Najdluzszy czas trwania patentu do dnia 29 pazdziernika 1952 r.W historycznym rozwoju telefonii sa¬ moczynnej nadawano poczatkowo poszcze¬ gólne serie impulsów, stanowiace numer abonenta wywolywanego, bez parametru czasowego. Za przyklad moze sluzyc sy¬ stem Dietla, w którym abonent wywolujacy wywoluje centrale i oddziela poszczególne serie impulsów przez uziemienie jednego z dwóch przewodów swojej linii a impulsy nadaje przez uziemienie drugiego z nich raz na kazdy impuls. System ten wymaga utworzenia w linii abonentowej trzech ob¬ wodów: oba przewody, jeden z nich i zie¬ mia, drugi z nich i ziemia. Zamiast ziemi niektóre systemy stosowaly przewód dodat¬ kowy lub dwa przewody dodatkowe.We wspólczesnej telefonii samoczynnej stosuje sie uklad petlicowy, przy którym wszystkie przebiegi miedzy abonentem a centrala przebiegaja po dwóch przewodach bez uzycia ziemi (lub po jednym przewo¬ dzie i po ziemi). Wywolanie centrali pole- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazca jest pro/* ins. Roman Trechcinskuga na zamknieciu obwodu abonentowego, impulsy kazdej serii na jego krótkim (nie dluzszym, niz 100 msek} jMrzerywaniu w od- atepach krótkich (nie dluzszych, niz 60 msek), a'oddzielenie poszczególnych seryj — na dluzszym (nie krótszym, niz 200 msek) odstepie miedzy impulsami.Systemy, pracujace bez parametru cza¬ sowego, pozwalaja na manipulacje dowol¬ nie powolna, dla abonenta latwa. Systemy natomiast pracujace z parametrem czaso¬ wym wymagaja manipulacji z niewielka to¬ lerancja czasowa, tj. trudnej, osiagalnej tylko dla fachowca telegrafisty, lecz nie dla zwyklego abonenta; to tez w urzadzeniu tych systemów do wybierania sluzy osobny przyrzad (zazwyczaj tarcza numerowa), podczas gdy w systemach bez parametru czasowego mozna wybierac dwoma zwykly¬ mi przyciskami.We wspólczesnej technice telekomuni¬ kacyjnej istnieja zagadnienia, których roz¬ wiazanie wymaga wspólpracy aparatów bez tarczy numerowej ze wspólczesna cen¬ trala samoczynna po obwodzie, nie pozwa¬ lajacym na utworzenie petli dla pradu sta¬ lego, lub tez po obwodzie, którego stala czasu nie pozwala na przesylanie sygnalów pradu zmiennego tak szybko, jak tego wy¬ magaja urzadzenia odbiorcze centrali sa¬ moczynnej. Do takich obwodów naleza ob¬ wody dalekosiezne, zwlaszcza obwód po¬ chodny lub symultanowy albo obwód wy¬ posazony w transformatory lub we wzmac- niaki. Jako przyklad mozna wskazac wspól¬ prace z centrala samoczynna aparatów po¬ lowych z sygnalizacja brzeczykowa (fono- porów) lub induktorowa, nie majacych tar¬ czy numerowej, lecz zaopatrzonych w przy¬ cisk do nadawania tetn pradu brzeczyko- wego lub induktorowego.Zagadnienie powyzsze jest zblizone do zagadnienia wspólpracy aparatów, wyposa¬ zonych w tarcze numerowa, z taka centra¬ la samoczynna, której urzadzenia odbiorcze nie sa dostosowane do czestotliwosci impul¬ sów lub do stosunku czasu przerwy petli do czasu jej zwarcia w poszczególnym impul¬ sie, jaki daje tarcza numerowa tych apa¬ ratów. Rozwiazanie tego ostatniego zagad¬ nienia stanowi przedmiot