Wynalazek niniejszy dotyczy podatnego sprzegla do przenoszenia momentów obrotu walu napedzajacego na wal napedzany.Wal napedzany znajduje sie zasadniczo w przedluzeniu walu napedzajacego, lecz, o- czywiscie, dzieki podatnosci sprzegla, waly posiadaja moznosc wzglednych przesuniec.Podatne sprzegla sa znane. Jednakze sprzeglo wedlug wynalazku posiada budo¬ we szczególnie zwarta i prosta, umozliwia¬ jaca dostosowanie podatnosci sprzegla do rozmaitych wzajemnych przesuniec obu walów, jako to wspólosiowego zblizania^ oddalania sie obu walów, na wzgledne'ru chy katowe walów, a przede wszystkim na przesuniecia boczne jednego z walów. wzgledem wspólnej osi, przy czym regulu¬ je sie w sposób najkorzystniejszy podat¬ nosc katowa, która pochlania drobne, wzgledne wahania szybkosci katowej obu walów.Stosownie do wynalazku na zblizonych ku sobie koncach walów osadza sie po jed¬ nej tarczy, których brzegi laczy sie przy pomocy wycinków pierscienia z gumy lub podobnego podatnego materialu. Zamiast kilku wycinków mozna zastosowac tylko je¬ den pierscien gumowy, wspólosiowy z wa- Wycinki lub pierscien sa zespolone \ 'z^p^dadkami, najlepiej plaskimi, osadzo- ' nymi 1a\ tarczach prostopadle do osi wa¬ lów.\Celem zachowania malyck rozmiarów sprzegla wedlug wynalazku, nalezy umie¬ scic polaczenia tycH tdr^z z walami na¬ przeciw siebie- w przestrzeni pomiedzy tar¬ czami.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia sprzeglo podatne w przekroju wzdluz wspólnej osi polaczonych walów, fig. 2 — w widoku z góry lacznik, zdjety z tarczy, fig. 3 — równiez w widoku z gó¬ ry czesc tarczy, odpowiadajaca laczniko¬ wi, przedstawionemu na fig. 2, fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV — IV na fig. 2, fig. 5, 6 i 7 przedstawiaja przekroje po¬ przeczne lacznika w róznych polozeniach roboczych.Na fig. 1 przedstawiono dwa waly, z których wal 1 jest np. walem napedzaja¬ cym, a wal 2 — walem napedzanym. Tar¬ cza 3 jest napedzajaca, a tarcza 4 — na¬ pedzana. Wlasciwe laczniki elastyczne 5, 5' sa wykonane z masy gumowej i przymo¬ cowane do podkladek 6, 6', przysrubowa¬ nych do tarcz 3 i 4 przy pomocy srub 12 i nakretek 11, IV o lbach wpuszczonych w mase gumowa.Polozenie lba sruby, wpuszczonej w gu¬ me, zaznaczono na fig. 2 liniami przerywa¬ nymi 14. Poza tym dobrze jest zaopatrzyc kazda srube w nosek 15, który wchodzi w odpowiedni wykrój podkladki i zapobiega obracaniu sie sruby w czasie nakrecania nakretki 11 na gwintowany sworzen 12.Zakonczenia walów 1 i 2 maja ksztalt Stozka i sa zaopatrzone na koncu w gwin¬ ty, sluzace do zamocowania tarcz przy po¬ mocy nakretek 7 i 8. Waly sa osadzone w lozyskach 9, 10.Sposób zakladania sprzegla zalezy od jego budowy. O ile posiada ono tylko jeden lacznik pierscieniowy 5, 5', wówczas dla przytwierdzania go do tarcz 3, 4 nalezy je odpowiednio rozsunac, co wymaga rozebra¬ nia przynajmniej jednego z lozysk 9, 10.Wedlug innej, bardziej wskazanej po¬ staci wykonania wynalazku uzywa sie wiek¬ szej ilosci laczników 5, 5', które razem tworza zespól pierscieniowy; ta odmiana wykonania wynalazku ma na celu ulatwie¬ nie osadzania i wyjmowania tych laczni¬ kowi oraz ulatwienie dostepu do przestrze¬ ni, zawartej miedzy tarczami, np. dla doci¬ sniecia lub rozluzniania nakretek 7, 8.Osadzanie i wyjmowanie laczników e- lastycznych mozna równiez uskuteczniac bez rozsuwania tarcz 3, 4, dzieki zastoso¬ waniu w tarczach 4 bocznych, równole¬ glych wykrojów 13 (fig. 3), w które wsu¬ wa sie gwintowane sworznie srub 