Najdluzszy czak trwania patentu do 28 stycznia 1952 r.Patent nr 24r492 dotyczy urzadzenia do samoczynnej regulacji biegu silnika, nape¬ dzajacego wstrzasowe zloby przenosniko¬ we, w zaleznosci od ich obciazenia. Urza¬ dzenie to jest tak wykonane, ze czesc od¬ powiedniego czynnika roboczego, przetla¬ czanego za pomoca pompy, np. czesc po» wietrza sprezonego lub znajdujacej sie pod cisnieniem cieczy, wytryskuje stale na ze¬ wnatrz z powietrznika lub innego odpo¬ wiedniego naczynia cisnieniowego przez o- twarty czesciowo zawór dlawiacy o jedna¬ kowym lecz nastawnym i niezmiennym, po nastawieniu, przekroju przelotowym, gdy tymczasem pozostajaca w powietrzniku czesc czynnika roboczego jest doprowadza¬ na za pomoca przewodu rurowego do gló¬ wnego zaworu, umieszczonego w przewo¬ dzie doplywowym pednego czynnika sil - nika.Przy stosowaniu tego rodzaju regulacji biegu silnika napedowego do zlobów prze¬ nosnikowych trzeba uwzglednic, ze suwy zlobu i silnika przy pelnym obciazeniu sa krótsze, niz przy jalowym biegu. Jest to spowodowane tym, ze przy pelnym obcia¬ zeniu szybkosc przesuwania sie tloka i wraz z tym sila zywa przesuwajacego sie tam i z powrotem tloka i polaczonych z nim rucho¬ mych czesci zlobu jest mniejsza, niz przyzlobie pustym, tak iz poduszka powietrzna! zamknieta miedzy pokrywa cylindra i czo¬ lowa scianka zlobu po osiagnieciu przezen krancowego polozenia, bedacego poloze¬ niem koncowym suwu tloka w tego rodzaju silnikach, wystarcza zupelnie do zapobie¬ zenia uderzaniu tloka w pokrywe cylindra.Tak samo przy pelnym obciazeniu panuja¬ ce w cylindrze wyzsze cisnienie oddzialywa bardziej hamujaco na przesuwanie sie tlo¬ ka, niz przy nizszym cisnieniu a pustych zlobach, poniewaz cisnienie to powoduje równiez powstanie wyzszego cisnienia w poduszce powietrznej (przez stlaczanie reszty powietrza w cylindrze o wyzszym cisnieniu) i przez to silniejsze hamowanie ruchu tloka. Silnik pracujacy przy pelnym obciazeniu zwieksza jednakze przy raptow¬ nym odciazeniu zlobów dlugosc suwów, tak iz jego tlok przechodzi poza kanaly suwa¬ ka rozrzadczego i uderza w pokrywe cy¬ lindra, wyrzucajac zloby przenosnikowe z ich lozysk albo nawet rozbijajac cylinder.Wynalazek niniejszy ma na celu usu¬ niecie tej wady znanego urzadzenia we¬ dlug patentu nr 24 492 i takie ulepszenie regulacji pracy silnika wedlug wyzej wy¬ mienionego patentu, aby urzadzenie regu¬ lacyjne wedlug niniejszego wynalazku zmniejszalo zachodzace przy biegu jalo¬ wym lub odciazeniu zlobu przenosnikowe¬ go przedluzenie suwu tloka silnika przez natychmiastowe zmniejszenie liczby suwów silnika i, w zwiazku z tym, dlugosc suwu w takim stopniu, ze tlok cylindra nie moze uderzyc o pokrywe cylindra.Róznice w liczbie suwów, a zwlaszcza w dlugosci suwu tloka silnika napedowego przy raptownym odciazeniu silnika pracu¬ jacego przy pelnym obciazeniu, usuwa sie wedlug niniejszego wynalazku przez wpro¬ wadzenie luzu lub martwego przesuwu po¬ miedzy dzwignia napedowa pompy regula¬ cyjnej i napedzajaca czescia zlobu prze¬ nosnikowego lub silnika.Niezaleznie od tego mechanicznego u- rzadzenia wyrównawczego wedlug wyna¬ lazku, na powietirzniku lub na naczyniu cisnieniowym pompy regulacyjnej moze byc umieszczony zawór pomocniczy.