Samoczynne regulowanie opalania zwy¬ klego kotla parowego lub urzadzen podob¬ nych odbywa sie w znany sposób tak, iz wskutek jakiegokolwiek impulsu, np. wsku¬ tek zmiany cisnienia pary, do paleniska doprowadza sie wiecej lub mniej materialu palnego i powietrza potrzebnego do spale¬ nia. Impuls ten dziala na przyrzady, które zmieniaja np. liczbe obrotów pompy mate¬ rialu palnego, napedu rusztu itd. oraz po¬ srednio lub bezposrednio liczbe obrotów wentylatora powietrznego* Poniewaz naped tych urzadzen zasilajacych jest uskutecz¬ niany jedynym i dajacym sie nastawiac calkowicie zródlem sily (silnikiem), do któ¬ rego energia jest dostarczana z zewnatrz, przeto urzadzenia regulacyjne sa równiez stosunkowo proste. Inaczej przedstawia sie to przy opalaniu pod cisnieniem, a przede wszystkim, gdy cisnienie w komorze paleni¬ skowej bedzie uzyskiwane za pomoca spre¬ zarki, napedzanej turbina gazowa, i zwla¬ szcza jest utrzymywane za pomoca progu (przegrody), na który dzialaja spaliny go¬ race wskutek dlawienia w kanalach mie- dzylopatkowych turbiny gazowej. W tym przypadku cala lub tez wieksza czesc ener¬ gii napedowej sprezarki moze byc dostar¬ czana przez turbine gazowa; pomimo to mu¬ si jednak istniec jeszcze jeden silnik, zasi¬ lany energia obca, aby miec zawsze do roz¬ porzadzenia cala energie napedowa, po-trzebna dla sprezarki. Takie silniki dodat¬ kowe sa juz znane i byty juz niejednokrot¬ nie stosowane, przy czym ^regulacja ich o- graniczala sie glównie do wyrównywania brakujacej mocy podczas niezmiennego sta¬ nu pracy grupy zasilajacej. To jednak oka¬ zuje sie niewystarczajace. Wiadomo w isto¬ cie, ze regulacja-przebiegu spalania pale¬ niska, wzglednie urzadzenia, wspólpracu¬ jacego z paleniskiem (generatorem pary), odbywa sie w ten sposób, ze oddawana moc oraz — z powodu niezmiennej pojemnosci napelnianych przestrzeni (komór spalania) — takze i cisnienie w dmuchawie zasilaja¬ cej podlega zmianie. Poniewaz jako dmu¬ chawy zasilajace stosuje sie najczesciej dmuchawy wirujace i poniewaz zmiany wydajnosci takich przyrzadów oraz zmia¬ ny wytwarzanego przez nie cisnienia daja sie osiagnac z zadowalniajacym wspól¬ czynnikiem sprawnosci jedynie przy zmie¬ nianiu liczby obrotów, przeto wynika stad, ze kazdej okreslonej wartosci mocy gene¬ ratora pary musi odpowiadac inna liczba obrotów, wzglednie inna grupa zasilajaca.Najkorzystniej jest przeto regulowac gene~- rator pary w ten sposób, aby silnikowi po¬ mocniczemu narzucac pewna scisle okreslo¬ na liczbe obrotów, a mianowicie taka, przy której dmuchawa zasilajaca dostarcza z naj lepszym wspólczynnikiem sprawnosci ilosc powietrza, odpowiadajaca stanowi obciazenia generatora pary, wytwarzajac tez cisnienie odpowiadajace temu warunko¬ wi* Impuls do nastawiania silnika dodat¬ kowego na odpowiednia liczbe obrotów mo¬ ze byc nadawany bezposrednio przez te wielkosci, charakteryzujace stan roboczy, które maja byc regulowane. Regulacja ta moze byc tez jednak uskuteczniana w za¬ leznosci od obciazenia turbiny parowej, zasilanej przez generator gazu, lub tez w zaleznosci od regulatora szybkosci, albo tez byc rozrzadzana