Wynalazek dotyczy uszczelnienia z wegla do wiruj acych watów. Szczeliwo sklada sie z otaczaj acych wal wycinków, i wyróznia sie odpornoscia na cisnienie, oraz powoduje mniejsze tarcie, anizeli dotych¬ czas stosowane szczeliwa o podobnym cha¬ rakterze.Znane obecnie szczeliwo z wegla sklada sie z dwóch pierscieni. Kazdy pierscien sklada sie z odcinków z grafitu, albo po¬ dobnego materjalu, o przekroju przewaznie prostokatnym. Pierscien obejmuje wiru¬ jacy wal. Dla utrzymania pierscienia w calosci sluzy otaczajaca go sprezyna.Szczeliwo tego typu oddzielalo pare wy¬ sokiego cisnienia, przeplywajaca po jednej jego stronie, od pary piskiego cisnienia, która krazyla po drugiej stronie szczeliwa.Obwód zewnetrzny takiego pierscienia ulega calkowicie dzialaniu pary o wysokiem cisnieniu. Obwód wewnetrzny przylega na¬ tomiast do walu i podlega nizszemu cisnie¬ niu, stosownie do róznicy cisnien po obu stronach - szczeliwa. Powstaje wobec tego sila dosrodkowa, która przyciska pierscien do walu, wywolujac tarcie, zwieksza uzycie pracy i wytwarza odpowiednia ilosc ciepla.Uszczelnienie zlozone z otaczajacych wal pierscieni posiada pewna wolna prze¬ strzen, wokolo zewnetrznej powierzchni pierscienia, który umozliwa ruch pierscieni wraz z walem w plaszczyznie prostopadlej do osi walu.W jednolitych przylegajacych do wiru¬ jacych czesci maszyn pierscieniach szczeli-Wystosowano równiez dzialanie pary ni¬ skiego cisnienia na kryze pierscieni, pola¬ czona z waskiemi kanalami doprowadzaja- cemi pare.Niniejszy wynalazek stosuje sie do pier¬ scieni szczeliwnych z grafitu lub innego ro¬ dzaju wegla, zlozonych z odcinków i przy¬ legajacych do walu w taki sposób, ze wy¬ twarza sie pod cisnieniem pary stan równo¬ wagi.Uszczelnienie posiada w przekroju ksztalt litery L, Kolnierz poziomy przy¬ lega do walu w przestrzeni zajetej przez pare o niskiem cisnieniu. Pomiedzy odwrot¬ na strona kolnierza a sciankami dlawnicy pozostaje pewna przestrzen, która zapelnia para o niskiem cisnieniu.Pierscien powyzszego typu posiada po¬ nadto obwodowy rowek na przylegajacej do walu powierzchni1 ciernej. Rowek po¬ laczony jest z para wysokiego cisnienia, która usiluje odsunac pierscien od walu od strony zajetej przez pare wysokiego ci¬ snienia.Istote wynalazku wyjasnia ponizszy o- pis.Fig. 1 przedstawia przekrój przez szcze¬ liwo weglowe zlozone z dwóch komór i trzech pierscieni z odcinków, umieszczo¬ nych w osobnych wglebieniach, fig. 2 — widok zprzodu jednego z pierscieni z odcin¬ ków fig. 1, fig. 3 — czesciowy przekrój przez szczeliwo, zlozone z trzech pierscie¬ ni weglowych; dwa pierscienie umieszczo¬ ne sa przytem w jednym zlobku i tworza jedna komore; ta konstrukcja sluzy do stosowania szczeliwa przy cisnieniu w obu kierunkach; fig. 4 wyobraza pojedynczy, zlozony z odcinków pierscien, zaopatrzony na zewnetrznym obwodzie po stronie wy¬ sokiego cisnienia w wystepy, zapobiegaja¬ ce nieszczelnosciom, fig. 5 — odmiane, która polega na zastosowaniu kolnierza na wirujacym wale, przyczem pierscien weglo¬ wy przylega do kolnierza i do walu, w celu wiekszego uszczelnienia; fig. 6 — odmia¬ ne, która osiaga szczelnosc przy pomocy tulei szczeliwnej, podtrzymujacej odcinki szczeliwa weglowego. Fig. 4 — 6 przedstawiaja poszczególne urzadzenia, za¬ bezpieczajace szczelnosc. Fig. 7 przedsta¬ wia zlozony z odcinków i dosc gruby pier¬ scien weglowy, którego