Wynalazek niniejszy dotyczy obroto¬ wych sprezarek, które zawieraja wirnik, o- sadzony na wale lub kilku walach i umiesz¬ czony równolegle, lecz mimosrodowo wzgledem podluznej osi oslony sprezarki z pozostawieniem wolnej przestrzeni w ksztalcie sierpa miedzy wirnikiem i scian¬ ka wewnetrzna oslony, przy czym wirnik posiada wykroje, w których umieszczone sa przesuwne promieniowe lopatki. W celu o- siagniecia skutecznego chlodzenia tego ro¬ dzaju sprezarek, ciecz chlodzaca winna krazyc poprzez wnetrze wirnika.Najlepiej jest, gdy ciecz chlodzaca przeplywa zarówno przez wnetrze kazdego z wycinków wirnika sprezarki, z których kazdy znajduje sie miedzy dwiema sasied¬ nimi lopatkami, jak równiez z zewnatrz wirnika przez wnetrze oslony sprezarki, jak to zwykle stosuje sie.W celu chlodzenia wirników tego ro¬ dzaju sprezarek obrotowych przewidywa¬ no dotychczas badz chlodzenie powietrzem, badz tez woda lub innym czynnikiem chlo¬ dzacym, przeprowadzanym w obiegu kolo¬ wym przez kanaly i komory wirnika. T«nczynnik clilodzacy wyprowadzano na ze¬ wnatrz szczelnej koncowej pokrywy oslo¬ ny sprezarki poprzez kanal, wykonany w wale wirnika, i wprawiano wode w kraze¬ nie za pomoca pomocniczej pompy, np. pompy tloczacej, umieszczonej wewnatrz sprzegla walu sprezarki.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi sprezarka zawierajaca pomocnicza pompe wodna, umieszczona wewnatrz umo¬ cowanej nieruchomo koncowej pokrywy o- slony. Jednoczesnie sprezarka wedlug wy¬ nalazku jest tak wykonana, aby umozliwio¬ ne bylo oddzielenie roboczych komór spre¬ zarki od jej przestrzeni i kanalów wod¬ nych.Sprezarka wedlug wynalazku zawiera zespól narzadów, calkowicie zamknietych, dzieki czemu umozliwione jest osiagniecie skutecznego krazenia wody chlodzacej po¬ przez wal wirnika oraz wnetrze wirnika za pomoca odpowiedniej pompy lub kilku pomp, wbudowanych obok jednej pokrywy koncowej lub obu pokryw koncowych oslo¬ ny, wzglednie umieszczonych w tej pokry¬ wie lub w obu pokrywach, przy czym we- natrz walu lub na jego powierzchni wyko¬ nane sa rozmaitej postaci otwory i kanaly do przeplywu wody chlodzacej. Otwory te wzglednie kanaly moga byc wywiercone z jednego lub obu konców walu lub moga byc wyzlobione na obwodzie walu wzglednie na zewnetrznej powierzchni srodkowego kanalu wirnika lub tez moga byc wykona¬ ne zarówno w wale, jak i na powierzchni srodkowego kanalu wirnika.Zamiast rowków lub kanalów w srod¬ kowym kanale wirnika moga byc wykonane w razie potrzeby otwory lub kanaly w sa¬ mym wirniku.Woda chlodzaca po przeplywie przez wirnik moze byc odprowadzana na dno plaszcza wodnego oslony sprezarki i na¬ stepnie przeprowadzona dookola zewnetrz¬ nej powierzchni oslony przed odprowadze¬ niem tej wody na zewnatrz sprezarki.Do przeprowadzania wody chlodzacej poprzez wal wirnika oraz wnetrze wirni¬ ka moga byc zastosowane pompy róznego rodzaju. Na rysunku uwidoczniono dwa przyklady wykonania sprezarki wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny sprezarki, w której zewnetrznej koncowej pokrywie umieszczona jest zwy¬ kla pompa o kolach zebatych, sluzaca do przetlaczania wody chlodzacej przez wal wirnika oraz wnetrze wirnika do drugiej pomocniczej pompy tloczacej, umieszczo¬ nej wewnatrz przeciwleglej koncowej po¬ krywy, doprowadzajacej wode chlodzaca do otworu wylotowego, znajdujacego sie u góry oslony sprezarki; fig. 2 — czesciowy widok wirnika w kierunku jego osi po¬ dluznej, oraz czesciowy przekrój poprzecz¬ ny wirnika wzdluz linii // — // na fig. 1, fig. 3 — przekrój poprzeczny walu spre¬ zarki wzdluz linii /// — III na fig. 1, uwi¬ doczniajacy rowki, wykonane w wale na podobienstwo rowków na kliny; fig. 4 — przekrój podluzny odmiany sprezarki, w której zewnetrznej pokrywie