Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ dów pomiarowych cieczy typu licznika o ruchu ciaglym.Jak wiadomo, przyrzady te skladaja sie zasadniczo z kilku jednakowych tlo¬ ków, rozmieszczonych w sposób znany w cylindrach w jednakowych odstepach od siebie na okolo walu srodkowego i wyko¬ nywujacych jednakowe skoki.Tloki przesuwaja sie pod dzialaniem cisnienia doplywajacej przez rure cieczy, ilosc której jest mierzona przez przyrzad.Tloki nadaja walowi ciagly ruch obrotowy, przy czym kazdemu obrotowi walu odpo¬ wiada pewna okreslona objetosc cieczy, równa calkowitej objetosci tloków, to zna¬ czy równa czterokrotnej objetosci jednego cylindra w przypadku stosowania przyrza¬ du pomiarowego o czterech tlokach.Kazdej objetosci jednego cylindra wi¬ nien odpowiadac jeden suw, w czasie któ¬ rego ciecz doplywa rura dolotowa i jeden suw, w czasie którego ciecz jest wytlacza¬ na przez rure wylotowa. Odwracalnosc kierunku ruchu kazdego z tloków, porusza¬ nych ruchem zmiennym, jest zapewniona na skutek zastosowania narzadu, który spelnia role rozdzielacza, jest zaklinowa¬ ny na wspomnianym walku i zaopatrzony w przeloty — wlotowy i wylotowy, które przesuwaja sie przed czterema otworami, odpowiadajacymi kazdemu z tloków. Roz¬ dzielacz ten o ruchu obrotowym jest zakli¬ nowany na walku tak, aby moment przej¬ scia od doplywu do wyplywu i odwrotnie przypadal na odpowiednie koncowe polo¬ zenie tloka.Poniewaz wydatek cieczy jest prawieproporcjonalny do kata obrotii, przeto mozna przyjacf ze w granicach dopuszczal¬ nych "bledów,nlosci cieczy, odplywajacych w pe,wnynl okreslonym czasie, sa propor¬ cjonalne do liczby obrotów przyrzadów w tym samym czasie. Wystarczy wiec zao¬ patrzyc przyrzad pomiarowy w licznik ob¬ rotów, uruchomiany za pomoca drugiego walka, zaklinowanego na walku, znajduja¬ cym sie pomiedzy cylindrami i polaczonym z tlokami, aby przy obraniu odpowiedniej podzialki mozna bylo wywnioskowac na zasadzie bezposredniego odczytu o obje¬ tosci cieczy, dostarczonej w pewnym okre¬ slonym czasie.Opisana wyzej zasada i sposób dziala¬ nia sa znane. Równiez jest rzecza znana, ze dokladnosc pomiarów, uskutecznianych przyrzadem jest zadowalniajaca, gdy wiel¬ kosc faktycznego wydatku cieczy odpowia¬ da ilosci cieczy, na jaka jest obliczony przyrzad; dokladnosc ta nie jest jednak zadowalniajaca, gdyz wielkosc wydatku cieczy nie osiaga pewnej granicy. Wada ta jest spowodowana niedostateczna szczelno¬ scia wspomnianego rozdzielacza obrotowe¬ go. Przyczyna tego jest nastepujaca: w chwili przechodzenia jednego z tloków od suwu wlotowego do suwu wylotowego roz¬ dzielacz obrotowy zamyka odpowiedni o- twór pomiedzy cylindrami i rurami — wlo¬ towy lub wylotowy. Jesli tloki uruchomia¬ ja walek za posrednictwem normalnego u- kladu, zlozonego z trzona tlokowego i kor¬ by, wówczas zamkniecie otworu winno byc momentalne, to znaczy rozdzielacz obroto¬ wy nie powinien posiadac miejsc, przej¬ sciowo zupelnie zaslaniajacych otwory.Istotnie poniewaz ciecze sa niescisliwe,, przeto ruch tloka powodowalby w czasie przechodzenia rozdzielacza przez takie miejsca pod otworami unoszenie sie jego tarczy, co powodowaloby bezposrednio la¬ czenie sie ze soba tych otworów.Jezeli z drugiej strony rozdzielacz be¬ dzie zbudowany tak, ze nie bedzie mógl sie unosic, wówczas przyrzad bedzie zaci¬ nal sie