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku z hydraulicznym rozrzadzaniem przyrzadu do regulacji biegu napedzanego sprezonym powietrzem silnika do poruszania zlobów przenosnikowych. Fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie w widoku z boku cale urzadze¬ nie zlobu wraz z silnikiem napedowym i urzadzeniem wedlug wynalazku do regu¬ lacji biegu tego silnika, fig. 2 — widok na to urzadzenie wraz z czesciowym przekro¬ jem od strony plaszczyzny przekroju // — // na fig. 1, fig. 3 — w wiekszej podzialce widok z przodu wraz z czesciowym prze¬ krojem szczegól urzadzenia przedstawione¬ go na fig. 1, który sluzy do laczenia walu pompy regulacyjnej z dzwignia napedowa, fig. 4 — widok z boku szczególu przedsta¬ wionego na fig. 3, fig. 5 i 6 przedstawiaja w widoku z przodu i w widoku z boku inny szczegól urzadzenia, a mianowicie osadzo¬ na na zlobie ramke lacznikowa do dzwigni napedowej, fig. 7 przedstawia schematycz¬ ny widok z boku calego urzadzenia regula¬ cyjnego z zaworem odciazeniowym wedlug niniejszego wynalazku, fig. 8 — pionowy czesciowy przekrój urzadzenia wedlug fig. 7 w wiekszej podzialce.Jak wynika z ukladu wedlug fig. 1 i 2, zlób przenosnikowy 163 jest napedzany za pomoca tloczyska 1 i nasady 3 silnikiem 2, zasilanym sprezonym powietrzem. Lekko nachylony zlób spoczywa na odpowiednich podpórkach i rolkach, nie przedstawionych na rysunku.Sprezone powietrze jest doprowadzane do silnika 2 glównym przewodem 20, w którym jest osadzony zawór glówny 19 wraz z jego urzadzeniem rozrzadczym we¬ dlug patentu nr 24 492. Do tego urzadze¬ nia rozrzadczego jest doprowadzany czyn¬ nik roboczy z pompy regulacyjnej 30 przez — 2 —przewód 11, a to w przypadku hydraulicz¬ nego przenoszenia sily, jak w urzadzeniu opisanym w patencie nr 24 492. Wal 46 pompy regulacyjnej wedlug wynalazku jest napedzany przez zlób 163 za pomoca dzwigni napedowej 152, jak nastepuje.Na wale 46 pompy regulacyjnej jest o- sadzony pusty wewnatrz lacznik 150 w ksztalcie dzwonu (fig. 3 i 4), w którego wydrazeniu, zwróconym na dól, jest osa¬ dzony koniec dzwigni napedowej 152. Ko¬ niec tej dzwigni posiada otwór, w którym osadzony jest trzepien 151, przepuszczony koncami przez otwory w laczniku 150, tak iz dzwignia napedowa moze sie swobodnie wahac w laczniku 150. Pod trzpieniem 151, po obydwóch stronaclTdzwigni napedowej, w przeciwleglych sciankach bocznych lacz¬ nika 150 sa wkrecone dwie sruby oporowe 153, w które uderza* podczas swego ruchu wahliwego dzwignia 152 po osiagnieciu swych czynnych polozen, tak iz przy swym dalszym wahaniu w jednym lub drugim kie¬ runku dzwignia 152 pociaga za soba lacznik 150, wskutek czego polaczony na stale z lacznikiem wal 46 pompy przy kazdym ru¬ chu wahliwym dzwigni 152 obraca sie o pewna czesc obrotu to w jedna, to w druga strone.Dolny koniec dzwigni napedowej jest polaczony z osadzona na zlobie ramka lacznikowa 154, 155, 156 (fig. 5, 6), która przesuwa ten koniec dzwigni 152 przy przesuwaniu sie tam i z powrotem zlobu.Ramka lacznikowa 154, 155, 156 w tym przykladzie wykonania urzadzenia sklada sie z