Wynalazek niniejszy dotyczy samo¬ czynnego urzadzenia do regulowania stop¬ nia stezenia znajdujacej sie ewentualnie w ruchu cieczy lub zawiesiny albo roztworu z zastosowaniem umieszczonego w niej mo¬ gacego sie obracac narzadu nurnikowego, sprawdzajacego stopien stezenia, którego urzadzenie napedowe jest obrotowo zawie¬ szone lub osadzone w lozyskach tak, ze podczas wahan oporu, stawianego ruchowi narzadu nurnikowego, wymienione urza¬ dzenie napedowe moze zmieniac swe polo¬ zenie, przy czym ruch urzadzenia napedo¬ wego okresla stopien regulowania* W tego rodzaju urzadzeniu znane jest umieszczanie miedzy urzadzeniem napedo¬ wym i narzadem nurnikowym przekladni zebatej. Wskutek tego ciezar urzadzenia napedowego staje sie duzy, gdyz przy zmianach polozenia urzadzenia napedowe¬ go przekladnia musi sie do tego polozenia dostosowac, z drugiej zas strony w prze¬ kladni powstaja duze straty wskutek tar¬ cia. Wynika z tego, ze do wywolania zmia¬ ny polozenia urzadzenia napedowego nie¬ zbedne jest stosunkowo znaczne zuzycie sily. Wobec tego urzadzenie napedowe staje sie nieczule na stosunkowo znaczne wahanie stezenia i przechodzi czas dluzszy, zanim nastapi wychylenie sie urzadzeniaiiapedowego, co z kolei ina ten skutek, ze regulowanie stezenia nie moze nastapic bezposrednio. Poniewaz rzecza podstawo-, wa do skutecznego regulowania stezenia jest nader wysoka czulosc urzadzenia regu¬ lujacego, aby jego wychylanie sie nastepo¬ walo bezposrednio takze i przy niewielkich zmianach stezenia, staje sie rzecza jasna, ze przy zastosowaniu przekladni miedzy narzadem nurnikowym i urzadzeniem nape¬ dowym nie mozna osiagnac zadowalajace¬ go regulowania.Powyzsze niedomagania usuwa wyna¬ lazek niniejszy, którego ceche znamienna stanowi to, ze urzadzenie napedowe stano¬ wi silnik elektryczny, na którego wale znaj¬ duje sie narzad nurnikowy.Wskutek tego, ze wal silnika bezposred¬ nio podtrzymuje narzad nurnikowy lub tez stanowi on taki narzad, latwo jest urzadze¬ nie wykonac tak, aby wszelkie straty, po¬ wstajace wskutek tarcia, biorac praktycz¬ nie, zostaly usuniete, przez co uzyskuje sie bardzo czule urzadzenie regulujace, wy¬ chylajace sie niezwlocznie juz przy bardzo niewielkich zmianach stezenia.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego, przeznaczone do regulowania steze¬ nia masy przy wytwarzaniu blonnika, pa¬ pieru, kartonu i t. d., jest uwidocznione schematycznie dla przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny calego urzadzenia, wyjasniajacy sposób jego dzialania, fig. 2, 3 i 4 przedstawiaja w przekroju czesci poszczególne w skali powiekszonej, a fig. 5 — przekrój wzdluz linii V — V na fig. 2.Cyfra / oznaczono przewód, przez któ¬ ry przeprowadza sie wodna zawiesine blon¬ nika. W przewodzie tym osadzona jest pompa odsrodkowa 2, napedzana za pomo¬ ca silnika 3. Na stronie tlocznej pompy 2 przewód 1 przechodzi w czesc poszerzona, ewentualnie wchodzi do naczynia, w któ¬ rym umieszczony jest narzad nurnikowy, który stanowi okragla