Oporniki elektryczne, majace duze za¬ stosowanie np. w radioaparatach, stanowia artykul masowej produkcji; przy wyrobie tych oporników konieczne jest, by wartosc opornosci wszystkich oporników danej serii byla dokladnie ta sama. Dotychczas cel ten próbowano osiagnac w taki sposób, ze w opornikach z warstwa materialu oporowe¬ go nakladanie warstwy uskuteczniano pod kontrola urzadzenia do mierzenia oporu.Jezeli koncowe kontakty przylaczowe opornika byly otrzymywane galwanicznie lub przez natryskiwanie metalu, to usku¬ teczniano to przed nalozeniem warstwy materialu oporowego na izolacyjny kadlub opornika, czyli warstwa materialu oporo¬ wego byla nakladana dopiero po wytwo¬ rzeniu koncowych kontaktów przylaczo¬ wych opornika, przy czym nakladanie warstwy materialu oporowego uskutecznia¬ no kontrolujac wartosci jej opornosci.Ten znany sposób posiada w praktyce caly szereg wad. Jezeli chodzi np. o- war¬ stwy masy oporowej, wytwarzanej z zasto¬ sowaniem zywic sztucznych jako srodków wiazacych, to ostateczna wartosc opornosci warstwy masy oporowej mozna ustalic w sposób niezawodny nie podczas naprowa¬ dzania mniej lub wiecej plynnej masy opo¬ rowej a dopiero' po jej stwardnieniu. Je-zeli wiec naprowadzanie masy oporowej od¬ bywa sie pod kontrola omomierza, to po stwardnieniu masy oporowej oporniki mo¬ ga znów wykazywac róznice wartosci opor¬ nosci. Dla oporników z drutu oporowego ten sposób nie ma zupelnie znaczenia pod wzgledem praktycznym.Przedmiotem wynalazku jest sposób wy¬ twarzania takich oporników, w których koncowe kontakty przylaczowe sa utworzo¬ ne z powloki metalowej, przewidzianej na koncach narzadu oporowego. Sposób we¬ dlug wynalazku nie wykazuje wspomnia¬ nych poprzednio wad i polega na tym, ze dopiero po ostatecznym wytworzeniu na¬ rzadu oporowego (warstwy materialu opo¬ rowego lub uzwojenia oporowego) konce jego zostaja pokryte powlokami metalowy¬ mi z zachowaniem odstepu ustalonego np. za pomoca plytek metalowych, których wzajemna odleglosc jest nastawiana pod kontrola omomierza;; ponadto wymienione plytki iprzy przebiegu pokrywania powloka metalowa sluza jednoczesnie jako znane zaslony tych czesci narzadu oporowego, które nie maja byc pokryte.Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja sche¬ matycznie przyklad wykonania urzadzenia do wyrobu sposobem wedlug wynalazku elektrycznych oporników warstwowych w ksztalcie paska.-Pasek izolacyjny 1, zaopatrzony juz w warstwe materialu oporowego 2, a w da¬ nym razie równiez w uszka 3 i druty do¬ prowadzajace 4, zostaje umieszczony na podkladce izolacyjnej 5, dajacej sie prze¬ stawiac w kierunku pionowym. Nad war¬ stwa materialu oporowego 2 znajduja sie dwie prostopadle do niej plytki metalowe 6, 7, których wzajemna odleglosc, daje sie nastawiac; plytki te daja sie równiez prze¬ stawiac w kierunku wysokosci. Dolne kon¬ ce obu plytek 6, 7 sa uksztaltowane jako pstrza, które jednak oczywiscie nie sa tak ostre* by mogly uszkodzic warstwe mate¬ rialu\#rQrpwego. Plytki 6, 7 sa polaczone ze zródlem pradu 8 i z omomierzem 9. Gdy zaostrzone konce obu plytek 6, 7 przez opuszczenie ich lub przez podniesienie podkladki izolacyjnej 5 zetkna sie z war¬ stwa materialu oporowego 2, to obejmuja one pewna dlugosc warstwy materialu o- porowego 2, a omomierz wykazuje pewna wartosc oporu. Jezeli ta wartosc odpowia¬ da wartosci zadanej, to wówczas oba konce warstwy materialu oporowego 2, polozone na zewnatrz plytek 6 i 7, zostaja zaopa¬ trzone w okladziny metalowe 12, 13 za po¬ moca pistoletów natryskowych 10, 11; plyt¬ ki 6 i 7 zapewniaja dokladne ograniczenie wytwarzanej powloki metalowej. Po pod¬ niesieniu obu plytek 6, 7 wzglednie pu opu¬ szczeniu podkladki izolacyjnej 5 mozna wyjac z urzadzenia gotowy opornika który ewentualnie mozna jeszcze pokryc warstwa ochronna lakieru. Po wlozeniu do urzadze¬ nia drugiego paska izolacyjnego 1, pokry¬ tego warstwa materialu oporowego 2, i u- mieszczeniu pod plytkami 6, 7, az do ze¬ tkniecia z nimi bada sie, czy omomierz wskazuje te sama