Wynalazek niniejszy dotyczy zaworu do sprzegiel ciernych, przelaczanych za po¬ moca oleju pod cisnieniem, wprowadzane¬ go do komór tlocznych, Olej ten jest przy tym pedzony np. pompa tloczaca. W prze¬ wodzie tlocznym tej pompy znajduje sie zawór nadcisnieniowy, umozliwiajacy na¬ stawienie pewnego najwiekszego cisnienia oleju i zaopatrzony w tym celu w obciazo¬ ny sprezyna narzad zaworowy. W celu wlaczenia takich sprzegiel trzeba czesto nastawiac odpowiednia wielkosc cisnienia srodka, okreslajaca wielkosc momentu ob¬ rotowego, przenoszonego przez sprzegla.Wedlug wynalazku uskutecznia sie to w ten sposób, ze sprezyna zaworu nadcisnie- niowego koncem przeciwleglym narzadowi zaworowemu przylega do tloka, przesta¬ wianego srodkiem pod cisnieniem tak, ze przy pomocy sprezonego powietrza mozna zmieniac napiecie sprezyny zaworowej, a wraz z tym cisnienie srodka, sluzacego do przelaczania sprzegla. Zawór ten stanowi polaczony zawór nadcisnieniowy i miar- kownik cisnienia.Na zalaczonym rysunku przedstawione sa schematycznie dwa przyklady wykona¬ nia takiego zaworu nadcisnieniowego i miarkujacego cisnienie. Fig. 1 przedstawia zawór, w którym sprezone powietrze dziala stale na tlok, regulujacy cisnienie, i wy¬ puszczane jest jedynie dla zmniejszaniacisnienia, np. przy rozruchu; fig. 2 — za¬ wór, w którym sprezone powietrze dziala na tlok, regulujacy cisnienie tylko podczas krótkiego czasu, gdy potrzebne jest zmniej¬ szone cisnienie oleju.Na fig. 1 oslona a zaworu nadcisnienio- wego i regulacyjnego przylaczona jest przez przewód b do przewodu tlocznego c nieprzedstawionej na rysunku pompy ole¬ jowej. Przewód tloczny c prowadzi w kie¬ runku strzalki cx przy posrednim wlaczeniu kurka do zasilanego sprzegla, nie przed¬ stawionego na rysunku, np. wedlug paten¬ tu niemieckiego Nr 364 513. Jesli cisnienie w przewodzie c przekracza zadana wiel¬ kosc, to podnosi ono narzad zaworowy d wbrew oporowi sprezyny e, a nadmiar oleju pod cisnieniem uchodzi przez komore pier¬ scieniowa / i przewód /x z powrotem do nieprzedstawionego na rysunku zbiornika oleju, z którego zasysa pompa olejowa.Sprezyna e opiera sie nie o stala oslone a, lecz o tlok g, na którego tylna strone g1 dziala cisnienie srodka, np. sprezonego po¬ wietrza, wpuszczanego do komory h. Jesli w ten sposób wpusci sie sprezone powietrze przez przewód i, to sprezyna e bedzie sil¬ niej naciskala na narzad d, a olej pod cis¬ nieniem bedzie uchodzil z przewodu 6 do komory / dopiero przy zwiekszonym cisnie¬ niu. Jesli odwrotnie, cisnienie w przewo¬ dzie c ma byc utrzymywane na nizszym po¬ ziomie, np. przy wlaczaniu sprzegla, to ko¬ mora h zostaje polaczona z powietrzem ze¬ wnetrznym, po czym tlok pod cisnieniem sprezyny e cofa sie, ai dochodzi do po¬ kretnego korka zamykajacego k. Sprezyna e jest w tym przypadku mniej napieta, a wiec zawór d otwiera sie przy mniejszym cisnieniu oleju w przewodzie c.Regulacja doplywu sprezonego powie¬ trza do komory h za tlokiem g przez prze¬ wód i uskuteczniana jest elektro-pneuma- tycznym zaworem, przedstawionym sche¬ matycznie tytulem przykladu na fig. 1. W przedstawionym na rysunku polozeniu te¬ go zaworu v sprezone powietrze, doplywa¬ jace do oslony tego zaworu przez przewód ix z nieprzedstawionego na rysunku zbior¬ nika, przeplywa przez dolne siodelko v2 zaworu v do przewodu i oraz wywiera cisnienie na tlok g w komorze h. W tym polozeniu zawór v jest przytrzymywany pradem, przeplywajacym przez cewke L i poruszajacym przy tym w dól rdzen