Synchronizacje odbiorników telewizyj¬ nych przeprowadzalo sie dotychczas zwy¬ kle w ten sposób, iz przy koncu rozklada¬ nia kazdego wiersza nadawany byl krótki, a przy koncu rozkladania kazdego obrazu dlugi impuls pewnego okreslonego znaku i o natezeniu wiekszym od natezenia pra¬ dów wizyjnych, W odbiorniku do odbioru takiej transmisji stosowany byl tak zwa¬ ny filtr amplitud, to jest urzadzenie, które przepuszcza prad dopiero wtedy, gdy przylozone don napiecie przekroczy war¬ tosc „progowa". Próg tego napiecia byl zwykle taki, ze impulsy synchronizacyjne przechodzily przez filtr dzieki swej duzej amplitudzie, ale drgania wizyjne byly za¬ trzymywane, W ten sposób oddzielaly sie impulsy synchronizacyjne od drgan wizyj¬ nych.Wada takiego sposobu transmisji tkwi w nadajniku. Wada jest to, ze pewien okreslony obszar amplitud musi byc zare¬ zerwowany wylacznie dla impulsów syn¬ chronizacyjnych. Nie mozna przeto samy¬ mi tylko pradami wizyjnymi zmodulowac fali nosnej w 100%. W praktyce dla pra¬ dów wizyjnych mozna przeznaczyc naj¬ wyzej dwie trzecie amplitudy pradu ante¬ nowego, pozostala zas trzecia czesc musi byc zarezerwowana dla impulsów synchro¬ nizacyjnych. Przy slabym odbiorze otrzy¬ muje sie wówczas obraz tak slaby, iz nie mozna na nim nic rozpoznac. Druga wada tego sposobu transmisji polega na tym, zesllnfc zaburzenisi atmosferyczne wprawiaja W dzialanie urzadzenia synchronizacyjne, jezeli ich natezenie przekracza próg wra¬ zliwosci filtru amplitud.Wynalazek niniejszy usuwa te wady dzieki zastosowaniu sposobu ,,czasowego blokowania" filtru amplitud. Sposób ten polega na tym, ze pomiedzy odbiornik pradów wizyjnych a zaciski przyrzadu, wytwarzajacego siatke obrazowa, wlacza sie filtr amplitud osobnego rodzaju, o zmiennym progu wrazliwosci. Filtr ten po¬ zostaje zamkniety, jak to jest nizej opisa¬ ne dokladniej, w ciagu 90% czasu rozkla¬ dania jednego wiersza (faza zamkniecia), W ciagu tego czasu nawet najsilniejszy odbiór nie jest w stanie wytworzyc w tym filtrze pradu; synchronizacja nie ulega wiec zadnym wplywom ze strony jakich¬ kolwiek zaburzen. Dopiero na krótko przed koncem rozkladania wiersza próg wrazliwosci tego filtru zostaje zmieniony.Do filtru doprowadza sie mianowicie takie napiecie dodatkowe, ze napiecie normal¬ nej amplitudy moze wytworzyc w nim prad. Pomimo to przejscie pradu przez filtr amplitud jeszcze nie nastepuje (faza oczekiwania). Dopiero gdy amplituda na¬ piec odbieranych przekroczy podczas tej fazy oczekiwania pewna okreslona war¬ tosc progowa, nastepuje przejscie pradu przez filtr amplitud, a przeto i synchroni¬ zacja przyrzadu wytwarzajacego siatke obrazowa (faza zaplonu). Wkrótce po re¬ laksacji tego przyrzadu, a wiec po skiero¬ waniu wiazki na krawedz przeciwlegla ekranu, filtr amplitud powraca do swego stanu pierwotnego, to znaczy zostaje za¬ blokowany, tak iz caly proces zaczyna sie na nowo od poczatku, W celu zastosowania powyzszego spo¬ sobu czasowego blokowania trzeba wy- promieniowac z nadajnika pewna okreslo¬ na postac fali o pewnym okreslonym prze¬ biegu pradów wizyjnych i impulsów syn¬ chronizacyjnych, Fig, la