Piefw&zcnstwo: 21 ltrtsgd 1936 r. (Wielka Brytania).Wynalazek niniejszy dotyczy dziewiar¬ ki osnowowe), W maszynach tego rodzaju proces dziania jest wykonywany za pomo¬ ca pewnej liczby narzadów wlaczajac w to igly dziewiarskie, które dzialaja na pewna liczbe nici osnowowych. Zazwyczaj zespól wzmiankowanych narzadów zawiera rów¬ niez pewna liczbe prowadników nici osno¬ wowych, które sa przystosowane do wyko¬ nywania ruchu kolowego w taki sposób, iz zarzucaja nici osnowowe na igly, wskutek czego umozliwiaja zaciagniecie petelek na niciach osnowowych za pomoca tych igiel, W stosowanych obecnie dziewiarkach osnowowych osadza sie zwykle poszczegól¬ ne zespoly prowadników nici osnowowych w klocach-obsadach, które sa umocowy¬ wane jedna obok drugiej na dosc ciezkich listwach podporowych. Listwy te sa nazy¬ wane „listwami prowadników nici osnowo¬ wych" lub czesciej „listwami prowadniko- wymi". Dziewiarka osnowowa moze posia¬ dac tylko jedna taka listwe, zwykle jednak posiada ich dwie, trzy, a nawet wieksza ich liczbe, W przypadku wyposazenia dziewiarki w wiecej niz jedna taka listwe kazda z listw dzwiga oczywiscie cala grupe prowadników nici osnowowych (tj pewna liczbe wzmian¬ kowanych powyzej obsad), przy czym wszystkie prowadniki nici osnowowych, na* lezace do kazdej z tych grup, sa rozmiesz¬ czone jeden obok drugiego wzdluz przyna¬ leznej listwy prowadnikowej* Ponadto li-stwa prowadmkowa lub kilka takich listw jest osadzonych przesuwnie w ramionach j wahljf^ch^osa^nydf obrotowo dookola o^^^esa^TO^^J^^^wiiej odleglosci od wymienionych listw. Urzadzenie powyzsze jest zbudowane tak, iz w celu poruszania prowadników w celu zarzucania nici osno¬ wowych dookola igiel dziewiarskich listwa prowadnikowa lub kilka listw prowadnijrio- wych wraz z ich prowadnikami nici osno¬ wowych wprawia sie, jako jeden zespól, jur, szybki ruch wahadlowo-obrotowy dbokola wzmiankowanej osi.Ten ruch wahadlowy j)t$wadfrikó^ piA osnowowych odbywa sie w plaszczyznach pionowych pomiedzy iglami. Na dodatek do wymienionego ruchu wahadlowego pro¬ wadniki nici osnowowych sa przystosowane do wykonywania ruchu wahadlowego w kierunku poprzecznym niezaleznie i z „regu¬ ly w pewnej ustalonej dowolnie kolejnosci.Skutkiem tego ruchu jest ukladanie nici o- snowowych prostopadle do igiel, a skoja¬ rzenie ruchów w bok z, ruchem wahadlowo- obrotowym prowadzi do ukladania nici o- snowowych w petelki dookola igiel.Wzmiankowane ruchy w bok, czyli skoki, sa nadawane prowadnikom nici osnowo¬ wych przez wprawianie listw prowadniko- wych w ruch zwrotny w kierunku ich osi podluznych. Zmieniajac amplitudy tych ru¬ chów zwrotnych mozna osiagnac w tkaninie podlegajacej dzianiu najrozmaitsze desenie zmienne i efekty wzorzyste* W znanych tych dziewiarkach zespoly prowadników nici osnowowych, które skla¬ daja sie z wlasciwych prowadników i z listw prowadnikowych, sa ciezkie i posia¬ daja stosunkowo duza bezwladnosc. Wsku¬ tek tego próby poruszania tych dziewiarek z szybkoscia, znacznie przekraczajaca szyb¬ kosc, stosowana obecnie, doprowadzily w praktyce do wyników niepomyslnych z po¬ wodu wielkich naprezen, wywolywanych szybkim ruchem duzych mas w narzadach, skojarzonych bezposrednio z listwami pro- wadnikowymi, oraz w innych czesciach tych dziewiarek.Wynalazek niniejszy ma na celu wy¬ tworzenie dziewiarki osnowowej, w której zespoly prowadników nici osnowowych mo¬ ga dzieki swej budowie wykonywac bardzo szybki ruch wahadlowo-obrotowy bez wy¬ wolywania1 niepozadanych naprezen i nie¬ bezpiecznych drgan czesci dziewiarki.Zgodnie z wynalazkiem niniejszym dzie¬ wiarka