dwóch równoleglych plytek 154 i 156, które sa polaczone ze soba za pomoca dwóch równoleglych czopów 155, na któ¬ rych sa osadzone obrotowo odpowiednie tulejki 157. Dolny koniec dzwigni napedo¬ wej 152 wchodzi z malym luzem w tak wy¬ konana ramke, a dwie obracajace sie tulej¬ ki 157 zapobiegaja gwaltownemu scieraniu sie konca dzwigni wskutek tarcia podczas jej przesuwania sie. Na fig. 5 przedstawio¬ no schematycznie polaczenie ramki laczni¬ kowej 154, 155, 156 ze znajdujaca sie w srodkowym polozeniu dzwignia napedowa 152. Na tylnej stronie plytki 156 ramki jest przymocowany w jej srodku czop 158, któ¬ ry jest osadzony obrotowo w podtrzymy¬ wanym przez trzymak 160, 161 lozysku 159, przy czym trzymak 160, 161 jest przy¬ mocowany do brzegu zlobu przenosniko¬ wego. Obie plytki 154 i 156 maja ksztalt lukowy, tak iz polaczone z nimi obydwa czopy 155 leza wyzej lub nizej niz czop 158 ramki, przez co zapobiega sie niebez¬ pieczenstwu martwego polozenia ramki, przy czym obracanie sie ramki wokolo czo¬ pa 158 jest zapewnione w kazdym poloze¬ niu dzwigni napedowej 152 w obrebie kata, zawartego miedzy skrajnymi polozeniami tej dzwigni, przedstawionymi liniami krop- kowano-kreskowanymi na fig. 1.Urzadzenie to dziala w ten sposób, ze przesuwajacy sie naprzód iw tyl zlób prze¬ nosnikowy pociaga za pomoca ramki lacz¬ nikowej 154, 155, 156 dzwignie napedowa 152, która waha sie swobodnie wokolo trzpienia 151 w obrebie pewnego kata, przy czym z kolei lacznik 150 napedza w opisany wyzej sposób, za pomoca dzwigni napedowej 152, wal 46 pompy.W ten sposób w przekladni £o przeno¬ szenia napedu ze zlobu przenosnikowego 163 na wal 46 pompy regulacyjnej ma miej¬ sce pewien martwy suw dzwigni 152, któ¬ rego wielkosc moze byc nastawiana za po¬ moca dwóch srub oporowych 153 w laczniku 150. Jezeli ten martwy suw wynosi np. 100 mm (mierzone w plaszczyznie przesu¬ wania sie ramki lacznikowej 154, 155, 156), a caly odcinek drogi przebieganej przez te ramke, przy pelnym obciazeniu zlobu wzglednie przy pelnym obciazeniu silnika, wynosi 200 mm, to jasne jest, ze do napedu walu 46 pompy regulacyjnej potrzebna jest tylko polowa tego calego przesuwu na¬ pedowej ramki przy kazdym suwie silnika.Jezeli podczas jalowego biegu silnika — 3 —napedowego 2 z powodu raptownego odcia¬ zenia zlobu przesuwanie sie naprzód i w tyl zlobu i tym samym ramki lacznikowej 154, 155, 156 zwiekszy sie dwukrotnie, np. do wielkosci suwu wynoszacego 400 mm (mie¬ rzonych w plaszczyznie przesuwania sie ramki), to dolny koniec dzwigni napedowej przesunie sie na odcinku 400 mm, z których jednakze odpada 100 mm na martwy suw, tak iz do napedu walu 46 pompy regula¬ cyjnej z calej dlugosci suwu ramki laczni¬ kowej przy przesunieciach naprzód iw tyl uzyte zostaje tylko 300 mm. Z tego wynika, ze przy zwiekszeniu sie.suwu silnika, np. do podwójnej dlugosci, uzyteczna dlugosc drogi napedowej dzwigni 152 do napedza¬ nia pompy regulacyjnej 30 jest trzy razy tak wielka, jak przy zwyklej dlugosci su¬ wu silnika, tak iz pompa regulacyjna prze¬ kazuje trzy raey tak wielka ilosc czynnika roboczego do powietrznika lub zbiornika, niz przy pelnym obciazeniu silnika 2.Wskutek