We wtryskowych silnikach spalino¬ wych, majacych opanowac duzy zakres liczb obrotów, zwlaszcza w silnikach Die- sela stosowanych do pojazdów, w celu o- siagniecia spokojnego biegu nalezy sto¬ sownie do kazdorazowej liczby obrotów silnika przestawiac poczatek wtrysku pa¬ liwa na chwile wczesniejsza lub pózniej¬ sza.W urzadzeniach regulacyjnych z regu¬ latorem odsrodkowym do przestawiania chwili wtrysku czynione juz byly próby stosowania serwomotoru do poruszania na¬ rzadu nastawczego pompki wtryskowej, gdyz w tym przypadku regulator odsrod¬ kowy moze byc stosunkowo maly. Miedzy tloczkiem serwomotoru i narzadem na- stawczym pompki wtryskowej, np. wal¬ kiem kciukowym pompki, wlaczano jednak dotychczas uklad przekladniowy, który sklada sie z pewnej liczby dzwigni i przy przekrecaniu walka kciukowego wzgledem walu napedowego za pomoca pochwy z róznokierunkowym gwintem czyni koniecz¬ nym zastosowanie pierscienia slizgowego.Wskutek tego cale urzadzenie zajmuje sto¬ sunkowo duzo miejsca, a ponadto dla za¬ chowania niezawodnosci pracy drazki prze¬ kladni wymagaja ciaglego dozoru.W urzadzeniu wedlug wynalazku ni-niejszego usunieto powyzsze wady dzieki temu, ze regulator odsrodkowy umieszczo¬ ny jest na obracajacej sfa oslonie, w któ¬ rej osadzony jest w lozyskach narzad na- stawczy, poddany dzialaniu regulatora i sluzacy do nastawiania chwili wtrysku pa^ liwat oraz zastosowane jest sprzeglo mie¬ dzy tym narzadem nastawczym i obracaja¬ ca sie oslona. Ponadto oslona posiada ksztalt cylindra, w którym umieszczony jest przesuwnie tloczek, polaczony bezpo¬ srednio z narzadem nastawczym pompki wtryskowej. Przy takim wykonaniu urza¬ dzenia mozna zatem nie stosowac drazków miedzy tloczkiem serwomotoru i napadem nastawczym pompki wtryskowej, a cale u- rzadzenie, przy stosunkowo malych cie¬ zarkach zamachowych regulatora odsrod¬ kowego, posiada bardzo zwarta budowe, tak iz zajmuje niewielka przestrzen; Nie¬ zawodnosc pracy jest przy tym szczegól¬ nie zwiekszona przez to, ze przy takim u- mieszczeniu wszystkie obracajace sie cze¬ sci ukladu sa stale smarowane olejem pod cisnieniem, sluzacym do przestawiania tloczka serwomotoru.Próbowano juz wprawdzie bezposred¬ nio zamocowywac ciezarki zamachowe re¬ gulatora odsrodkowego na oslonie, obraca¬ nej silnikiem spalinowym, i w oslonie tej umieszczac narzad nastawczy, znajdujacy sie pod dzialaniem regulatora i sluzacy do nastawiania chwili wtrysku paliwa, oraz sprzeglo miedzy tym narzadem nastaw¬ czym i obracajaca sie oslona. Regulator odsrodkowy z pionowym walem móglby byc w zwykly sposób napedzany przez obracajacy sie cylinder. Bardzo proste wykonanie otrzymuje sie wówczas, gdy regulator odsrodkowy umieszczony jest na pokrywie obracajacego sie cylindra, a dra¬ zek regulatora polaczony jest z suwakiem rozrzadczym, który z kolei prowadzony jest 5v drazku tloczka serwomotoru zaopa¬ trzonego w kanaly dla doplywu i odplywu cieczy pod cisnieniem. W ten sposób od¬ pada równiez potrzeba stosowania specjal¬ nych narzadów przekladniowych miedzy walem regulatora odsrodkowego i obraca¬ jacym sie cylindrem.Przekrecanie narzadu nastawczego pompki wtryskowej wzgledem obracajace¬ go sie cylindra za pomoca gwintu, dziala¬ jacego przy poosiowym przesuwie tloczka serwomotoru, mozna uskutecznic szczegól¬ nie korzystnie w ten sposób, ze obracajacy sie cylinder na przedluzeniu drogi tloczka serwomotoru zaopatrzony jest w gwint we¬ wnetrzny, z którym zazebia sie zabierak przewidziany q,a drazku tloczkowym. W i zaleznosci od kierunku poosiowego przesu¬ wu tloczka serwomotoru wal napedowy pompki wtryskowej zostaje tak przekreco¬ ny wzgledem obracajacego sie cylindra, ze wal ten wyprzedza cylinder lub opóznia r sie wzgledem niego.Szczególnie proste umieszczenie spre¬ zyny, przeciwdzialajacej cisnieniu cieczy na tloczek serwomotoru, osiaga sie dzieki temu, ze wal napedowy pompki wtrysko¬ wej jest zakonczony widelkami, a ramiona widelek obejmuja tuleje zastosowana na drazku tloczka serwomotoru, która jest zaopatrzona w zabieraki i w której umie¬ szczana jest wyzej wspomniana sprezyna.