przy przechodzeniu przez punkty martwe. Przy braku w rozdzielaczu miejsc, którymi otwory te sa zupelnie zakrywane przejsciowo i które w dalszym ciagu opisu nazywane beda pokrywami, zwieksza sie trudnosc wykonania oraz powstaje niesz¬ czelnosc przy przejsciach przez punkty martwe, która mozna pominac przy nor¬ malnym wydatku cieczy, lecz która daje sie we znaki przy wydzielaniu cieczy w malych ilosciach.Pragnac osiagnac w tych warunkach szczelnosc rozdzielacza obrotowego, wyko¬ nywa sie go zwykle tak, aby cisnienie cie¬ czy, plynacej ku górze, dociskalo go do po¬ wierzchni, o która sie on opiera. Z, tego wynika, ze sila, potrzebna do obracania walka, musi wzrastac w miare wzrostu róznicy cisnien cieczy, plynacej ku górze, i cieczy plynacej ku dolowi, to znaczy w miare zmniejszania sie obciazenia przyrza¬ du. W niektórych przypadkach zdarza sie, ze sila ta powoduje gwaltowne ruchy roz¬ dzielacza, co jest szkodliwe ze wzgledu na nalezyte dzialanie przyrzadu.Celem wynalazku niniejszego jest zapo¬ biezenie tym niedogodnosciom oraz zapew¬ nienie dokladnosci pomiaru przy malych wydatkach cieczy.W tym celu, zamiast uruchomiac walek rozdzielacza za pomoca korbowodu, tloki oddzialywuja na ten walek za pomoca po¬ pychaczy, dzialajacych na kolo kciukowe o takim ksztalcie, aby unieruchomialo je podczas ulamka obrotu, odpowiadajacego skokowi pokryw. Rozdzielacz mozna zao¬ patrzyc zatem w pokrywy o duzej po¬ wierzchni, t. j. przewidziec duze po¬ wierzchnie w miejscach, zakrywajacych zupelnie i przejsciowo otwory, co zapewnia moznosc uzyskania znacznej powierzchni i dobrej szczelnosci, a co za tym idzie, moz¬ nosc uskuteczniania dokladnych pomiarów nawet przy malych wydatkach cieczy.Poniewaz w czasie skoku tloków linia - 2 -prostopadla w punkcie styku tarczy kciu¬ kowej z krazkiem umocowanym do trzona tloka nie przechodzi przez os walu, przeto powstaje moment obrotowy, poruszajacy ten wal.Odwrotnie, oddzialywanie tarczy kciu¬ kowej na krazek stanowi sile, skierowana skosnie wzgledem osi trzona tloka, wobec czego drazek ten wywiera na prowadnice tloka boczna reakcje, której nie mozna po¬ minac.Sila tej reakcji, lezaca w plaszczyznie kciuka, moze spowodowac zacinanie sie, a to wobec niewielkiej powierzchni styku, w razie przesuwania metalu po metalu; zaci¬ nania te pochodza od duzego oporu wzdluz osi drazka.Nalezy zaznaczyc, ze umieszczanie cienkich wystajacych uszczelek skórza¬ nych, stosowanych dotychczas w licznikach o ruchu ciaglym (uszczelka ta zamocowa¬ na na tloku jest dociskana do scianek cy¬ lindra wskutek cisnienia, wywieranego cie¬ cza) przedstawia soba szereg niedogodno¬ sci.Poniewaz ciecz przyciska uszczelke skórzana do cylindra, przeto tlok rozciaga te uszczelke w czasie swego skoku nape¬ dzajacego. Jezeli rozciaganie przekroczy wytrzymalosc skóry, moze nastapic oder¬ wanie sie wystajacych krawedzi uszczelki, co jest tym prawdopodobniejsze, ze kra¬ wedz uszczelki jest cienka ze wzgledu na zepewnienie szczelnosci nawet przy nie¬ wielkim cisnieniu wywieranym ciecza.Prócz tego czastki stale, jakie ciecz moze wprowadzac ze soba, beda gromadzi¬ ly sie na wewnetrznej gladzi cylindra, sta¬ nowiac wówczas dodatkowa przyczyne zu¬ zywania sie skóry.Wynalazek niniejszy zapobiega równiez i tym róznym niedogodnosciom, a to dzieki nastepujacym ulepszeniom, które moga byc