Wynalazek niniejszy dotyczy wyrobu nabojów srutowych, a zwlaszcza ulepszo¬ nych sposobów zakrywania wylotu luski nabojowej.W znanych nabojach srutowych wylot luski nabojowej jest przykryty krazkiem tekturowym,, który przytrzymuja zawiniete lub zagiete brzegi wylotu luski. Naboje wykonane w ten sposób podlegaja latwo zniszczeniu wskutek tego, ze w pewnych warunkach do wnetrza naboju przedostaje sie wilgoc, która powoduje nie tylko specz¬ nienie przybitki, lecz równiez zmienia za¬ wartosc wilgoci w ladunku prochu, co wy¬ wiera szkodliwy wplyw na wlasnosci bali¬ styczne naboju.Naboje w luskach papierowych, których wyloty byly zamkniete w opisany sposób, uodporniano na wode w rozmaity sposób, najczesciej przez zanurzenie naboju w la¬ kierze wodoszczelnym. Jezeli nie przedsie¬ wzieto specjalnych srodków ostroznosci, to warstwa lakieru pekala i jej wlasnosci wo¬ doszczelne zanikaly. Próbowano uszczel¬ niac na wode naboje przez pokrywanie krazka tekturowego i wglebienia pomiedzy tym krazkiem i zawinietym brzegiem luski warstwa materialu wodoszczelnego, np. la-kierem szelakowym lub celulozowym,, Stwierdzono, ze takie uszczelnienie nie jest zupelnie zadowalajace, poniewaz lakier nie zawsze stanowi skuteczne spojenie, tak iz powstaja male pekniecia, które pozwalaja na dostep wilgoci do luski nabojowej i staja sie przyczyna uszkodzenia naboju. Propo¬ nowano równiez wykonywac rurkowa czesc luski nabojowej z materialu calkowicie sizczelnego na wode, np. z celuloidu, lecz uzycie w tym celu tak latwopalnego mate¬ rialu, jak celuloid, jest niedopuszczalne* Próbowano równiez odlewac luske nabojo¬ wa z materialów plastycznych o wlasno¬ sciach wodoszczelnych, lecz w tych próbach nie rozwiazano zagadnienia calkowicie wo¬ doszczelnego zamkniecia wylotu luski na¬ boju.Wynalazek niniejszy dotyczy nabojów mysliwskich o wysokiej sprawnosci bali¬ stycznej i calkowicie wodoszczelnych.Sposób wyrobu wodoszczelnych nabo¬ jów srutowych wedlug wynalazku polega na tym, ze wylot luski, wykonanej z zasad¬ niczo niepalnego, nie przepuszczajacego wody materialu plastycznego, zakrywa sie szczelnie plastycznym krazkiem, który la¬ czy sie w jedna calosc ze sciankami luski przez spawanie lub za pomoca kleju, nie przepuszczajacego wody. Material pla¬ styczny nie tylko powinien byc w wysokim stopniu wodoszczelny, lecz takze nie po¬ winien byc kruchy i z latwoscia powinien poddawac sie formowaniu. Mozna w tym przypadku stosowac materialy termopla¬ styczne, np. materialy, posiadajace etery celulozy lub estry, np. octan celulozy lacznie z odpowiednimi materialami upla¬ styczniajacymi i wypelniajacymi.Górna czesc luski nabojowej moze byc odlana w ksztalcie szklanki, przy czym w tym przypadku ladowanie naboju odbywa sie w odwrotnym porzadku, to jest z po¬ czatku srut, a na koncu proch. Dno luski zaopatrzone w kryze laczy sie z luska po jej nabiciu za pomoca odpowiedniego ce¬ mentu albo przez rozmiekczenie stykaja¬ cych sie czesci dna i luski pod wplywem ciepla lub rozpuszczalnika. W dalszej od¬ mianie wykonania wynalazku na krazek tekturowy, nalozony na srut, zagina sie boczne scianki luski i spaja sie je z tym krazkiem