Przedmiotem niniejszego wynalazku sa podkladki z materialu podatnego, usztyw¬ nione w pewnych kieirunkacih mniej lub wiecej. Wynalazek dotyczy równiez narza¬ dów, pomocniczych, majacych na celu po¬ stepowe ograniczenie odksztalcen materialu podatnego. Poza tym przedmiotem wyna¬ lazku jest sposób wyrobu podkladek tego rodzaju.Podkladki z materialu 'podatnego, te zwlaszcza,'których material jest przyczep¬ ny wzgledem metalowych okladzin, pola¬ czonych z podstawa lub przedmiotem pod¬ trzymywanym, np. silnikiem spalinowym, posiadaja na ogól podatnosc scisle okreslo¬ na w róznych kierunkach, zaleznie od ksztaltu i materialu podkladek; wskutek tego trudno jest uzyskac w razie potrzeby rózna podatnosc w róznych kierunkach lub tez uzyskuje sie czasami w pewnych okre¬ slonych kierunkach podatnosc zbyt duza lub za mala.Podkladka wedlug wynalazku posiada warstwy masy podatnej, ulozone w ten spo¬ sób, by uzyskac rózna zadana podatnosc w rozmaitych kierunkach.Nalezy miec na uwadze nastepujace okolicznosci, w których stosuje sie pod¬ kladki.Gdy podkladka winna posiadac duza sztywnosc w pewnym kierunku, wówczas stosownie do wynalazku ogranicza sie raz-presanie sie i sprezanie masy podatnej w tym kierunku przez wykorzystanie jej przyczepnosci wzgladem wkladek metalo¬ wych, dzielacych mase ma poszczególne warstwy; wkladki te sa wpuszczone w mase plastyczna. Sa one plaskie i stosunkowo cienkie w porównaniu z gruboscia warstw elastycznych. Wkladki dzielace lacza sie z podstawa wzglednie z przedimiotem dzwiganym jedynie za posrednictwem ma* sy elastycznej.Gdy chodzi O uzyskanie duzej elastycz¬ nosci w pewnym kierunku, wówczas zdol¬ nosc sprezania i rozprezania sie masy ela¬ stycznej w pewnych kierunkach powiek¬ sza sie stosownie do wynalazku przez za¬ stosowanie w masie elastycznej odpowied¬ nio rozmieszczonych wydrazen.Wynalazek dotyczy równiez narzadów, majacych na celu spowodowanie podatnosci nie proporcjonalnie do amplitud posuniec jednej okladziny podkladki wzgledem drugiej; podatnosc ta wzmaga sie gwaltow¬ nie z wzrostem tych amplitud, skoro staja sie one niepozadane. Narzady te stanowia specjalnie w tym celu zalozone oporki.Na rysunkach przedstawiono przedmiot wynalazku w przykladowych postaciach wykonania, w rozmaitych zastosowaniach.Fig. 1 — 10 dotycza podkladek, które posiadaja zwiekszona sztywnosc w pewnych kierunkach, zas fig. 11 — 16 przedstawia¬ ja podkladki, które nie posiadaja w jed¬ nym kierunku szczególnie duzej sztywno¬ sci w porównaniu z innymi kierunkami, lecz oslabiona siztywiiosc w pewnych kie¬ runkach.Fig. 1 przedstwia przekrój poprzeclzny przez koncowa czesc podkladki znanego typu, wykonanej z gumy przyczepnej lub podobnego materialu. Fig. 2 przedstawia w podobnym przekroju podkladke wedlug wynalazku. Fig. 3 i 3' oraz 4 i 4' przedsta¬ wiaja przekroje podobne do przekroju, przedstawionego na fig. 2, oraz blaszke równolegla do powierzchni czolowej dwóch odmian podkladek wedlug wynalazku.Fig. 5 przedstawia szczególna odmiane ta¬ kiej samej podkladki, zas fig. 6 — prze¬ krój podkladki odmiennej. Fig. 7 przedsta¬ wia przekrój podkladki, podobnej do prze¬ kroju wedlug fig. 6, we wlasciwszej formie wykonania, fig. 8 zas przedstawia przekrój srodkowy prostopadly do osi. Fig. 9 i 10 przedstawiaja pólfabrykaty podkladek, przedstawionych na fig. 7 i 8, a fig. 11 i 11' przedstawiaja przekrój poprzeczny i po^ dluzny podkladki o sztywnosci, zmniejszo¬ nej w jednym kierunku. Fig. 12 