stosowane oddzielnie lub lacznie. Ulepsze¬ nia te polegaja na tym, ze miedzy draz¬ kiem, tloka, dzwigajacym krazek, a pro¬ wadnica tego drazka jest umieszczony u- klad kulkowy, przy czym kulki sa umie¬ szczone w kilku rzedach na obwodzie tulei, osadzonej ruchomo miedzy drazkiem a pro¬ wadnica, ponadto sa przewidziane srodki, ograniczajace skok tulei do polowy skoku tloka; nastepnie uszczelka skórzana jest zamocowana na cylindrze, tlok zas jest do¬ statecznie dlugi, tak, iz moze naciskac na uszczelke podczas calego swego skoku, przy czym w przedniej czesci cylindra znajduje sie wydrazenie, w które moga wpadac czastki stale, doprowadzane razem z ciecza.W tak udoskonalonym przyrzadzie po¬ miarowym tarcie powierzchni metalowych jest zastapione toczeniem sie kulek we wszystkich punktach skoku tloka tak, ze duze nawet reakcje boczne na drazek nie powoduja powazniejszego oporu wzdluz o- si drazka.Prócz tego cisnienie cieczy tak dziala na uszczelke skórzana tloka, ze tlok ja do¬ ciska, a nie rozciaga, dzieki czemu zapo¬ biega sie odrywania sie skóry.Wynalazek niniejszy ma równiez na ce¬ lu uzyskanie takiej postaci wykonania przyrzadu mierniczego, dzieki której z jed¬ nej strony otrzymuje sie prawie absolutna proporcjonalnosc miedzy iloscia cieczy wydzielonej a katem obrotu walka, a z drugiej strony uzyskuje sie staly moriient obrotowy tego walka.Przedmiot wynalazku niniejszego jest uwidoczniony schematycznie tytulem przy¬ kladu na rysunku, przy czym na fig. 1 przedstawiono przekrój pionowy a na; fig. 2 — przekrój poziomy jednej postaci wy¬ konania urzadzenia, na fig. 3 podano wi¬ dok z góry rozdzielacza, na fig. 4 — wi¬ dok z góry kciuka, poruszanego przez tloki, na fig. 5 — przekrój wzdluz osi czesci licznika ciaglego, odpowiadajacej jednemu cylindrowi wedlug odmiennej po¬ staci wykonania, na fig. 6 podano wykres, dotyczacy znanego licznika ciaglego, na — 3 —fig. 7 — wykres licznika wedlug wynalaz¬ ku niniejszego, wreszcie na fig. 8 — uwi¬ doczniono szczególna korzystna postac kciuka.Jak wynika z fig. 1 i 2, kazdy tlok 1 jest polaczony na stale z drazkiem prowa- dniczym 9 (trzonem), przesuwajacym sie w prowadnicy nieruchomej 10. Na drugim koncu tego trzona umocowany jest obroto¬ wo na kulkach krazek 11. Krazek toczy sie po kciuku 12 o odpowiedniej postaci, zaklinowanym na walku 2. Wypadkowa sil napedowych lub oporowych czterech krazków, dzialajaca na kciuk, powoduje obrót walka 2. Sprezyny przeciwdzialaja¬ ce 13a, 13b, 13C, 13d, maja na celu zneu¬ tralizowanie sil bezwladnosci podczas obrotu.Kciuk 12 posiada postac, uwidocznio¬ na na fig. 4. Zewnetrzny zarys kciuka sklada sie z dwóch odcinków luków kolo¬ wych, odpowiadajacych katowi a o srod¬ kach, lezacych na osi geometrycznej wal¬ ka 2, w pozostalej zas czesci swego obwo¬ du kciuk sklada sie z dwóch krzywych, bedacych ewolwentami kola i laczacych ze soba wymienione dwa odcinki lukowe.Jest rzecza oczywista, ze w czasie sty¬ kania sie dwóch przeciwleglych sobie kraz¬ ków z lukowymi czesciami kciuka, zawar¬ tymi w kacie a, beda nieruchome odpo¬ wiednie dwa tloki.Jak wynika z fig. 3, rozdzielacz jest zaopatrzony w pokrywy, zaslaniajace przeloty, odpowiadajace obrotowi o kat, równy katowi a.Z powyzszego wynika, ze pokrywy przeslaniaja otwory w zakresie katów obrotowych a, to jest w czasie, gdy odpo¬ wiednie tloki