przedstawia dzialke tarczy, której rozkladanie daje po¬ zadany ksztalt transmitowanej fali. Zakla¬ da sie tu, ze obraz, który rzutuje sie na powierzchnie 1, jest pozytywem, np, jest filmem diapozytywowym. Modulacja fali nosnej takim obrazem odbywa sie w ten sposób, ze jasnym miejscom obrazu odpo¬ wiada duze natezenie pradu w antenie, czarnym zas miejscom obrazu male nate¬ zenie lub zupelne stlumienie pradu ante¬ nowego. Charakterystyka 2 nadajnika, przedstawiona na fig, 2a, wyraza zwiazek pomiedzy jasnoscia obrazu H i nateze¬ niem i pradu antenowego. Punkt i = o odpowiada przeto wartosci H = o. W ten sposób osiaga sie wiec 100%-modulacje pradami wizyjnymi fali nosnej w nadajni¬ ku, Pole 1 rzutu obrazu na tarcze wedlug fig, la jest o 10% mniejsze od pola wy¬ tyczonej przez cztery oczka 4 dzialki 3 tarczy Nipkowa, Pasek brzegowy dzialki 3, którego nie pokrywa rzut 2 obrazu, oswietla sie wedlug wynalazku poczyna¬ jac od jego krawedzi wewnetrznych do po¬ lowy jego szerokosci. Powstaje w ten spo¬ sób pasek wewnetrzny 5 o jasnosci H5 i pasek zewnetrzny 6 o jasnosci równej zeru {H = o). Przebieg pradu rozklada¬ nia takiej dzialki przedstawia fig, 2b, na której os odcietych jest osia czasu. Odste¬ py czasu 7,8 sa okresami jednego wiersza- Przy koncu kazdego wiersza oczko tarczy przebiega poprzez paski 5,6 w czasie 7' wzglednie 8', wynoszacym 10% calego okresu 7,8. Podczas przebiegu pasów brze¬ gowych powstaje „impuls brzegowy". Im¬ puls ten na poczatku ma natezenie #5, fig, 2b, odpowiadajace jasnosci wewnetrznego paska, na koncu natomiast ma natezenie równe zeru, od chwili, w której oczko tar¬ czy Nipkowa wkracza w zewnetrzny pa¬ sek (fig, la), poniewaz podczas tej fazy rozkladania rozklada sie powierzchnie nie¬ oswietlona. Chwila, w której nastepuje przeskok z /75 do zera, jest oznaczona na fig, 2b litera iz—jest to „chwila zaplonu". - 2 -Do odbioru transmisji wedlug sposobu czasowego blokowania sluzy superhetero- dyna, np. przedstawiona na fig. 3. Osta¬ tnia lampa wzmacniaka czestotliwosci po¬ sredniej jest oznaczona cyfra 9. Transfor¬ mator 10 posredniej czestotliwosci sprze¬ ga indukcyjnie te lampe z lampa detekto¬ rowa 11, majaca dwie blizniacze siatki 12a, 12b. Anoda tej lampy wtedy tylko przy¬ biera maksymalne wartosci napiecia uje¬ mnego, gdy fala nosna znika. To naste¬ puje tylko wtedy, gdy znika tez i prad atenowy w nadajniku. Wartosc chwi¬ lowa napiecia anody lampy 11 jest o- kreslona wówczas jedynie przez napie¬ cie baterii 13 odbiornika i jest przeto niezalezna, od warunków odbioru. Filtr amplitud z czasowa blokada wedlug wy¬ nalazku stanowi lampa 14. Katoda 15 tej lampy jest polaczona bezposrednio z anoda lampy detektorowej 11. Ten wspólny zacisk tych lamp jest przylacza¬ ny oprócz tego do siatki rozrzadczej, mo¬ dulujacej wiazke promieni elektronowych emitowanych z katody 18 lampy telewi¬ zyjnej 17. Anoda 19 lampy - filtru 14 jest polaczona z punktem napiecia znaku prze¬ ciwnego, mianowicie z zaciskiem rucho¬ mym dzielnika napiecia 20, poprzez uzwo¬ jenia transformatorów 21 i 22, doprowa¬ dzajacych impulsy synchronizacyjne do narzadów do