Przedmiotem wynalazku jest lina dru¬ ciana, zawierajaca wewnatrz przewód e- lektryczny, oraz sposób wyrobu tego ro¬ dzaju lin drucianych.Lina druciana wedlug wynalazku sluzy do dzwigania narzedzi elektrycznych, sto¬ sowanych przy wierceniu otworów wiert¬ niczych, np. w kopalniach nafty. Z tego po¬ wodu lina druciana wedlug wynalazku mu¬ si byc nie tylko odporna na zuzycie i dzia¬ lanie ciepla, lecz równiez wytrzymala na wysokie cisnienia. Lina druciana wedlug wynalazku jest zbudowana w ten sposób, ze moze wytrzymywac bardzo znaczne si¬ ly ciagnace bez obawy uszkodzenia przy tym umieszczonego wewnatrz niej izolowa¬ nego przewodu elektrycznego. Tego rodza¬ ju sily ciagnace wystepuja w linie wówczas, gdy narzedzie, które uleglo zakleszczeniu w otworze wiertniczym, trzeba wyciagnac z tego otworu.Wedlug wynalazku miedzy uzbroje¬ niem a wewnetrznym rdzeniem liny, za¬ wierajacym przewód elektryczny, stosuje sie warstwe ciagliwej i wodoszczelnej ma¬ sy izolacyjnej. Warstwa ta zapobiega prze¬ nikaniu wody oraz innych cieczy, znajdu¬ jacych sie w otworze wiertniczym, do prze¬ wodu elektrycznego pod wplywem wyso¬ kiego cisnienia* Sposób wyrobu liny drucianej wedlug wynalazku polega na tym, ze przy nakla¬ daniu uzbrojenia liny drucianej wtlacza sie wymieniona mase do lezacej pod niawarstwy tkaniny, otaczajacej z kolei izo lacje przewodu elektrycznego.Przewód elektryczny, umieszczony w linie drucianej, sklada sie najkorzystniej ze skreconych skretek wielodrutowych o znacznej gietkosci, przy czym jest wyza¬ rzony i w ten sposób skrecony, ze tylko w malym stopniu ulega wplywom, wywiera¬ nym przez obciazenie, dzialajace na ze¬ wnetrzna warstwe liny drucianej.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku; Fig. 1 przedstawia odcinek liny drucia¬ nej z uwidocznieniem poszczególnych ko¬ lejnych warstw liny, fig. 2 — w powiekszo¬ nej podzialce schematycznie przekrój po¬ przeczny liny drucianej, fig. 3 — przekrój rdzenia liny drucianej wraz z otaczajaca go warstwa ciagliwej i wodoszczelnej masy izolacyjnej przed nalozeniem skretek dru¬ tu, stanowiacych zewnetrzna warstwe liny drucianej, wreszcie fig. 4 — schematycznie maszyne do wyrobu liny drucianej wedlug wynalazku.Jak uwidoczniono na rysunku przewód elektryczny jest umieszczony dookola ja¬ dra 1, wykonanego z miedzi lub bawelny.Jadro 1 sluzy jako czesc pomocnicza, na która nawija sie bezposrednio skretki, sta¬ nowiace przewód elektryczny.Elektryczny przewód 2 sklada sie ze skretek 2b, skreconych z duzej liczby dru¬ tów 2a, najlepiej miedzianych. Kierunek skretu drutów 2a w kazdej skretce jest odwrotny do kierunku skretu skretek 2 bf które sa nawiniete z malym skokiem skre¬ tu dookola jadra 1 z pewnym luzem, przez co mozliwy jest ich przesuw wzdluz ja¬ dra, Dookola przewodu 2 nawinieta jest srubowo warstwa 3 tasmy bawelnianej, o* toczonej warstwa 4 ciagliwego materialu izolacyjnego, np. gumy. Warstwa izolacyj¬ na 4 jest owinieta tasma papierowa 5. Za¬ miast tasmy papierowej mozna zastosowac