patentu nr 25 708 na retransmiter impulsów do celów telefo¬ nii samoczynnej.Przedmiotem wynalazku jest takie udo¬ skonalenie retransmitera impulsów wedlug patentu nr 25 708, iz umozliwia on wspól¬ prace aparatów bez tarczy numerowej z centrala samoczynna. Wedlug wynalazku przesylanie sygnalów przez abonenta od¬ bywa sie przez nacisniecie przycisku, w który kazdy z aparatów jest wyposazony.Manipulacja tym przyciskiem moze byc do¬ wolnie powolna, gdyz sygnalizacja odbywa sie w stosunku do przerw miedzy poszcze¬ gólnymi sygnalami bez parametru czasowe¬ go. Kryterium czasowe jest zachowane je¬ dynie dla samych sygnalów, które moga byc badz krótkie, badz dlugie. Stosunek dlugo¬ sci sygnalów krótkich do dlugosci dlugich moze byc dobrany w dowolnych granicach, tak by przesylanie obu rodzajów sygnalów bylo dla abonenta latwe i przy niewykwali¬ fikowanej obsludze nie bylo powodem po¬ mylek.Retransmiter impulsów wedlug patentu nr 25 708 zawiera przyrzad zwloczny, u- ruchomiany przez abonenta, oraz szukacz rejestrowy, uzalezniony od tego przyrzadu zwlocznego tak, iz zostaje uruchomiony po jego uruchomieniu, jezeli nie stoi na wy¬ cinku, polaczonym z wycinkiem tym, na Którym stoi wybierak rejestrowy. Wedlug wynalazku przyrzad zwloczny jest uzalez¬ niony od przyrzadu, przyjmujacego impul¬ sy lub tetna abonenta wywolujacego, tak, iz zostaje uruchomiany impulsem lub tetnem dlugim, nadawanym przez abonenta, a po¬ zostaje w spoczynku, gdy abonent zglasza sie oraz gdy nadaje impuls lub tetno krót¬ kie* Abonent wywolujacy moze dzieki temu dowolnie wolno wybierac numer abonenta - 2 —wywolywanego przez krótkie nacisniecia przycisku swego aparatu odpowiednio do pierwszej cyfry tego numeru i przez to u- stawia wybierak rejestrowy na pozycje, od¬ powiadajaca tej cyfrze. Po nadaniu pierw¬ szej cyfry abonent wywolujacy naciska przez czas dluzszy przycisk aparatu i uru¬ chomia przez to przyrzad zwloczny retrans- mitera, wobec tego szukacz rejestrowy zo¬ staje uruchomiony i, przechodzac z pozycji wyjsciowej na wycinek, polaczony z wycin¬ kiem tym, na którym zostal ustawiony wy¬ bierak rejestrowy, nadaje do centrali samo¬ czynnej odpowiednia serie impulsów. W a- nalogiczny sposób odbywa sie nadawanie i przekazywanie dalszych cyfr numeru abo¬ nenta wywolywanego.W celu wywolania centrali samoczynnej przyrzad, zamykajacy jej petle, moze byc uzalezniony od przyrzadu, przyjmujacego impulsy lub tetna abonenta wywolujacego, tak, iz zamyka petle centrali po zadziala¬ niu przyrzadu, przyjmujacego impulsy lub tetna. W ten sposób abonent wywolujacy moze wywolac centrale przez pierwsze na¬ cisniecie przycisku swego aparatu.Dla rozlaczenia po skonczeniu rozmowy przyrzad, zamykajacy petle centrali samo¬ czynnej, moze byc uzalezniony od przy¬ rzadu zwlocznego i od obu wybieraków re- transmitera tak, iz przerywa petle centrali z chwila zadzialania przyrzadu zwlocznego, jezeli szczotki wybieraków stoja na wycin¬ kach, ze soba polaczonych. W ten sposób rozlaczenie zostaje wywolane dlugim naci- Pomimo zamkniecia obwodu 04 