pozostaja nieruchome, dzieki czemu obrotowe urzadzenie rozdzielcze nie moze byc uniesione wskutek cisnienia cie¬ czy lub wskutek pozostawania w martwych punktach. Rozdzielacz 5 jest zatem tak szczelny, iz nie przepuszcza nawet malych ilosci cieczy.Z drugiej strony rozdzielacz obrotowy 5 jest zaklinowany bezposrednio na walku 2 od strony cieczy doplywowej (fig. 1).W celu zrównowazenia cisnienia, skiero¬ wanego od góry ku dolowi i spowodowa¬ nego ciecza, plynaca ku górze, oraz daza¬ cego do oderwania slupa cieczy od jego powierzchni oparcia, walek 2 poddaje sie dzialaniu sily, skierowanej ku górze i uzy¬ skanej za posrednictwem przepony 14* przejmujacej nacisk cieczy, plynacej ku górze poprzez kanal 15, wykonany w wal¬ ku 2, lub w inny sposób. Odpowiednie po¬ wierzchnie rozdzielacza 5 i przepony 14 sa obliczone tak, aby sila wypadkowa byla skierowana ku górze i nie przekraczala wartosci, odpowiadajacej sile tarcia roz¬ dzielacza o jego powierzchnie oporowa.Sprezyna 16 utrzymuje rozdzielacz obro¬ towy 5 w polozeniu, w którym sie zatrzy¬ ma.Wedlug przykladu wykonania, uwido¬ cznionego na fig. 5, tlok 1, przesuwajacy sie w cylindrze 30, jest polaczony z wal¬ kiem 2 licznika za posrednictwem trzona 9, krazka 11 i kciuka 12, zaklinowanego na tym walku 2. Obieg cieczy w jednym i drugim kierunku odbywa sie poprzez ka¬ nal 31, laczony kolejno z wlotem i wylo¬ tem cieczy za posrednictwem luzu roz¬ dzielacza obrotowego 5, zaklinowanego na walku 2.Miedzy trzonem 9 a jego prowadnica 10 jest przewidziany stosunkowo znaczny odstep 17, w którym jest osadzona tuleja 18 z pozostawieniem niewielkiego luzu za¬ równo od strony trzona 9, jak i od strony prowadnicy 10. W tulei tej sa wykonane otwory 19, rozmieszczone na okolo w kil¬ ku rzedach (w dwóch jak w danym przy¬ kladzie wykonania), w których sa osa¬ dzone kulki 20, wspólpracujace jedno¬ czesnie z trzonem 9 i z prowadnica 10.Posrodku tulei 18 jest przewidziana szczelina podluzna 21, w która wchodzi — 4 —czop 22, polaczony na stale z prowadnica 10, np. za pomoca sruby 23.W czasie dzialania licznika, tlok prze¬ suwa sie o scisle okreslony skok C. Pod¬ czas tego ruchu kulki 20 tocza sie zarówno po jego trzonie 9, jak i po prowadnicy 10 tak, ze tuleja przesuwa sie o skok równy V2 C. Czop 22, wspóldzialajac ze szczeli¬ na 21, ogranicza przesuwanie sie tulei 18 do tej wartosci skoku, a ponadto zapobiega obracaniu sie tej tulei.Odstep miedzy obydwoma szeregami kulek wzdluz osi trzona 9, dlugosc tego trzona oraz dlugosc prowadnicy 10 sa do¬ brane tak, aby w czasie calego skoku tlo¬ ka 1 kulki stykaly sie zawsze jednoczesnie z trzonem 9 i z prowadnica 10.Szczelnosc tloka 1 wzgledem cylindra 30 uzyskuje sie za pomoca wkladki skó¬ rzanej 27, zamocowanej na cylindrze przy pomocy odpowiedniego krazka dociskowe¬ go 28. Tlok jest tak dlugi, iz krawedz wkladki skórzanej 27 przylega do po¬ wierzchni tloka na calej dlugosci jego skoku.Czesc oslony przed cylindrem posiada postac czaszy 29, na której dno opadaja czastki stale, mogace sie przedostac ra¬ zem z ciecza przez kanal 31, dzieki czemu czastki te, nie mogac utrzymywac sie na tloku, nie przedostana sie do cylindra 30.Taki rodzaj uszczelnienia moze byc za¬ stosowany w licznikach o ruchu ciaglym, w których walek moze byc poruszany w inny sposób, niz za pomoca systemu kraz¬ ków i kciuków.Ponadto