Wynalazek dotyczy nastawnika do zdal¬ nego rozrzadu elektrycznego silnika nape¬ dowego obrotnicy, np. obrotnicy dziala lub reflektora, za pomoca silnika wskazniko¬ wego, zsynchronizowanego z silnikiem na¬ pedowym i obracajacego tuleje wskazniko¬ wa nastawnika synchronicznie z obrotem obrotnicy. Wynalazek polega na uksztalto¬ waniu narzadów, wlaczajacych silnik na¬ pedowy i zsynchronizowany z nim silnik wskaznikowy, gdy polozenie tulei wskaz¬ nikowej nie odpowiada polozeniu pokretla nastawnika, na obrót w kierunku, odpowia¬ da jacym kierunkowi róznicy tych polozen, a wylaczajacych silniki, gdy te polozenia sobie odpowiadaja.Na wale pokretla nastawnika wedlug wynalazku osadzone sa trzy pary szczotek.Obie szczotki kazdej pary sa elektrycznie polaczone; jedna z nich wspólpracuje z jednym z trzech nieruchomych pierscieni slizgowych, druga zas szczotka jednej pa¬ ry wspólpracuje z pierscieniem slizgowym, osadzonym na tulei wskaznikowej, a druga szczotka kazdej z obu pozostalych par wspólpracuje z jednym z dwóch kolektorów dwuwycinkowych, osadzonych równiez na tulei wskaznikowej i majacych wspólna pla¬ szczyzne podzialu na; wycinki. Jeden z trzech nieruchomych pierscieni slizgowych jest przylaczony do jedhego bieguna ba¬ terii, a kazdy z obu pozostalych jest pola- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazca jest Rudolf Lang w Wiedniu.czony z jedna koncówka fednej z dwóch cewek przekaznika róznicowego, których drugie koncówki sa przylaczone do drugie¬ go bieguna baterii. Z pierscieniem slizgo¬ wym1 tulei wskaznikowej polaczony jest je¬ den z obu wycinków kazdego z obu kolek* torów, których drugi wycinek jest izolowa¬ ny, przy czym przylaczone wycinki obu ko¬ lektorów leza po przeciwnych stronach ich wspólnej plaszczyzny podzialu. Dzieki tym polaczeniom zadna z obu cewek przekazni¬ ka róznicowego nie dostaje pradu, gdy szczotki leza na miedzy wycinkowej izo¬ lacji kolektorów, jedna z nich dostaje prad, gdy szczotki sa po jednej stronie plaszczyzny podzialu kolektorów, a dru¬ ga — gdy sa po jej drugiej stronie. Prze¬ kaznik róznicowy przy wzbudzeniu jedna cewka wlacza silnik napedowy obrotnicy i zsynchronizowany z nim silnik wskazniko¬ wy na jeden kierunek obrotu, przy wzbu¬ dzeniu druga — na drugi, a kiedy zadna z obu cewek nie dostaje pradu, silniki sa wy¬ laczone.Rysunek przedstawia przyklad urza¬ dzenia, w którym silnik napedowy obrotni¬ cy jest rozrzadzany zdalnie nastawnikiem wedlug wynalazku; fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie poszczególne czesci urzadzenia i jego uklad polaczen; a fig. 2 — przekrój nastawnika wzdluz linii x — x na: fig. 1.Wydrazony wal / pokretla la jest osa¬ dzony obrotowo z jednej strony w nieru¬ chomej tulei 2, a z drugiej strony — w lo¬ zysku 3 i ma wskazówke Ib, wskazujaca polozenie pokretla na podzialce kolowej 36. Na wale / zaklinowane jest trzymadlo szczotkowe 4 ze sworzniem szczotkowym 5, wykonanym z materialu izolacyjnego.Do sworznia szczotkowego 5 przymocowa¬ ne sa z kazdej strony po trzy szczotki 6a, 6d, 6a" i 6b, 6b\ 6b". Kazda z trzech szczo¬ tek jednej strony jest polaczona1 elektrycz¬ nie z jedna z trzech szczotek drugiej stro¬ ny, mianowicie 6a z 6b, 6a z 6b4, 6a" z, 66".Szczotki lewe 6a, 6a, 6a" wspólpracuja z pierscieniami slizgowymi 7a, 7a, 7a", osa¬ dzonymi na nieruchomej tulei 2, a szczotki prawe 