l^ierwszenstwo: n stycznia 1936 1. dla zastrz. i, 4—8; 20 lutt^o 1936 r. dla zastrz. 213 (Austria).Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób oczyszczania i stezania mleka kauczukowego i innych zawiesin, zawiera¬ jacych kauczuk, i to zarówno zawiesin na¬ turalnych, jak i sztucznych, niewulkanizo- warnych lub wulkanizowanych. Sposób we¬ dlug wynalazku polega na tym, ze zawiesi¬ ny poddaje sie dzialaniu slabego pola e- iektrycznego wywolujac przez to jej roz¬ dzielanie sie na warstwe koloidów o cieza¬ rze -wlasciwym wiekszym oraz warstwe koloidów o mniejszym ciezarze wlasciwym, przy zachowaniu charakteru solu zawiesi¬ ny; sol o czastkach, posiadajacych wiekszy ciezar wlasciwy, zbiera sie przy tym u do¬ lu, a sol o czastkach, posiadajacych mniej¬ szy ciezar wlasciwy, — u góry; zbieraja sie one przy tym w cieklych warstwach, wy¬ raznie odgraniczonych od siebie. Wskutek tego te warstwy cieczy mozna latwo od¬ dzielic od siebie mechanicznie, przy czym najprzód mozna usunac albo czastki kau¬ czuku, którymi wzbogacona zostala warstwa górna, lub tez ciala bialkowe i inne do¬ mieszki, zgromadzone w warstwie dolnej.W ten sposób naturalne lub sztuczne za¬ wiesiny kauczukowe, np. mleko kauczuko¬ we, mozna uwalniac od skladników niepo¬ zadanych, np. substancji bialkowych i sub¬ stancji, przyczepionych do nich oraz elek¬ trolitów.Przy elektrodializie chodzi a usuniecieza ^moca pradu elektrycznego elektrolitu, kowego i podobnych substancji; mozna tak-* mogacego przechodzic przez przepone; ze otrzymywac masy, wyrózniajace sie przy elektroosmozie chodzi o odwodnienie nadzwyczaj duza przejrzystoscia, przez elektryczne odprowadzenie wody, W ten sposób mozna znacznie rozsze- np. przez oddzielenie jej od drobnych za- rzyc zakres uzywania mleka kauczukowe- wiesin. Natomiast przy elektrycznym u- , go i podobnych substancji, a mianowicie warstwianiu lub elektrycznej dekantacji takze i w tym przypadku, gdy wymagane wedlug wynalazku niniejszego chodzi o sa nual&y nie peczniejace oraz masy o nie- odprowadzanie dostatecznie naladowanych znacznej przewodnosci elektrycznej, a tak- czastek koloidalnych do przepony, przy ze masy przejrzyste. Czyste sole (zole) której czastki te nadzwyczaj stezaja sie w kauczukowe, wytworzone w ten sposób, mikrowarstwie i wzdluz której podnosza mozna jednak takze mieszac z innymi sub- sie lub opadaja, w zaleznosci od ich cieza- stancjami i wytwarzac w ten sposób masy ru wlasciwego. Czastki te rozprzestrzenia- o zupelnie innych wlasciwosciach, róznia- ja sie przy tym na powierzchni lub na dnie cych sie bardzo znacznie od wlasciwosci jako sole stateczne (zole). Nie zachodzi zwyklych mas kauczukowych. Przez zmia- przy tym Ich wydzielanie sie w postaci ze- ne dodatków mozna takze wytwarzac inne stalonej. oddzielanie cieklych warstw u- rodzaje mleka kauczukowego lub podob- skutecznia sie wteay np. przez ich odcia- nych substancji, o róznych wlasciwosciach ganie-lub -podnoszenie. W sposobie wedlug mechanicznych i innych, wynalazku zasadnicza jest jednak ta oko- Sposób wedlug wynalazku polega na licznosc, ze oddzielanie koloidów odbywa przeprowadzaniu przez zawiesine kauczu- sie zaleznie od ciezarów wlasciwych tak, ze kowa pradu elektrycznego, przy czym za- w polu elektrycznym mozna oddzielic od wiesina jest oddzielona od elektrod za po- siebie takze i czasteczki naladowane jed- moca przepony; w ten sposób przebiegi w nakowo, np. w danym przypadku koloidy zawiesinie sa calkowicie oddzielone od