W miare wzrostu szybkosci ruchu po¬ jazdów wzrasta tez i trudnosc szybkiego i niezawodnego ich hamowania. Uzywane niekiedy do tego celu w hamulcach szczeki zelazne powoduja nadmierne zuzycie bebnów hamulcowych, lub tez wykazuja zbyt male tarcie przy zaciskaniu wzgledem tych ostatnich.Z tego powodu zamiast szczek zelaz¬ nych stosuje sie czesto elastyczne okladziny hamujace, zawierajace np. gume i azbest i wykazujace duzy wspólczynnik tarcia wzgledem bebnów hamulcowych, a nie po¬ wodujace szybkiego zuzycia tych ostatnich.Okazalo sie jednak, ze skutecznosc dzialania takich okladzin obniza sie znacz¬ nie przy duzych szybkosciach ruchu, po¬ niewaz wspólczynnik tarcia staje sie wów¬ czas znacznie mniejszy. Tak np. przy szyb¬ kosci obwodowej bebna, wynoszacej 5 m/sek, wspólczynnik tarcia wynosi 0,5 na¬ tomiast przy szybkosci 30 m/sek wynosi on juz tylko 0,1.Przy duzych szybkosciach dzialanie ha¬ mujace jest przeto bardzo niezadowalajace, oprócz tego zas zachodzi niebezpieczenstwo zatarcia sie hamulców przy zmniejszajacej sie szybkosci z powodu szybkiego wzrostu wspólczynnika tarcia, co moze spowodowac uszkodzenie pojazdu.Ponadto wymienione okladziny nie czy¬ nia zadosc wysokim wymogom takze i z tego powodu, ze podczas hamowania zacho¬ dzi przeksztalcanie znacznych ilosci pracyhaffin&ailla: te dfeplc*. tfScczMe 2as okla¬ dziny nic wytrzymuja temperatur, wyno¬ szacych sto kilkadziesiat jfstopni, Z oczy¬ wistych powodów równiez i odprowadza¬ nie ciepla jest niedostateczne.Niedogodnosci te moga byc usuniete we¬ dlug wynalazku dzieki zastosowaniu B@we- go materialu do celów hamowania, a miar nowicie otrzymanego przez wypalanie i spiekanie sposobem podobnym, jaki np. ma zastosowanie przy wyrobie sztucznego we¬ gla. Tak np» ktbcek hamulcowy moze hyc wykonany z wegla, zmieszanego i spraso¬ wanego lub wypalonego ze smola, ciekia lub stala lub cialami podpbaymi* sluzacymi zarazem jako spoiwo. Do cial tych mozna tez dodac cial, powiekszajacych dzialanie hamujace, jak np. gliny, piasku lub azbe¬ stu.Tak wykonane kloce hamulcowe* zawie¬ rajace wegiel, znosza z latwoscia tempera¬ tury, wynoszace okolo 400 — 500°C, wyka¬ zuja w porównaniu z okladzinami wlókni¬ stymi znacznie wyzsze przewodnictwo cieplne, przede wszystkim zas posiadaja wzgledem stali wspólczynnik tarcia, który spada tylko bardzo nieznacznie w miare wzrostu szybkosci ruchu.Tak np. wartosci wspólczynnika tarcia, wynoszace od 5 do 4@ m/sek, daja sie osiagnac be^ trudu. Juz ta okolicznosc stanowi znaczny postep w porównaniu z okhtdamami gumo- wo-azbestowymi.Ponadto do klocków hamujacych we¬ dlug wynalazku mozna^ dodawac podczas ich wyrobu cial, które, jak doswiadczenie wykazuje, powiekszaja wspólczynnik tar* cm, byle tylko domieszki te wytrzymywaly wyzsze temperatury (np. azbest). Tenostat¬ ni warunek jest konieczny.Podobne wyniki mozna tez osiagnac, stosujac masy ceramiczne. Okladziny, za¬ wierajace wegiel, jako skladhik podstawo¬ wy, umozltwiaja dobre docieranie klocków hanjolcowych do- bebnów