66, 6b', 6b" z pierscieniem slizgo¬ wym 7by osadzonym naj tulei wskaznikowej 8, i z dwoma kolektorami d^wudzialkowymi 7b\ 76", osadzonymi równiez na tulei wskaznikowej Si majacymi wspólna plasz¬ czyzne podzialu y — y. Pierscien slizgowy 7b jest polaczony z dolnym wycinkiem ko¬ lektora 7b* i z górnym wycinkiem kolektora 76". Wycinki kazdego kolektora sa prze¬ dzielone plytkami izolacyjnymi i9 i" o gru¬ bosci nieco' wiekszej od szerokosci szczotek 66', 66". Sposród nieruchomych pierscieni slizgowych dto pierscienia slizgowego 7a jest przylaczony przewód doplywowy, do pierscieni zas slizgowych 7a, 7d4 — dwa przewody rozrzadcze, z których jeden slu¬ zy do wlaczania silnika napedowego obrot¬ nicy na bieg w jedna strone, a drugi — do jego wlaczania na bieg w druga strone.Aby zapobiec wypalaniu krawedzi Szczotek i dzialek kolektorów nie mozna ich obciazac pradem roboczym silnika na¬ pedowego, lecz jedynie malym pradem po¬ mocniczym. W tym celu nastawnik rozrza¬ dza obwodami silników nie bezposrednio, lecz za posrednictwem przekaznika rózni¬ cowego, zlozonego z dwóch elektromagne¬ sów z cewkami S, S' i wspólnej kotwicy przechylnej A, zawieszonej n& osce Z. Do kotwicy A przymocowane sa, lecz izolowa¬ ne od niej, dwie sprezyny kontaktowe, mia¬ nowicie sprezyna; kontaktowa F1 z trzpion- kami kontaktowymi K19 K^, wspólpracuja¬ cymi z kontaktami nieruchomymi klf kt\ i sprezyna kontaktowa F2 z trzpionkami kon¬ taktowymi K2, K'2, wspólpracuj acymi z kontaktami nieruchomymi k2, k\. Kotwice A utrzymuje w polozeniu srodkowym spre¬ zyna, nie przedstawiona na rysunku. Przy wzbudzeniu cewka S przekaznik zamyka styki K1 kv i K2 k2, a przy wzbudzeniu cewka S' — styki Kx' k^ i K2 k\. Ce^ki S, S' przekaznika róznicowego sa przyla¬ czone jedna koncówka do ujemnego biegu- — 2 —na baterii Br, a druga — kazda do jednego z obu przewodów rozrzadczych, przyla¬ czonych do nieruchomych pierscieni po¬ slizgowych 7d, 7 a"; przewód zasilajacy, przylaczony do trzeciego nieruchomego pierscienia slizgowego- 7a, jest przylaczony do dodatniego bieguna baterii Br.Do kontaktów nieruchomych przekazni¬ ka róznicowego przylaczone sa równolegle tworniki 11, 11' dwóch silników pradu sta¬ lego M, M', mianowicie do kontaktów nie¬ ruchomych klf k2 przylaczone sa ich szczotki dolne 12, 12', a' do kontaktów nie¬ ruchomych k±, k2 — ich szczotki górne 12a, 12d. Silnik M jest to silnik wskazni¬ kowy nastawnika i napedza on slimakiem 9 i slimacznica 8a tuleje wskaznikowa 8.Silnik M' jest to silnik napedowy obrotnicy i napedza on slimakiem 9' i slimacznica 8a jej wal 8*, osadzony obrotowo' w lozysku 3\ Do sprezyny stykowej F± przylaczone sa lewe koncówki równolegle polaczonych ma- gnesnic 10, 10' silników M, M', a do spre¬ zyny stykowej F2— ujemny biegun baterii Bm; do dodatniego bieguna tej baterii przylaczone sa prawe koncówki magnesnic 10, 10'. W ten sposób przekaznik róznicowy odwraca kierunek pradu w twornikaich 11, IV silników M, M' przy niezmiennym kie¬ runku pradu w ich magnesnicach 10, 10'f wlacza wiec te silniki raz na bieg w jedna, raz w druga strone. Przekladnia slimaka 9 i slimacznicy 8a jest równa przekladni sli¬ macznicy 8a, przy synchronicznym wiec biegu silników tuleja wskaznikowa 8 obra¬ ca sie synchronicznie z obrotnica na wale 84, która zaopatrzona jest we wskazówke 8b', wskazujaca na kolowej podzialce 