przedsta¬ wia odmiennie wykonana podkladke w przekroju pópirzecztiym. Fig. 13 i 13' przed¬ stawiaja przekroje poprzeczny i podluzny innej podkladki. Fig. 14 przedstawia prze¬ krój poprzeczny podkladki podobnej. Fig. 15 i 15' przedstawiaja przekroje poprzecz¬ ny i podluzny poprzez podkladke wraz z okladzinami. Fig. 16 przedstawia podklad¬ ke podobna do podkladki wedlug fig. 15.Jak przedstawiono na fig. 1, okladziny metalowe / l 2 pfóylftg&ja przyczepnie do masy 3, np, gumy. Okladzina 1 jest przy¬ twierdzona np. do dzwiganego silnika, zas okladzina 2 — do jego podstawy. Gdy ma¬ sa elastyczna zostaje stloczona w kierun¬ ku Oz, przybiera onai ksztalt, zaznaczony na rysunku linia przerywana, rozszerzajac sie w plaszczyznie xOy.Fig. 2 przedstawia podobna podkladka ulepsizona wadlug wynalazku. M&s& 3 jatfl podzielona nia kilka warstw (na rysunku przedstawiotno trzy warstwy), przedzielo¬ nych np* plytkami 4, 4\ Masa gumowa 3 przylegaj i przyczepia sie nie tylko do we¬ wnetrznych powierzchni okladzin 1 i 2, lecz równiez do plytek 4, 4*. Wiskutek tego rozplaazczamie sie gumy pod wplywem na¬ cisku, dzialajacego w kiefttfifeu Ot, jcst o- grainiczone przez tó, ze kazda z warstw gu- my jest trzykrotnie cienaza, anizeli masa w podkladce, przedstawionej na lig. 1, jak* kolwiek rozmiary zewnetrzne podkladki sa takie sanie. Stlaczanie gumy z jednakowasila daje zatem w wyniku znacznie mniej- &ze wytlaczanie boczne, zatem podkladka, przedstawiona na fig. 2, daje znacznie wiek¬ szy opór ft& zgniatania w kierunku Oz, aatzsU podkl*dkat przedstawiona na fig. 1; natomiast przesuniecia okladziny 1 wzgle¬ dem okladziny 2 w kierunku plaszczyzny X0y sa w obu podkladkach zupelnie jedna¬ kowe. Podkladke wedlug fig. 2 mozna na¬ zwac podkladka warstwowa. .N* fig* 3 i 3' jmiedstawiono podkladke w ksztalcie wata* o ztfestóa kazdy dowolny kwrtait walcowaty bib ^liptyc^ny, prostokatny lub kwadrato¬ wy i i d-i lew isawsze o osi Qz* W tej pw*ad wykonaowa wkladki 5, 5' nie pokrywaja catej warstwy gronowej, lecz tylko iei otok zewnetrzny- Dzialania pod¬ kladki je^i EMpelnie takie samo jak pod¬ kladki, przedstawionej na fig. 2, oczywiscie zastosowanie wkladek pierscieniowych jest wy^tajpcaaiace dla zapobieiwda bocznemu rozprezaniu w& gumy, jak przedstawiono m fi£ 2. «Jedya& róznica w porówmmu z podtkladkanii, przedstawionymi na fig. 3 i 3\ polega na tymi z$ naprezenie stycznie na *edi&9stke pewierwlmi wklada 5 i 5* jest njeiofr wieksze, anizeli pelnych plytek 4 i 4* (fig. 2). Natomiast podkladka, przedstia- wio&a na fig. 3 i 3?, posiada te zalete, ze fMfóetg TOm^jszfcnle powierzchni przylega¬ nia gumy wykonane jej jest smacznie pirortsze i lepsze.Na fig., 4 i 4' przedstawiano podkladke, podobna db podkladki wed&g fig. 3 i 3'.Wklarfjki dizielajce 6, 6f s% tutaj zaopatrzone w liescne ottwory, celem zmniejszenia po¬ wierzchni przylegania, a zarazem celem powiekszania przyczepnosci przez zaisto- gowagiie otworów; cisnienie, zwiazane z wytlaczaniem bocznym, rozklada sie w tej podkladbe m dtiza powierzchnie.Najlepiej est, jezeli we wszystkich pod- kladkajek,, przedsrtawiofiyeh na opisanych figwacb, sila sciskajaca lub rozciagajaca, dzialajaca w kienjttofcto Ozt rozklada sie mniej wiecej równomiernie na cale po¬ wierzchnie okladzin zewnetrznych 1 i 2. Na¬ tomiast na fig. 5 przedstawiono podkladke wedlug wynalazku, dajaca sie stosowac w przypadkach dzialamia sily bardziej ze- srodkowane). Okladzina 7 tej podkladki Jast umoootwwnai