tarcza 50 z obwodem zebatym 4 (fig. 2 i 5). Narzad ten jest osa¬ dzony na wale 5, napedzanym za pomoca silnika elektrycznego, posiadajacego' stojan 6. W miejscu, w którym wal 5 wchodzi przez scianke 7 do przewodu 1, wal ten jest otoczony dlawikiem 8. Silnik jest za¬ wieszony tak, aby przy wahaniach oporu, stawianego ruchowi narzadu nurnikowego, stojan 6 mógl zmieniac swe polozenie. Wal silnika jest osadzony w lozyskach kulko¬ wych 9 i 10 tak, ze stojan 6 moze wykony¬ wac ruch wahadlowo- obrotowy. Polaczone ze stojanem ramie 11 polaczone jest prze¬ gubowo z pretem sprzegajacym 12. Pret sprzegajacy 12 jest osadzony przesuwnie w oslonie zaworu 13, uruchomiajacego u- rzadzenie, regulujace stezenie cieczy.Do przewodu 1 po tej stronie, po której odbywa sie zasysanie przez pompe 2, do¬ laczony jest przewód 14, sluzacy do dopro¬ wadzania wody, stosowanej do rozciencza¬ nia cieczy; przewód 14 jest zaopatrzony w zawór 15, regulowany za pomoca wycinka uzebionego 16 i lancucha 17 silnikiem po¬ mocniczym 18. Od przewodu 14 odgalezia sie do zaworu 13 przewód 19, w którym bezposrednio przed zaworem 13 umieszczo¬ ny jest zawór iglicowy 20, za którym prze¬ wód 19 jest polaczony, oprócz zaworu 13, takze z silnikiem pomocniczym! 18 za po¬ moca przewodu 21.Jest rzecza bardzo wazna, aby w przy¬ padku, gdy wal silnika jest wprowadzony przez scianke do naczynia lub przewodu do cieczy, rozproszyny i t. d., której steze¬ nie ijia byc regulowane, dlawik byl wykona¬ ny tak, aby powstawalo mozliwis najmniej¬ sze tarcie i aby równoczesnie mozna bylo uzyskac takze dobre uszczelnienie. Dlawik taki jest uwidoczniony na fig. 2, na której przedstawiono wspornik 22, podtrzymujacy silnik i umieszczony na sciance 7. Narzad nurnikowy jest osadzony na wale 23, pola¬ czonym z walem 5 silnika za pomoca tulei 24. Naokolo przedluzenia 23 walu silniko¬ wego 5 w miejscUj w którym przedluzenie — 2 —to przechodzi przez scianke 7, znajduje sie oslona 25 dlawtnicy, Naokolo wahi! 23 znaj¬ duja sie ponadto dwie natloczki skórzane 26, 27, których czesci, przylegajace do wa¬ lu, sa skierowane do siebie tak, ze naokolo walu utworzony jest rowek o przekroju o ksztalcie litery V. Czesci natloczek, polo¬ zone obok siebie, sa sciete na ukos w celu latwiejszego doprowadzania smaru do wa¬ lu 23. Miedzy natloczkami umieszczony jest pierscien rozporowy 28, posiadajacy otwór 29. Czesci dlawtiicy zespala dlawik 30. Smar jest doprowadzany rurka 31 oraz przez otwór 29 w pierscieniu rozporowym.Ruchome zawieszenie silnika moze byc uskutecznione najkorzystniej w ten sposób, ze wal silnikowy 5 zostaje osadzony w lo¬ zyskach kulkowych 34, 35, dzieki czemu straty wskutek tarcia obnizone zostaja do minimum (fig. 3). Lozyska kulkowe 34, 35 sa umieszczone na wsporniku 22 w oslonach lozyskowych 32 i 33. Stojan 6 silnika jest osadzony obrotowo na wale 5, dzieki czemu zmienia swe polozenie, zaleznie od oporu, jaki wyplywajaca ciecz: szlamowata stawia ruchowi narzadu nurnikowego.W celu regulowania wychylen