osnowowa, w której pewna liczba prowadników nici osnowowych jest umie¬ szczona na osadzonej wahliwie listwie pro- wadriskbwej* j^st zbudowana tak, iz os, do¬ okola której waha sie listwa prowadniko¬ wa, przechodzi w kierunku podluznym przez listwe prowadnikowa lub tóz w bez¬ posrednim jej sasiedztwie, a listwa prowad¬ nikowa jest podtrzymywana za pomoca podpory, która ciagnie sie wzdluz listwy prowadnikbwej w celu powstrzymywania jej od wyginania sie umozliwiajac jedno¬ czesnie wykonywanie przez nia ruchu wa- hadlowego. Os, dookola której waha sie ze¬ spól, skladajacy sie z listwy prowadniko- wej i prowadników nici osnowowych, po¬ krywa sie dokladnie lub w przyblizeniu z podluzna osia masy bezwladnej zespolu, tak iz sily dynamiczne, tj. sily, powstajace wskutek wahadlowego ruchu zespolu, sa u- trzymywane mozliwie malymi.Jezeli dziewiarka osnowowa posiada, jak to zwykle bywa, wiecej niz jedna listwe prowadnikowa, wtedy wedlug wynalazku niniejszego kazda listwa moze byc osadzo¬ na w odrebnej obsadzie. Takie wykonanie umozliwia zmniejszenie bezwladnosci po¬ szczególnych zespolów prowadników nici o- snowowych, tak iz naprezenia, powstajace podczas dzialania dziewiarki, sa znacznie mniejsze niz w dziewiarkach zwyklej bu¬ dowy, w których wszystkie listwy prowad- nikowe wahaja sie jednoczesnie wraz z ra¬ mionami, na których sa one oparte, dooko¬ la osi znajdujacej sie w pewnej odleglosci od listw prowadnikowych. «- 2 —Obsady hsjtw prowadnikowych sa wy¬ konane tak, iz umozliwiaja zarówno prze¬ suwanie sie listw ruchem zwrotnym w kierunku podluznym, jak i ruch wahadlo¬ wy dookola ich osi podluznych.Dzieki wynalazkowi niniejszemu moga byc zastosowane ponadto pewne szczególy konstrukcyjne, które znacznie ulatwiaja o- siagniecie z pomyslnym wynikiem dzialania dziewiarki z duza szybkoscia.Jeden z tych szczególów stanowi zasto¬ sowanie lacznie z listwa prowadnikowa lub pewna liczba takich listw walu, wykotnywa,- jacego ruch wahadlowo-obrotowy lub zwy¬ kly ruch obrotowy (wal ten bedzie nazywa¬ ny ponizej „walem tylnym"), za posrednic¬ twem którego wprawiana jest w ruch wa¬ hadlowy sprzezona z nim listwa prowadni- kowa (lub kilka listw prowadnikowych).Zalete takiego urzadzenia stanowi, ze wal tylny moze byc dobrany tak, aby byl dosc mocny, by mógl opierac sie wychyla¬ niu! w bok i skrecaniu go, i moze byc wy¬ konany tak, aby oddzialywal na listwe pro- wadnikowa w rozmaitych miejscach na ca¬ lej jej dlugosci, co umozliwia zastosowanie lekkiej listwy prowadnikowej i poruszanie jej z pozadana dokladnoscia bez niepoza¬ danego skrecania jej. Skrecanie to* jest bar¬ dzo waznym czynnikiem ubocznym przy napedzaniu dziewiarki z duza szybkoscia, przy czym stwierdzono, iz w razie wyposa¬ zenia dziewiarki w wieksza liczbe listw prowadnikowych jest rzecza niemozliwa (z powodu braku miejsca) nadanie samym listwom prowadnikowym dostatecznej wy¬ trzymalosci na skrecanie. W razie zasto¬ sowania walu tylnego, odsunietego od miejsca dziania na odleglosc wieksza od odleglosci pomiedzy miejscem tym a osia wahania sie listwy prowadnikowej, walowi temu mozna nadac wymiary takie, aby on skutecznie opieral sie skrecaniu, przy czym w razie osadzenia tego walu w mocnej i sztywnej podporze moze on oddzialywac przy duzej szybkosci pracy dziewiarki z duza dokladnoscia bez wywolywania do¬ datkowego obciazenia naprezeniami rucho¬ mych czesci tej maszyny.Podpora listw prowadnikowych wzgled¬ nie podpora kazdej z listw prowadniko¬ wych, ciagnaca sie na calej dlugosci listwy, moze posiadac postac dlugiego lozyska podporowego lub kilku wspólosiowych krót¬ szych lozysk rozmieszczonych w1 pewnych odstepach od siebie, przy czym lozysko to lub lozyska te sa osadzone we wzmianko¬ wanej nieruchomej podporze sztywnej. Za¬ lete takiego wykonania stanowi, ze listwa prowadnikowa jest nalezycie podparta na calej jej dlugosci, co zapobiega praktycz¬ nie biorac wychylaniu (wyginaniu) w bok listwy, stanowiacemu równiez bardzo waz¬ ny czynnik w razie napedu dziewiarki z du¬ za szybkoscia.Jezeli listwa prowadnikowa jest wyko¬ nana wedlug wynalazku niniejszego tak, iz jest wprawiana w ruch wahadlowy dooko¬ la swej osi za pomoca walu tylnego, to wal ten moze byc sprzezony z listwa prowad¬ nikowa za posrednictwem dzwigni osadzo¬ nej na tym wale, dzwigni, przymocowanej do listwy prowadnikowej, oraz ogniwa po¬ sredniego, polaczonego przegubowo ze wzmiankowanymi dzwigniami i mogacego wahac sie dookola osi równoleglych do wa¬ lu tylnego w celu umozliwienia wprawiania listwy prowadnikowej w ruch wahadlowy.Wal tylny moze byc równiez wykonany tak, aby poruszal jedna lub kilka listw pro¬ wadnikowych za posrednictwem dzwigni lub podobnego narzadu polaczonego z li¬ stwa prowadnikowa wzglednie z kazda z listw za pomoca czopa suwajacego sie w wykroju szczelinowym. W innej znowu od¬ mianie wykonania} wal tylny jest wyposa¬ zony w tarcze nieokragle lub kciuki, wpra¬ wiajace w ruch wahadlowy jeden lub kilka narzadów pomocniczych, skojarzonych z jedna lub kilkcma listwami prowadniko- wymi.Tarcze nieokragle lub kciuki zamiast na — 3 -walc tylnym moga byc osadzone na walku pomocniczym, sprzezonym z walem tylnym za pomoca przekladni zebatej.W celu lepszego wyjasnienia wynalaz¬ ku niniejszego i ulatwienia wykonywania go w praktyce ponizej opisane sa tytulem przykladu niektóre postacie wykonania we¬ dlug wynalazku mechanizmu uwidocznio¬ nego na1 rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój pionowy narzadów robo¬ czych dziewiarki osnowowej oraz ich obsa¬ dy, fig. 2 — przekrój odpowiadajacy czesci przekroju wedlug fig. 1, lecz wykonany w zwiekszonej podzialce i uwidoczniajacy bardziej szczególowo niektóre szczególy dziewiarki, fig. 3 — czesciowy widok z gó¬ ry czesci srodkowej, konców i listw pro- wadnikowych oraz narzadów umieszczo¬ nych na nichf fig. 4 — szczegól konstruk¬ cyjny widziany w kierunku strzalki IV na fig. 3, fig. 5 i 6 — inny szczegól konstruk¬ cyjny, przy czym fig. 5 jest przekrojem wzdluz Unii V — V na fig. 2, a fig. 6 jest przekrojem wzdluz linii VI — VI na fig. 5, fig' 7 — przekrój pionowy mechanizmu do wprawiania listwy prowadnikowej w ruch wahadlowy, przy czym przekrój ten jest wykonany wzdluz linii VII — VII na fig. 3, a fig. 8 — przekrój odpowiadajacy czesci przekroju wedlug fig. 2f lecz uwi¬ doczniajacy nieco odmienny przyklad wy¬ konania, fig. 9 — widok z góry urzadzenia wedlug fig. 8, a fig. 10 — 12 przedsta¬ wiaja przekroje odpowiadajace fig. 8, lecz przedstawiajace nastepne odmiany wyko¬ nania.Dziewiarka (fig. 1) posiada narzady robocze, które stanowia igly haczykowe a, wspóldzialajace z nimi jezyczki 6, na¬ rzady opuszczajace c oraz dwa prowadni¬ ki d nici osnowowych. Kazdy ze wzmian¬ kowanych powyzej narzadów jest jednym z dlugiego szeregu takich narzadów umie¬ szczonych na listwie podtrzymujacej, przy czym listwa, na której osadzone sa igly, jest oznaczona liczba 20; listwa, na której Umieszczone sa jezyczki, — liczba 21; listwa, na której umieszczone sa na¬ rzady opuszczajace, — liczba 22, a kazda z listw, na których umieszczone sa prowa¬ dniki nici osnowowych, — liczba 23. Kaz¬ dy z powyzszych szeregów sklada sie z grup, czyli „sekcyj" narzadów, osadzo¬ nych w klockach - obsadach przymocowa¬ nych odejmowalnie jedna obok drugiej do odpowiedniej listwy, przy czym kazda obsada igiel jest oznaczona liczba 24, ob¬ sada jezyczków — liczba 25, obsada na¬ rzadów opuszczajacych — liczba 26, a ob* sada prowadników — liczba 27.Sposób, w jaki obsady prowadników sa rozmieszczone jedna obok drugiej wzdluz listwy prowadnikowej 23, jest wy¬ jasniony za pomoca 'fig. 3. Rozmaite ob¬ sady powyzsze najlepiej jest wykonac z lekkiego materialu dajacego sie -ksztal¬ towac, np. z zywicy sztucznej, takiej jak bakelit, lub z innego lekkiego plastyczne¬ go materialu organicznego wzglednie z lekkiego, latwo topliwego stopu.Aczkolwiek na rysunku uwidoczniono dwie listwy prowadnikowe, jest rzecza zrozumiala, ze dziewiarka moze byc wy¬ posazona w jedna tylko taka listwe lub w kazda inna dowolna ich liczbe, jaka oka¬ ze sie korzystna w praktyce.Listwa 20, na której umieszczone sa igly Q jest umocowana na kilku krótkich ramionach 28, z których uwidoczniono tylko jedno i które moga wahac sie do¬ okola osi walu 29, na którym opieraja sie te ramiona i który jest umieszczony bez¬ posrednio pod miejscem dziania. Co- sie ty¬ czy jezyczków b, to dzwigajaca je listwa 21 jest umocowana na kilku krótkich ra¬ mionach 30, z których uwidoczniono tylko jedno i które równiez sa przystosowane do wahania sie dookola osi walu 29. Kaz¬ dy jezyczek moze slizgac sie w prowadza¬ cym go rowku, wykonanym w wygietym lukowo trzonku igly skojarzonej z tym je¬ zyczkiem. Co sie dotyczy narzadów opu-" - 4 -szczajacych c, to dzwigajaca je listwa 22 jest umocowana aa kilku krótkich ramio¬ nach 31, z których uwidoczniono jedno i które sa umocowane na walku 32 wyko- nywajacym ruch wahadlowo-obrotowy; do¬ okola osi tego walka wahaja sie ramiona 31. Co sie tyczy wreszcie prowadników d nici osnowowych, to kazda z listw prowa- dnikowych posiada swa wlasna zlozona przegubowo-slizgowa obsade w jednej z dwóch oslon 33, 34, umieszczonych nor¬ malnie jedna nad druga, przy czym wzmiankowana obsade stanowi lozysko 35.Nici osnowowe sa prowadzone poprzez górny i dolny prowadnik d i sa zakladane w petelki dookola haczyków igiel dzie¬ wiarskich a.Podczas pracy dziewiarki, w ciagu której wszystkie wzmiankowane powyzej narzady a, b, c i d wahaja sie tak, iz ich ruchy sa odpowiednio uzgodnione co do czasu, jezyczki b wspóldzialaja z haczy¬ kami igiel w zrzucaniu z igiel petelek i wytwarzaniu wskutek tego sciegów; na¬ rzady opuszczajace c sluza do regulowa¬ nia i kontrolowania przebiegu tworzenia sie i dlugosci sciegów, a prowadniki nici osno¬ wowych sluza do zarzucania nici / dookola igiel przed zabiegiem tworzenia kazdej kolejnej petelki.Ruchy zwrotne w kierunku poprzecz¬ nym, udzielane listwom prowadniczym za pomoca mechanizmu opisanego ponizej, ulatwiaja zabieg zarzucania nici dookola igiel oraz sluza równiez do wytwarzania deseni i wzorów tkaniny dzianej oznaczo¬ nej litera g. W razie zyczenia poprzeczne nici watkowe h moga byc doprowadzane w znany sposób w celu wplecenia ich do tkaniny.Pctoizej opisany jest bardziej szczegó¬ lowy sposób, w jaki podparte sa i nape¬ dzane listwy prowadnikowe.Lozyska 35 sa utworzone z czesci o ksztalcie wycinków, wykonanych najle¬ piej z materialu samo smarujacego sie i przymocowanych (np. za pomoca srub) parami do odpowiedniej cienkiej listwy plaskiej 23. Wzmiankowane wycinki wcho¬ dzace w sklad kazdej pary sa rozmiesz¬ czone na przeciwleglych stronach odno¬ snej listwy prowadnikowej (fig, 2) i ich powierzchnie zewnetrzne tworza lacznie czesci powierzchni cylindrycznej. Pary wycinków sa rozmieszczone