równiez tasme z innego odpowiedniego ma¬ terialu izolacyjnego. Tasma papierowa 5 jest otoczona powloka 6, utworzona z je¬ dnej lub kilku warstw tkaniny bawelnia¬ nej. Powloka ta jest pokryta warstwa T ciagliwej i wodoszczelnej masy izolacyj¬ nej. Na warstwie T ciagliwej i wodoszczel¬ nej masy izolacyjnej nalozone jest uzbro¬ jenie 8, które zasadniczo przejmuje obcia¬ zenie liny. Uzbrojenie to sklada sie ze skretek 8bt skreconych z duzej liczby dru¬ tów 8a. Kierunek skretu drutów 8* w kaz¬ dej skretce jest odwrotny do kierunku skretu skretek 8b dookola warstwy T cia¬ gliwej i wodoszczelnej masy izolacyjnej.Kierunek skretu skretek 8b uzbrojenia jest taki sam, jak i kierunek skretu skretek 2b przewodu 2. Stosunek zas pomiedzy sko¬ kiem skretu skretek uzbrojenia a skokiem skretu skretek przewodu elektrycznego winien byc wiekszy od stosunku pomiedzy srednica skretek uzbrojenia a srednica skretek przewodu elektrycznego. Jezeli np. srednica skretek uzbrojenia wynosi 11 mm, a srednica skretek przewodu elektrycz¬ nego wynosi okolo 1,7 mm, to przy zasto¬ sowaniu skretek uzbrojenia równego oko¬ lo 82 mm, proporcjonalny skok skretu skretek przewodu elektrycznego wyniósl¬ by okolo 12,5 mm. W mysl zas powyzszego nalezy go wybrac mniejszym i równym o- kolo 9 mm.Na fig. 4 przedstawiono schematycznie maszyne do skrecania lin drucianych, któ¬ ra jest zbudowana w ten sposób, ze moze sluzyc do wyrobu liny wedlug wynalazku.Znana maszyna do skrecania lin drucia¬ nych posiada pewna liczbe kól 11, osadzo¬ nych obrotowo w wiencach, tak iz moga sie obracac dookola wspólnej osi. Pomie¬ dzy sasiednimi kolami U, z których na ry¬ sunku uwidoczniono tylko trzy, znajduja sie wsporniki bebnów, obciazone w ten spo¬ sób, ze podczas obrotu kól pozostaja sta¬ le nieruchome. Na kazdym bebnie jest na¬ winiety drut lub skretka. Druty lub skret¬ ki z kilku bebnów sa przewleczone przez •otwory prowadnicze llb, znajdujace sie na obwodach kól 11.Aby wykonac line druciana wedlug wynalazku na wsporniku 12, umieszczonym pomiedzy ostatnia para kól 11, jest osa¬ dzony beben 13, na który jest nawiniety rdzen A, skladajacy sie z jadra 1, przewo¬ du 2, warstwy bawelnianej 3, warstwy cia- gliwego materialu izolacyjnego 4, warstwy tasmy papierowej 5 i tkanej powloki ba¬ welnianej 6. Rdzen ten przeprowadza sie przez otwór w piascie lla przedostatniego kola 11. Pomiedzy ostatnim i przedostat¬ nim kolami 11 zawieszony jest zbiornik 14 w taki sposób, ze zachowuje on stale po¬ lozenie poziome przy obrocie kól 11. Rdzen A przeprowadza sie nastepnie po obwo¬ dzie odpowiednich krazków w ten sposób, aby przeszedl przez ciagliwa i wodoszczel¬ na mase izolacyjna, zawarta w zbiorniku 14.Skretki 8b uzbrojenia przechodza, jak to wspomniano wyzej, przez otwory pro¬ wadnicze 1P, znajdujace sie na obwodzie poszczególnych kól 11, po czym biegna do glowicy skrecajacej 15. Glowica skrecajaca 15 znanej konstrukcji sklada sie z pewnej liczby szczek 15a, tworzacych wspólnie otwór, w którym zostaje ostatecznie