cementem lub klejem szczelnym na wode.Rozumie sie, ze wynalazek nie ogranicza sie do lusek nabojowych, których wylot jest zakryty calkowicie krazkiem z materia¬ lu plastycznego, poniewaz wylot ich moze byc zakryty krazkiem, wykonanym czescio¬ wo z masy plastycznej i czesciowo z tektury lub podobnego materialu. Poza tym wyna¬ lazek nie ogranicza sie do uzycia tego sa¬ mego materialu plastycznego na scianki luski i na jej dno, gdyz w razie potrzeby na wyrób tych dwóch czesci luski nabojo¬ wej moga byc uzyte rózne materialy pla¬ styczne, pod warunkiem, ze polaczenie po¬ miedzy tymi czesciami skladowymi bedzie szczelne na wode i dostatecznie mocne, tak by otrzymac niezbedne wlasnosci balistycz¬ ne naboju.Na zalaczonym rysunku przedstawiono rózne przyklady wykonania naboju mysliw¬ skiego wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia podluzny przekrój naboju we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — widok perspek¬ tywiczny naboju, uwidoczniajacy jedna faze czynnosci zamykania wylotu luski, fig. 3 — schematycznie czesciowy przekrój urzadzenia do wykonywania ostatecznej czynnosci zamykania, fig. 4 — czesciowy przekrój wylotu luski nabojowej, z uwi¬ docznieniem rowka, wykonanego na jej bocznych sciankach, fig. 5 — przekrój przedniego konca naboju z uwidocznieniem rowka pierscieniowego, wykonanego w ma¬ teriale uszczelniajacym, fig. 6 i 7 — prze¬ kroje przedniego konca naboju, przedsta¬ wiajace odmienne postacie wykonania za¬ mkniecia wylotu luski, fig. 8 — podluzny przekrój naboju odmiennej konstrukcji.Na fig. 1 — 3 rysunku cyfra 1 oznaczono — 2 —luske nabojowa, odpowiednio wytloczona z niepalnego materialu plastycznego, za¬ wierajacego etery celulozowe lub estry, np. octan celulozowy i jedna lub kilka substancyj uplastyczniajacych, np. fosforan trój fenyIowy lub trój krezyIowy, dwuamy- lo - winian albo dwuetylo - ftalan i odpo¬ wiedni material wypelniajacy, np. krede francuska. Nabój zawiera kapiszon 2, ladu¬ nek prochu 3, przybitke 4 oraz ladunek srutu 5. Podczas wyrobu do naboju wklada sie krazek tekturowy 6, a koniec luski za¬ gina sie za pomoca odpowiedniego urzadze¬ nia, nie przedstawionego na rysunku, tak iz otrzymuje sie karby w postaci krótkiego stozka scietego 7 (fig. 2).W celu ostatecznego zamkniecia wylotu luski nabojowej wklada sie nabój do odpo¬ wiednio wykonanej podstawy 8 (fig. 3)% przy czym dno naboju opiera sie na rucho¬ mym klocku 9, który pozwala na wkladanie naboju do podstawy i usuwanie go z niej.Podstawa jest utrzymywana w normalnej temperaturze pokojowej za pomoca wody, krazacej w kanalach 10. Wspólsrodkowy z otworem podstawy tloczek 11, odpowied¬ nio prowadzony w prowadnicy 12, jest do¬ ciskany mocno do zagietego brzegu luski za pomoca odpowiedniej przekladni dzwignio¬ wej lub prasy hydraulicznej, nie przedsta¬ wionej na rysunku. Tloczek 11 jest ogrze¬ wany para, przepuszczana przez kanaly 13, tak iz rozgrzany tloczek rozmiekcza ma¬ terial termoplastyczny i powoduje rozply¬ niecie sie jego po krazku tekturowym 6, zakrywajac w ten sposób wylot luski nabo¬ jowej, przy czym zamkniecie to sklada sie z odpowiedniej grubosci warstwy 14 jedno¬ litego' materialu.Gdy ogrzany tloczek 11 pozostanie w zetknieciu z koncem luski nabojowej przez dostatecznie dlugi okres czasu, tak ze ma¬ terial luski mieknie i rozplywa sie, wtedy przerywa sie doplyw pary, natomiast wpu¬ szcza sie do kanalów 13 zimna wode, wsku¬ tek czego material termoplastyczny krzep¬ nie i pozwala na wyjecie naboju z podsta¬ wy. Tloczek 11 na koncu 15 posiada zwe¬ zona srednice, tworzac wystep, który powo¬ duje utworzenie sie stojacego kolnierza 16 na koncu luski nabojowej, jak to widac z fig. 1. Plaska powierzchnia pierscieniowa tloczka 11, oznaczona na fig. 3 liczba 17, styka sie z brzegiem kolnierza 16, tak iz otrzymuje sie gladki kolnierz, wolny od wszelkich wad odlewowych.Aby ustalic dokladnie miejsce rozerwa¬ nia luski nabojowej, mozna na sciance bocznej luski wykonac rowek obwodowy 18, jak to przedstawiono na fig. 4. Glebokosc rowka moze byc rózna w tym celu, aby re¬ gulowac cisnienia niezbedne do rozerwania luski, przy czym taki rowek powoduje, ze po wystrzeleniu koniec luski zostaje równo sciety. Zamiast w sciance bocznej luski mozna ten rowek wykonac w górnej czesci zamkniecia, jak to oznaczono liczba 19 na fig. 5. Rowek ten moze byc wykonany pod¬ czas zakrywania wylotu luski nabojowej za pomoca pierscieniowego wystepu (nie przedstawionego na rysunku) na dnie tlocz¬ ka 11. W razie potrzeby koniec tloczka, który styka sie z wylotem luski nabojowej, moze posiadac litery lub figury, oznaczaja¬ ce znak handlowy, wymiar srutu i t. d.Oczywiscie, urzadzenie przedstawione schematycznie na fig. 3, moze byc stosowa¬ ne do jednoczesnego zakrywania wylotów lusek pewnej liczby nabojów, o ile bedzie posiadalo odpowiednia liczbe gniazd i tloczków, uruchomianych jednoczesnie.Sposób wedlug wynalazku do zamykania wylotu luski nabojowej moze byc stosowa¬ ny w produkcji masowej w przypadku do¬ prowadzania nabojów do gniazd w podsta¬ wach za pomoca odpowiedniego zespolu przenosników.Zamiast zaginania brzegu luski nabojo¬ wej mozna go zawinac w normalny sposób za pomoca obrotowego narzadu obiegowe¬ go, którego krawedz obiegowa podlega dzialaniu cisnienia i ciepla, tak iz material — 3 —luski nabojowej rozplywa sie po calej po¬ wierzchni krazka tekturowego tworzac równomierna warstwe.Jako odmiane niniejszego wynalazku przedstawiono na fig. 6 nabój, w którym na srut jest polozony krazek tekturowy, a kon¬ ce 20 luski sa zagiete pod katem prostymi przy czym krazek 21 z materialu plastycz¬ nego jest nalozony na krazek tekturowy 6.Na obwód krazka 21 i obrzeze luski nabo¬ jowej naklada sie rozpuszczalnik 22 w celu spajenia obrzeza luski i krazka 21. Gdy ma¬ terialy plastyczne zawieraja estry celulo¬ zowe lub etery, to jako rozpuszczalnik mozna stosowac aceton lub chlorek metyle¬ nie Zamiast stosowania krazka z materialu plastycznego mozna uzyc pewnej ilosci proszku do formowania (t. j. sproszkowanej masy, (lajacej sie formowac), który miesza sie z rozpuszczalnikiem i naklada sie na wierzch krazka tekturowego w postaci jed¬ nolitej warstwy, która laczy sie z bocznymi sciankami luski. Tak samo scianki boczne luski moga byc zawiniete, a rozpuszczalnik moze byc uzyty do rozmiekczenia