bezposrednio z tablicy rozdzielczej.Pomimo jednak, iz kazdej wydajnosci sprezarki odpowiada pewna okreslona, a wiec zawarta w waskich granicach liczba obrotów, to moc napedowa sprezarki moze przybierac wartosci bardzo rózne. Zalezy ona od parametrów zmiennych stanu pracy, a wiec np. od temperatury gazów napedo¬ wych, od oporów ruchu plynów, spowodo¬ wanych np. przez zanieczyszczenia itd. Je¬ zeli silnik dodatkowy ma nadawac sie do regulacji, to musi on byc w stanie zmieniac oddawana przez siebie moc w rozleglych granicach, nie zmieniajac przy tym w od¬ czuwalny sposób liczby swych obrotów. Do tego celu nadaja sie silniki elektryczne, posiadajace charakterystyke bocznikowa, których liczba obrotów moze byc ustalona za pomoca odpowiedniego nastawienia pra¬ du, wzbudzajacego elektromagnes, napie¬ cia na zaciskach, polozenia szczotek i tym podobne narzady.Na fig, 1 rysunku przedstawiony jest tytulem przykladu schemat takiego urza¬ dzenia regulacyjnego z zastosowaniem sil¬ nika elektrycznego jako silnika dodatko¬ wego. Cyfra 1 oznacza generator pary, np. generator typu Velox, cyfra 2 — przegrze- wacz, cyfra 3 — zbiornik pary. Powietrze spalania dostarczane jest przez sprezarke 4, paliwo zas przez pompe 5. Sprezarka jest napedzana przez turbine gazowa 6, której srodkiem napedowym sa same gora¬ ce spaliny, uchodzace z przegrzewacza 2.Turbinie gazowej pomaga silnik 7, który ze wzgledu na uskutecznianie odpowiedniej regulacji bedzie wedlug wynalazku silni¬ kiem elektrycznym o charakterystyce bocz¬ nikowej i którego liczba obrotów bedzie re¬ gulowana za pomoca kilku aparatów po¬ mocniczych w bezposredniej zaleznosci, tu np. zaleznosci od cisnienia pary.Do przenoszenia sil regulacyjnych slu¬ zy w znany sposób olej, bedacy pod cisnieniem, który, dostarczany pompa 8, jest utrzymywany pod okreslonym ci¬ snieniem za pomoca zaworu cisnienio- — 2 —wego 9 (ograniczajacego cisnienie) oraz za pomoca nastawnego przyrzadu dlawia¬ cego 10 jest dlawiony ido cisnienia wlasci¬ wego odpowiednim aparatem pomocniczym.Aparatami pomocniczymi sa regulator ci¬ snienia 11, regulator materialu palnego 12 oraz regulator pradu lub napiecia 13. Gdy wskutek zmiany odbioru pary zmienia sie cisnienie pary, wówczas zmienia sie takze cisnienie wewnatrz miecha metalowego 14, tak iz zawór do regulacji oleju 15 bedzie wiecej lub mniej otwierany pod dzialaniem sprezyny 16. Zatem moze odplynac wiecej lub mniej oleju, co ma ten skutek, ze w ca¬ lym ukladzie poza przyrzadem dlawiacym 10 ustala sie inne cisnienie oleju. Zatem bedzie równiez inne cisnienie dzialalo na tlok silowy 17 regulatora materialu palne¬ go 12t tak iz igla regulacyjna dyszy do wtryskiwania materialu palnego 18 bedzie wiecej lub mniej wtryskiwala do komory spalinowej materialu palnego, doprowadza¬ nego do wysokiego cisnienia pompa mate¬ rialu palnego 5.Jednoczesnie z przestawieniem dyszy wtryskowej 18 nastepuje równiez przesta¬ wienie regulatora pradowego lub napiecio¬ wego 13, przy czym i tu takze naprezenie sprezyny 19 stara sie wyrównac z cisnie- nieih oleju, dzialajacym na tlok silowy 20.Z tym tlokiem jest sprzezona dzwignia 