wartosc oporu co i po¬ przednio. Jezeli to ma miejsce, to znów spo¬ sobem natryskowym pokrywa sie metalem konce warstwy oporowej, lezace poza plyt¬ kami 6, 7. W przeciwnym razie jedna z ply¬ tek podnosi sie, zmienia sie w odpowiedni sposób, np. za pomoca sruby mikrometrycz- nej, odstep tej plytki od drugiej plytki i znów opuszcza sie ja na warstwe materialu oporowego. Nastawienie jest prawidlowe wtedy, gdy omomierz wskazuje te sama wartosc oporu, co i przy poprzednio bada¬ nym oporniku.Na fig. 3 i 4 przedstawiona jest tytulem przykladu inna postac wykonania urzadze¬ nia do wyrobu sposobem wedlug wynalaz¬ ku oporników warstwowych, w których warstwa materialu oponowego 15 w ksztal¬ cie pierscienia jest umieszczona na pod¬ kladce izolacyjnej 14. W tym przypadku zastosowane sa równiez djwie plytki 16, 17, których dolne konce maja ksztalt ostrzy; — 2 —plytki-te-odpowiadaja plytkom 6, 7 wedlug fig, 1 i tak jak te ostatnie sa polaczone ze zródlem pradu i z urzadzeniem do pomia¬ ru oporu w celu moznosci kontrolowania wartosci oporu czesci warstwy materialu o- porowego 15, ograniczonej plytkami 16, 17.Poniewaz w tym przypadku koncowe kon¬ takty przylaczowe 18, 19 leza stosunkowo blisko siebie, wiec przy pokrywaniu powlo¬ ka metalowa konców warstwy materialu o- porowego nalezy zapobiec utworzeniu sie miedzy obu koncowymi kontaktami przyla¬ czowymi bezposredniego polaczenia prze¬ wodzacego, pokrywajacego przestrzen po¬ srednia; w tym bowiem przypadku powsta¬ loby zwarcie warstwy materialu oporowego 15. Wytworzeniu sie takiego przewodzace¬ go mostku w czasie tworzenia powloki me¬ talowej zapobiega oslona 20; pozioma czesc 20' tej oslony zostaje umieszczona nieco nad koncami warstwy materialu oporowe¬ go 15; za pomoca pionowej czesci 20" oslo¬ ny zapobiega sie temu, by metal z pistole¬ tów natryskowych 21, 22 doszedl db tylnej czesci pierscieniowej warstwy materialu o- porowego 15. Zatem przy przystawieniu pi¬ stoletów naftryskoiwych 21, 22 warstwa me¬ talu pokryte zostaja jedynie zakreskowalie czesci warstwy materialu oporowego (fig- 4), Zamiast jednej oslony mozna umiescic miedzy plytkami 16, 17 np. dwie oslony, z których jednia sluzy do zaslaniania tylnej czesci pierscieniowej warstwy materialu o- porowega 15, a druiga — do zaslaniania przestrzeni pomiedzy koncowymi kontak¬ tami 18, 19.W dotychczas opisanych przykladach wykonania chodzilo o oporniki, w których narzad oporowy, np. warstwa materialu oporowego, byl umieszczony na plaskiej plytce. Sposób wedlug wynalazku mozna równiez zastosowac przy wyrobie oporni¬ ków, w których narzad oporowy posiada powierzchnie np. walcowa lub graniasto- slupowa. W tym przypadku plytki metalo¬ we, przykladane do narzadu oporowego (warstwy materialu oporowego lub uzwo* jenia z drutu oporowego) w celu ogranicze¬ nia miejsca pokrycia powloka ipetalowa, zostaja uksztaltowane z kilku czesci tak, ze kazda wielodzietna plytka obejmuje pelny obwód przekroju poprzecznego opornika.Jezeli opornik posiada1 np. ksztalt walco¬ wy, to kazda z obu plytek moze sie skladac z dwóch czesci, przy czym kazda z tych czesci jest zaopatrzona w ostrze w ksztal¬ cie pólkola.Szczególy urzadzenia do wytwarzania oporników sposobem wedlug wynalazku moga byc wykonane w rózny sposób; zwla¬ szcza mozna zastosowac róznego rodzaju urzadzenia do przestawiania plytek 6, 7 (fig. 1 i 2) wzglednie 16, 17 (fig. 3 i 4) lub tez podkladki izolacyjnej, na której umie¬ szczony zostaje opornik, którego konce ma¬ ja byc pokryte warstwa metalu. W pew¬ nych przypadkach wystarcza by tylko jed¬ na z plytek 6, 7 wzglednie 16, 17 byla prze- stawialna w kierunku wysokosci. Nastep¬ nie zamiast jednej tylko pary plytek moz¬ na zastosowac wieksza liczbe par plytek, umieszczonych jedna za druga na obwodzie kola, przy czym przynajmniej wieksza czesc przebiegów roboczych, jak wkladanie oporników, przesuwanie i wypychatnie ich, podnoszenie i opuszczanie plytek 6, 7, a e- wentualnie przystawianie i odstawianie pi¬ stoletów natryskowych, odbywa sie samo¬ czynnie. PL