citale aa podstawie, do któ¬ rej, przylega powierzchnia 8, okladzina 9 za£ laczy sie z przedmiotem drgajacym, np. silnikiem, za posrednictwem sruby 10. Sru¬ ba ta przejmuje, oczywiscie, wszystkie na¬ tezenia, przy brzegach otworu srodkowego podkladki. W razie potrzeby uzyskania malych przesuniec bocznych silnika wzgle¬ dem podstawy przy zachowaniu duzej sztywnosci w kierunku osi sruby, mozna zastosowac wkladki 11, dzielaca na warst¬ wy mase okolo otworu na srube.Nadezy zatznaicayc, ze wkladki wszyst¬ kich dotad opisanych rodzajów umieszcza sie przy brzegu masy elastycznej, jak to przedstawiono na rysunku. Oczywiscie jed¬ nak me jest to konieczne; wkladki te moga byc równie dobrze wpuszczone wewnatrz masy, zaleznie od! sposobu wytwarzania.Dobrze jest stosowac np. taki sposób wytwarzania, przy którym odcina sie nozy¬ cami plytki od walcowanej gumy, odpowia¬ dajace warstwom 3 (fig. 1 — 3), i umiesz¬ cza je w formach do wulkanizacji, przy czym przylegajace do siebie plytki rozdzie¬ la sie wkladkami; uzyskuje sie w ten spo¬ sób warstwy o jednakowej grubosci.Wszystkie podkladki, przedstawione na fig. 2^-5, posiadaja duza siztywnoisc w jednym kierunku Oz i duza podatnosc we wszystkich kierunkach, prostopadlych do kierunku Oz, t. j. równoleglych do plasz¬ czyzny xOy. Sa jednak przypadki, w któ¬ rych, ma odwrót, wymagana jest duza po¬ datnosc w jednym kierunku, np. Oz, a du¬ za! sztywnosc w dwu kierunkach, np. w plaszczyznie xOy. Zasada ukladania warstw wedlug wynalazku daje moznosc uczynie¬ nia zadosc takim wymaganiom.Na fig. 6 prizedsftawteno przyklad pod- 3 —kladki tego tadzaju. Podkladka ta ma ksztalt krazka o szczególnym przekroju, posiadajacego metalowy wewnetrzny rdzen cylindryczny 12 i okladzine zewnetrzna 13 równiez ksztaltu cylindrycznego. Czesci te wraiz z narzadami, na rysunku nie przed¬ stawionymi, sluza dk przytwierdzenia pod¬ kladki z jednej strony do stalej podstawy, z drugiej zas strony do przedmiotu dzwi¬ ganego. Zaleznie od wymiarów, podkladka tai o ile nie jest uwarstwiona, posiada sto¬ sunkowo dtiza podatnosc w trzech kierun¬ kach, Oz, 0x Oy.Stosownie do wynalazku w mase ela¬ styczna 3 wpuszcza sie wkladki warstwowe 14, 14' i t. dl, rozmiesizczone wspólsrodko- wo miedzy czesciami 12 i 13. Wskutek tego podzialu na warstwy podkladka zachowuje duza podatnosc w kierunku Oz, lecz w ra¬ zie stlaczamia w .poprzek kierunku Oz, np. wzdluz linii 0x, rozprezania poziome sa ograniczone wskutek przyczepnosci masy do powierzchni warstwowych. W wyniku tego zwieksza sie znacznie sztywnosc we wszystkich kierunkach w plaszczyznie xOy.Przy podziale podkladki na warstwy na¬ lezy kierowac sie nastepujacymi rozwaze¬ niami.Jezeli litera h oznaczyc grubosc pod¬ kladki, mierzona równolegle do osi Oz w odleglosci r od niej, zas przez A — od¬ step miedzy dwiema sasiednimi warstwami, wówczas dla uzyskania stalego odksztalce¬ nia od sily ciagnacej w kierunku Oz, ilo^ czym r . h powinien byc wielkoscia stala: rh = Cons.; w przypadkach dzialania sil w plaszczyznie xOy odksztalcenia pod¬ kladki beda proporcjonalne do polozenia warstw miedzy czesciami 12 a 13, gdy ilo* raz A r przez h jest wielkoscia stala: — = Cons. h Warunek ten w polaczeniu z warunkiem poprzednim okresla ostatecznie warunek u r podzialu podkladki na warstwy: r . h . -— h = rA r = Cons. czyli warstwy beda tym bardziej zblizone do siebie (mniejsza war¬ tosc A r), im blizsze beda brzegi (wieksze wartosci Ar).Warstwy, przedstawione