tego wywolane zostaje wyzsze cisnienie w przewodzie //, tak iz przelot zaworu glównego w, glównym przewodzie 20 musi byc mniejszy, niz przy pelnym ob¬ ciazeniu i przy krótszych suwach tloka lub zlobu przenosnikowego.W Jrzedsta\ptonych powyzej przykla¬ dach liczbowych byl przyjety stosunkowo dlugi martwy suw, w rzeczywistosci wy¬ starczy jednak duzo krótszy martwy suw w celu zmniejszenia liczby i dlugosci su¬ wów tloka silnika 2 podczas jalowego bie- gU' Wedlug wynalazku „martwy suw" mo¬ ze byc równiez wlaczony miedzy ramka lacznikowa 154 i wspóldzialajacym z nia dolnym koncem dzwigni 152 przez zasto¬ sowanie odpowiednich amortyzatorów, przy czym w tym przypadku górny koniec dzwigni jest polaczony bezposrednio z wa¬ lem 46 pompy regulacyjnej za pomoca kli¬ na. Odpowiedni luz miedzy ramka laczni¬ kowa 154, 155, 156 i dzwignia 152 moze byc, co do jego wielkosci, nastawny np. dzieki temu, ze obydwa poprzeczne czopy 155 z tulejkami 157 moga byc przesuwane i nastawiane w podluznych szczelinach, wycietych w obydwóch plytkach 154, 156.Ta odmiana urzadzenia nie jest przedsta¬ wiona na rysunku, poniewaz moze byc la¬ two wyprowadzona z opisanego na fig. 4 — 6 urzadzenia. Rozumie sie, ze mozna lacz¬ nie zastosowac obydwa te luzy w urzadze¬ niu w celu wywolania „martwego suwu" to znaczy zastosowac wraz z nastawialnym lacznikiem takaz ramke lacznikowa, przy czym obie te czesci moga posiadac odpo¬ wiedni nastawny luz.Dzwignia napedowa 152 moze byc skie¬ rowana na zewnatrz od walu napedowego 46 pompy regulacyjnej, tak samo jak w u- rzadzeniu opisanym w patencie nr 24 492, przy czym poszczególne wspóldzialajace czesci sa odpowiednio przestawione.Z calosci urzadzenia, przedstawionej na fig. 7, widac, ze zlób przenosnikowy 163, tak jak w urzadzeniu przedstawionym na fig. 1, jest napedzany odpowiednim tloczy- skiem 1 poruszanym silnikiem powietrznym 2, przez co jednoczesnie jest napedzana dzwignia napedowa 152 za pomoca osadzo¬ nej na zlobie 163 ramki lacznikowej 154.Dzwignia napedowa jest polaczona za po¬ moca klina z walem 46 pompy 30, znajdu¬ jacej sie w oslonie, przy czym dolny ko¬ niec tej dzwigni jest polaczony z pewnym luzem z ramka lacznikowa 154. Zaleznie od ilosci i wielkosci wahan dzwigni 152 wywoluje sie za pomoca pompy regulacyj¬ nej 30 wyzsze lub nizsze cisnienie w prze¬ wodzie 11, przez co zawór glówny 19 w przewodzie glównym 20, doprowadzajacym srodek pedny do silnika 2, jest w mniej¬ szym lub wiekszym stopniu zamykany lub otwierany. W niniejszym urzadzeniu dzwi¬ gnia 152 moze byc polaczona tak samo, jak w urzadzeniu przedstawionym na fig. 1 — 6, z pewnym luzem z walem napedowym 46 lub z ramka lacznikowa 154.Na powietrzniku lub naczyniu cisnieniom — 4 —Wym i na zbiorniku pompy regulacyjnej 30 jest osadzony zawór odciazeniowy, którego boczny króciec 207 (fig* 8) jest .polaczony za pomoca rury 201 z cylindrem silnika na¬ pedowego 2. W, oslonie 200 zaworu znaj¬ duje sie tloczek zaworowy 203, którego wrzeciono 202 przechodzi przez dobrze u- szczelniony otwór wykonany w oslonie za¬ woru 200$ przy czym koniec tego tloczyska jest stozkowo zaostrzony i wspóldziala z gniazdem zaworowym 206, znajdujacym