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania urzadzenia regulacyjnego wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny urzadzenia, a fig. 2 — przekrój poprzeczny przez to urzadzenie wzdluz linii A — B na fig. 1- Kolo zebate 1, którym napedzana jest nie przedstawiona na rysunku pompka wtryskowa, zamocowane jest na kolnierzu 2 tulei 3, osadzonej obrotowo w lozysku oczkowym 4 oslony 5 silnika spalinowego, której czesc scianki przedstawiono na ry¬ sunku. Olej jpod cisnieniem doprowadza¬ ny jest do rowka pierscieniowego 8 z pompki smarowej silnika (nie przedstawio¬ nej na rysunku), przez przewód olejowy 6 powierzchni slizgowej lozyska 4 i przez - 2 —przewidziany w tym lozysku kanal podluz¬ ny 7. Po jednej stronie tuleja 3 zamknieta jest pokrywa 9, zaopatrzona w dwa wspor¬ niki 10, na koncach których w otworkach 11 osadzone sa obrotowo czopy dzwigni 14 ciezarków 13 regulatora, polaczone ze so¬ ba sprezynami 12. Ciezarki 13 podczas ob¬ rotu przekazuja swój promieniowy ruch na dzwignie katowe 14, które swymi konco¬ wymi widelkami 15 zaczepiaja o czop 16 drazka regulatora, stanowiacego suwak rozirzadczy 17 urzadzenia. Suwak ten po¬ siada przewezenie 18 i przesuwa sie w wy¬ drazeniu 19 drazka 20 tloczka 21 serwo- motoru, którego cylinder stanowi tuleja 3, Drazek tloczkowy 20 prowadzony jest w srodkowym otworze 22 pokrywy 9. Na we¬ wnetrznej powierzchni otworu 22 pokrywa ta zaopatrzona jest w rowek pierscieniowy 23, który za pomoca promieniowych kana¬ lów 24 polaczony jest z rowkiem pierscie¬ niowym 8 lozyska 4. Rowek 23 jest ponad¬ to polaczony z pierscieniowa przestrzenia w miejscu przewezenia 18 suwaka 17 za pomoca promieniowych kanalów 25, wy¬ konanych w drazku tloczkowym 20. Wy¬ drazenie 19 jest jeszcze poza tym zaopa¬ trzone w pierscieniowy rowek 26, który za pomoca promieniowych kanalów 27 pola¬ czony jest z komora 28 cylindra, znajduja¬ ca sie miedzy tloczkiem 21 serwomotoru i pokrywa 9. Drazek tloczkowy 20 zaopa¬ trzony jest po drugiej stronie tloczka 21 w wystep w postaci tulei 29, posiadajacej na swym obwodzie dwie nasady 30 w ksztalcie wycinków walca. Na nasadach tych wykonane sa z zewnatrz prostokatne, stromo przebiegajace nitki 31 gwintu, wchodzace w odpowiednie rowki gwinto¬ we 32, wykonane na wewnetrznej cylin¬ drycznej powierzchni tulei cylindrowej 3.Walek napedowy 35 pompki wtryskowej (nie przedstawionej na rysunku) jest za¬ konczony widelkami. Romiona 34 widelek, posiadajace pierscieniowy przekrój po¬ przeczny, obejmuja tuleje 29, tak iz nasa¬ dy 30 moga wykonywac poosiowy przesuw miedzy powierzchniami prowadniczymi 33 ramion 34 widelek walka 35.Wewnatrz tulei 29 jest umieszczona z pewnym wstepnym napieciem sprezyna naciskowa 36, która wywiera nacisk na tlok 21 i walek napedowy 35. Za pomoca nakretki 37 tuleja cylindrowa 3 utrzymy¬ wana jest w lozysku oczkowym 4, tak ze nie moze sie przesuwac wzdluz swej osi.Oprócz tego napedowy walek 35 jest u- trzymywany wzgledem tulei cylindrowej 3 w danym polozeniu za pomoca obrzeza 38 nakretki 37, wpuszczonego miedzy po¬ wierzchnie oporowa 39 i krazek zamykaja¬ cy 40 walka 35, tak iz walek ten nie moze sie przesuwac wzdluz swej osi. Do odpro¬ wadzania zuzytego oleju