hamulcowych, i sa one tez poza tym mniej sztywne i kru¬ che.Dla. istoty i dla zastosowania wynalazku budowa hamulca jest obojetna; zaleznie od tego, czy chodzi o hamulec do pojazdów, j^atd^cych po szynach, czy tez do samocho- dów^ czy tez o hamulec do dzwigów, ha¬ mulce te moga miec rozmaita budowe. W iwsypadku hamulców bardzo ciezkich, ja¬ ki* znajduja np. zastosowanie w wagonach szerokotorowych, dobrze jest osadzic nie¬ zawodnie klocki faiftuileowe w odpowied¬ niej oprawie, np. przy odlewaniu tej opra¬ wy. Mozna p«zy tym, nadlac zebra chlodza¬ ca, shiiace «fo iepsszegp odprowadzania cie¬ pla pracy hamowania.W przypadku hamulców lzejszych, np. hamulców do samochodów, bardziej celowa jest inna budowa, umozliwiajaca latwa wy¬ miane ceramicznych klocków hamulcowych, bez stosowania szczególnych srodków po¬ mocniczych, dzieki czemu jedna i ta sama oprawa klocków hamujacych moze byc u- zywana bez zmiany. Nalezy przy tym tylko zwracac szczególna uwage na takie osa¬ dzenie klocka hamulcowego, aby podczas hamowania nie doznawal on obciazenia na zginanie, lecz jedynie obciazenie na sciska¬ nie. Mozna to osiagnac latwo i pewnie w ten sposób, ze podstawowej powierzchni klocka hamulcowego nadaje sie ksztalt pl&ski, któ¬ ry nastepnie mozna glfedko ods^lifowac, równiez odpowiednia powierzchnie oprawy klocków, na której ta pl&ska powierzchnia klocka ma spoczywaj wykonywa postaci gladkiej plaszczyzny przez od* powiednia obróbke. W razie sporzadze¬ nia oprawy za pomoca odlewania pod cis¬ nieniem, mozna bez obróbki ©trzymac do¬ statecznie plaskie rzeczone powierzchnie.Zabezpieczenie takich klocków hamul¬ cowych, osadzonych w oprawach, przed przesunieciami bocznymi* moze byc wyka* naste w sposób dowelfcy. Bardzo proste za¬ bezpieczenie polega na okreceniu hamaka drutem, umieszczonym w zlobku, wyrobia* - 2 —tiym w klockach iftamulcowyck oraz w ich oprawie.Na rysunku przedstawiony jest mozli¬ wie prosty przyklad wykonania hamulca wedlug wynalazku.Cyfra 1 (fig. 1) oznacza metalowa opra¬ we klocków hamulcowych, wykonana e- wentualnie jako odlew pod cisnieniem i za¬ opatrzona w wyfrezowane wyciecia 2„ w których umieszcza sie klocki hamulcowe J.W zlobek 4 wklada sie ciegno przytrzymu¬ jace 5, które korzystnie jest wykonac z drutu, aby mozna go bylo nastepnie docia¬ gac, w celu zabezpieczenia klocków 3 przed wypadaniem i przed przesuwaniem bocz¬ nym. Oczywiscie, zabezpieczenie to moglo¬ by byc wykonane takze inaczej.Fig. 2 przedstawia hamulec w przekro¬ ju, którego klocek hamulcowy 6, wykonany z materialu ceramicznego lub z wegla sztucznego, jest umocowany w oprawie 7, zaopatrzonej w tym cehi w wyciecie w po¬ staci jaskólczego ogona. Oprawe te odlewa sie wraz z klockami hamulcowymi. Jest ona zaopatrzona w zebra do chlodzenia 8, od¬ prowadzajace znaczne ilosci ciepla, wy¬ twarzajace sie podczas hamowania. Opra- wa ta wraz z klockami 6 jest przyciskana przegubowo do bebna hamulcowego 10 za pomoca trzpienia, przechodzacego przez odpowiednie przewiercenie 4. PL