w pewnych odstepach na calej dlugosci listwy; roz¬ mieszczenie to jest uwidocznione w srod¬ kowej czesci fig. 3. Narzady 35 sa osa¬ dzone obrotowo pomiedzy czesciowo koli¬ stymi powierzchniami lozyskowymi wyko¬ nanymi w górnej i dolnej polowie oslony 33 wzglednie 34, które sa czesciowo puste wewnatrz i ciagna sie od jednego do dru¬ giego brzegu dziewiarki, przy czym kazda oslona posiada' wykonane w postaci pier¬ scieni konce 40 osadzone we wspornikach 41 umieszczonych na ramie dziewiarki. Co sie tyczy oslony 33 górnej listwy prowa¬ dnikowej, to na fig, 3 uwidoczniony jest tylko prawy koniec tej oslony oraz wspor¬ nik 41, podtrzymujacy ten koniec oslony.Oslony 33, 34 stanowia normalnie nieru¬ chome podpory (obsady) listw prowadni- kowych i wchodza w sklad urzadzenia wprawiajacego listwy te w dzialanie.Kazda listwa prowadnikowa posiada w przekroju poprzecznym ksztalt stosun¬ kowo waskiego prostokata i moze byc wy¬ konana z lekkiego, lecz mocnego metalu lub stopu albo z plastycznego materialu organicznego wzmocnionego wkladkami metalowymi. Samo smarujacy material, z którego najlepiej jest wykonywac na¬ rzady 35 o ksztalcie wycinków, najlepiej jest utworzyc z metalu lub stopu przesy¬ conego olejem lub grafitem albo tez z lek¬ kiego plastycznego materialu organiczne¬ go, do którego domieszany jest grafit.W celu wprawiania listw prowadniko- wych 23 w ruch wahadlowo - obrotowy w oslonach 33, 34 sa umieszczone dwa waly tylne 42, 43. które moga byc wprawiane - 5 —w ruch wahadlowc-obrotowy, ciagna sie wzdluz odpowiadajacych im listw prowa- dnikowych i sa osadzone obrotowo w pew¬ nych odstepach w panewkach lozysko¬ wych 44 umieszczonych we wnetrzu oslon, W pewnych odstepach na kazdym z wa¬ lów tylnych 42, 43 umieszczone sa pary ramion 45; jedna para tych ramion jest uwidoczniona na fig. 3, a inne widoki tych ramion sa podane na fig. 2f 5 i 6. Jak uwidoczniono na rysunku, kazda para ra¬ mion wystaje z piasty 46 umocowanej na odnosnym wale tylnym. Na kazdym wale tylnym umieszczone sa tulejki rozporowe 47, umieszczone pomiedzy panewkami lo¬ zyskowymi 44 i piastami 46 oraz pomiedzy sasiadujacymi ze soba panewkami lozy¬ skowymi 44 (fig. 3). Kazda para ramion 45 jest polaczona z jednym z wiekszej liczby uch 48, rozmieszczonych w pewnych odstepach na odnosnej listwie prowadni- kowej 23, za, posrednictwem mechanizmu mimosrodowego, który zawiera walek 49 z mimosrodowo umieszczonymi wzgledem niego czopami koncowymi 50 (fig. 5 i 6), przy czym walek 49 jest dokladnie obto¬ czony i dokladnie dopasowany do otworu ucha 48 tak, iz moze w nim slizgac sie, a jego czopy koncowe sa dokladnie dopa¬ sowane do otworów plytek 51 polaczonych sztywno za pomoca srub i czopów z ra¬ mionami 45.Urzadzenie powyzsze jest zbudowane tak, iz gdy waly tylne 42, 43 sa obracane w ich lozyskach, to listwy prowadnikowe 23 zostaja równiez zmuszone do obracania sie w ich lozyskach, przy czym naped jest przenoszony za pomoca mechanizmów mi- mosrodowych 49, 50, które z kolei prze¬ krecaja sie zarówno wzgledem uch 48, jak i wzgledem plytek 50 w celu wyrów¬ nania zmian odleglosci pomiedzy tymi na¬ rzadami.Kazda z dwóch listw prowadnikowych, opisanych powyzej i uwidocznionych na rysunku, moze byc przekrecana wzgledem drugiej listwy, poniewaz narzady 35 sa rozmieszczone w pewnych odstepach wzdluz linii srodkowej listwy, a osie tych narzadów przechodza przez kadlub listwy, przy czym sily, wprawiajace kazda listwe w ruch wahadlowo-obrotowy, sa przeno¬ szone na listwe w pewnej liczbie miejsc rozmieszczonych w pewnych odstepach na calej dlugosci listwy, a lozyska, w