przekaz¬ nik PK2 nie wzbudza sie, poniewaz jest to przekaznik ze wzbudzaniem opóznionym (okolo 250 msek), a obwód 04 pozostaje za¬ mkniety tylko przez okolo 100 msek.Z koncem tetna przekaznik PE przywra- snieciem przycisku aparatu abonenta wy* wolujacego po skonczeniu rozmowy lub tez po uprzednio nadanym dlugim sygnale mie¬ dzyseryjnym.Rysunek przedstawia dwa przyklady retransmitera wedlug wynalazku. Fig. 1, 2 przedstawiaja uklad polaczen retransmi¬ tera sygnalów abonentowych, wysylanych w postaci tetn pradu zmiennego, fig. 4 przedstawia zestawienie fig. 1 i 2, fig. 3 — szczegól ukladu polaczen odmiany retrans¬ mitera wedlug fig. 1, 2 do sygnalów abo¬ nentowych, wysylanych w postaci przerw pradu stalego.W urzadzeniu wedlug fig. 1 i 2 do za¬ cisków 1, 2 laczówki / — // (fig. 1) zala¬ czony jest za posrednictwem linii abonento- wej aparat polowy z przyciskiem, przez którego naciskanie mozna nadawac tetna pradu czestotliwosci slyszalnej, np. 300 okr/sek. Do zacisków /, 2 laczówki IX — X (fig. 2) zalaczona jest centrala samoczyn¬ na, np. zaciskami zwyklego przylacza abo- nentowego.W celu wywolania centrali abonent wy¬ wolujacy nadaje pierwsze krótkie (okolo 100 msek) tetno pradu brzeczykowego.Przekaznik spolaryzowany PE, wlaczony w mostek prostownikowy, przestawia kot¬ wiczke na kontakt PEa, zamykajac obwód 01. 01 (fig. 1): +, PEa,PJ,—.Przekaznik PJ wzbudza sie i zamyka obwody 02, 03, 04, w których wzbudzaja sie przekazniki PG1, PG2. ca kotwiczke w polozenie dolne i przery¬ wa obwód 01, przekaznik PJ rozmagneso- wuje sie i przerywa obwody 02, 03, 04 lecz przekaznik PG1 pozostaje przez pewien cza:s, okolo 200 msek, wzbudzony,, poniewaz jest to przekaznik z opóznionym rozmagne- 02 (fig. 1): +APGlfPJa,—. 03 (fig. 1): +, górne uzwojenie PG2, PJa, — 04 (fig. 2): +, S/4, KP2, VII — VIII 7, (fig. 1) VII — VIII 7, PJc, —.sowywanieni. W tym czasie zamykaja sie kaznik PKl i elektromagnes napedowy wy obwody 05, 06, w których wzbudza sie prze- bieraka rejestrowego SI. 05: (fig. 2) +, PSb, PK2b9 PK1, VII —VIII 5, (fig. 1) VII — VIII 5, PGlb, PJb,—. 06: (fig. 2) +, PSc, PZ4b, SI, VII —VIII 8, (fig. 1) VII —VIII 89PGlc,PJd,—.Po wzbudzeniu przekaznika PK1, zamykaja sie obwody 07, 08, w których wzbu¬ dzaja sie przekazniki PQl, PQ2. 07 (fig. 2): +, PQ1, S2A, SlA.PKld,—. 08 (fig. 2): +, PK2f, PQ2, $2B, SlB.PKld, —.Warunkiem zamkniecia obwodów 07, 08 jest zgodnosc polozen szczotek wybieraka rejestrowego Si i szukacza rejestrowego S2 na wycinkach, polaczonych ze soba. Ta zgo¬ dnosc polozen jest zachowana przed roz¬ poczeciem przez abonenta nadawania tetn oraz kazdorazowo po przekazaniu przez re- transmiter serii tetn do centrali samoczyn¬ nej, co jest wyjasnione w dalszej czesci o- pisu.Od chwili wzbudzenia przekaznika PKl zamknieta jest w obwodzie 011 petla cen¬ trali wywolywanej. 