wytwarzania siatki obrazo¬ wej i oddzielajacych je zarazem od siebie ze wzgledu na róznice czasu ich trwania, przy czym transformator 21, posiadajacy wyzsza czestotliwosc drgan wlasnych, przewodzi krótkie impulsy wierszowe, transformator zas 22 przewodzi dluzsze impulsy obrazowe, jednoczesnie zas oba te transformatory odwracaja bieguno¬ wosc nadchodzacych ujemnych impulsów, przeksztalcajac je na impulsy dodatnie, nadajace sie bezposrednio do rozrzadza¬ nia lamp elektronowych przyrzadu, wy¬ twarzajacego siatke obrazowa.Siatka 23 ma za zadanie czasowe blo¬ kowanie filtru amplitud 14 w sposób ha* stepujacy. Siatka ta jest polaczona po^ przez bardzo wielki opór dodatkowy 24 z obwodem tej z dwóch plytek odchylaja¬ cych 25a i 25b, która odchyla wiazke pro^ mieni katodowych w kierunku ku paskowi synchronizacyjnemu! np. z plytka 25a lampy telewizyjnej. Jak wiadomo w od¬ powiedniej czesci okresu relaksacji napie¬ cie tej plytki wzrasta w kierunku doda^ tnim. Zmiana napiecia plytki 25a przedo¬ staje sie poprzez maly kondensator sprze¬ gajacy 26 i poprzez opór 24 do siatki 23, przy czym do siatki tej dochodzi tez jesz¬ cze napiecie z baterii 28 poprzez opót uplywowy 27. Napiecie dodatkowe 28 jest dobrane przy tym tak, iz tylko ostatnie 10% impulsu relaksacyjnego wierszowego moga nadac siatce slabe napiecie dodatnie wzgledem katody.Fig. 4 przedstawia przebieg relaksacji wierszowej w czasie biegu wiazki od le¬ wego brzegu obrazu 29 do prawego brze¬ gu 30, przy czym tylko w koncowej fazie rozkladania wiersza siatka 23 przybiera dodatnie napiecie 30* ¦— 31. Napiecie do¬ datkowe jest oznaczone liczba 31; jest ono tak wielkie, iz faza oczekiwania, a miano¬ wicie odstep czasu 32, wynosi okolo 10% czasu 33 rozkladania jednego wiersza. Po¬ niewaz wielkosc napiecia relaksacyjnego jest niezmienna, jest bowiem proporcjonal¬ na do szerokosci obrazu w odbiorniku, i poniewaz równiez i napiecie dodatkowe 28 posiada stala wartosc i stale ten sam znak, przeto czas trwania fazy oczekiwa¬ nia 32 bedac raz nastawiony nie zmienia sie. Krzywa 34 przedstawia przebieg na¬ piecia siatki lampy 14 pod wplywem jej sprzezenia z obwodem plytek. Poniewaz opór 24 posiada bardzo wielka wartosc, np. okolo 106 omów, przeto napiecie do¬ datkowe siatki nie wzrasta nieogranicze- nie, lecz pozostaje stale co najwyzej o 1 wolt bardziej dodatnie, od chwilowego po¬ tencjalu katody. Pomimo wiec tego, ze — 3 —podciag fazy oczekiwania wystepuje sla¬ bo dodatnie napiecie siatki wzgledem ka¬ tody, w obwodzie anodowym 19/20 nie moze powstac prad. Podczas tej fazy bo- wiem —• co mozna latwo osiagnac przez odpowiednie obranie czestotliwosci drgan relaksacyjnych w odbiorniku — skladany jest wewnetrzny pasek brzegowy (brzeg 5, jasnosc ffB, fig. 1 i 2). Podczas tego okre¬ su lampa detektorowa 11 jest wzbudzona.Wskutek tego katoda 15 otrzymuje doda¬ tnie napiecie dodatkowe wzgledem anody, tak lz pomimo ze siatka rozrzadcza 23 jest nastawiona na przepuszczanie pradu, prad anodowy jednak nie powstaje. Dopiero w momencie zaplonu tz (fig. 2b), gdy oczko tarczy Nipkowa przechodzi na pasek ze¬ wnetrzny $, prad antenowy