jest rzecza wiadoma, ze w liczniku ciaglym, w którym walek licznika jest uruchomiany za pomoca ukladu kor¬ bek, chwilowa szybkosc tloka zmienia sie od poczatku do konca skoku tloka wedlug sinusoidy, podobnej do krzywej a d g, uwidocznionej na wykresie wedlug fig. 6, przy czym na wykresie tym na osi odcie¬ tych oznaczono katy obrotu walka liczni¬ ka.Poniewaz chwilowy Wydatek cieczy, przepychanej przez ten tlok jest równy iloczynowi chwilowej szybkosci tloka, po¬ mnozonej przez przekrój tloka, przeto krzywa ta przedstawia równiez w odpo¬ wiedniej skali zmiane chwilowych wydat¬ ków cieczy, odpowiadajacych poszczegól¬ nym polozeniom tloka miedzy poczatkiem a koncem jego skoku, to znaczy te zmiane, podczas której tlok odgrywa role napedu walka licznika.Krzywa ta przedstawia równiez w od¬ powiedniej podzialce zmiane wypadko¬ wych sil napedzajacych, wynikajacych z naprezenia, powodowanego cisnieniem cie¬ czy na wymieniony tlok i przenoszonego na walek licznika za posrednictwem uklar du korbowego.W liczniku ciaglym, zawierajacym np. cztery tloki, cykl pracy kazdego z tloków jest przesuniety o 90° wzgledem cyklu tloka poprzedzajacego. Sposób rozdzialu cieczy na tloki jest tego rodzaju, ze dwa tloki wspóldzialaja zawsze przy rozdziela¬ niu cieczy, jak równiez przy napedzaniu walka licznika, za wyjatkiem czwil, w któ¬ rych tloki te przechodza przez swe punk¬ ty martwe (poczatek i koniec skoku tlo¬ ków), w których tylko jeden tlok powo¬ duje wydzielanie cieczy i uruchomia wa¬ lek licznika.Np. jak to wynika z wykresu wedlug fig. 6, rzedne krzywej a d dodaja sie (miedzy 0 i 90°) do rzednych krzywej d' g' tloka poprzedzajacego bezposrednio, i (miedzy 90° i 18(P) do rzednych krzywa a" d" tloka nastepujacego.Krzywa wypadkowa d* m d n d" przedstawia soba zmiane chwilowego wy¬ datku cieczy w czasie polowy obrotu wal¬ ka. Krzywa ta przedstawia równiez, w od¬ powiedniej podzialce, zmiane sil, dzialaja¬ cych na wymieniony walek.Z sinusoidalnego przebiegu tej krzy¬ wej wynika, ze zmiana wydatku cieczy nie jest proporcjonalna do zmiany kata óbro- — 5 —tu walka licznika, od którego zaleza wska¬ zania. Zgodnosc ta istnieje tylko wtedy, gdy rozpoczecie i zakonczenie pomiaru przypada w punkcie tej samej rzednej krzywej, to znaczy tylko wtedy, gdy kat obrotu, odpowiadajacy pomiarowi po¬ wierzchni, jest wielokrotnoscia kata 90°.W innych przypadkach istnieja róznice miedzy wydzielona objetoscia cieczy a wskazaniami odczytów, nastepnie naj¬ mniejsze wartosci sil napedowych przy¬ padaja w przejsciach przez martwe punk¬ ty, to znaczy wlasnie w chwili, w której licznik wykazuje najwiekszy opór. Z po¬ wyzszego wynika wzrost napedowego ci¬ snienia cieczy w tych punktach przejscia, co prowadzi do uderzen. Te powtarzajace sie uderzenia, powstajace przy mijaniu punktów martwych, powoduja drgania, szkodliwe dla nalezytego dzialania liczni¬ ka.Dzieki zastosowaniu w przyrzadzie po¬ miarowym walka stosownie do wynalazku niniejszego, napedzanego za pomoca kraz¬ ków i tarczy kciukowej, specjalnie uksztal¬ towanej (fig. 8), wyzej wymienione niedo¬ godnosci daja sie calkowicie usunac.Luki R B i LF tego profilu, rozmiesz¬ czone symetrycznie wzgledem linii X — X, sa lukami wycinków kolowych o kacie a, przy czym srodki tych kól przypadaja na osi geometrycznej walka licznika.Obwód napedowy A D G