Niniejszy wynalazek dotyczy sprzegla ciernego, w którym jeden narzad sprzega¬ jacy stanowi tasma cierna, rozwierana przy wlaczaniu sprzegla za pomoca odpo¬ wiedniego urzadzenia uruchomiajacego i przyciskana do otaczajacej ja kolnierzo¬ wej tarczy, która tworzy drugi narzad sprzegajacy, przy czym wpierw wymienio¬ na czesc sprzegajaca przy walach transmi¬ syjnych zostaje najkorzystniej umieszczo¬ na na stalym kole pasowym lub wprost na wale napedzajacym, podczas gdy druga czesc sprzegajaca umieszczona jest na odnosnym kole luznym wzglednie na wale napedzanym.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania sprzegla wedlug wynalazku pomie¬ dzy stalym a luznym kolem pasowym, u- mieszczonym na tym samym wale transmi¬ syjnym. Fig. 1 przedstawia podluzny o- siowy przekrój sprzegla, fig. 2 — jego przekrój poprzeczny, fig. 3 — przekrój czesciowy przez prawa czesc sprzegla we¬ dlug fig- 1, jednak w wiekszej podzialce i zawiera kilka szczególów istotnych dla wy¬ nalazku.Na wale 1 umocowane jest na stale ko¬ lo, zlozone z czesci 2, 3, 4; czesc 2 posiada postac rozcietej wzdluz osi masywnej tu- lei, która zacisnieta jest na wale 1 przy pomocy gwintowanego sworznia 5; czesc 3 posiada postac talerzowej tarczy, przy¬ mocowanej do tulei 2 srubami $; z tarcza ta polaczona jest przy pomocy smb 7 c^esc4, posiadajaca postac kola pasowego. Luz¬ ne kolo pasowe 8 posiada kolnierzowa tar¬ cze. <9, która obejmuje tuleje 2 i sluzy do sprzegania luznego kola/ Do tarczy 3 stalego kola, które przylega jako pokrywa do wolnej krawedzi kolnierza tarczy 9, przymocowana jest za posrednictwem przynitowanej do czesci 3 listwy 10 czesc sprzegajaca stalego kola, skladajaca sie z rozcietej tasmy stalowej 11 \ z zewnetrz¬ nego równiez rozcietego pierscienia 12 z odpowiedniego materialu ciernego. Obie czesci sa mocno polaczone ze soba przy pomocy nitów, nie uwidocznionych na ry¬ sunku, a utworzona w ten sposób zespolo¬ na tasma jest mocnymi nitami polaczona z listwa 10. Celem wzmocnienia przymoco¬ wania listwy do czesci 3 posiada ta ostat¬ nia, jak to widac z rysunku, w odpowied¬ nim miejscu zgrubienie 3*, utworzone przy pomocy spawania lub w inny odpowiedni sposób. Jak to poza tym wynika z rysunku, listwa 10 jest w ten sposób umocowana, ze przy wylaczonym sprzegle (jak na rysun¬ ku) pozostaje maly odstep pomiedzy ze¬ wnetrznym obwodem tasmy 11, 12 a, we¬ wnetrznym obwodem tarczy 9. Wolne kon¬ ce tasmy 11, 12 sa dociskane przy pomocy dwóch sprezyn 13 do wystepów oporków 14 w ksztalcie wycinka kola, osadzonych obrotowo na czopach 15 tarczy 3. Na swych wolnych koncach czopy 15 sa po¬ laczone ramieniem 16, które posiada w srodku otwór 17. Przez ten otwór prze¬ chodzi jeden koniec dzwigni 18, która swym drugim koncem (w polozeniu, przed¬ stawionym na rysunku) spoczywa na wale 1, przy czym w tulei 2 wykonany jest osio¬ wy klinowy rowek 18* dla ulatwienia umo¬ cowania dzwigni 18. Do tej dzwigni przy¬ mocowane jest przy pomocy sruby 20 strzemie 19, na którego na zewnatrz odgie¬ tych