stojana 6 umieszczony jest na nim ciezarek 36, za- wieszony na listewce 37, która z kolei jest zawieszona na tulejce 38, mogacej sie prze¬ suwac na ramieniu 39, wystajacym ze sto¬ jana. Poniewaz stojan 6 jest sklonny do wykonywania zbyt szybkich wychylen, co moze oddzialywac szkodliwie na przebieg regulowania stezenia cieczy, ciezarek 36 jest wpuszczony do naczynia 40, napelnio¬ nego olejem w celu lagodzenia przebiegu szybkiego wychylania sie stojana. Z tulejka 38 polaczone jest takze ramie 41, które obciaza sie ciezarkiem lub tez odciaza sie je od ¦niego, jesli zawieszony na listewce 37 ciezarek jest dobrany, nie odpowiednio do cieczy, której stezenie ma byc regulo¬ wanie, W celu przenoszenia wychylen stojana 6 iregulowania w ten sposób stezenia cie¬ czy, stojan moze byc polaczony z dzwignia uruchomiajaca zawór. W tym celu ze sto- janem 6 polaczony jest palak 42, umie¬ szczony nieco na zewnatrz oslony lozyska tak, ze ruch wahadlowy stojana musi byc przenoszony na polaczony z palakiem pret sprzegajacy 43, polaczony przegubowo ze znajdujacym sie w oslonie zaworowej 46 drazkiem 44, zakonczonym tuleja 45 (fig. 4). W oslonie tej umieszczona jest tuleja 47, której górny koniec jest zamkniety. W tulei 47 w pewnej odleglosci od jej górnego konca znajduje sie pewna liczba szczelin 48. Tuleja 47 laczy sie z przewodami 19 i 21. Zawór iglicowy 20 jest osadzony w przewodzie 19 i jest rozrzadzany recznie.Tuleja 47 laczy sie takze z przewodem 49, za pomoca którego moze byc odprowadza¬ na ciecz, doprowadzana przewodem 19, gdy tuleja 45, przesuwana po tulei 47, znajduje sie w takim polozeniu, ze szczeliny 48 sa calkowicie lub czesciowo zamkniete.Opisane urzadzenie dziala w sposób na¬ stepujacy.Wskutek oporu cieczy szlamowatej i dzieki ruchomemu osadzeniu stojana 6 sto- jan ten przy obracaniu sie narzadu 50 w przewodzie 1 wykonywal ruchy wahadlowe w zaleznosci od stezenia tej cieczy. Przy zmianie stezenia cieczy stojan wychyla sie wiec o pewien kat, wskutek czego, dzieki dzialaniu palaka 42 i preta sprzegajacego 43 nastepuje przesuniecie tulei 45 w jedna lub druga strone, przy czym zakrywa ona szczeliny 48 tulei 47 calkowicie lub czescio¬ wo. W pierwszym przypadku wszystka wo¬ da, przeplywajaca przezs zawór iglicowy 20, plynie przewodem 21 do silnika pomoc¬ niczego 18, w drugim zas przypadku mniej- sz!a lub wieksza ilosc wody wyplywa przez szczeliny 48 przewodem 49 na zewnatrz.Nastepuje wiec slabsze lub silniejsze od¬ dzialywanie na tlok w silniku pomocni¬ czym, zaleznie od stezenia cieczy, przy czym. zawór 15, umieszczony w przewodzie doprowadzajacym wode sluzaca db roz- — 3 —cienczania cieczy, dzieki dzialaniu lancucha 17 i wycinka uzebionego 16 jest otwierany lub zamykany w wiekszym lub mniejszym stopniu. Gdy stezenie cieczy jest zbyt duze, zawór 15 zostaje otworzony, przy czym w przewodzie 1 po stronie, po której odbywa sie zasysanie przez pompe 2, doprowadzo¬ na zostaje woda, sluzaca do rozcienczania, i nastepuje dokladne zmieszanie cieczy i