011: (fig. 2) IX — X 1, VII — VIII 4, (fig. 1) VII — VIII 4, Si3, VII — VIII 6, (fig. 2) VII — VIII 6, równolegle PF2b i PK2g, PKle, IX —X 2.Abonent wywolujacy nadaje nastepnie dalsze tetna, odpowiadajace pierwszej cy¬ frze numeru abonenta wywolywanego; od¬ step tych tetn moze byc dowolnie dlugi, dlugosc natomiast kazdego z nich winna byc mniejsza od czasu wzbudzania sie prze¬ kaznika PK2, to jest okolo 300 msek. Przy kazdym tetnie zamykaja sie kolejno obwo¬ dy 01, 02, 03, 04, 06, a nastepnie przerywa' ja sie, wskutek czego wybierak rejestrowy Po rozmagnesowaniu przekaznika PG1 przerywaja sie obwody 05, 06, elektroma¬ gnes napedowy wybieraka rejestrowego SI rozmagnesowuje sie i przesuwa szczotki na nastepna pozycje, co przerywa obwody 07, 08 i rozmagnesowuje przekaznik PQ2.Przekaznik natomiast PKl pozostaje wzbu¬ dzony w obwodzie 09, a przekaznik PQ1 w obwodzie 010.Si przesuwa szczotki o tyle kroków, ile a- bonent nadal tetn.Tymczasem centrala wywolana zglasza sie i wystawia sygnal zgloszeniowy w po¬ staci pradu czestotliwosci slyszalnej, przy czym napiecie tego pradu, zarówno jak na¬ piecie pradów rozmownych, jest dobrane tak, ze lezy ponizej czulosci przekaznika PE. Abonent wywolujacy po skonczeniu se¬ rii tetn sprawdza, czy centrala wystawila sygnal zgloszenia, a stwierdziwszy, ze tak, nadaje tetno miedzyseryjne, mianowicie tetno dlugie (ponad 500 msek). Znów za¬ mykaja sie obwody 01, 02, 03, 04, obecnie jednak po uplywie okolo 300 msek wzbu¬ dza sie w obwodzie 04 przekaznik PK2 i przerywa obwód 010, wskutek czego rozma¬ gnesowuje sie przekaznik PQ1, a zamyka obwód 012* w którym wzbudza sie przekaz- 09 (fig. 2): +, PSbf PKlb, PKl, PKla.PK2c, PKlc, —. 010 (fig. 2): +, PQ1, PQla, PK2e, —. - 4 —riik PZ4, zapobiegajacy kontaktem PZ4b wzbudzeniu elektromagnesu napedowego wybieraka rejestrowego SI w obwodzie 06. 012 (fig. 2): + ,PZ4,PK2d,—.Po rozmagnesowaniu przekaznika PQ1 impulsator przekazuje centrali wywolanej Kontakt PF2a zwiera przekaznik PF1; ten ostatni rozmagnesowuje sie i przerywa obwód 014; przekaznik PF2 rozmagneso¬ wuje sie i przerywa obwód 015; elektroma¬ gnes napedowy szukacza rejestrowego S2 rozmagnesowuje sie i przesuwa szczotki.Po rozmagnesowaniu przekaznika PF2 kon¬ takt PF2a znosi zwarcie przekaznika PF1, który sie wzbudza. Gra przekazników PF1, PF2 powtarza sie, przy czym szczotki szu¬ kacza rejestrowego S2 przesuwaja sie za kazdym razem o jeden krok. Równoczesnie petla centrali wywolanej (obwód 011) jest przerywana kontaktem PF2b w takt pulsa- Przekaznik PG2 odlacza petle abonen¬ ta wraz z przekaznikiem PE, gdyz przepie¬ cia, powstajace na dlawiku Si3 przy wysy¬ laniu impulsów przez impulsator, moglyby przekroczyc granice czulosci przekaznika PE i spowodowac dodatkowe impulsy tego przekaznika.Wzbudzenie przekaznika PQl przerywa kolejno obwody 017, 018, 019, rozmagneso- wuja sie kolejno przekazniki PCI, PK2, PG2, po czym zostaje zamkniety obwód 08, serie impulsów, zlozona z impulsów tylu, ile tetn nadal abonent wywolujacy.Impulsy te wytwarza impulsator, utwo¬ rzony z przekazników PF1, PF2, a odlicza je szukacz rejestrowy S2. Zamykaja sie mianowicie kolejno obwody 013, 014, 015 i wzbudzaja przekazniki PF1, PF2 oraz elek¬ tromagnes napedowy szukacza rejestrowe¬ go S2. cji przekaznika