odpowiednia po¬ wierzchnia nie przylega do walu od strony wysokiego cisnienia, aby zmniejszyc po¬ wierzchnie przylegania i zapewnic moc od¬ cinkowi, fig. 8 i 9 — podluzne i poprzecz¬ ne przekroje falistych sprezyn przyciska¬ jacych odcinki pierscieni, stosowanych za¬ miast „sprezyny GarterV, fig. 10 — od¬ miane fig. 6, odrózniajaca sie tern, ze odci¬ nek glównego pierscienia szczeliwa pod¬ trzymuje pomocniczy zlozony z odcinków pierscien weglany, który zastepuje wska¬ zane na fig. 6 czesci metalowe, i fig. 11 — dalsza odmiane wynalazku.Szczeliwo (fig. 1 i 2) sklada sie z szere¬ gu odcinków a, a, a ksztaltu litery L. Od¬ cinki posiadaja przylegajace do walu wy¬ stepy a1, a1, a1, skierowane w strone prze¬ strzeni, zajetej przez pare niskiego cisnie¬ nia. Pomiedzy dlawnica a odwrotna strona pólek a1, a1, a1 powstaje komora &, która lezy w przestrzeni pary niskiego cisnienia.Para wysokiego cisnienia dziala na ze¬ wnetrzna obwodowa powierzchnie cisnie¬ nia pierscienia szczeliwnego po stronie wy¬ sokiego cisnienia, para niskiego cisnienia na odwrotna strone przylegajacej do walu pólki po stronie niskiego cisnienia. Ci¬ snienia powyzsze dzialaja w kierunku prze¬ ciwnym do wysokiego cisnienia, zmniej¬ szajacego sie w kierunku osi walu. Wal oznaczony jest przez c, d; litera c oznacza czesc walu ze strony wysokiego cisnienia, d — zas czesc od strony niskiego cisnienia.Jezeli para krazy w obu kierunkach, stosowac nalezy konstrukcje przedstawiona na fig. 3. W tym wypadku wystepy odcin¬ kowych pierscieni weglowych skierowane sa w rózne strony. Oba pierscienie a, a moga lezec we wspólnem szerokiem wgle- — 2 —bieniu, podczas gdy takiz pojedynczy pier¬ scien zajmuje osobne waskie wglebie¬ nie. Konstrukcja powyzsza przewiduje próznie po stronie e oraz niskie lub atmo¬ sferyczne cisnienie po stronie /. W takim wypadku pozadanem jest doprowadzanie ostrej pary do komory g i podtrzymywanie w niej cisnienia nieco wyzszego od atmosfe¬ rycznego, aby zapobiec przenikaniu po¬ wietrza do turbiny i do skraplacza.Wystepy (fig. 4) na rogach kazdego od¬ cinka sluza do uszczelnienia. Wystepy te tworza rodzaj rowka na obwodzie pier¬ scienia, przez który para moze przechodzic naokolo. # Wal (fig. 5) posiada kryze m. Odcinki weglowe w przekroju maja ksztalt schod¬ ków. Pomiedzy schodkami odcinków a kry¬ za powstaje komora n. Zapelniajaca ja pa¬ ra posiada cisnienia zmniejszone i redukuje nieszczelnosci. Zlobek o polaczony z prze¬ strzenia niskiego cisnienia, moze równiez znajdowac sie po stronie niskiego cisnienia na powierzchni sjzczeliwa. Wytwarza to wieksze ogólne cisnienie w kierunku po¬ przecznym i Redukuje mozliwe nieszczel¬ nosci.Pierscien uszczelniajacy (fig. 6) moze posiadac przekrój pojedynczej litery L.Komora dlawnicy moze posiadac wystep p, przylegajacy do wystepów odcinków pier¬ scienia, unieruchomiajac w ten sposób szczeliwo w dlawnicy dwoma plaszczyzna¬ mi, prostopadlemi do osi walu. Wystep dlawnicy posiada otwór r nad wystepem pierscienia uszczelniajacego, przez który doplywa para niskiego cisnienia.Fig. 4 i 6 przedstawiaja konstrukcje za¬ bezpieczajace od nieszczelnosci w tych wy¬ padkach, kiedy para o wiekszem cisnieniu w komorze pierscieniowej q usiluje przesu¬ nac odcinki pierscienia w strone cisnienia niskiego. i ' i | T Nieszczelnosci usuwa zderzak lub wy¬ step / (fig. 4), schodkowane pierscienie i kryzy (fig. 5), albo