Przedmiotem niniejszego wynalazku jest samoczyny zawór z plaska plytka za¬ worowa i jedna lub kilkoma szczelinami pierscieniowymi, w którym przeplywajacy czynnik napotyka na daleko mniejszy opór.Wynalazek polega na tym, ze górna czesc szczelin przeplywowych w tarczy przepu^ stowej i dolna czesc szczelin przeplywo¬ wych w tarczy wyplywowej znajduja sie vr" przyblizeniu w jednakowym polozeniu na¬ chylonym i sa przestawione wzgledem sie¬ bie w taki sposób, ze przeplywajacy czyn¬ nik po wyjsciu z tarczy przepustowej, za-chowujac swój kierunek, przeplywa szcze¬ line miedzy tarcza przepustowa i plytka zaworowa,4 doplywajac bez przeszkód do tarczy wyplywowej. w jednopierscjjeniowych plytach zawo¬ rowych stosowsftio?juz skosnie na zewnatrz skierowane szczeliny przepustowe, wskutek czego czynnik przy otwartej plytce zaworo¬ wej przeplywal obok niej i obok tarczy wyplywowej w przyblizeniu promieniowo.Niemozliwy jest przeplyw bez przeszkód przez kanaly prowadnicze tarczy wyply¬ wowej, kierujace czynnik w taki sposób, ze wyplywa on w kierunkach promieni. Wyko¬ nywano równiez szczeliny w tarczy przepu¬ stowej i wyplywowej w postaci dysz. To wykonanie mialo jednak na celu zmniej¬ szenie tarcia przy wejsciu czynnika do szczelin wzglednie wyplywie tegoz z nich, lecz nie zdazalo do laczenia strumieni czynnika w taki sposób, zeby one bez wiek¬ szych strat wskutek wirowania przeplywa¬ ly przeswit miedzy tarcza przepustowa i otwarta plytka zaworowa, a nastepnie bez przeszkód do dyszowych szczelin tarczy wyplywowej.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia zawór w przekroju podluznym, przy czym plytka zaworowa jest z lewej strony uwidoczniona w polozeniu zamknie¬ tym, a z prawej strony w polozeniu otwar¬ tym, fig. 2 zas wskazuje z lewej strony tar¬ cze wyplywowa, a z prawej stroily tarcze przepustowa w widoku z góry.Tarcza przepustowa a posiada trzy wspólsrodkowe szczeliny przeplywowe 6.Wyloty c tych szczelin nie sa prostopadle do plaskiej górnej powierzchni tarczy a, lecz sa nachylone wzgledem niej pod katem mniejszym od 90°. Najlepiej gdy wyloty c zwrócone sa skosnie na zewnatrz i posia¬ daja postac dyszy, czyli sa zwezone od dolnej strony tarczy przepustowej ku gó¬ rze.Poszczególne pierscienie tarczy przepu¬ stowej a sa polaczone w znany sposób za pomoca promieniowych zeber d.Nad tarcza przepustowa a znajduje sie plytka zaworowa /, która, jak wskazuje fig. 1, jest wodzona przesuwnie na tulejce g, otaczajacej trzon zaworu. Oczywiscie, mozna zastosowac takze inne prowadzenie plytki zaworowej, np. za pomoca wodzi¬ ków, krazków lub podobnych narzadów po¬ mocniczych, które nie ma znaczenia dla ni¬ niejszego wynalazku, Przesuw plytki zaworowej jest ograni¬ czony za pomoca plytki dlawiacej h, przy¬ legajacej do dolnej powierzchni tarczy wy¬ plywowej i. Plytka h moze byc w pewnych przypadkach takze pominieta. Tarcza wy¬ plywowa i jest zaopatrzona w promieniowe szczeliny pierscieniowe k. Dolna czesc m kazdej szczeliny k, czyli znajdujaca sie najblizej plytki zaworowej, jest