elektroujemne. Sposób wedlug wynalazku przebiegu przy elektrodach, przez co za- tym wlasnie rózni sie takze od oddzielania pobiega sie takze dzialaniu elektrolitycz- za pomoca elektroforezy, przy której ko- nemu, które elektrody moglyby wywierac loidy mozna oddzielac odpowiednio do ich na zawiesine. ladunków oraz wydzielac wzglednie koa- Najlepiej jest poddawac zawiesine gulowac na elektrodach. dzialaniu pradu o okresowej zmianie kie- Za pomoca sposobu wedlug wynalazku runku, przy czym mozna takze stosowac o- mózfta uzyskiwac soli^(zole) kauczukowe kresy o niejednakowej dlugosci. Wynika to o znacznym stezeniu; sole te nie zawiera- ze stwierdzenia, ze jezeli przy dekantacji ja lub prawie nie zawieraja rozpuszczonych elektrycznej poddaje sie zawiesine dziala- substancji bialkowych i elektrolitów. W ten niu dlugotrwalego przeplywu pradu w jed- sposób mozna z latwoscia osiagnac stopien nym kierunku, to latwo zdarza sie, ze wsku zanieczyszczenia, wynoszacy \% pierwot- tek odprowadzenia koloidów do^ przepony nego zanieczyszczenia lub jeszcze mniej, moga sie na niej osadzic czastki koloidalne, Dzieki temu mozna otrzymywac masy, po- có wplywa niekorzystnie na dzialanie prze¬ siadajace o wiele mniejsza zdolnosc do pony i przeszkadza przy rozdzielaniu za- =p|cznienia, a takze mniejsza przewodnosc wiesiny na warstwy. ^stektryczna i nadzwyczaj duza wytrzyma- Okresowe, najlepiej rytmiczne, odwra* losc na przebicie w porównaniu z masami, canie kierunku pradu sprawia zatem, < ze wyhwfzonynii ze zwyklego mleka kauczu- czastki koloidalne, osadzajace sie ewentual- - 2 -nie aa przeponie, zostaja od niej odprowa¬ dzone wzglednie oddzielone z powrotem, a wiec w ogóle zapobiega sie osadzaniu koloi¬ dów na przeponie. Przy stalym odwraca¬ niu kierunku pradu, praktycznie biorac, po¬ wstrzymuje sie takze lub cofa elektrodia- lize jonów. Równoczesnie zapobiega sie takze ewentualnemu spietrzaniu sie jonów przy przeponie, które oddzialywa szkodli¬ wie na koloidy. Uwarstwianie odbywa sie przy tym bez przeszkód, równomiernie na zmiane przy obydwóch przeponach.Niespodziewana cecha szczególna de- kantacji elektrycznej jest to, ze odwracanie kierunku pradu nie cofa dekantacji, lecz pozwala na jej ciagly dalszy przebieg; na¬ tomiast przy elektrodializie jony, oddzie¬ lone przez odwrócenie kierunku pradu, zo¬ staja z powrotem doprowadzone do oczy¬ szczanego roztworu i — tak jak przy elek- troosmozie — cofaja odwodnienie.Mozna np. przepuszczac prad przez mleko kauczukowe nieprzerwanie przez 12 godzin przy jednominutowym przelaczaniu biegunów przeprowadzajac w ten sposób dekantacje calkowicie. Mozna zas np. przy elektroosmozie nie odwracac pradu pod¬ czas przebiegu, lecz dopiero po jego za¬ konczeniu i po zaladowaniu przyrzadu cal¬ kowicie na nowo, a wiec miedzy dwoma oddzielnymi przeplywami.Zawiesine mozna takze poddawac kil¬ kakrotnie postepowaniu wedlug wynalaz¬ ku osiagajac w ten sposób bardzo znaczne oczyszczenie i stezenie solu kauczukowego.Sposób wykonuje sie wtedy tak, ze z solu kauczukowego usuwa sie za kazdym razem Warstwy oddzielone i zastepuje swiezym srodkiem rozpraszajacym, np. woda amo¬ niakalna, po czym sol ten, zadany swiezym srodkiem rozpraszajacym, znów poddaje sie dzialaniu potencjalu elektrycznego; przebieg ten powtarza sie tak czesto, az o- siagnie sie pozadane oczyszczenie i steze¬ nie.Na rysunku przedstawione jest dla przykladu urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazki^, stosowane np. w przypadku oczyszczania