koncach spoczywaja opórki 14.Na wale 1 umieszczona jest nasuwka 21, uruchomiajaca dzwignie 18 w ten spo¬ sób, ze moze sie obracac i przesuwac; na¬ suwka jest zaopatrzona na swym obwodzie w rowek 2V, w którym miesci sie krazek 22, umocowany na ramieniu 23. Ramie 23 umocowane jest na prostopadlym walku 24, znajdujacym sie w oslonie 25, 26 i za¬ opatrzonym na swym dolnym koncu w ko¬ lo linowe 27, z którego linka 28 prowadzi i jest przymocowana do wycinka kola 29, umieszczonego w oslonie 30, a dajacego sie obracac przy pomocy korby 31.Dzialanie sprzegla jest nastepujace.Przy wlaczaniu sprzegla z polozenia, przedstawionego na rysunku, obraca sie korbe 31 w odpowiednim kierunku, przez co za posrednictwem linki ramie 23 i na¬ suwka stozkowa 21 przesunie sie na lewo, przy czym stozek swym ostrym koncem chwyta pod dzwignie 18 i przy swym dal¬ szym ruchu podnosi ja. Skutkiem tego podnosi sie strzemie 19 i przez to wycinki kola 14 obracaja sie w góre i na zewnatrz, w nastepstwie czego tasma cierna 11, 12 zostaje docisnieta do tarczy 9 wbrew dzia¬ laniu sprezyn 13 i w ten sposób czesci sprzegajace sa zespolone. Przy wylacza¬ niu sprzegla obraca sie korbe 31 w od¬ wrotnym kierunku, wskutek czego stozek 21 przesuwa sie na prawo i poszczególne czesci pod wplywem dzialania sprezyny 13 przyjmuja polozenie, przedstawione na rysunku.Dzieki srubie 20, która przechodzi przez odpowiednio nagwintowany otwór w strzemieniu 19, osiaga sie dokladne dopa¬ sowanie czesci sprzegla zaleznie od polo¬ zenia tasmy ciernej 11, 12. Skoro tasma ta jest zuzyta, dokreca sie odpowiednia sru¬ be do strzemienia 19, które odpowiednio podnosi sie ponad dzwignie 18, sluzaca za podstawe, przez co wycinki kola 14 tak dalece przesuwaja sie ku górze, ze w stanie wylaczonym sprzegla miedzy tasma 11, 12 a tarcza 9 jest odpowiedni odstep tak, ze przy wlaczonym sprzegle tasma wy¬ starczajaco silnie dolega do tarczy 9. Po wymianie zuzytej tasmy ciernej na nowa, — 2 —mozna w odpowiedni sposób przy pomocy sruby 20 dopasowac odstep w kazdym poszczególnym przypadku.Wynalazek nie ogranicza sie do wyzej opisanej postaci wykonania. Tak wiec mozna, jak to wspomniano na wstepie, stosowac sprzeglo do walów, wówczas tu¬ leja 2 zostaje umieszczona na jednym kon¬ cu walu napedzajacego, podczas gdy tar¬ cza 8, 9 znajduje sie na odpowiednim kon¬ cu walu napedzanego, przy czym czesci 4, 8, o ile sluza jako kola pasowe, sa umie¬ szczone, wzglednie tak uksztaltowane, jak tego wymagaja odnosne warunki. Przez uksztaltowanie odpowiednich narzadów tak, by pod wplywem sily odsrodkowej podnosily sie one i chwytaly wolne konce dzwigni 18, mozna otrzymac sprzeglo sa¬ moczynne, dla którego czesci 21, 23 sa zbedne, przy czym np. zewnetrzna czesc dzwigni 18 jest zgrubiona, lub tez umie¬ szcza sie odpowiednie ciezary na we¬ wnetrznej stronie tasmy ciernej 11. Poza tym moga równiez rózne czesci sprzegla byc uksztaltowane odmiennie w porówna¬ niu ze sprzeglem powyzej przedstawionym, jednak utrzymane w granicach wynalazku. PL