materialu i umozliwienia rozplyniecia sie jego po calej powierzchni krazka, przykrywajacego wylot luski^ przy czym dla wzmocnienia spojenia najlepiej jest stosowac cisnienie.Wedlug innej odmiany wykonania wyna¬ lazku do zamkniecia wylotu luski nabojo¬ wej moze sluzyc krazek plastyczny lub proszek do formowania, przy czym brzeg tego zamkniecia moze byc przez spawanie polaczony z bocznymi sciankami luski bez Uprzedniego zaginania lub zawijania tej luski. Gdy stosuje sie oddzielny krazek plastyczny, to spawanie go z bocznymi sciankami luski nabojowej wykonywa sie za pomoca ogrzewanego tloczka jeszcze przed zawinieciem swobodnego konca lu¬ ski, a dopiero po tym ten koniec zostaje za¬ winiety i tworzy zaokraglenie koncowe.Gdy stosuje sie proszek do formowania, to mozna go polaczyc z bocznymi sciankami luski za pomoca formowania natryskowego, które uskutecznia sie przez umieszczenie konca luski w odpowiednio uksztaltowa¬ nej formie i natryskiwanie nan pod cisnie¬ niem ogrzanego materialu plastycznego.W dalszej odmianie wykonania, przed¬ stawionej na fig. 7, wylot luski nabojowej jest zakryty krazkiem, skladajacym sie z jednej lub kilku warstw plastycznego ma¬ terialu i z jednej lub kilku warstw tektury.Zawiniete brzegi 20 luski sa przyklejone klejem wodoszczelnym 23 do plastycznej czesci krazka 24. Dla otrzymania wodo¬ szczelnego zamkniecia wazna jest rzecza, zeby powierzchnie, stykajace sie z klejem, byly z plastycznego materialu.Chociaz na poprzednich rysunkach przedstawiono krazek tekturowy, to jednak moze go nie byc, jezeli material plastycz¬ ny, który zakrywa wylot luski nabojowej i nie przylepia sie do srutu.W odmianie wykonania, przedstawionej na fig. 8, luska nabojowa 25 posiada ksztalt szklanki, w która wstawione jest dno 26. W lusce tego rodzaju ladowanie odbywa sie w odwrotnym kierunku, a mianowicie naj¬ pierw wprowadza sie ladunek srutu 5, po tym przybitke 4 i wreszcie ladunek prochu 3. Na ostatku przymocowywa sie dno 27 luski, zawierajace kapiszon 2. Dno luski najlepiej wykonac z tego samego materialu plastycznego, co i boczne scianki, co umoz¬ liwia przymocowanie go do scianek bocz¬ nych luski 25 przez rozmiekczenie po¬ wierzchni stykowych 28 odpowiednim roz¬ puszczalnikiem. Jezeli material plastyczny, z którego jest wykonana luska nabojowa i jego dno, daje sie formowac na goraco i nie latwo rozpuszcza sie, to do polaczenia ze soba tych czesci mozna uzyc kleju.Stwierdzono, ze wlasnosci balistyczne nabojów srutowych, wykonanych wedlug wynalazku, sa stale i nie zmieniaja sie przez dluzszy okres czasu w goracym i wilgotnym klimacie, a to dzieki temu, ze luska tych nabojów jest calkowicie szczelna na wode.Dla porównania mozna zaznaczyc, ze takie — 4 —naboje po zanurzeniu ich w wodzie na 24 godziny nie wykazuja zadnych widocznych oznak specznienia, a wilgotnosc prochu po¬ zostaje w przepisowych granicach, nato¬ miast nabój znanego typu, posiadajacy lu¬ ske papierowa z normalnym zawinietym koncem i uszczelniony na wode przez zanu¬ rzenie go w roztworze materialu wodo¬ szczelnego wykazuje wyraznie oznaki specznienia, a wilgotnosc prochu przekra¬ cza przepisana wartosc. PL