metalowe wystepy p, przeciwstawiajace sie wystepom pierscie¬ ni przylegajacym do walu (fig. 6).Czynna uszczelniajaca czesc pierscienia (fig. 7) stanowi czesc fego, polozona na prawo od linji kreskowanej. Pozostala czesc pierscienia nie przylega do walu i sluzy je¬ dynie do nadania odcinkom wiekszej mocy.Fig. 8 i 9 przedstawiaja zastosowanie falistych sprezyn na zewnetrznej powierzch¬ ni odcinków, zamiast sprezyn Garter1a obej¬ mujacych caly pierscien.Odmiana konstrukcji (fig. 6), przedsta¬ wiona na fig. 10, wyróznia sie pomocniczym pierscieniem, podtrzymujacym zasadniczy pierscien uszczelniajacy. Pierscien pomoc¬ niczy nie przylega do walu. Wobec nier znacznego wspólczynnika rozszerzalnosci (termicznej) wegla w porównaniu z meta¬ lem dlawnicy, konstrukcja powyzsza posia¬ da pewne zalety w porównaniu z konstruk¬ cja, przedstawiona na fig. 6, poniewaz za¬ pewnia stalosc przylegania odnosnych po¬ przecznych powierzchni przy zmianach tem¬ peratury. Para niskiego cisnienia wypelnia kanaly a2 i wywiera cisnienie na wystepy odcinków a1.Wlasciwosc wynalazku stanowi stan zrównowazenia, w jakim pierscienie znaj¬ duja sie pod cisnieniem pary. Tarcie na wale zostaje wobec tego zredukowane i moz¬ na stosowac wieksze cisnienie pary.Wskutek zmniejszonego tarcia i mniej¬ szej temperatury pierscieni powstaje szcze¬ liwo skuteczniejsze.Jest korzystnem stosowanie lekkiej przewagi cisnienia w kierunku dosrodko- wym, aby ulatwic dzialanie obejmujacej od¬ cinki pierscienia sprezyny. Sprezyna mo¬ ze otaczac przytem zewnetrzny obwód pier¬ scienia albo zewnetrzny obwód jego pólki.Stosowanie obejmujacej pierscienie sprezyny nie przedstawia koniecznosci.Odcinki moga byc utrzymywane w zespole w dowolny inny sposób.Szczeliwo powyzszej konstrukcji cha¬ rakteryzuje ta okolicznosc, ze na pierscien z wegla para wysokiego cisnienia wywiera nacisk w kierunku równoleglym do osi wa¬ lu, pierscien ten opiera sie przytem o we¬ wnetrzna kryze dlawnicy w przestrzeni, za¬ jetej przez pare niskiego cisnienia. Ponie¬ waz pomiedzy kryza a walem istnieje luz, para zapelnia nieszczelnosci oddzielnych czesci skadanych pierscienia, przyciska po¬ wierzchnie czynna pierscienia od strony pa¬ ry wysokiego cisnienia do walu i przez to zabezpiecza przesiakanie pary przez luz po¬ miedzy szczeliwem a walem. W ten sposób osiaga sie zmniejszenie tarcia. Aby zmniej¬ szyc daznosc do nieszczelnosci, mozna sto¬ sowac konstrukcje, wskazana na fig. 11.Wystep pierscienia (ksztaltu litery L) jest nieco krótszy niz w konstrukcjach po¬ przednich i wystaje w przestrzen o ni¬ skiem cisnieniu pary. Wystep od strony wy¬ sokiego cisnienia sklada sie z powierzchni w ksztalcie paska obwodowego 2, przylega¬ jacego do walu i tworzacego czesc uszczel¬ niajacej powierzchni 3, oddzielonej oden rowkiem 4f który laczy sie z para wysokie¬ go cisnienia szeregiem krótkich zlobków 5, równoleglych do osi walu. Szereg odsrod¬ kowych kanalów 6 prowadzi jednoczesnie z rowka 4 do przestrzeni pary wysokiego cisnienia wokolo zewnetrznego obwodu pier¬ scienia. W pierscieniach takiego typu spo¬ tyka sie znacznie mniejsze nieszczelnosci.Nieszczelnosc znajduje sie nad obwodo¬ wym paskiem 2, przylegajacym do walu po stronie pary wysokiego cisnienia. Ujawnia sie tutaj daznosc odsuwania od walu calej powierzchni tarcia 3 pierscienia, co wytwa¬ rza pewna warstwe pary, zmniejszajaca sil¬ ne tarcie. PL