mleka kauczu¬ kowego, zawierajacego amoniak, przy czym podstawa urzadzenia jest przyrzad do e- lektrodializy.Przyrzad sklada sie z pewnej liczby komór 1, 2, 3, oddzielonych od siebie prze¬ ponami 4. Komora wewnetrzna 1 sluzy do umieszczania w niej obrabianej zawiesiny kauczukowej, podczas gdy obie komory ze¬ wnetrzne sa wypelnione amoniakiem o tym samym stezeniu, co stezenie amoniaku w obrabianym mleku kauczukowym. W bocz¬ nych komorach 2, 3 umieszczone sa elek¬ trody 5, 6, wykonane z materialu nie podle¬ gajacego nagryzaniu. W urzadzeniu przed¬ stawionym na rysunku elektrody maja ksztalt tarcz i sa równolegle do przepon.Prad przeplywa zatem w kierunku pozio¬ mym.Jesli zawiesine, znajdujaca sie w komo¬ rze srodkowej, podda sie dzialaniu pradu elektrycznego, to zawiesina, tak oddzielo¬ na przeponami 4 od elektrod 5, 6, ze prze¬ biegi w zawiesinie sa calkowicie niezalezne od przebiegów przy elektrodach, zostaje rozdzielona na lezace jedna nad druga warstwy cieczy, przy czym pod dzialaniem sily ciezkosci koloidy kauczukowe o mniej¬ szym ciezanze wlasciwym obieraja sie u gó¬ ry, posiadajace zas wiekszy ciezar wlasci¬ wy koloidy bialkowe i elektrolity — u do¬ lu. Ten rozdzial na lezace jedna nad dru¬ ga warstwy cieczy nastepuje juz przy po¬ lach o napieciu 0,1 — 2 V/cm2. Wyzsze napiecia moga nawet wywolac zaburzenia przy tworzeniu sie warstw, a wiec moga byc szkodliwe przy wykonywaniu sposobu wedlug wynalazku.Warstwy górne mozna latwo oddzielac od dolnych przez dekantacje.Dobrze jest przeprowadzac zabieg w roztworach rozrzedzonych, przy czym im roztwór jest bardziej rozrzedzony, tym wiekszy jest stopien oczyszczenia. — 3 —Warstwy, zawierajace koloidy kauczu¬ kowa mozna takze poddawac powyzszemu zabiegowi wielokr^ftie, a mianowicie w ten sposób,, ze warstwy te rozciencza sie swie¬ zym srodkiem rozprasza jacyra, nP- woda z dodatkiem amoniaku, i przez roztwór ten znowu przeprowadza sie prad elektryczny, przy czym zabieg ten mozna przeprowa¬ dzac kilkakrotnie.JezeM przy wykonywaniu sposobu we¬ dlug wynalazku stosuje sie okresowe od¬ wracanie kierunku pradu, to jego czestotli¬ wosc zalezy od szybkosci wedrowania cza¬ stek koloidalnych i od sily pola elektrycz¬ nego, przy czym czestotliwosc moze byc tym wieksza, im wieksza jest ta szybkosc czastek i sila pola. Mozna zatem stosowac bez przeszkód takze i silniejsze pola, i to pola wielokrotnie silniejsze, przez co moz¬ na bardzo znacznie przyspieszyc przebieg dekantacji elektrycznej - Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku najlepiej jest stosowac prad sta¬ ly, gdyz przy zastosowaniu zwyklego pra¬ du zmiennego jego czestotliwosc okazuje sie zbyt duza w stosunku do bezwladno¬ sci przebiegu uwarstwiania.Przyklad. Zastosowano uklad piono¬ wy o wymiarach: srednica elektrod — 12 cair objetosc komory srodkowej — 3 l; ko¬ more srodkowa napelniono mlekiem kau¬ czukowym o zawartosci amoniaku wynosza¬ cej 3% oraz poddano dzialaniu pola elek¬ trycznego l,ft V/cm2, przy czym stosownie do przewodnosci cieczy przechodzila odpo¬ wiednia ilosc pradu; po 50 minutach zacze¬ lo sie wyrazne uwarstwuwianie sie. Po 10 godzinach oddzielone zostalo okolo 1,5 li¬ tra solu z substancjami bialkowymi i za¬ nieczyszczeniami. Jesli pierwotne stezenie kauczuku wynosi 15%, to po uwarstwieniu w najwyzej polozonej warstwie osiaga sie stezenie kauczuku, wynoszace 60%. Do¬ brze jest napelniac komory zewnetrzne roztworem o takim samym stezeniu amo¬ niaku, jak w komorach wewnetrznych. PL