których obracaja sie narzady 35, stanowia jedno¬ czesnie powierzchnie prowadnicze, pomie¬ dzy którymi odbywa sie ruch drgajacy listw w kierunku podluznym.Kazdy z walów tylnych 42, 43 posiada odrebny mechanizm wprawiajacy go w ruch wahadlowo-obrotowy, przy czym ^mechanizmy napedowe obu tych walów sa zasadniczo takie same i sa umieszczone w oslonach 52, 53 po obu bokach dzie¬ wiarki (fig. 3). Mechanizm, napedzajacy górny wal tylny 42 (fig. 7), posiada dwa mimosrody 54, 55, które sa zaklinowane na równoleglych wzgledem siebie walkach 56, 57. Walki 56, 57 sa napedzane walem 58 za pomoca dwóch par kól zebatych 59, 60 i 61, 62. Kola zebate 59, 60 posiadaja prawie jednakowa liczbe zebów, a kolo zebate 61 posiada dwa razy tyle zebów, co kolo zebate 62, tak iz walek 57 obraca sie z szybkoscia w przyblizeniu równa szyb¬ kosci obrotowej walu 58, a walek 56 obra¬ ca sie z szybkoscia dwa razy wieksza od szybkosci obrotowej tego walu. Konce od¬ nosnych ramion 63, 64 mimosrodów sa sprzezone ze soba dzwignia 65, która jest polaczona swym miejscem, znajdujacym sie pomiedzy jej koncami, z dzwignia dwuramienna 66, posiadajaca nieruchoma os obrotu 67. Dzwignia dwuramienna 66 jest polaczona na swych koncach za po¬ moca drazków 68 z dzwignia 69 przymo¬ cowana do walu wydrazonego 70, nasu¬ nietego na wal tylny i sprzezonego z nim rozlacznie za posrednictwem sprzegla 70a (fig, 3). Sprzezenie walu tylnego 43 z jeg< mechanizmem napedowym rózni sie — 6 —od opisamego powyzej tym, ze wal 7U wprawiany w ruch wahadlowo-oibrotowy za pomoca mechanizmu odpowiadajacego uwi¬ docznionemu na fig. 7, jest sprzezony za pomoca sprzegla 7la z walem tylnym 43.W razie potrzeby mozna zastosowac odpowiednie narzady do nastawiania miejsca polaczenia dzwigni 65 z dzwignia 66 oraz (lub) nastawiania katowego jedne¬ go z mimosrodów wzgledem drugiego.Listwy prowadnikowe sa wprawiane w ich ruch drgajacy w kierunku podluz¬ nym za pomoca odpowiednich wzorcowych tarcz kciukowych, osadzonych jedna obok drugiej na obracajacym sie wale rozrzad- czym. Na fig. 3 wal rozrzadczy jest ozna¬ czony liczba 72, a jedna z tarcz kciuko¬ wych — liczba 73. Po tej tarczy kciuko¬ wej przetacza sie krazek 74 umieszczony na dzwigni 75, która jest polaczona za po¬ moca dajacego sie nastawiac wodzika 76 ze skierowanym ku niej koncem odnosnej listwy prowadnikowej. Krazek ten jest dociskany do tarczy kciukowej za pomoca silnej sprezyny 751, dzialajacej na dzwi¬ gnie 75 wbrew dzialaniu ciagnacemu, wy¬ wieranemu na nia za pomoca sprezyny 77 odidzialywajacej na przeciwlegly koniec listwy prowadnikowej.W celu ulatwienia zabiegu wprowa¬ dzenia nici do prowadników d zastosowa¬ ne jest urzadzenie do odchylania, oslony górnej 33 wraz z jej listwa prowadnikowa w polozenie podniesione, co jest rzecza mozliwa dzieki specjalnemu rodzajowi osadzenia pierscieniowych konców 40 listwy prowadnikowej we wspornikach 41.Urzadzenie sluzace do tego celu zawiera dzwignie reczna 78 (fig. 1, 3 i 4), która moze byc odchylana w tyl i ku dolowi, az przesunie sie i zostanie zaryglowana za pomoca samoczynnego zatrzasku 7S1 daja¬ cego sie zwalniac recznie. Zatrzask ten jest osadzony obrotowo na plytce 782, umocowanej w przyleglym wsporniku 41, i opiera sie normalnie na zatrzymie 783.Na fig. 4 dzwignia reczna 78 jest uwido¬ czniona jako zaryglowana zatrzaskiem 78P.Przed podniesieniem oslony 33 za pomoca dzwigni reczne] 78 rozlacza, sie recznie sprzeglo 70a (fig. 3) laczace ze soba waly 42 i 70. Oslona górna 33 jest zwykle przy¬ mocowana do oslony dolnej 34, która jest nieruchoma, za pomoca sruby dociskowej 79 (fig. 1) przesuwanej przez otwór wy¬ dluzony 791 (fig. 3) oslony górnej, wkre¬ canej w scianke oslony dolnej.Szczególy konstrukcyjne powyzej opi¬ sanych urzadzen moga byc wyznaczone w rozmaitych odmianach. Na przyklad licz¬ ne rozmaite odmiany mechanizmów nadafa sie do przekazywania pozadanego ruchu wahadlowo - obrotowego listwom prowa- dnikowym, w zwiazku z czym rozmaite odmiany takiego mechanizmu sa opisane ponizej w odniesieniu do fig. 8 — 12, któ¬ re sa mniej lub hardziej schematyczne.Wedlug fig. 8 i 9 listwa prowadnikowa 23 jest wprawiana w ruch wahadlowy za pomoca ramion 80 stanowiacych czesc mechanizmu dzwigniowego. Konce tych ramion sa polaczone ze soba za pomoca rozwidlonej poprzecznicy 81, która obej¬ muje swym rozwidleniem glowice 82 wy¬ stepu listwy 23. Ramiona 80 sa umocowa¬ ne na tulei 81 nasunietej na os 802 stano¬ wiaca os obrotu wzmiankowanego mecha¬ nizmu dzwigniowego. Ramiona 80 sa wprawiane w ruch wahadlowy za posre¬ dnictwem krótkiego walka pomocniczego 83, sprzezonego z walem tylnym 421 i za¬ opatrzonego w dwie tarcze kciukowe 84, 85, skierowane kciukami we wzajemnie odwrotnych kierunkach i wspóldzialajace z krazkami 86, 87, umieszczonymi na ra¬ mionach zespolonych z tuleja 8P.Wal tylny 421 moze byc napedzany za pomoca dowolnego odpowiedniego obraca¬ jacego sie walu dziewiarki, lecz w razie zyczenia naped walu 421 moze byc dobra¬ ny tak, aby wal ten wykonywal ruch wa¬ hadlowo - obrotowy. Oczywiscie, sprzeze- - 7 -nie widelkowe, utworzone z rozwidlonej poprzecznicy 81 i glowicy 82, moze byc zastapione dowolnym urzadzeniem równo¬ waznym mechanicznie, np. czopem prze¬ suwajacym sie w otworze wydluzonym.Wedlug fig. 10 lozyska obydwóch listw prowadnikowych 23 sa umieszczone w je¬ dnej oslonie 90, przy czym obie listwy sa wprawiane w ruch wahadlowo - obrotowy za pomoca tylko jednego) walu tylnego 421. Wal ten jest zaopatrzony w dwie tar¬ cze kciukowe 91, 92 skierowane kciukami w kierunkach wzajemnie odwrotnych.Z tarczami tymi wspóldzialaja krazki 93, 94, umieszczone na dzwigniach 95, 96, osadzonych wahliwie na czopach umoco¬ wanych w oslonie 20; dzwignie te sa sprze¬ zone za pomoca mechanizmów mimosrodo- wych, podobnych do uwidocznionych na fig. 2, 3, 5 i 6, z odpowiednimi listwami prowadnikowymi. Krazki 93 i 94 sa doci¬ skane do ich tarcz kciukowych za pomoca sprezyny 97. W urzadzeniu tym lozyska narzadów 35 znajduja sie w obsadzie 98 polaczonej ze wspornikami 99 tworzacymi pokrywy lozyska walu tylnego 42P.Wedlug fig. 11 obie listwy prowadni- kowe sa wprawiane w ruch wahadlowo- obrotowy jednym tylko walem tylnym 42x za pomoca umieszczonych na nim ramion rozwidlonych 100, które obejmuja glowice wystepów 101 odpowiednich listw prowa¬ dnikowych. Wedlug fig. 12 obydwie listwy prowadnikbwe sa wprawiane w ruch wa¬ hadlowo-obrotowy jednym tylko walem tylnym 42]1 za posrednictwem suwaka 110, mogacego sie przesuwac w kierunku pio¬ nowym, prowadzonego za pomoca czopów 111 poruszajacych sie w otworach wydlu¬ zonych 112 i podnoszonego oraz opuszcza¬ nego za pomoca tarcz kciukowych 113 i 114, osadzonych na wale tylnym i skiero¬ wanych kciukami w kierunkach wzajem¬ nie odwrotnych. Z tarczami tymi wspól¬ dzialaja krazki 115, 116 umieszczone na suwaku 110. Glowice wystepów 117, 118 odpowiednich listw prowadnikowych sa objete widelkami umieszczonymi na tym¬ ze suwaku. Czopy posuwajace sie w otwo¬ rach wydluzonych moga byc zastapione ramionami równoleglymi, polaczonymi je¬ dnym koncem z suwakiem 110, a drugim— z nieruchomymi czesciami oslony.Jest rzecza zrozumiala, ze najlepiej jest zastosowac kilka mechanizmów