koncowej u- mieszczona jest pomocnicza pompa odsrod¬ kowa, sluzaca do przetlaczania wody chlodzacej przez wal wirnika i wnetrze wirnika, przy czym woda chlodzaca jest odprowadzana rowkami do wnetrza wir¬ nika sprezarki, a nastepnie poprzez odpo¬ wiednie kanaly i otwory do rury rozdziel¬ czej, umieszczonej w dolnej czesci oslony, z której po okrazeniu wnetrza oslony wo¬ da wyplywa u góry oslony sprezarki, fig. 5 — przekrój podluzny rury rozdzielczej, a fig. 6 — przekrój poprzeczny tej rury rozdzielczej.Oslona sprezarki 1 jest zaopatrzona w zwykly otwór wlotowy i zwykly otwór wy¬ lotowy (nie uwidocznione na rysunku), ja¬ kie posiadaja sprezarki do czynników ga¬ zowych. Wirnik 2, osadzony na wale 3 jest przymocowany do niego w dowolny spo¬ sób, przy czym wal 3 jest osadzony w od¬ powiednich lozyskach 4, 4a, np. w lozy- — 2 — fskach kulkowych lub walkowych, umiesz¬ czonych w pokrywach koncowych 5, 5a.Kola zebate 6a i 66 naleza do pomocniczej pompy 6, przy czym kolo zebate 6a jest osadzone na wale 3, a tym samym nape¬ dzane tym walem, podczas gdy kolo zeba¬ te 6b jest napedzane kolem 6a. W razie po¬ trzeby kolo 66 moze byc umieszczone tak, aby napedzalo walek 7 smarownicy, przy¬ mocowanej do koncowej pokrywy oslony sprezarki. Kolu zebatemu 66 moze byc na¬ dana srednica wieksza od srednicy drugie¬ go kola zebatego 6a w celu odpowiedniego zmniejszenia szybkosci obrotowej, przeka¬ zywanej walkowi 7 smarownicy. Woda chlodzaca doplywa na dno plaszcza wod¬ nego, utworzonego w oslonie /, poprzez o- twór wlotowy 8; woda krazy dookola oslo¬ ny 1 w znany sposób i wyplywa na ze¬ wnatrz poprzez otwór 9, umieszczony u góry oslony 1. Doprowadzanie wody chlo¬ dzacej do pompy 6 uskutecznia sie z dna oslony 1 poprzez otwory 10 i 11 oraz po¬ przez komore 12 plyty 51 pokrywy konco- wei 5. Z wydrazenia 12 woda doprowadza¬ na jest poprzez odpowiedni otwór do ssaw- czej strony (nie uwidocznionej na rysun¬ ku) pompy 6. Woda chlodzaca jest dostar¬ czana za pomoca pompy 6 poprzez odpo¬ wiedni otwór (nie uwidoczniony na rysun¬ ku) do komory 13, która laczy sie z otwo¬ rem wlotowym kanalu 14 (fig. 1 i 2), wy¬ konanego w wale 3.W dalszym ciagu woda chlodzaca ply¬ nie wzdluz kanalu 14 walu 3 i jest dopro¬ wadzana poprzez otworki promieniowe 15 do komory rozdzielczej 16, a nastepnie po¬ chylymi kanalami 17 wirnika 2 do podluz¬ nych kanalów 18, wykonanych w kazdym z wycinków wirnika, z kanalów 18 zas po¬ przez dalsze pochyle kanaly 19 do komo¬ ry 20. Kanaly 18 sa zamkniete z kazdej strony wirnika odpowiednimi korkami 21, przy czym w kazdym wycinku wirnika u- mieszczony jest oddzielny zespól kanalów 17, 18 i 19. Za posrednictwem rowków 22, wyzlobionych na zewnetrznym obwodzie walu 3 (lub, o ile to okaze sie bardziej po¬ zadanym, poprzez dodatkowy srodkowy o- twór wirnika) woda chlodzaca jest dopro¬ wadzana do komory 23, która laczy sie z wnetrzem drugiej pomocniczej pompy tlo¬ czacej 24, a tym samym tworzy wlot do te* go wnetrza pompy. Woda chlodzaca, tlo¬ czona pompa 24, plynie poprzez otwory 25, 26 i odplywa z wnetrza oslony 1 sprezarki poprzez otwór wylotowy 9 u góry oslony* Pomocnicza pompa 6 o kolach zebatych moze byc wyposazona w odrebny otwór wlotowy, a pomocnicza pompa tloczaca 24 — w odrebny otwór wylotowy, o ile to o- kaze sie bardziej pozadanym. Na obu kon¬ cach sprezarki umieszczone sa odpowied¬ nie uszczelnienia 27, 28, 29 np. o postaci worków przeponowych, przy czym w razie potrzeby moga byc zastosowane wkladki o- porowe 30, z ciagliwego lub zahartowane¬ go materialu do oparcia na nich tego usz¬ czelnienia i zapobiegniecia przedostawaniu sie wody do lozysk lub do roboczych ko¬ mór sprezarki.Na fig. 4 cyfra V oznacza oslone spre¬ zarki, która posiada zwykly otwór wloto¬ wy i otwór