zelaz¬ ny m wbrew ciagnieniu sprezyny n, i zamy¬ ka przelot przy górnym siodelku v1 zaworu vf a otwiera przelot przy dolnym siodelku v2. Na fig. 1 cewka L przylaczona jest do biegunów baterii B i zostaje zasilona pra¬ dem przez zamkniecie wylacznika s.Odwrotnie, zeby zmniejszyc cisnienie w komorze h, a wraz z tym i cisnienie oleju w przewodzie c, cewke L wylacza sie, po czym zawór v pod dzialaniem nacisku spre¬ zyny n zostaje docisniety do dolnego sio¬ delka v2, natomiast zwalnia górne siodelko v19 a przez otwór E w oslonie laczy prze¬ wód i, a wraz z tym i komore h z powie¬ trzem zewnetrznym.Na fig. 2 czesci a, 6, c, d, e, /, f1 odpo¬ wiadaja w zupelnosci tymze czesciom na fig. 1, a jedynie inne jest uksztaltowanie tloka g. Tlok g jest stale dociskany spre¬ zyna pomocnicza o do sprezyny e, ewentu¬ alnie az do oparcia sie tloka g o wystep p.Zatem normalnie zawór d bedzie sie otwie¬ ral przy odpowiednio wysokim cisnieniu oleju sprzeglowego w przewodzie c. W ra¬ zie potrzeby zmniejszenia cisnienia w prze¬ wodzie c pierscieniowa powierzchnie gi tloka g poddaje sie cisnieniu sprezonego powietrza, wpuszczonego do komory h, wskutek czego sprezyna e zostaje odciazo¬ na, a pomocnicza sprezyna o — scisnieta mocniej. Komora Ax stale laczy sie otwo¬ rem z atmosfera.Doprowadzanie sprezonego powietrza do komory h moze sie odbywac w ten sam sposób, jak w urzadzeniu wedlug fig. 1* Doprowadzanie to moze jednak w obu u- rzadzeniach odbywac sie takze i przez za- - 2 —wór zmniejszajacy cisnienie, * np. wedlug niemieckiego patentu nr 69 336, w którym to zaworze zmniejszone cisnienie mozna dowolnie nastawiac. Sruba nastawcza na fig. 2 moze byc tak wykonana, by mozna ja bylo nastawiac jednofazowo przy zestawia¬ niu czesci lub tez tak, by mozna ja bylo przestawiac podczas pracy. To samo doty¬ czy urzadzenia wedlug fig. 1 odnosnie do opierania sie tloka g o korek k.Do przewodu c mozna przylaczyc wie¬ cej zaworów wedlug wynalazku, z których kazdy jest nastawiony na inne zmniejszone cisnienie, np. dzieki zastosowaniu sprezyn o róznych wymiarach. W ten sposób cisnie¬ nie oleju sprzeglowego w przewodzie c mo¬ ze byc stopniowane.Wylacznik s obwodu pradu L lub wy¬ lacznik szczególnej budowy moze byc za¬ opatrzony w przekaznik czasowy, usku¬ teczniajacy samoczynne ponowne otwarcie tego wylacznika po uplywie pewnego czasu po jego zamknieciu, np. po uplywie 10 se¬ kund. Dzieki temu kierowca np. pojazdu, jezdzacego po szynach, zawierajacego ped¬ nie ze sprzeglem, wlaczanym olejem za po¬ moca tego rodzaju zaworów rozrzadczych, nie potrzebuje juz dokladnie obserwowac przebiegu rozruchu i moze zalatwiac inne czynnosci. Pozostawianie w polozeniu roz¬ ruchowym nieprzedstawionego na rysunku narzadu rozrzadczego nie jest w tym przy¬ padku potrzebne, a kierowca moze ten na¬ rzad nastawiac bezposrednio na pelne wla¬ czenie sprzegla.Oczywiscie, przy elektromagnetycznym rozrzadzie zaworów mozna z latwoscia roz¬ rzadzac z jednego miejsca takze i wieksza iloscia zaworów rozruchowych, wbudowa¬ nych na róznych sprzezonych ze soba po¬ jazdach.Jako srodek pod cisnieniem, stosowany do rozrzadu tlokiem g, moze byc takze za¬ stosowany olej sprzeglowy z przewodu c.W tym przypadku srednica tloka g (fig. 1) musi byc wieksza niz srednica narzadu d, a wedlug fig. 2 powierzchnia g1 tloka g mu¬ si miec taka wielkosc, by takze i zmniejszo¬ ne cisnienie oleju wystarczalo do docisnie¬ cia tloka g do oporka q. Przewód i± jest przy tym przylaczony do przewodu c. PL