12, wy¬ stajace na zewnatrz podkladek (fig. 3).Dla zapobiezenia przesunieciom laczni¬ ków pod dzialaniem sily odsrodkowej, po¬ wstajacej wskutek obrotów walu, które to przesuniecia moglyby nastapic pomimo za¬ cisniecia nakretek 11, w tarczy sa wykona¬ ne wglebienia 16 (fig. 3), w kazde z któ¬ rych wchodzi krazek cierny 17 (fig* 1)* Na fig. 2 przedstawiono lacznik podat¬ ny o ksztalcie wycinka wienca, o kacie we¬ wnetrznym 45°, w przypadku zastosowa¬ nia zespolu osmiu laczników. Oczywiscie, mozliwe jest zastosowanie wiekszej lub mniejszej ich ilosci, zaleznie od obciazenia sprzegla.Równiez ksztalt przekroju poszczegól¬ nych laczników moze byc dowolny, np. ko¬ listy, owalny, kwadratowy, wieloboczny i t. d., przy czym zespól tych narzadów roz¬ mieszczony jest na obwodzie.Dobrze, gdy powierzchnie laczników podatnych sa wklesle, aby uniknac powsta¬ wania nadmiernych natezen przy koncach; mozna równiez pomiedzy lacznikami pozo¬ stawic odstepy 11, jak to przedstawiono na fig. 4 (ukazujacej lacznik elastyczny w przekroju podluznym).Odstepy pomiedzy lacznikami moga byc równe lub nierówne.W celu przystosowania sprzegla do warunków pracy, nalezy przy budowie je¬ go przestrzegac nastepujacych zasad, — 2 —Srednica wewnetrzna powierzchni o* krewnej lacznika podatnego winna byc wieksza od polowy srednicy zewnetrznej tej powierzchni.Szerokosc lacznika podatnego miedzy tarczami winna byc zblizona do jego gru¬ bosci, mierzonej wzdluz srednicy, przy czym dobrze, gdy jest ona od tej grubosci wieksza.Stosownie do wynalazku, gumowe lacz¬ niki podatne posiadaja taki przekrój, by podczas normalnego obciazenia roboczego, natezenia rozkladaly sie mniej wiecej rów- noiaieniie na cala mase; nalezy przy tym wziac pod uwage wszystkie sily, powodu¬ jace natezenia, w szczególnosci sile odsrod¬ kowa, która w pewnych przypadkach mo¬ ze byc znaczna. Masa gumowa powinna byc zatem najciensza w czesci srodkowej, oznaczonej liczba 18 na fig. 1 oraz na fig. 5, przedstawiajacej lacznik podatny w polo¬ zeniu spoczynku. Grubosc wzdluz srodko¬ wej linii GH (fig. 5) jest znacznie mniej¬ sza, anizeli na koncach.Na fig. 6 przedstawiono lacznik, podle¬ gajacy rozciaganiu; w przypadku tym wa¬ ly sa wzgledem siebie przesuniete, a nate¬ zenie w masie jest najwieksze w czesci naj¬ cienszej, t. j. w miejscu GH.Podobnie dzieje sie, gdy na sprzeglo oddzialywuja natezenia, powstajace wsku¬ tek wzglednego ruchu katowego podkladek wzgledem tarcz.Natomiast na fig. 7 przedstawiono lacz¬ nik, podlegajacy jedynie dzialaniu sily od¬ srodkowej. Sila ta powoduje powstawanie natezen rozrywajacych wylacznie w pobli¬ zu podkladek, nie zas w poblizu miejsca GH. W czasie zatem ruchu obrotowego sprzegla, gdy natezenia wskutek sily od¬ srodkowej sumuja sie z natezeniami sily, przenoszonej sprzeglem, zwezenie lacznika podatnego w miejscu GH wyrównuje nate¬ zenia, powstajace w gumie w poblizu pod¬ kladek i w poblizu czesci srodkowej, co wplywa dodatnio na warunki pracy sprze¬ gla. Przekrój lacznika, podatnego, zweza* jacy sie od konców ku srodkowi, stanowi zatem jedna z istotnych cech wynalazku.Oczywiscie, szerokosc, grubosc i ilosc laczników elastycznych moze byc dowol¬ na; mozna w nich równiez wykonac otwory lub zlozyc z warstw; mozna tez miarkowac dowolnie podatnosc sprzegla na rozmaite, wzgledne przesuniecia sprzezonych walów.Wynalazek nie ogranicza sie, oczywi¬ scie, do opisanych przykladów wykonania sprzegla, które moze miec inna budowe, np. mozna inaczej umocowac laczniki na tar¬ czach. PL