wody, zanim zawiesina blonnika dojdzie do narzadu nurnikowego 50. Dzieki temu, ze przewód 14, doprowadzajacy wode stoso¬ wana do rozcienczania cieczy, znaj duje sie bezposrednio przed pompa 2, a narzad nurnikowy 50 — bezposrednio za nia, i dzieki stosunkowo malym ilosciom objeto¬ sciowym, jakie znajduja sie miedzy miej¬ scem rozcienczania i miejscem wywolywa¬ nia pobudzenia do dzialania regulujacego, osiaga sie szybkie regulowanie stezenia cie¬ czy.Na ogól zawór 15 jest zawsze mniej lub wiecej otwarty, tak ze woda stale przeply¬ wa przewodem 14 do przewodu /. Regu¬ lacja nastepuje dzieki temu, ze zawór 15 jest otwierany lub zamykany mniej lub tez wiecej.Na ogól zmiana stezenia cieczy, wyno¬ szaca co najmniej 1 %, winna wystarczyc do uruchomienia urzadzenia regulujacego.Zamiast poslugiwac sie silnikiem po¬ mocniczym mozna tez uskuteczniac regulo¬ wanie zaworu 15 w mny sposób, np. elek- trycztnie. Regulowanie silnika pomocnicze¬ go moze sie tez odbywac za pomoca oleju, jako srodka do wywierania nacisku; w tym przypadku przewód 19 jest dolaczany do pompy olejowej lub do naczynia z olejem, znajdujacym sie pod' cisnieniem.Zamiast zwiekszac lub zmniejszac do¬ plyw srodka obnizajacego stezenie mozna oczywiscie zmniejszac lub zwiekszac do¬ plyw srodka potegujacego stopien stezenia.Okazalo sie rzecza bardzo wazna, aby narzad nurnikowy byl wykonany tak, zeby przy jego obrocie ciecz stawiala mu pewien opór. Poniewaz narzad nurnikowy stanowi tarcza zebata, jej zeby moga byc wykona¬ ne dowolnie, zaleznie od rodzaju cieczy, której stezenie ma) byc regulowane. Zeby tarczy moga wiec byc ostre, zaokraglone al¬ bo tez tepe. Narzad nurnikowy moze tez stanowic kolo zebate o dowolnej podzialce albo tez mniejsze kolo turbinowe. Na wale silnikowym moga byc osadzone dwa takie kola albo dwie tarcze lub tez wieksza ich liczba. Narzad nurnikowy moze tez stano¬ wic zlobkowany wal lub pierscien prosto¬ katny.Urzadzenie, lagodzace wychylenia sto- jana 6, moze byc tez wykonane inaczej, niz pokazano na rysunku, a wiec np. tak, aby wspóldzialalo bezposrednio ze stojanem, albo tez w ten sposób, ze ciezarek 36 jest wykonany jako tlok, mogacy sie przesuwac w naczyniu, w którym jako srodek lagodza¬ cy znajduje sie jakikolwiek odpowiedni gaz, np. powietrze. Mozliwe jest tez doko¬ nywanie lagodzenia wychylen za pomoca sprezyny.Zamiast osadzac wal silnikowy 5 w lo¬ zyskach kulkowych stojan 6 moze byc osadzony wahliwie na czopach, wystaja¬ cych z kazdej z istniejacych oslon lozy¬ skowych, przy czym kazdy z tych czopów moze byc osadzony w lozysku kulkowym, Stojan moze byc tez zawieszony na ostrzach.Tulejka 45 w zaworze 13 moze byc tez zastapiona tlokiem, mogacym sie przesuwac w rurce, posiadajacej szczeliny.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego mozna stosowac oczywiscie nie tylko do regulowania stopnia stezenia zawiesin, a wiec rozczynu cial stalych w pewnej cie¬ czy, lecz równiez do regulowania stezenia mieszanin cieczy o róznych ciezarach wla¬ sciwych i t. PL