nape¬ dowych wedlug fig. 8 — 12 w celu oddzia¬ lywania na listwy prowadnikowe w kilku miejscach ich dlugosci i rozlozenia sil, wprawiajacych listwy te w ruch wahadlo- wo-obrotowy, na cala dlugosc listw.Zamiast mechanizmów mimosrodo- wych i sprzezen za pomoca widelek po¬ miedzy wahliwymi ramionami lub równo¬ waznymi im narzadami oraz listwami pro¬ wadnikowymi we wszystkich odmianach opisanych powyzej moga byc zastosowane zwykle polaczenia przegubowe za pomoca czopów. W kazdym jednak takim urza¬ dzeniu listwa prowadnikowa powinna byc przesuwana w bok na przemian ku walo¬ wi tylnemu oraz od niego podczas wzmian¬ kowanego ruchu wahadlowo - obrotowego, w zwiazku z czym listwa prowadnikowa nie powinna byc polaczona sztywno z na¬ rzadami 35, lecz powinna dawac sie prze¬ suwac w kierunku podluznym wzgledem tych narzadów.W razie potrzeby, zamiast stosowania (jako czopów lozyskowych listw prowa¬ dnikowych) narzadów 35, wykonanych z materialu samoi smarujacego sie, mozna zastosowac narzady wykonane z dowolne¬ go stopu lozyskowego, przy czym mozna przewidziec srodki umozliwiajace smaro¬ wanie tych lozysk.Oslona, która zawiera lozyska listwy prowadnikowej (wzglednie listw prowa¬ dnikowych), moze byc wykonana w po¬ staci zbiornika smaru; w tym przypadku nalezy pomiedzy sasiednimi narzadami —: czopami lozyskowymi listw zastosowac uszczelnienie w celu uniemozliwienia wy" — 8 —dostawania sie smaru fok zewnatrz. Na przyklad w przerwach pomiedzy sasie¬ dnimi narzadami 35 umieszcza sie mate¬ rial wchlaniajacy, jak np. filc lub bawel¬ ne; material ten bedzie sluzyl do smaro¬ wania powierzchni lozyskowych podczas ruchów drgajacych listwy prowadnikowej w^ kierunku podluznym.Fig, 10 przedstawia oslone, która sta¬ nowi jednoczesnie dogodny zbiornik sma¬ ru, W urzadzeniu uwidocznionym na. iig. 1 i 2 igly dziewiarskie pracuja w przybli¬ zeniu w plaszczyznie poziomej a os wa¬ hania sie igiel jest umieszczona bezposre¬ dnio pod miejscem dziania; Wynalazek nie ogranicza sie do tej postaci wykonania, po¬ niewaz moga byc do niej wprowadzone pewne zmiany, np. przez takie tozmiesz- czenie igiel, aby pracowaly one zasadniczo w plaszczyznie pionowej, przy czym;od- powiednio zmienia sie rozmieszczenie in¬ nych narzadów roboczych dziewiarki oraz skojarzonych z nimi jej czesci, lacznie z walem tylnym. . innej znowu odmianie dziewiarki wedlug wynalazku dwie lub wieksza liczba listw prowadnikowych jest osadzonych tak, iz moga byc wprawiane w ruch zwrotny w kierunku podluznym w obsadzie, osadzo¬ nej wahliwie dookola osi przebiegajacej w poblizu listw prowadnikowych oraz równolegle do tych listw. W tym przy¬ padku listwy prowadnikowe posiadaja dzieki powyzszemu wspólna os, dookola której wahaja sie, lecz sily niezbedne do wprawiania listw tych w ruch pozostaja stosunkowo malymi wskutek bliskosci osi ruchu wahadlowego do listw. Listwy moga wykonywac ruch zwrotny w kierunku po¬ dluznym niezaleznie od siebie, lecz wahac sie dookola osi powinny lacznie jako ze¬ spól. W nastepnej wreszcie postaci wy¬ konania listwa prowadnikowa wzglednie kazda z listw prowadnikowych jest pola¬ czona za pomoca sprezyn ze wspornikiem, przy czym sprezyny umozliwiaja poru¬ szanie listwy prowadnikowej po drockc wygietej wzdluz luku wzglednie w przy¬ blizeniu wzdluz luku kola o malym pro^ mieniu, a jednoczesnie umozliwiaja wpra¬ wianie listwy prowadnikowej w ruch zwro¬ tny w kierunku podluznym. Tego rodzaju budowa nadaje sie specjalnie do zastoso¬ wania w jednolistwowyeh dziewiarkach o ksztalcie plaskim do dziania tkanin wzglednie do dziania sciegów lancuszko¬ wych. PL