znika. Wów¬ czas katoda otrzymuje potencjal ujemny wzgledem anody, poniewaz zas poza tym siatka Jest slabo dodatnia wzgledem ka¬ tody, przeto powstaje synchronizujace uderzenie pradu w filtrze 14. Dzieki temu wiazka zostaje odrzucona znowu na prze¬ ciwlegla strone obrazu, to jest plytka od¬ chylajaca 25a otrzymuje znowu napiecie ujemne rzedu paruset woltów. Siatka 23 filtru amplitud 14 zostaje znowuz zary¬ glowana w ten sposób, iz wszelkie pola¬ czenie pomiedzy przyrzadem odbieraja¬ cym a synchronizujacym zostaje prze¬ rwane.Wyzej opisany zostal oczywiscie jedy¬ nie przyklad urzadzenia do stosowania sposobu wedlug wynalazku. Zalety spo¬ sobu wedlug wynalazku polegaja na tym, ze dzieki moznosci odpowiedniego nasta¬ wiania progu wrazliwosci filtru 14 (za pó¬ lnoca dzielnika napiecia 20) mozna w za¬ sadzie stosowac impulsy synchronizacyjne o kazdej wartosci. Nie jest np. konieczne, aby ciemnemu paskowi 6 odpowiadalo znikanie pradu antenowego. Podczas fazy zamkniecia prad antenowy moze przybie¬ rac kazda dowolna wartosc. Mozna pra- cewac nawet impulsami synchronizacyj¬ nymi o amplitudzie mniejszej co do swej wartosci bezwzglednej od najwiekszej am¬ plitudy pradów wizyjnych. Nie przynio¬ sloby to wprawdzie korzysci w praktyce, jednak sama moznosc takiego sposobu pracy uwydatnia zasadnicza róznice po¬ miedzy sposobem wedlug wynalazku a sto¬ sowanymi dotad sposobami. Podczas fazy zamkniecia zaklócenia w ogóle nie wy¬ wieraja zadnego wplywu na synchroniza¬ cje. Nadajnik moze byc calkowicie (w 100%) zmodulowany. Mozna tez stoso¬ wac i negatywy. Wystarcza wówczas prze¬ lozyc wewnetrzny pasek 5 na druga stro¬ ne obrazu i umiescic rzut obrazu w ra¬ mach podzialki tarczy tak, jak to przed¬ stawia, fig. Ib. Wzmacniak fotoelektryczny posiada wówczas o jeden stopien odwra¬ cania fazy wiecej. Mozna tez oczywiscie pracowac z paskami zewnetrznymi ja¬ snymi zamiast ciemnych. Impulsy syn¬ chronizacyjne niekoniecznie musza byc, jak to przedstawia fig. 1, wytworzone na¬ rzadami optycznymi, lecz mozna je tez wytwarzac na drodze elektrycznej. Znane sa urzadzenia do wytwarzania krótkich impulsów. Jezeli do transformatora o drganiu wlasnym aperiodycznie tlumio¬ nym przylozyc impuls jednokierunkowy, to z uzwojenia wtórnego mozna otrzymac jedno pelne wahniecie sinusoidalne, takie jak opisane powyzej i wytwarzane na drodze optycznej, a charakterystyczne dla sposobu, stanowiacego przedmiot niniej¬ szego wynalazku.Czas trwania fazy oczekiwania musi byc równie wielki lub wiekszy od czasu trwania rozkladania pasków brzegowych obrazu. Jezeli warunek ten nie jest spel¬ niony, a faza oczekiwania trwa zbyt krót¬ ko, to trudna jest regulacja synchronizacji.W przypadku przeciwnym regulacja nie jest trudniejsza niz przy odbiorze transmi sit, nadawanych znanymi sposobami, Filtr amplitud o zmiennym progu wra¬ zliwosci mozna zaopatrzyc w druga siatke — 4 —23', sprzegajaca go z plytkami impulsów obrazowych lampy telewizyjnej 17. Zasto¬ sowanie takiej lampy o dwóch siatkach rozwiazuje w najprostszy sposób zaga¬ dnienie niezaleznego odbierania impulsów zmiany wierszy i impulsów zmiany obrazów* PL