tarczy kciu¬ kowej, to jest czesc, przejmujaca nacisk tloków, jest wykonany tak, ze miedzy bo¬ kami kata a, symetrycznymi wzgledem osi Y — Y, prostopadlej do X — X odpowia¬ dajacej przejsciu przez punkt martwy, to jest w czesci C D E kat miedzy styczna a promieniem, przechodzacym przez walek licznika, posiada wartosc, znacznie sie rózniaca od wartosci, odpowiadajacej te¬ mu samemu katowi w przyleglych cze¬ sciach luku BC i EF.Dzieki temu powieksza sie chwilowa szybkosc tloka w czasie jego przejscia przez czesc CDE, odpowiadajaca punkto¬ wi martwemu, a wiec powieksza sie rów¬ niez chwilowy dodatek cieczy oraz wiel¬ kosc sil napedzajacych licznik.Luki B C, C E, E F obwodu napedowe¬ go tarczy kciukowej sa uksztaltowane tak, aby, uwzgledniajac poprzednie zalozenie, krzywa chwilowych szybkosci tloka, od¬ dzialywujacego na te luki, posiadala ksztalt linii A0 B0 C0 D0 E0 F0 G0 we¬ dlug fig. 7.Czesc A0 B0 tej krzywej odpowiada przejsciu drazka tloka na wprost luku ko¬ lowego A B o srodku O, czesc B0 C0 — odpowiada czesci lukowej B C, czesc C0 E0 — odpowiada przejsciu drazka przez luk C E, w którym zmienia sie gwal¬ townie kat miedzy styczna a promieniem, czesc E0 F0 odpowiada czesci lukowej E F i wreszcie czesc F0 G0 — odpowiada lukowi kolowemu F G o srodku O.W tym samym przeciagu czasu krzywe, odpowiadajace tlokom, odgrywajacym ro¬ le pedna, sa z jednej strony krzywa D'0 E\ F\ G'0 a z drugiej strony krzywa A" D" C" TY' o ° o ^ o u o* Wszystkie te krzywe wedlug wykresu fig. 7 podaja równiez w odpowiedniej po- dzialce zmiany wydatku cieczy.Krzywa calkowitego wydatku cieczy mozna otrzymac przez dodanie do siebie rzednych krzywych A0 B0 C0 D0 i rzed¬ nych krzywych D'0 E'0 F'0 G'0 w grani¬ cach miedzy katami 0° i 90° oraz rzednych krzywych D0 E0 F0 G0 i A"0 5"0 C" 0 ^"o w granicach miedzy katami 90° i 180°.Krzywa wypadkowa, przedstawiajaca ten wydatek cieczy, jest prosta pozioma D'0 D0D"0.Sily napedowe, pochodzace od parcia tloka na grzbiet A C G nie zmieniaja sie wedlug krzywej A0 B0 C0 D0 E0 F0 G0, lecz wedlug krzywej, przebiegajacej niesy¬ metrycznie w stosunku do ruchu ramienia dzwigni, przechodzacego kolejno przez wartosc OA, OB, OC itd. Jednakze krzy- — 6 —wa wypadkowych sil napedowych jest prosta, podobna do prostej D'0 D0 D"0.Z powyzszego wynika, ze wedlug tej postaci wykonania zmiennosc chwilowego wydatku cieczy licznika za jeden obrót odpowiada bardzo dokladnie zmianom ka¬ ta obrotu walka licznika, poruszajacego wskazówki odczytowe, dzieki czemu nie moga powstac róznice miedzy objetoscia cieczy rozdzielonej a wskazaniami liczni¬ ka i to niezaleznie od wyjsciowego punktu pomiaru i jego zakonczenia, sily napedo¬ we, dzialajace na walek licznika sa prawie stale przy wszystkich polozeniach kato¬ wych, dzieki czemu usuwa sie wszelkie uderzenia przy przejsciu przez punkty martwe.Tlok przyrzadu, odepchniety kciukiem, to jest ten tlok w cylindrze, który w danej chwili nie zasysa cieczy, nie wspóldziala równiez ani w pomiarze, ani nie wywiera nacisku na tarcze kciukowa, gdyz podczas calego swego skoku obie czesci cylindra, ograniczone tym tlokiem, sa polaczone ze soba.Obwód G K A tarczy kciukowej w tym polozeniu wedlug fig. 8 jest uksztaltowany * tak, ze chwilowa szybkosc tego tloka zmie¬ nia sie wedlug krzywej sinusoidowej, po¬ dobnej do krzywej a d g wedlug fig. 6. PL