kg/cm2 i wypalic w temperaturze po¬ miedzy 1 200 i 1 60O3, ewentualnie w atmo¬ sferze na przemian utleniajacej i reduku¬ jacej.Zamiast wymienionej powyzej skaly o- liwinowej mozna równiez stosowac synte¬ tyczny ortokrzemian magnezu, otrzymany w znany sposób przez spiekanie lub stapia¬ nie i zawierajacy np. okolo 90% Afg2Si04, 4% Fe2Si04, oraz 6% MgSiO^ albo tez zu¬ pelnie czysty MgzSi04.Przyklad VI. Skale oliwinowa (dunit), zawierajaca 85% oliwinu (z zawartoscia 6 — 7% FeO), 5% metakrzemianu magnezu i 10% serpentynu, wypala sie, lub wypieka, a nastepnie rozdrabnia na ziarna zadanej wielkosci, np. takiej, iz najwieksze ziarna maja srednice 4 mm. Material drobny o ziarnach wielkosci ponizej 0,5 mm odsiewa sie; grubszy material oliwinowy ma np. na¬ stepujacy sklad: 24% wagowych ziarn o srednicy 0,5—1 mm, 21% „ „ „ f, 1—2 mm, 18% „ ,, „ „ 2—3mm, 36% , „ 3—4mm.W celu otrzymania materialu drobnego miele sie w mlynie kulowym mieszanine 48% wagowych rudy chromowo-zelazowej (z zawartoscia 36— 50% CrzQs), 32% ma¬ gnezytu spiekajacego sie, 15% magnezji zracej i 5% topnika, np. kaolinu, tak aby caly material drobny posiadal ziarna wiel¬ kosci ponizej 0,2 mm, a 80% materialu drobnego — ponizej 0,08 mm. Zamiast wspomnianego powyzej dunitu mozna rów¬ niez stosowac material grubszy znacznie bogatszy w hydrokrzemiany, np. skaly oli- winowe z zawartoscia serpentynu do okolo 20%. Tego rodzaju materialy poddaje sie celowo przed rozdrobienjem wypalaniu lub spiekaniu. Wynalazek nie stawia zbyt was¬ kich granic ilosciom dodawanego topnika, poniewaz produkty, otrzymane wedlug wy¬ nalazku, sa znacznie odporniejsze na dzia¬ lanie zuzli i topników, niz znane oliwinowe materialy budowlane. 100 czesci wagowych ziarnistego mate¬ rialu oliwinowego miesza sie z 50 — 100 czesciami wagowymi, najkorzystniej z 40 — 50 czesciami materialu drobnego. Postepuje sie przy tym celowo tak, iz przy zastoso¬ waniu gruboziarnistego produktu, bogatego w hydrokrzemian, stosuje sie korzystnie wieksza ilosc materialu drobnego, np. na 100 czesci materialu grubszego uzywa sie tu 60 — 100 czesci materialu drobnego, Mieszanine materialu grubszego i drobne¬ go zwilza sie ewentualnie podczas miesza¬ nia lub przed zmieszaniem np. za pomoca 6% wagowych roztworu 80 gr chlorku ma¬ gnezu w litrze wody. Mieszanine te mozna przerabiac np. w zwykly sposób na ksztaltr ki, cegly, masy do ubijania, masy natry¬ skowe, jednolite wyprawy piecowe i po¬ dobne.Materialy budowlane, otrzymane we¬ dlug wynalazku, posiadaja bardzo szeroki zakres zastosowania. Mozna je miedzy in¬ nymi stosowac do pieców metalurgicznych, cementowych, koksowych, kowalskich i po¬ dobnych, PL