sfor¬ mowana lina druciana. Te szczeki glowicy posiadaja zewnetrzna powierzchnie stoz¬ kowa, wchodzaca w obsade 15b w taki spo¬ sób, ze wierzcholek stozka znajduje sie od strony wejscia liny. Wydrazenie w wierz¬ cholku jest nieco rozszerzone tworzac o- twór wejsciowy dla liny. Sprezyny 15c, z których tylko jedna zostala uwidoczniona na rysunku, wywieraja nacisk na szczeki, przez co usiluja stworzyc kanal przeloto¬ wy o najmniejszej srednicy. Pomiedzy glo¬ wica skrecajaca 15 i ostatnim kolem 11 poszczególne skretki 8b przechodza przez specjalna glowice 16 znane) konstrukcji, która nadaje kazdej skretce odpowiedni skret, tak ze poszczególne skretki doklad¬ nie przylegaja do siebie przy nawinieciu na rdzen w glowicy skrecajacej 15, przy czym przylegaja do siebie znacznie scislej niz skretki przewodu elektrycznego. Rdzen A wprowadza sie osiowo do glowicy skre¬ cajacej 15, która sie obraca w celu nawi¬ niecia skretek 8b dookola rdzenia A.Druty miedziane 2a przewodu elek¬ trycznego 2 zostaja wyzarzone; z tego po¬ wodu najkorzystniej jest stosowac jadro 1 równiez z miedzi. Poniewaz jednak jadro / potrzebne jest jedynie dla wykonania prze¬ wodu elektrycznego, potem zas jest zbe¬ dne, wiec mozna je równiez wykonac z ba¬ welny, przy czym w tym przypadku przy wyzarzaniu przewodu elektrycznego 2 zo¬ staje ono oczywiscie spalone.Rdzen A, którego strona zewnetrzna jest pokryta tkanina bawelniana, przy przesuwaniu przez zbiornik 14, zanurza sie w ciagliwej i wodoszczelnej masie izolacyj¬ nej 7, przy czym, jak to przedstawiono na fig. 3, jedynie zewnetrzna strona tkaniny 6 zostaje pokryta warstwa ciagliwej i wo¬ doszczelnej masy izolacyjnej 7. Poniewaz ciagliwa i wodoszczelna masa izolacyjna 7 jest gesta i lepka, wiec przylega do rdze¬ nia A w dosc znacznej ilosci. Skoro nastep¬ nie rdzen A, pokryty warstwa masy 7, wchodzi do glowicy skrecajacej 15, wów¬ czas nacisk skretek 8b wtlacza pewna czesc masy 7 do tkaniny 6, powodujac jej nasycenie, a ewentualny nadmiar masy 7 ponad pozadana grubosc warstwy T prze¬ nika do tworzonej ze skretek 8b warstwy zewnetrznej.Przed wprowadzeniem do glowicy skre¬ cajacej 15 skretki 8b nalezy dokladnie o- czyscic z tluszczu; nalezy równiez usunac dokladnie tluszcz i inne zanieczyszczenia z tych czesci maszyny, które sie stykaja ze skretkami 8b. W ten sposób zapewnia sie dokladne polaczenie uzbrojenia 8 z ciagli¬ wa i wodoszczelna masa izolacyjna 7.Masa 7 powinna posiadac nastepujace wlasnosci. W normalnych warunkach pra¬ cy liny masa powinna byc ciagliwa, aby — 3 —móc wykonywac wszystkie ruchy wraz z li¬ na druciana, przy czym nie powinna miek¬ nac przy ogrzaniu liny podczas pracy. Na¬ stepnie masa powinna dobrze przylegac do zelaza i stali, aby dawac dobre polaczenie z uzbrojeniem. Musi ona równiez byc zwar¬ ta i wolna od pecherzy po wtloczeniu jej do tkaniny i do uzbrojenia. Poza tym ma¬ sa powinna wytrzymywac cisnienia hydro¬ statyczne, wystepujace przy wpuszczaniu liny do wypelnionego ciecza otworu wiert¬ niczego, oraz byc odporna na dzialanie wysokiej temperatury, osiaganej podczas pracy liny. Wreszcie masa powinna byc nierozpuszczalna w wodzie i w innych cie¬ czach, znajdujacych sie w naftowych otwo¬ rach wiertniczych, i powinna posiadac do¬ bre wlasnosci izolacyjne. Wszystkie te wlasnosci posiada sztuczna zywica glicery- noftalanowa, znana na rynku pod nazwa „Glyptal".Sposób wyrobu liny drucianej polega wiec wedlug wynalazku zasadniczo na tym, ze skretki, skrecone z drutów, a tworzace przewód elektryczny, skreca sie srubowo z pewnym luzem wokolo jadra, przy czym kierunki uzwojenia drutów i skretek sa odwrotne. Otrzymany przewód zostaje wy¬ zarzony, a nastepnie owiniety tasma bawel¬ niana, po czym naklada sie warstwe cia- gliwego materialu izolacyjnego, np. gumy, która owija sie w celu ochrony tasma, np, papierowa. Na tasme te naklada sie po¬ wloke z tkaniny bawelnianej i pokrywa warstwa ciagliwej i wodoszczelnej masy izolacyjnej, znajdujacej sie w chwili po¬ krywania w stanie plastycznym. Dookola warstwy tej ciagliwej i wodoszczelnej ma¬ sy izolacyjnej owija sie skretki, stanowiace uzbrojenie, które wywieraja na warstwe ciagliwej i wodoszczelnej masy izolacyj¬ nej cisnienie, wystarczajace do wtloczenia pewnej jej czesci do znajdujacej sie pod nia tkaniny bawelnianej i nasycenia tej ostatniej. Kierunek skretu skretek, stano¬ wiacych uzbrojenie, jest taki sam, jak i kie¬ runek skretu skretek przewodu elektrycz¬ nego.Gdy na linie drucianej zostanie zawie¬ szony ciezar, wówczas uzbrojenie liny u- siluje rozkrecic sie, co powoduje jej wy¬ dluzenie, przy czym wydluzenie to jest proporcjonalne do odwiniecia i zalezne od dlugosci skoku skretu skretek. Innymi slo¬ wami, im krótszy jest skok, tym wieksze staje sie rozkrecenie, a zatem i wydluze¬ nie liny pod dzialaniem okreslonego obcia¬ zenia. Przewód elektryczny posiada wspól¬ na z uzbrojeniem liny os srodkowa i Jest zabezpieczony od przesuniec wzgledem uzbrojenia liny. Pod wplywem zawieszo¬ nego ciezaru przewód elektryczny równiez usiluje sie rozkrecic i wydluzyc, jednak uzbrojenie zabezpiecza przewód przed zbyt duzym rozkreceniem i wydluzeniem wiek¬ szym od wydluzenia uzbrojenia, wskutek czego przewód elektryczny jest odciazony, gdyz naprezenia rozciagajace przejmuje zewnetrzna warstwa liny, w szczególnosci gdy skretki, stanowiace przewód elektrycz¬ ny, sa nawiniete na jadro z pewnym luzem.Fakt ten posiada duze znaczenie jezeli sie zwazy, ze w przewodzie elektrycznym, mimo iz jest wyzarzony, musi istniec moz¬ liwosc wielokrotnego wyginania przewodu bez obawy zlamania drutów, z których jest wykonany. Wyzarzenie przewodu zmniej¬ sza bowiem jego elastycznosc do minimum, tak iz kazde wygiecie przewodu powoduje jego trwale odksztalcenie, które w koncu doprowadzic mogloby do tego, ze przy na¬ wijaniu wzglednie odwijaniu liny z bebna przewód ulegalby w pewnych miejscach zgieciu i zlamaniu. Dzieki sposobowi nawi¬ jania uzbrojenia wedlug wynalazku unika sie calkowicie wspomnianych niedogodno¬ sci. PL