na fig. 6, nie koniecznie powinny byc dokladnie cylin¬ dryczne i wspólsrodkowe. Mozna równiez zastosowac podzial na warstwy wedlug fig. 7 i 8. Czesc podtrzymujaca stanowi tutaj os (lub tuleja) 15, wpuszczona w mase gu¬ mowa 3. Warstwy sa utworzone przez za¬ stosowanie wkladki z cienkiej blachy 16, zwinietej spiralnie, wpuszczonej w mase gu¬ mowa i zespolonej z nia. Oslona zewnetrz¬ na 13 zaopatrzona jest np. w pierscieniowe uchwyty 17, sluzace do stalego przytwier¬ dzenia podkladki do podstawy lub do dzwiganego silnika.Podkladke tego rodzaju najlepiej wyko¬ nac w ten sposób, ze wycina sie z niewul- kanizowanej warstwy gumowej trapezoid 18 (fig. 9), na który naklada sie drugi tra- pezoid 19 z cienkiej blachy, ewentualnie zaopatrzonej w otworki, sluzacej do utwo¬ rzenia warstw. Oba kawalki zwija sie ra¬ zem i wulkiainizuje pomiedzy czesciami 13 i 15 (fig. 7 i 8).Dla unikniecia bezposredniego zetknie¬ cia sie czesci 15 i 13 z wkladem metalowym 19, konce 20 i 21 wkladu gumowego 18 (fig. 10) wystaja z obu stron poza konce wkladki 19 na dlugosc, odpowiadajaca mniej wiecej obwodowi spirali. Konce te zwezaja sie w sposób, przedstawiony na fig. 10, celem ulatwienia prawidlowego' zwinie¬ cia.Jezeli natomiast chodzi o zwiekszenie podatnosci podkladki w pewnych kierun¬ kach, przy zachowaniu tego samego ukladu, wówczas, sibosownie do wynalazku, w ma¬ sie podatnej podkladki wykonywa! sie odr powiednie wglebienia lub otwory, które wskutek' zftiiainy objetosci masy zwiekszai- ja podatnosc podkladki — 4 —Na fig- U i 11' przedstawiono tafc wy¬ konana podkladke z otworami, malo u- sztywnioma w kierunkach Ox i Oy (a w zwiazku z tym, ewentualnie we wszystkich kierunkach, równoleglych do plaszczyzny xOy). W krazku gumowym 3, wtloczonym miedzy dwie okladziny 22 i 23, sa prze¬ wiercone cylindryczne otwory 24 o nie¬ równych srednicach, rozmieszczone np. kolowo. Otwory te umozliwiaja plaszczenie oraz rozprezanie sie masy gumowej bez trudnosci przy przesunieciach okladziny 22 wzgledem okladziny 23 w dowolnych kierunkach w plaszczyznie oXy. Nalezy zaznaczyc, ze w kierunku Oz, prostopadlym do plaszczyzny xOy, sztywnosc krazka jest równiez zmniejszona, lecz stosunkowo mniej, anizeli w plaszczyznie xOy» Przez dobór wielkosci' otworów i ich rozmieszcze¬ nie mozna uzyskac jednakowa sztywnosc w trzech kierunikach zasadniczych.Na fig, 12 przedstawiono podobna pod¬ kladke. Wkladka gumowa 3 ma ksztalt kola ze szprychami, wykonanymi równiez z gumy. Odmiana ta rózni sie tym od pod¬ kladki wedlug fig. 11, ze stosunek prze¬ strzeni pustych 25 do czesci wypelnionych masa podatna jest wiekslzy^ Podkladke tego samego rodzaju przed¬ stawiono na fig. 13 i 13'; zawiera ona dwie okladziny 22 i 23 o ksztalcie nie cylindrycz¬ nym. W podkladce tej, zaleznie od ksztaltu i ilosci otworów 26, mozna dowolnie dobie¬ rac podatnosc w rozmaitych kierunkach plaszczyzny xOy; wplywa to równiez, jak¬ kolwiek w mniejszym stopniu, na podat¬ nosc w kierunku Oz, prostopadlym do tej plaszczyzny.Na fig. 14 przedstawiono podkladke podobna, w której dla podtrzymania nate¬ zenia stalego P przy stalych odksztalce¬ niach podkladki zastosowano niesymetrycz¬ ny uklad oitworów; otwory dolne 27 sa znacznie mniejsze, w celu zwiekszenia sztywnosci na nacisk, dzialajacy w kierun¬ ku, oznaczonym strzalka P.Na fig. 15 i 15' przedstawiono po^kla^- ke, zaopatrzona równiez w wydarazeaia ljjb otwory, lecz o ksztalcie podkladki^ przed¬ stawionej na fig- 1. Masa