3b', znajdujacej sie na lozysku 3, wartosc prze¬ noszonego kata.Przyblizona zgodnosc predkosci obroto¬ wych silników M, M' zapewnia, przy odpo¬ wiednim doborze ich stalych elektrycznych i magnetycznych, równolegle polaczenie ich magnesnic i twprników, dzieki któremu chwilowi wartosci ich pradu wzbudzenia sa w stosunku stalym, a chwilowe wartosci napiecia na szczotkach twornika sa jedna¬ kowe. W celu wymuszenia1 ich biegu syn¬ chronicznego sa one zsynchronizowane przez zaopatrzenie twornika kazdego z nich w trzy pierscienic slizgowe i polaczenie od¬ powiednich szczotek, wspólpracujacych z tymi pierscieniami, przewodami /, //, ///, Sposób dzialania urzadzenia jest naste¬ pujacy.Jezeli polozenie tulei wskaznikowej 8, a wiec i polozenie walu 8' obrotnicy, odpo¬ wiada polozeniu pokretla la, to szczotki 6b', 6b" leza na plytkach izolacyjnych i, i" kolektorów 76', 7b", obwód obu cewek prze¬ kaznika róznicowego jest przerwany, jego kotwica1 jest w polozeniu srodkowym, styki jego kontaktów sa otwarte, obwód tworni- ków silników M, M' przerwany, silniki sto¬ ja- Z chwila obrócenia pokretla la o pe¬ wien kat, mniejszy od 180°, w lewo (na fig. 2), szczotka1 6b" wchodzi na górny wycinek kolektora 7b" i zamyka obwód nastepuja¬ cy: biegun dodatni baterii Br, nieruchomy pierscien slizgowy 7a, szczotki 6a, 6b, pier¬ scien slizgowy 7b, górny wycinek kolekto¬ ra 7b", szczotki 6b", 6a", nieruchomy pier¬ scien slizgowy 7a", cewka S, biegun ujem¬ ny baterii Br. Kotwica przekaznika róznico¬ wego' przechyla sie w lewo i zamyka ob¬ wód nastepujacy: biegun dodatni baterii Bm, równolegle magnesnice 10, 10', kon¬ takty K19 klf równolegle tworniki 11, IV w kierunku z dolu do góry, kontakty k2, K2, biegun ujemny baterii Bm. Silniki M, M' zostaja uruchomione w lewo i biegna syn¬ chronicznie, obracajac synchronicznie Wal 8' obrotnicy i tuleje wskaznikowa 8 na tyle w lewo, az plytka izolacyjna i" dojdzie pod szczotke 66", przez co obwód pradu przekaznika, a tym samym obwód obu sil- ników* zostaje przerwany, tak iz tuleja wskaznikowa 8 jednoczesnie z walem 8' obrotnicy osiagnie polozenie, wskazywane przez wskazówke 86' na podzialce kolowej2' lozyska 3, które to polozenie nastawione bylo przez wskazówke 16 pokretla ia na kolowej, podzialce 3b lozyska i W przypadku obrócenia pokretla la ^ pewien kat w prawo zajda przebiegi ana- Ugjczne^ jgdynie z ta róznica, ze teraz wspólpracuje szczotka 6& z dolnym wycior klam kotektora 7b\ przekaznik róznicowy przechyla sie w prawo, przez tworaiki sil¬ ników prad biegnie z góry do dolu, silniki Wegna w prawo.Zamiast rozrzadzac w opisany sposób silnikiem napedowym obrotnicy, mozna, zwlaszcza jezeli silnikiem napedowym jest silnik wielkiej mocy, rozrzadzac w ten spo¬ sób pomocniczym silnikiem na&tawczym, który z kolei wlacza silnik napedowy na odpowiedni kierunek biegu, jezeli poloze¬ ni* obrotnicy nie odpowiada polozeniu tu- lei nastawczej, obracanej silnikiem nastaw- czym* a wylacza go, gdy te polozenia! osia¬ gnely zgodnosc, W tym celu tuleja na- stawcza jest osadzona obrotowo na wale obrotnicy i ma palec kontaktowy, wspól¬ pracujacy w iea sposób z dwoma kontakta¬ mi walu obpofaicyT ze zamyka obwód silni¬ ka na odpowiedni kierunek biegu, jezeli polozenie walu obrotnicy nie odpowiada polozeniu tulei nastawczej, a przerywa go, gdy te polozenia osiagnely zgodnosc. PL