odchylona od kierunku pionowego i znajduje sie mniej wiecej w kierunku górnych czesci c szcze¬ lin b w tarczy przepustowej. Najlepiej na¬ dac odcinkom m szczelin w tarczy i nieco mniejsze nachylenie wzgledem prostopa¬ dlej osi zaworu niz dyszowym kanalom c w tarczy przepustowej.Poszczególne pierscienie tarczy wyply¬ wowej i sa polaczone w znany sposób za pomoca promieniowych zeber n.Opisany zawór dziala w sposób naste¬ pujacy. Ze skosnie na zewnatrz skierowa¬ nych dyszowych kanalów c tarczy przepu¬ stowej wyplywa czynnik w postaci gestych strumieni, które przeplywaja prostolinijnie przeswit miedzy tarcza przepustowa a i plytka dlawiaca h, w którym miesci sie plytka zaworowa /, doplywajac do dolnej czesci m szczelin k w tarczy wyplywowej.Odpowiednio do ksztaltu szczelin k naste¬ puje w tarczy wyplywowej zmiana kierun¬ ku przeplywu podobnie, jak na lopatkach kierowniczych, mianowicie w taki sposób, ze czynnik wyplywa, podobnie jak w zna¬ nych zaworach, prawie lub zupelnie równo¬ legle do trzonu zaworowego. - 2 —W znanych zaworach czynnik przeply¬ wajacy zmienia w zaworze dwa razy kie¬ runek pod katem 90°f natomiast wedlug wy¬ nalazku zostaje on za pomoca odpowiednio wykonanych narzadów kierujacych odchy¬ lony pod znacznie mniejszym katem od kierunku doplywu, w tarczy zas wyplywo¬ wej za pomoca podobnych narzadów na¬ stepuje przywrócenie pierwotnego kierunku z jak najmniejszymi stratami. Przede wszystkim nie nastepuje zmiana kierunku przeplywu w przeswicie miedzy tarcza przepustowa i tarcza wyplywowa; przez ten przeswit przeplywa czynnik pelnym stru¬ mieniem, Przy tym dyszowy ksztalt otwo¬ rów wylotowych c w tarczy a zapobiega stratom wskutek rozprezania w przeswicie.Szczególna zaleta takiego wykonania zaworu polega na tym, ze sprezyny zamy¬ kajace, dzialajace na plytke zaworowa /, moga byc slabsze. W plytke zaworowa / uderzaja strumienie czynnika tylko w okre¬ sie otwarcia i przy tym pod katem mniej¬ szym niz 90°. Cisnienie strumienia jest wiec znacznie mniejsze niz przy prostopadlym uderzaniu czynnika. W stanie otwartym strumien w ogóle nie styka sie z plytka za¬ worowa /, jak to wynika jasno z fig. 1.Wskutek tego przeswit otwarcia jest mniej¬ szy niz w znanych zaworach, wobec czego w pewnych przypadkach moga byc pomi¬ niete rózne narzady dlawiace, np, plytka h lub inny narzad.Przesuw plytki zaworowej / nie potrze¬ buje byc powiekszony ponad miare, wyni¬ kajaca z pelnego przeplywu strumienia.Powiekszenie przesuwu nie powodowaloby zreszta powiekszenia przekroju przeplywu, Z tego powodu zawory wedlug wynalazku moga posiadac male przesuwy, dzieki cze¬ mu nadaja sie szczególnie do maszyn tlo¬ kowych z duza liczba obrotów.Wreszcie zawór wedlug wynalazku u- mozliwia osiagniecie wiekszej szybkosci przeplywu niz znane zawory, poniewaz przeplyw czynnika odbywa sie bez prze¬ szkód zwartymi strumieniami. Wobec tego zawór moze miec przy nie zmienionej sprawnosci mniejsze wymiary niz znane zawory, z czego wynika, ze osiaga sie takze zmniejszenie kosztów produkcji. PL