PF2 (kontakt PK2g jest o- twarty).Rozpatrzone przebiegi powtarzaja sie, az szczotki szukacza rejestrowego S2 osia¬ gna wycinek, odpowiadajacy wycinkowi, na którym zostaly ustawione szczotki wybiera¬ ka rejestrowego Si. Gdy to nastapi, zamy¬ ka sie obwód 07, w którym wzbudza sie przekaznik PQ1, przerywajac obwody 013, 014, 0J5, co wstrzymuje dalsze obracanie szukacza rejestrowego S2 i przekazywanie impulsów centrali wywolanej.W czasie przebiegów rozpatrzonych przekazniki PK1, PG1, PK2, PG2 przytrzy¬ mywaly sie w obwodach 016, 017, 018, 019. w którym przekaznik PQ2 wzbudza sie i przerywa obwód 016. Przekaznik PK1 po¬ zostaje wzbudzony nadal w obwodzie 09.Przekaznik PQ2, wzbudzajac sie, zamy¬ ka obwód 020, w którym wzbudza sie prze¬ kaznik PZ1. 020: (fig. 1) +, PZ2b, PZU VII — VIII U (fig. 2) VII — VIII 1, PZ4a, PQ2b PKlc,—, 013 (fig. 2): +, PSc, S2, PFlf PQlc, PKld,—. 014 (fig. 2): +, PFla, PF2, PQlc, PKld,—. 015 (fig. 2): +, PSc, S2, PF2a, PQlc, PKld, —. 016 (fig. 2): +, PSb, PKlb, PK1, PKla, PQ2c, PKlc, —. 017 (fig. 1): +, PG1, VII — VIII 2, (fig.2) VII — VIII 2, PQlbf PKlc, —. 018 (fig. 2): +, Si4, PK2, PK2a, VII —VIII 3, (fig. 1) VII — VIII 3, PGla, —. 019 (fig. 1): +, dolne uzwojenie PG2,PGla,—. — 5 —Przekaznik PZl, lacznie z przekaznika¬ mi PZ2, PZ3, wysyla do abonenta wywolu¬ jacego sygnal kontrolny, oznajmiajacy mu, ze pierwsza seria zostala przekazana cen¬ trali.Przekaznik PZl, wzbudzony w obwo¬ dzie 020, przylacza kontaktami PZla i PZlc linie abonenta do uzwojenia przekaznika PZ3 oraz kontaktem PZle zamyka obwód 021, w którym wzbudza sie przekaznik PZ3. 021 (fig. 1): +, PZ3 (uzwojenie srodko¬ we), PZle,—.Przekaznik PZ3 zamyka swym kontak¬ tem PZ3a obwód 022. 022 (fig. 1): +, PZ3 (uzwojenie dolne), PZ3a, PZle, —.Dolne uzwojenie przekaznika PZ3 jest nawiniete tak, iz przeciwdziala uzwojeniu srodkowemu. Dzieki temu przekaznik PZ3 rozmagnesowuje sie i przerywa kontaktem PZ3a obwód 022, po czym wzbudza sie po¬ nownie w obwodzie 021. Przebiegi te po¬ wtarzaja sie z czestotliwoscia wlasciwa dla przekaznika PZ3, przy czym zmiany stru* mienia w rdzeniu tego przekaznika wzbu¬ dzaja w jego górnym uzwojeniu sile elek¬ tromotoryczna zmienna, pod której wply¬ wem przez aparat abonenta przeplywa prad zmienny, sygnalizujacy przekazanie pierw¬ szej serii do centrali.W czasie przesylania tego sygnalu wzbudza sie w obwodzie 023 przekaznik PZ2. 023: (fig. 1) +, Sil, równolegle PZ2 i PZ2a, vi, VII — VIII 1, (fig. 2) VII — VIII 1, PZ4a, PQ2b, PKlc, —.Czas wzbudzania sie przekaznika PZ2, uwarunkowany indukcyjnoscia cewki Si3 i Po skonczeniu tetna rozlaczeniowego rozmagnesowuja sie przekazniki PE, PG1, opornoscia opornika rl, wynosi okolo 400 msek. Wzbudzony przekaznik PZ2 przery¬ wa swym kontaktem PZ2b obwód 020. Prze¬ kaznik PZl rozmagnesowuje sie i kontakta¬ mi PZlb, PZld przylacza przekaznik PE do petli abonenta, co umozliwia abonento¬ wi nadawanie tetn drugiej serii.Nadawanie przez abonenta wywolujace¬ go nastepnych seryj i ich przekazywanie centrali przebiega zupelnie tak samo.Podczas rozmowy abonent wywolujacy przylaczony jest do centrali w obwodzie rozmownym 024. 