podatna, zawaar- ta miedzy plytkami 1 i 2, jest podzielona na oddzielne kawalki 29, przedzielone prze¬ strzeniami pustymi 28, równoleglymi np. do kierunku Oy. Dzieki temu, ze guma w cza¬ sie stlaczania w kierunku Oy moze wypel¬ niac przestrzenie puste, podatnosc pod¬ kladki w tym kierunku wzrasta znacznie.Odnosi sie to równiez do ciagniecia w kie¬ runku Oz, gdyz kawalki gumy posiadaja w pewnym stopniu swobode przesuniec bocznych, przy czym nastepuje powieksza¬ nie sie odstepów.Fig. 16 przedstawia podkladke, podob¬ na do podkladki wedlug fig. 15, z ta rózni¬ ca, ze otwory 30 maja ksztalt cylindryczny, osie zas ich sa równolegle do siebie i do okladzin 1 i 2. Otwory te sa jednak wyko¬ nane w masie podatnej 31 w ten sposób, ze nie dotykaja okladzin 1 i 2. Odksztalcanie tej podkladki jest w zasadzie takie samo, jak podkladki, przedstawionej na fig. 15.Poza tym, jak wspomniano1, podkladki wedlug wynalazku posiadaja podatnosc nie proporcjonalna, lecz wzrastajaca szyb¬ ciej niz amplitudo ich odksztalcen. W wiekszosci dotychczasi uzywanych podkla¬ dek gumowych stosuje sie oporki sztywne, ograniczajace gwaltownie amplitude, np. w przypadkach uszkodzenia gumy. Wedlug wynalazku zatrzymywanie to uskutecznia sie nie gwaltownie, lecz stopniowo, co w praktyce przedstawia duze korzysci.Stopniowe zatrzymywanie uskutecznia sie w pewnych kierunkach samo przez sie wskutek zastosowania w podkladce wydira- zen lub miejsc pustych, jak np. w podklad¬ kach, przedstawionych na fig. 11 i 15. 0- grainiczanie amplitud dokonywa sie w tych kierunkach postepowo, przy czym wydra¬ zenia rozszerzaja sie lub zwezaja, gdyz o- pór masy wzrasta w miare zblizania sie do — 5 —framiey odksztalcen w miejscach pustych.W szczególnosci, skoro masa wypelni cal¬ kowicie ilib prawie catkowiele przestrzenie puste, dalsze jej sttaozanie moze odbywac sie tylko przy równoczesnym rozszerzaniu sie na boki (fig. 1)* Natomiast w innych kie¬ runkach, np. w kierunku 0%, jezeli chodzi o podkladki, przedstawione na fig. 11 — 14, i w kierunkach 0x i Oy% jezeli chodzi o pod¬ kladki, przedstawione na fig. 15 i 16 i 1 ^ 10, nalezy zastosowac inne srodki.Stosownie do wynalazku obie okladzi¬ ny podkladki (lub tylko jedlna z nich) sa zaopatrzone w oporki, które ogranicza¬ ja wytlaczanie boczne gumy w pobli¬ zu tych okladzin, jak ponizej blizej obja- snionp.Na fig. 4 liniami przerywanymi zazna¬ czono odchylane kolnierze 32, 32', zespolo¬ ne z okladzinami 1 i 2. Przy odksztalce¬ niach w kierunkach Ox i Oy, przy których w gumie wystepuja natezenia scinajace, guma wystaje pazia okladziny i opiera sie o wspomniane kolnierze, wskutek czego grubosc warstwy gumy staje sie coraz mniejsza, a sztywnosc jej wzrasta.Na fig. 5 przedstawiono linia przerywa¬ na jeden kolnierz 33 tego samego rodzaju, polaczony tylkoz okladzina 7, a dzialajacy tak, jak kolnierze, przedstawione na fig. 4.Na fig. 6 przedstawiono, równiez linia¬ mi przerywanymi, dwa kolnierze 34, 34* tego samego rodzaju, polaczone z wkladka cylindryczna 12, otrouz dwa kolnierze 35, 35', polaczone z okladzina zewnatrzna, Nai fig. 11 przedstawiono linia przery¬ wana dwa kolnierze 36, 36* jednakowej szerokosci. Opisane kolnierze sa polaczone z okladzina. Kolnierze moga byc umocowa¬ ne równiez na podstawie lub na przedmio¬ cie dzwiganym. Dobrze, gdy kolnierze sa rozszerzone, wówczas spelniaja one lepiej swe izadanie stopniowego zatrzymywania, ograniczajac bezposrednio amplitude od¬ ksztalcen gumy. . PL