sie ponad powietrznikiem pompy regulacyjnej 30. Ponad tym gniazdem zaworowym znaj¬ duja sie boczne otwory 211 do bezposred¬ niego polaczenia wnetrza powietrznika 43 z wnetrzem oslony otaczajacej pompe 30.Srubowa sprezyna 204 naciska z góry na .tloczek 203, przy czym sprezyna ta opiera sie swym górnym koncem o nagwintowany korek 205, który zamyka wydrazenie 208 w oslonie 200 zaworu ponad tloczkiem za¬ worowym 203. Sile naciskowa sprezyny 204 mozna regulowac przez bardziej lub mniej glebokie wkrecenie gwintowanego korka 204. Przestrzen 209 w oslonie zaworu pod tloczkiem 203 laczy sie z kanalem krócca bocznego 207. Przestrzen 208 ponad tym tloczkiem jest polaczona za pomoca otwo¬ ru 212 z otaczajacym powietrzem zewnetrz¬ nym, ~j Urzadzenie, przedstawione na fig. 7 i 8, dziala w sposób nastepujacy.-/.- Podczas jalowego biegu silnika 2 tlo¬ czek 203 zaworu 200 jest ustawiony za po¬ moca nagwintowanego korka 205 tak, ze dolny koniec wrzeciona zaworowego 202, stanowiacy iglice zaworu iglicowego, przy¬ lega jeszcze wskutek nacisku sprezyny 204 do swego gniazda zaworowego 206, przy czym zawór ten zamyka przelot miedzy gniazdem zaworowym 206 i otworami 211.Przy obciazonym zlobie w cylindrze sil¬ nika 2 dziala wyzsze cisnienie czynnika na¬ pedowego (sprezonego powietrza), który jest doprowadzany przewodem 201 pod tlo¬ czek 203 zaworu 200. Tloczek 203 zostaje w ten sposób podniesiony wraz z wrzecio¬ nem 202. Wskutek tego zawór otwiera sie, tak iz razem z wydalona z przestrzeni ci¬ snieniowej pompy iloscia oleju przez odcia¬ zeniowy zawór dlawiacy 100 (o nastawnym i, po nastawieniu, niezmiennym przekroju przelotowym) moze odciekac do zbiornika pompy 30 dodatkowa ilosc oleju przez dla¬ wiacy zawór odciazeniowy 100 i otwory 211. W ten sposób spada szybko cisnienie cieczy roboczej, znajdujacej sie w prze¬ strzeni ponad tlokami 33 i 34 pompy, wsku¬ tek czego glówny zawór 19 (fig. 7) otwiera sie w wiekszym stopniu, co sprawia, ze przez przewód glówny 20 do doprowadza¬ nia czynnika pednego do silnika 2 doply¬ wa do tego ostatniego wieksza ilosc czyn¬ nika pednego. Liczba suwów silnika zwiek¬ sza sie zatem przy wzroscie obciazenia.Podczas jalowego biegu silnika 2, ewen¬ tualnie w przypadku odciazenia zlobu 163, cisnienie w cylindrze silnika 2 spada, a za¬ wór 2001 wskutek nacisku sprezyny 204 na tloczek 203, zostaje samoczynnie zamknie¬ ty. Wskutek tego jednak zwieksza sie szyb¬ ko cisnienie w pompie regulacyjnej, przez co osiaga sie silne dzialanie dlawiace za¬ woru glównego 19 i mniejsza liczbe suwów silnika 2 podczas biegu jalowego lub przy opróznionym zlobie.Polaczenie walu 46 pompy regulacyjnej 30 ze zlobem przenosnikowym moze byc u- suniete, przy czym pompa regulacyjna, przy odpowiednim dostosowaniu, musi byc wówczas napedzana bezposrednio czynni¬ kiem pednym stosowanym do napedzania silnika 2.Urzadzenie wedlug wynalazku zapobie¬ ga nadmiarowi doprowadzanej energii do silnika podczas jalowego biegu lub w przy¬ padku odciazenia zlobu i zapobiega w ten sposób uderzaniu tloka silnika w tym przy¬ padku o pokrywe cylindra, dzieki czemu silnik jest w mniejszym stopniu narazany na uszkodzenie. — 5 — PL