024: (fig. 1) I — II 1, PZlb, kondensa¬ tor, PG2a, VII — VIII 4, (fig. 2) VII — VIII 4; IX — X 1, centrala, IX — X 2, PKle, równolegle PF2b i PK2g, VII — VIII 6, (fig. 1) VII— VIII 6, PG2b, kondensa¬ tor, PZld, 1 — 112.Po skonczeniu rozmowy abonent wywo¬ lujacy wdraza rozlaczenie przez nadanie tetna rozlaczeniowego, mianowicie tetna dlugiego (ponad 500 msek). Kolejno zosta¬ ja zamkniete obwody 01, 02, 03, 04. Ponie¬ waz jednak obecnie przekaznik PQ2 jest wzbudzony, przeto po wzbudzeniu przekaz¬ nika PK2 zamyka sie obwód 025, w którym wzbudza sie przekaznik PS. 025 (fig. 2): +, PS, PQ2d, PK2d, —.Kontakt PSb przerywa obwód 09, prze¬ kaznik PK1 rozmagnesowuje sie i kontak¬ tem PKle przerywa petle centrali (obwód 011), kontaktem zas PKld przerywa obwo¬ dy 07, 08, wskutek czego rozmagnesowuja sie przekazniki PQl, PQ2. Przekaznik PQ2 kontaktem PQ2d przerywa obwód 025.Przekaznik PS podtrzymuje sie w obwo¬ dzie 026.PG2, wskutek przerwania obwodów 01, 02, 03. Nastepnie rozmagnesowuje sie przekaz- 026 (fig. 2): +, PS, PSa, PQ2d,PK2d, —.nik PK2, gdyz obwód jego (018) zostal przerwany kontaktem PGta.Przekaznik PK2 przerywa kontaktem PK2d obwody 012, 026; przekazniki PZ4, PS rozmagnesowuja sie.Jak stad widac, cecha rozlaczenia jest wzbudzenie przekaznika PK2, zalezne od kolejnego nadania dwóch tetn dlugich, nie przedzielonych tetnami krótkimi.Fig. 3 przedstawia zespól przekazników, zastepujacych przekaznik PE w przypadku, gdy abonent nadaje impulsy pradu ciagle¬ go, a nie tetna pradu roboczego. Zespól ten nalezy wlaczyc do ukladu wedlug fig. 1 za¬ miast zespolu, znajdujacego sie pomiedzy laczówkami III — /VaV— VI.W celu wywolania centrali abonent wy¬ wolujacy zamyka obwód zródla pradu sta¬ lego. Przekaznik PEl wzbudza sie i kontak¬ tem PEla zamyka obwód 0101', w którym wzbudza sie przekaznik PE2. 0101 (fig. 3): +, PEla, PE2f —..Przekaznik PE2 zamyka kontaktem PE2a obwód 0102, w którym wzbudza sie przekaznik PE3. 0102 (fig. 3): +, PE3, PE2a, —.Przy pierwszym impulsie przekaznik PEl rozmagnesowuje sie, jednak przekaz¬ niki PE2, PE3 pozostaja przez pewien czas wzbudzone, poniewaz sa to przekazniki z opóznionym rozmagnesowaniem (o opóznie¬ niu okolo 200 msek kazdy). Dzieki temu przy rozmagnesowaniu sie przekaznika PEl zamyka sie obwód 0103, w którym wzbudza sie przekaznik PJ (fig. 1). 0103: (fig. 3) +, PElb, PE3af V — VI3 (fig. 1) V — VI 3, PJ, —.Dzialanie obwodu 0103 jest identyczne z dzialaniem obwodu 01, opisanego powy¬ zej. W obu tych obwodach przekaznik PJ spelnia taka sama role.W urzadzeniach, w których dopuszczal¬ ne sa tetna lub impulsy krótkie, dluzsze od czasu wzbudzenia sie przekaznika PK2, mozna przekaznik PK2 zastapic lancuchem przekazników lub innym przyrzadem zwlocznym. W przypadku gdy impulsy, na¬ dawane przez abonenta, przekraczaja czas rozmagnesowania sie przekazników PE2, PE3 lacznie, nalezy równiez przekaznik PE3 zastapic lancuchem przekazników lub innym przyrzadem zwlocznym o opóznieniu wiekszym. PL