wylotowy (nie uwidoczniony na rysunku) do przeplywu czynnika gazowego, podlegajacego sprezaniu. Cyfra 2 oznacza wirnik, a cyfra 3' — wal, na którym wir¬ nik jest umocowany w dowolny sposób. Cy¬ fra 6' oznacza pompe lopatkowa (odsrod¬ kowa), przeznaczona do wprawiania wody chlodzacej w krazenie poprzez wnetrze sprezarki i umocowana na wale 3' oraz na¬ pedzana za pomoca tego walu w dowolny sposób. Woda chlodzaca doplywa do pom¬ py 6' poprzez otwór 31, przy czym odpo¬ wiedni otwór lub kanal laczy ten otwór z otworem ssawczym (nie uwidocznionym na rysunku) pompy 6'. Woda chlodzaca, tlo¬ czona za pomoca pompy 6* plynie poprzez komore 13* do wlotu kanalu 14', wykonane¬ go wewnatrz walu 3', a nastepnie wzdluz kanalu 14' i poprzez otworki promieniowe — 3 —£5 dfer» komory rozdzielczej ift wykonanej wewnatrz wirnika 2. Z komory rozdziel¬ czej I® woda plynie kanalami pochylymi 17 dfr kaaal&w pocftuznych 18, a stad po¬ przez kanaly pochyle 19 do komory 20 ró¬ wniez wykonanej w wirniku 2. Kanaly, po¬ dobne- d& kanalów i7, 18, 19 sa wykonane w kazdym? z wycinków winrika 2, znajdu¬ jacych sie kazdy miedzy dwoma sasiaduja¬ cymi ze soba lopatkami wirnika, przy czym kawaly podluzne 18 sa w odpowiedni spo¬ sób zamkniete korkami 2t na kazdym kon¬ cu? wirnika. Z komory 20 woda chlodzaca plywie przez wyzlobione rowki 22', których liczba moze byc dowolna, do wydrazenia 32 nakretki 33, a nastepnie poprzez ukosne otwory 34, wykonane w nakretce 33 w licz¬ bie szesciu, do komory 35r mieszczacej sie medfcy workiem przeponowym 27, lub in¬ nym odpowiednim uszczelnieniem i nakret¬ ka 3& 2 komory 35 woda chlodzaca plynie dfe komory 12? pokrywy koncowej, w dal¬ szym* zas^ ciagu poprzez otwory 36 i 37 do rurki rozdzielczej 38, umieszczonej np. w najnizszej czesci oslony 1'. Ta rurka roz¬ dzielcza moze byc umieszczona w innym dogodnym, miejscu plaszcza wodnego oslo¬ ny f, przy czym w razie potrzeby mozna uzyc wiecej niz jedna rurke rozdzielcza.Na obwodzie rurki 38 rozmieszczone sa sre¬ dnicowo przeciwlegle dwa szeregi malych otworów 39, przez które woda przeplywa d& plaszcza wodnego oslony 1, przy czym w plaszcza wodnym umieszczone sa zebra 4&r zaopatrzone u góry w otwory. Zebra te umozliwiaja równomierne rozdzielanie wo¬ dy chlodzacej po powierzchni wnetrza o- slony i zapobiegaja przeplywowi wody chlodzacej najkrótsza droga do otworu wy¬ lotowego 9 u góry oslony sprezarki.Fonaulto w razie potrzeby moga byc przewidziane niewielkie otwory 41 i 42 w cehr umozliwienia przeplywu wody chlo¬ dzacej? pod cisnieniem z komory 12' wzgle¬ dnie rurki 38 do komór wodnych w pokry- wad* koncowych i przyspieszenia przeply¬ wu wody ehlodzacej przez wnetrza po¬ kryw sprezarki.W sprezarce,, w której pokrywie ze¬ wnetrznej moze byc wbudowana odpowie¬ dnia pomocnicza pompa, wal wirnika moze byc zaopatrzony w srodkowy kanal o sto¬ sunkowo wielkiej srednicy, do którego wstawia sie rurke o nieco mniejszej sredni¬ cy w celu utworzenia wewnatrz walu dwóch przestrzeni lub kanalów do doply¬ wu i odplywu wody chlodzacej, przeply¬ wajacej przez wnetrze wirnika. W razie potrzeby woda chlodzaca moze byc dopro¬ wadzana do rurki rozdzielczej lub komory, znajdujacej sie u dolu plaszcza w&dftego oslony w celu wprawienia wody w bieg ko¬ lowy dookola oslony sprezarki.Tego rodzaju chlodzenie za pomoca wo¬ dy wirnika i oslony sprezarki moze byc za¬ stosowane równiez w innych rodzajach ob¬ rotowych sprezarek, jezeli w nich moze byc osiagniety przeplyw wody chlodzacej przez wnetrze walu i wirnika lub oelbne, przy czym w jedna z pokryw sprezarki moze byc wbudowana odrebna pompa, przezna¬ czona cfo wprawiania wody chlodzacej w bieg dookola scianek roboczej przestrzeni sprezarki lub tylko poprzez wnetrza po¬ kryw oslony tej sprezarki. PL