21 z krzywizna 22, której profil jest uksztalto¬ wany tak, aby ustawienie sie dzwigni 23, wywolane krzywizna, spowodowalo dore- gulowanie silnika 7 do okreslonej liczby obrotów. Jezeli silnikiem jest np. silnik pradu stalego, wówczas wzbudzenie bedzie zmieniane za pomoca wlaczenia oporów; jezeli zasilanie pradem odbywa sie po¬ przez naped Ward-Leonard'a, wówczas dzwignia 23 oddzialywa na pole wzbudza¬ jace genera^^^IglJPrzy trójfazowych silni¬ kach komutatorowych dzwignia 23 moze powodowac przestawianie szczotek. Pomi¬ mo to, ze silniki te pobieraja tylko ulamek mocy napedowej sprezarki, to jednak ich stosunkowo duza moc, mogaca byc odda¬ wana przy niezmiennej lub prawie nie¬ zmiennej liczbie obrotów, umozliwia na¬ rzucanie grupie zasilajacej liczby obrotów, która jest wymagana do dostarczania okre¬ slonej ilosci powietrza do spalania lub w przypadku kotla, opalanego gazem, okre¬ slonej ilosci powietrza do spalania i ilosci gazu. Krzywizne 22 mozna przy tym, droga doswiadczenia wykonac takf aby byly spel¬ nione wszystkie warunki napedzania spre¬ zarki, które okaza sie celowe lub ekono¬ miczne przy róznych obciazeniach kotla. W celu znalezienia najodpowiedniejszego ksztaltu krzywizny, mozna wykonac ja we¬ dlug fig. 2 jako elastyczna wstege stalowa 30, której krzywizny beda uksztaltowane za pomoca nastawnych srub podporowych 31.Nalezy wskazac jeszcze na wlasciwosci nastepujace.Aby kociol parowy mozna bylo uzytko¬ wac z róznymi cisnieniami pary, nastawnik 24 sprezyny 16 regulatora cisnienia 11 daje sie przestawiac za pomoca sruby lub prze¬ kladni zebatej i kola recznego 25. Chodzi takze o to, aby ruchy regulowania móc dla¬ wic, a to W celu przeciwdzialania zbyt du¬ zym zmianom w obciazeniu. W! tym celu np. aparat regulacyjny 13 zaopatruje sie w tlumik olejowy 26. Regulator cisnienia 11 mozna zaopatrzyc dalej w osobny przewód (rurociag) oleju pod cisnieniem i przewód tego oleju do aparatów 12 i 13 polaczyc poprzez miejsce dlawienia z doplywowa przestrzenia olejowa regulatora cisnienia tak, aby odplyw oleju z aparatów 12 i 13 odbywal sie wolniej niz z aparatu 11, a za¬ tem regulacja silnika dodatkowego bedzie odbywala sie znacznie wolniej niz dziala¬ nie (reagowanie) regulatora cisnienia. Pom¬ pa materialu palnego 5 i pompa oleju roz- rzadczego 8 beda napedzane celowo silni¬ kiem, posiadajacym stala liczbe obrotów.Pompy te sa sprzezone zatem z silnikiem 27, który napedza obiegowa pompe wodna — 3 —25. Poniewaz silnik regulacyjny 7 posiada przewaznie mniejsza liczbe obrotów od- sprezarki i turbiny gazowej, przeto przewi¬ dziana jest przekladnia zebata 29.Zamiast cisnienia pary do bezposrednie¬ go oddzialywania na liczbe obrotów grupy zasilajacej mozna zastosowac takze jaki¬ kolwiek inny czynnik. Do regulacji mozna zastosowac np. zmiane ilosci pary, lub tak¬ ze zmiane liczby obrotów lub wydatku mo¬ cy turbozespolu, zasilanego para.Taka sama regulacja daje sie równiez uskuteczniac przy opalaniu pod cisnieniem, sluzacym do innych celów niz wytwarzanie pary, np. przy wytwarzaczach wody cieplej lub wymiennikach ciepla, urzadzeniach chemicznych lub podobnych. PL