przewidziane sa w walku 35 podluzne kanaly 41.Jak wiadomo, kazdej liczbie obrotów regulatora odsrodkowego odpowiada pew¬ ne okreslone polozenie ciezarków 13 regu¬ latora, przy którym sila odsrodkowa i na¬ piecie sprezyny 12 wzajemnie sie równo¬ waza. W ten sposób wyznaczone jest takze pewne okreslone polozenie suwaka roz- rzadczego 17. W ukladzie wedlug fig. 1 tloczek 21 serwomotoru zajmuje polozenie, odpowiadajace danemu polozeniu suwaka rozrzadczego 17, w którym komora 28 cy¬ lindra serwomotoru jest calkowicie za¬ mknieta, a zawarty w niej olej, wskutek wywieranego przezen cisnienia na lewa powierzchnie tloczka 21, równowazy na¬ piecie sprezyny 36. Jesli liczba obrotów silnika wzrosnie, to ciezarki 13 regulatora odchyla sie ku zewnatrz, a suwak rozrzad- czy 17 zostanie przesuniety w prawo.Wskutek tego komora 28 poprzez kanaly 27 i rowek 26 zostaje polaczona z prze¬ strzenia wokól przewezenia 18 suwaka 17, a nastepnie w dalszym ciagu poprzez ka¬ naly 25, rowek pierscieniowy 23, kanaly 24, rowek 8 i kanal 7 polaczona jest takze z przewodem 6, którym doprowadzany jest olej pod cisnieniem z pompki wtrysko- — 3 —wej. Zwiekszone w ten sposób cisnienie oddzialywajace na lewa powierzchnie tloczka 21 serwomotoru przezwycieza na¬ piecie sprezyny 36 i przesuwa tloczek 21 w prawo. Podczas poosiowego przesuwu tloczka 21 nitki 31 gwintu slizgaja sie w prawo w gwintowym rowku 32 tulei cylin¬ drowej 3, przesuwajac przy tym jedno¬ czesnie nasady 30, które ze swej strony u- fuchomiaja ramiona 34 widelek walka 35.Powoduje to przekrecenie walka napedo¬ wego 35 pompki wtryskowej w kierunku wyprzedzania wzgledem zebatego kola napedowego /, a wiec i przyspieszenia chwili wtrysku paliwa. Ruch tloczka w pra¬ wo trwa tak dlugo, az przerwane zostanie polaczenie miedzy rowkiem 26 i przestrze¬ nia pierscieniowa w miejscu przewezenia 18, a tloczek 21 serwomotoru przyjmuje wówczas z powrotem wzgledem suwaka rozrzadczego 17 swe wyjsciowe polozenie, przedstawione na fig. 1.Jesli liczba obrotów silnika spalinowe¬ go zmniejszy sie, to suwak rozrzadczy 17 zostanie przesuniety w lewo, a wówczas komora 28 polaczy sie poprzez kanaly 27 i rowek 26 z wydrazeniem 19, a olej, znaj¬ dujacy sie pod cisnieniem w komorze 28, moze odplynac kanalami 41. Sprezyna 36 przesuwa wtedy tloczek 21 w lewo, a wraz z tym przestawia walek 35 pompki wtry¬ skowej w kierunku opóznienia wzgledem zebatego kola napedowego 1, przy czym ruch ten trwa tak dlugo, az tloczek 21 przyjmie znowu swe normalne wyjsciowe polozenie wzgledem suwaka rozrzadczego 17. Zatem tloczek serwomotoru przesuwa sie kazdorazowo wraz z promieniowym ru¬ chem ciezarków 13 regulatora, uskutecz¬ niajac w ten sposób przestawianie pompki wtryskowej wzgledem jej napedu w poza¬ danym kierunku wyprzedzania lub opóz¬ niania, po przezwyciezeniu oporu, wywie¬ ranego przez obracajacy sie walek 35 pom¬ pki wtryskowej.Tuleja cylindrowa 3 tloczka 21 serwo¬ motoru, sprezyna naciskowa 36, tuleja na- stawcza 29 wraz z nasadami 30 i ramiona 34 walka 35 pompki wtryskowej sa wiec wspólnie wbudowane w napedowe kolo zebate 1 pompki, przy czym pokrywa 9 tulei cylindrowej 3 stanowi oparcie regula¬ tora odsrodkowego 12, 13, a drazek regu¬ latora uksztaltowany jest w postaci suwa¬ ka rozrzadczego 17. Urzadzenie zajmuje zatem stosunkowo malo miejsca, posiada mozliwie najmniejsza liczbe przegubów, a prawie wszystkie czesci sa dobrze smaro¬ wane olejem pod cisnieniem, sluzacym do napedu tloczka rozrzadczego 21 serwomo¬ toru. Oczywiscie drazek regulatora od¬ srodkowego moze byc takze polaczony z oddzielnie wykonanym suwakiem rozrzad- czym 17 prowadzonym w drazku tloko¬ wym 20. PL